Strona · s. 7strona oryginału ↗
«ZŁEMU WYGLĄDOWI NIE MA WSTYDU»
Слово Просвіти, №25 за 2008 рік
Iryna MAHRYCKA, przewodnicząca Ługańskiego oddziału obwodowego Stowarzyszenia Badaczy Hołodomoru w Ukrainie. W połowie lat 90. Wołodymyr Kałasznykow i Wasyl Jankowycz, którzy wówczas stali na czele odpowiednio Ługańskiego obwodowego bractwa miłośników twórczości Tarasa Szewczenki oraz obwodowego oddziału „Proświty”, musieli nieźle powalczyć z przedstawicielami lokalnych władz o to, by ci najpierw pozwolili ustawić pomnik Szewczenki w centrum obwodowym, a potem — wyrazili zgodę na wzniesienie go w centrum miasta. Głównymi oponentami W. Kałasznykowa i W. Jankowycza byli ówczesny przewodniczący rady miejskiej S. Parapanow oraz przewodniczący obwodowej administracji i rady obwodowej O. Jefremow i W. Tychonow (dwaj ostatni to dzisiaj deputowani Rady Najwyższej z Partii Regionów). W 1998 roku granitowy monument Tarasa, sfinansowany przez nieżyjącego już Ukraińca z zagranicy Wasyla Iwanickiego i wykonany przez lokalnego rzeźbiarza Iwana Czumaka, został w końcu ustawiony w centrum, w pobliżu Ługańskiej obwodowej administracji państwowej. Za prezydentury L. Kuczmy w święta państwowe kwiaty pod tym pomnikiem składali przedstawiciele sił narodowo-demokratycznych oraz władze, ale robili to oddzielnie od siebie. Władza składała kwiaty zadziwiająco szybko i w towarzystwie telewizji, która zdążyła przeprowadzić wywiady z kierownikami obwodu. A przedstawiciele społeczności organizowali sami dla siebie wiec. Tutaj nie było już dziennikarzy, za to bywało, że obok improwizowanego wiecu ktoś umyślnie włączał głośnik, z którego reklamowano towary i rozbrzmiewały popowe piosenki. Wtedy mówcy nie słyszeli nawet własnego głosu. Jadąc 22 maja do pomnika, by pokłonić się Szewczence w dniu jego powtórnego pochówku na ukraińskiej ziemi, myślałam, co powiem wspólnocie. Do głowy przyszły mi dwa przykłady. Przykład pierwszy. Kiedy byłam mała, babcia często czytała mi „Kobziarza”, którego znała niemal w całości na pamięć. Babcia miała wykształcenie podstawowe, urodziła się i mieszkała do siedemnastego roku życia w ukraińskiej wsi na Donbasie (obecnie to obwód rostowski Federacji Rosyjskiej). „Kobziarza” uczyła się nie w szkole — w dzieciństwie czytali jej go rodzice. Jako siedemnastolatka, ratując się przed głodem, babcia trafiła do osady na Ługańszczyźnie. Od tamtej pory zmuszona była rozmawiać łamaną rosyjszczyzną. Najwyraźniej „Kobziarz” był dla babci tym ogniwem, które łączyło ją z ojczystym językiem, rodzicami. I nie tylko dla mojej babci, ale i dla wszystkich Ukraińców „kontynentalnej” Ukrainy, a także rosyjskiej Słobożanszczyzny, Donbasu i Kubania, to właśnie „Kobziarz” był tym duchowo-genetycznym kodem, który pomagał im pozostawać Ukraińcami wbrew brutalnej rusyfikacji. Przykład drugi. Do firmy, w której pracuje pewien znajomy, w sprawach przyjechało dwóch Anglików. Przygotowując się do podróży do Ukrainy, z szacunku do nas opanowali, jak mogli, język ukraiński, nauczyli się kilku wierszy Tarasa Szewczenki. I jakże zdziwili się obcokrajowcy, widząc, że ich koledzy z Ukrainy nie podtrzymali ich rozmowy po ukraińsku i nawet nie znali żadnego utworu światowej sławy poety! Procesu denacjonalizacji Ukraińców, który uruchomiła stalinowska machina, nie udało się zatrzymać do dziś. W całym Ługańsku są dwie małe ukraińskojęzyczne szkoły, a ich uczniowie, stając się studentami, zmuszeni są uczyć się od nowa, bo w średnich szkołach specjalistycznych i wyższych uczelniach wykłada się tylko po rosyjsku (taki sam los czeka też absolwentów wiejskich — w większości ukraińskojęzycznych — szkół). Wróćmy do 22 maja. Za prezydentury Wiktora Juszczenki władza zaczęła składać kwiaty pod pomnikiem już nie oddzielnie od społeczności, a razem z nią. Ale z jakiegoś powodu dzisiaj było mało przedstawicieli społeczności. Najwyraźniej obwodowa administracja jako organizator wydarzenia „zapomniała” zaprosić kierowników proukraińskich stowarzyszeń społecznych i nie udzieliła im głosu. Więc wszyscy słuchali zaplanowanych przemówień. Kwiaty składano „pięknie”. Kłaniali się wszyscy, nawet organizatorzy osławionych zjazdów w Siewierodoniecku W. Tychonow i W. Hołenko, oni też — inspiratorzy i uczestnicy niedawnego wmurowania pomnika w centrum Ługańska nieistniejącym w naszym obwodzie ofiarom OUN-UPA, a także wielu innych antypaństwowych działań. Wielkim wysiłkiem Wołodymyra Kałasznykowa pomnik Kobziarza w Ługańsku został ustawiony. Ale zważając na tendencję, przypuszczam, że w przyszłym roku władza już i jego nie zaprosi na oficjalne składanie kwiatów pod monumentem...
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
