Strona · s. 8strona oryginału ↗
«PROŚWITA»
Слово Просвіти, №25 за 2008 рік
Orest SŁYWYNSKYJ. Zapoznawszy się z życiem, działalnością pedagogiczną, naukową i społeczną Wołodymyra Iwanowycza Hołynskiego, powiedziałbym o nim tak: historyk, uważnie wpatrzony w przyszłość. Bo rzeczywiście nigdy nie wypuszczał i obecnie nie wypuszcza z pola widzenia idei przewodniej dla prawdziwego ukraińskiego patrioty: nasza przeszłość jest pełna ostrego dramatyzmu, czasem nieodwracalnych błędów politycznych, świadomych zdrad — i należy je nie tylko dobrze znać, ale i wyciągnąć z nich odpowiednie wnioski, aby nic z tego, co negatywne, nie powtórzyło się ani dziś, ani jutro, i aby ukraińska państwowość utwierdziła się na zawsze. Takich ludzi jak Wołodymyr Hołynskyj jest mało w naszym społeczeństwie. Co tu dużo mówić — są jednostki. Żeby tak ofiarnie, przez wiele lat, praktycznie na samym tylko entuzjazmie, bez choćby najmniejszego wynagrodzenia materialnego, oddawać cały swój wolny czas, wszystkie siły i wiedzę sprawie, na którą nawet dziś tamtejsi biznesowi „działacze” patrzą dość sceptycznie, jeśli nie wrogo. Mógł zostać matematykiem i był nim, jeszcze przed wstąpieniem na uczelnię wykładając w szkołach ówczesnego rejonu rudkowskiego na Drohobyczczyźnie tę ścisłą dyscyplinę. Jednak porzucił ją i wstąpił na wydział historyczny Drohobyckiego Instytutu Pedagogicznego. Dlaczego doszło do takiego zwrotu w życiu? W imię czego? Prześledźmy, jak ten krok dojrzewał w kluczu światopoglądowo-psychologicznym, do czego dąży Wołodymyr Iwanowycz dzisiaj. To bardzo ciekawa i pouczająca historia ludzka. …Kiedy w dalekim 1947 roku enkawudowscy łowcy ludzi w zachodnich obwodach Ukrainy wyrywali z rodzinnych domów setki tysięcy ukraińskich rodzin i wśród rozpaczliwego płaczu kobiet i dzieci pakowali je do kolejowych wagonów bydlęcych, aby wywieźć na Sybir, przyszła kolej na rodzinną wieś Wołodymyra Hołynskiego, Pidhajczyky w rejonie rudkowskim ówczesnego obwodu drohobyckiego. Nocą otoczyli ją, a dalej, według wcześniej sporządzonej listy, spędzali skazane na tę smutną drogę rodziny tylko z bagażem podręcznym na główną ulicę, gdzie czekały już na nich wozy i samochody ciężarowe. Kiedy żołnierze z automatami otoczyli dom Hołynskich, to oprócz nastoletniego Wołodymyra nie zastali w nim już nikogo: rodzina rozbiegła się do bliskich i dalekich sąsiadów. A jego, przerażonego, który ociągał się w domu, zabrali ze sobą. Postawili przy grupie współmieszkańców, obok samochodu — stój. Całkiem blisko przechadzają się uzbrojeni żołnierze, pilnują, żeby nikt nie uciekł. A ludzi z tobołkami staje się coraz więcej. Podniósł się harmider — i Wołodymyr, zauważywszy, że nie bardzo go pilnują, szybko czmychnął za końmi i wozami, wskoczył na czyjś ogród i zniknął za domami i stodołami. Minął czas, nieco opadła fala masowych wywózek chłopów i rodzina Hołynskich, choć było strasznie, wróciła do swojego domu. Na szczęście więcej ich nie niepokoili. Tak i pozostali żyć w rodzinnym obejściu. Ten epizod na całe życie zapisał się w pamięci. I potem, kiedy uczył się w szkole w Rudkach, a jego. Pomnik I. Franki obok Domu Ludowego
s. 9 · strona oryginału ↗
Nagrodzenie aktywistów „Proświty”. „Proświty”. I pytania, problemy tutaj są, co potwierdziło wystąpienie zastępcy przewodniczącego „Młodej Proświty” Jewhena Buketa. Bo jeśli dochodzi do bezpośredniej konfrontacji obwodowego zjednoczenia „Proświty” z młodymi proświcianami, jak w Charkowie, to o współpracy nie ma już mowy. Bardzo ostrym było wystąpienie członkini Rady Głównej i kolegium redakcyjnego naszej gazety Lubow Hołoty. Zaczęła ona od tego, że praca organizacyjna zarówno w centrum, jak i w terenie jest niewystarczająca. Sztaby obwodowych zjednoczeń są oderwane od rejonowych i miejscowych organizacji, przerejestrowanie prowadzone jest formalnie, działają jakieś „partyzanckie Proświty”. W tym samym czasie w głębi kraju można znaleźć wspaniałe przykłady prawdziwej pracy proświciańskiej, przykład której L. Hołota podała z jednej ze szkół obwodu dniepropetrowskiego. Dlaczego by nie opowiedzieć o takich podstawowych komórkach naszej proświciańskiej telewizie? Dlaczego nie wydać broszury, chociażby plakatu z opowieścią o towarzystwie? Zamiast tego akcent często kładzie się na koncertowo-pokazowe wydarzenia, na „okrągłe stoły” dla samych siebie. O tym, jak różne są sytuacje społeczne, różne możliwości i poziomy współpracy prośwician z władzą, świadczyły wystąpienia przewodniczących obwodowych zjednoczeń z tradycyjnie niełatwych pod względem narodowym regionów. Tak, przewodniczący ługańskiej „Proświty” Wołodymyr Semystiaha pochwalił się, że miejscowi proświcianie mimo wszystko skłaniają przedstawicieli władzy do pracy na rzecz państwa, idei narodowej. Dlatego też stworzono stale działający Komitet Szewczenkowski na czele z przewodniczącym obwodowej administracji państwowej, a jego zastępcą jest właśnie W. Semystiaha. Dlatego bez prośwician nie odbywa się tutaj żadna ważna akcja społeczna. Ale oto inny przykład. Przewodniczący odeskiej „Proświty” Ołeksandr Stepanczenko opowiedział o stworzonym przez prośwician Funduszu na rzecz budowy pomnika ofiar Hołodomoru. Jednak, kiedy proświcianie złożyli do rady miejskiej Odessy wniosek o postawienie takiego pomnika w centrum obwodowym, otrzymali odmowę. Jeszcze z dziwną, niemal cyniczną motywacją: rzekomo głodu w Odessie nie było. Mało kogo zdziwiła kolejna niewesoła wiadomość z Doniecka, którą upubliczniła przewodnicząca obwodowego zjednoczenia Marija Olijnyk. Tutaj władze miejskie odmówiły rodzicom, którzy chcieli, aby ich dzieci uczyły się po ukraińsku. A to ich konstytucyjne prawo. Zrobiono to z cynicznym wyjaśnieniem, że w mieście, rzekomo, wyczerpano wszystkie zasoby do otwierania nowych ukraińskich szkół i klas. Uczestnicy zebrania przedwcześnie cieszyli się z wiadomości członków rady z Krymu o tym, że proświcianom, ogółem społeczeństwu wraz z patriotycznie nastawionymi przedstawicielami władzy udało się doprowadzić do zakazu otwarcia w Sewastopolu pomnika carycy Katarzyny II. Rada pracowała w piątek, więc jej uczestnicy nie mogli wiedzieć, że zaledwie dwa dni później, w niedzielę, mimo wszystko co powiedziano, w Sewastopolu jednak otworzą ten pomnik odrażającej imperatorowej, ciemiężycielki Ukrainy. Słowem, proświcianie znów na pierwszej linii, w wirze walk o nową demokratyczną Ukrainę. O tym jeszcze raz przypomniał w słowie końcowym Pawło Mowczan, zaznaczając, jakie przeszkody czynią przyjęciu w parlamencie dwóch nowych ustaw o języku, przygotowanych przy bezpośrednim udziale „Proświty”. Rosja i jej poplecznicy tutaj, u nas, pragną zniszczyć demokratyczną koalicję. Tak więc rok jubileuszowy wcale nie będzie rokiem parad i samych tylko świętowań, a rokiem codziennej pracy. * * * Rada Główna zatwierdziła środki z okazji obchodów jubileuszu „Proświty”, udziału towarzystwa w obchodach 75. rocznicy Hołodomoru. Przyjęto decyzję o przeprowadzeniu akcji „Proświcianie – za europejskim wyborem”. Najaktywniejszych działaczy uhonorowano medalem „Proświty” „Budowniczy Ukrainy”. Sesja Rady Głównej rozpatrzyła szereg kwestii organizacyjnych i przyjęła odpowiednie decyzje. Rada dokooptowała do swojego składu i wybrała do Zarządu Centralnego oraz zatwierdziła na stanowisko zastępcy przewodniczącego WUT „Proświta” znanego ukraińskiego pisarza Wasyla Folwarocznego. Rada zadowoliła prośbę redaktor naczelnej gazety „Słowo Proświty” Lubow Hołoty o zwolnienie jej ze stanowiska. Lubow Wasyliwna, która przez 12 lat kierowała naszą gazetą, skoncentrowała się na pracy twórczej, a także autorskim programie w Radiu Ukraińskim. Rada wyraziła Lubow Hołocie wdzięczność za wieloletnią pracę w gazecie, a także mianowała ją przewodniczącą kolegium redakcyjnego gazety „Słowo Proświty”. Rada zatwierdziła pełniącą obowiązki redaktora naczelnego gazety „Słowo Proświty” Wałentynę Dawydenko na stanowisku redaktora naczelnego gazety. Została ona również wprowadzona do składu Rady Głównej i Zarządu Centralnego towarzystwa. Do składu Rady Głównej dokooptowano pisarzy Ołeksandra Szokała, Mychajła Najenka, Wiktora Hamana, zastępcę przewodniczącego „Młodej Proświty”, redaktora internetowego naszej gazety Jewhena Buketa, przewodniczącego Bractwa Studenckiego Ołeha Jacenkę.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
