Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 11strona oryginału ↗

JEGO DUMA, JEGO PIEŚŃ

Слово Просвіти, №25 за 2008 рік

Ołeksij Juszczenko, poeta, zasłużony działacz sztuki Ukrainy. Z okazji 110. rocznicy urodzin wybitnego pieśniarza ludowego, kobziarza Jehora Chomycza Mowczana, do Kijowa przybyli z Wełykiej Pysariwki, co na Sumszczyźnie, jego ziomkowie, aby uczcić pamięć artysty, pokłonić się ziemi, gdzie został pochowany. Jehor Chomycz urodził się 1 maja 1898 roku. Przyszło mu zobaczyć świat dopiero jako pięciolatkowi. Chłopca nie rozpieszczał szczęśliwy los, ale okazał się mężny i wytrwały. Wełyka Pysariwka była znana na Słobożanszczyźnie z tego, że miała swoich kobziarzy — Hryhorija Kożuszka i Stepana Pasiuhę. Oni obaj pomogli chłopcu opanować sztukę gry na kobzie. Hryhorij Kożuszko skonstruował dla niego kobzę, Stepan Pasiuha uczył bystrego chłopca, nie szczędząc ani sił, ani czasu. Stawszy się znanym wykonawcą pieśni, Jehor Mowczan przybył do Charkowa i tam usłyszał go sławny Hnat Chotkewycz. Udzielił on kobziarzowi wielu rad, zwłaszcza w wyborze repertuaru. Jego zdaniem należało zmniejszyć liczbę żartobliwych pieśni, a wykonywać utwory o losie swojego narodu. I wkrótce zaczęły brzmieć w wykonaniu Je. Mowczana „Niewolniczy płacz”, „Karmeluk”, „Kozak Maksym Zalizniak”, „Latał orzeł, latał siwy” oraz wiele innych ludowych dum i pieśni. Maksym Rylski zainteresował się losem kobziarza i do końca swojego życia utrzymywał z nim kontakt. Pracując jako dyrektor Instytutu Sztuki, Folkloru i Etnografii Akademii Nauk Ukrainy, Maksym Tadejowycz zaprosił kobziarza na wyjazdowe posiedzenie rady naukowej do Odessy, potem do Czerniowiec, gdzie w koncertach po naradach brał udział także Jehor Mowczan. Po koncercie w mieszkaniu poetki ludowej Paraski Ambrozij Maksym Rylski napisał wiersz „Jehor Mowczan u Paraski Ambrozij”. Oto kilka wersów z niego: Był wśród nas Jehor Mowczan — No któż go nie zna na Ukrainie? * * * Tego wieczoru śnieżnej zimy, W Zadubriwce, goszcząc u Paraski Juchymiwny, Jehor Chomycz śpiewał Z takim zapałem, z siłą taką I dawne dumy, i pieśni współczesne Bez naszych próśb, na własne życzenie… Wysoka sztuka kobziarza została odznaczona Dyplomem Honorowym Rady Najwyższej, medalem Międzynarodowego Zjazdu Slawistów w Moskwie. A na jego 60-lecie do Wełykiej Pysariwki przyjechał akademik Maksym Rylski. Podarował jubilatowi nową kobzę, którą Jehor Chomycz pocałował na znak wdzięczności. Powiedział, że marzył o otrzymaniu tak cennego instrumentu z rąk sławnego poety-akademika. Było to 10 maja 1958 roku. W marcu 1968 roku Kijów żegnał się z kobziarzem. Przyjęła go kijowska ziemia na cmentarzu Berkowieckim. Ostatnie lata życia artysty ludowego mijały w Domu Weteranów Sceny w Puszczy-Wodycy. Zatem w bieżącym roku uczcić pamięć kobziarza przybyła do Kijowa grupa jego ziomków, wśród których są: kierownik rejonowego wydziału kultury Wałentyna Krawczenko, zastępca przewodniczącego rejonowej administracji państwowej Wołodymyr Mohylewski, wnuk siostry Jehora Mowczana Wołodymyr Mirosznyk, redaktor radia rejonowego Petro Neczwohlod, przewodniczący związku bandurzystów Sumszczyzny, zasłużony działacz sztuki Ukrainy Mykoła Moszyk. Na grobie kobziarza ojciec Mychajło odprawił panichidę. Kobziarz Mykoła Moszyk wykonał pieśń do moich słów, poświęconą Jehorowi Mowczanowi.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn