Strona · s. 2strona oryginału ↗
POWRÓT DO IMPERIUM?
Слово Просвіти, №25 за 2008 рік
Bohdan OLEKSIUK, ekspert Instytutu Polityki Otwartej. Niedawno niektóre rosyjskie środki masowego przekazu opublikowały materiał pracownika centralnego aparatu Partii Regionów Ukrainy Wiktora Pyrozhenki, w którym przegląd historii Ukrainy rozpatrzono jako operację „zmiany świadomości” i jako instrument „do stworzenia nowej ukraińskiej nacji”. Tej „nowej ukraińskiej nacji” autor przypisuje takie właściwości, jak „totalne wyobcowanie od Rosji, odmowa wspólnej rosyjsko-ukraińskiej historii, przeżytej przez te narody we wspólnym państwie, kompleks jej wyższości nad Rosjanami”. Wiktor Pyrozhenko podkreśla, że proces formowania ukraińskiej tożsamości narodowej odbywa się na podstawie komponentu etnicznego, a historia odgrywa rolę budulca dla nowych mitów i legend. Do takich „nowych legend” autor zalicza również tezę o tym, że Ukraińcy i Rosjanie — to nie jeden naród, i że właśnie Ukraina, a nie Rosja — jest spadkobierczynią Rusi Kijowskiej. Jeszcze w czasach radzieckich jeden z czołowych ukraińskich historyków Mychajło Brajczewski zdemaskował koncepcję „wspólnej ojczyzny”, wspólnego pochodzenia rosyjskiego, ukraińskiego i białoruskiego narodów, na podstawie której KPZR podkreślała wspólnotę kultury, historii, na podstawie której wprowadzano ideę utworzenia jednolitego narodu radzieckiego poprzez zlanie się nacji. Profesor Brajczewski stał się dla ukraińskiej inteligencji, w szczególności młodzieży, symbolem prawdziwego patrioty Ukrainy, który przeciwstawił się tak zwanej „radzieckiej nauce historycznej”, będącej w rzeczywistości odmianą komunistycznej mitotwórczości. Swoimi pracami rzucił wyzwanie partyjnym historykom — fałszerzom historii Ukrainy. Nic dziwnego, że swój materiał Wiktor Pyrozhenko publikuje w rosyjskich mediach. Przecież powtarza on propagandowe szablony ZSRR i imperialnej Rosji. Zjawa dążenia tego kraju do powrotu do statusu supermocarstwa odbija się przede wszystkim na jego ostro negatywnym stosunku do niepodległej Ukrainy, a naleganie autora na potrzebę uzgodnienia ukraińskiego widzenia historii z rosyjskimi naukowcami jasno świadczy o tym, w czyim interesie występuje. Trudno spierać się z wymysłami, przeinaczeniami i po prostu bezsensownymi twierdzeniami, zwłaszcza jeśli są one przemieszane z prawdziwymi i oczywistymi. Do przeinaczeń i wymysłów należą twierdzenia Wiktora Pyrozhenki, że rzekomo nowa wersja ukraińskiej historii — to narzędzie formowania „ukraińskiej nacji etnicznej w jej galicyjskim wariancie”, za wzorzec etnicznych Ukraińców ma być wzięta ludność Galicji, a pojęcia „ukraińska nacja polityczna” i „ukraińska grupa etniczna” rzekomo trzeba przymusowo połączyć. Cóż, strach i nienawiść autora do Galicjan są zrozumiałe. Przecież właśnie ten kraj zawsze był ośrodkiem ukraińskiego oporu narodowego i Piemontem ukraińskiego odrodzenia kulturowego. Ale gdzie są podstawy twierdzić, że Galicjanie mają jakąś przewagę lub że bierze się ich za wzorzec? Ani Wołyniacy, ani Podolanie, ani Naddnieprzańcy nie powiedzą, że są w czymś znieważeni. Inna sprawa — ukraińskość. Rzeczywiście, budujemy ukraińską Ukrainę (prawda, zbyt powoli i niemrawo). Ale to nie to samo, co Ukraina dla Ukraińców. Skąd teza o łączeniu nacji politycznej i grupy etnicznej? Chyba tylko z szablonów radzieckiej kontrpropagandy przeciwko burżuazyjnym nacjonalistom, które do dziś funkcjonują w Rosji. Stamtąd ta propaganda swobodnie przenika do umysłów tych Ukraińców, którzy przyzwyczaili się oglądać rosyjską telewizję i czytać rosyjską prasę. Typowa dla niej mieszanka prawdy i kłamstwa, nienawiść do wszystkiego, co ukraińskie, a nie identyfikuje się z rosyjskim (małorosyjskim), a także do Zachodu (zwłaszcza do NATO) do dziś kształtuje mentalność wielu naszych obywateli, w szczególności na południu i wschodzie Ukrainy. Oczywiście, prawdziwym i pełnoprawnym obywatelem naszego państwa może być i Rosjanin, i Tatar, i Polak, i Żyd. A oskarżać ukraińskie władze o to, że formują w ukraińskiej nacji kompleks wyższości nad innymi, może tylko oderwany od rzeczywistości obserwator. Wiktor Pyrozhenko zwraca uwagę na to, że w nowych interpretacjach historii zanegowano pozytywne doświadczenie wspólnej działalności ukraińskiego i rosyjskiego narodów w ramach Imperium Rosyjskiego i ZSRR. Rzeczywiście, dążymy do odcięcia się od pewnych „osiągnięć” imperium i epoki totalitaryzmu, ponieważ nie mieliśmy wpływu na politykę tych państw, a byliśmy faktycznie kolonią. Nie budzi wątpliwości to, że w warunkach własnej państwowości Ukraina dawno byłaby demokratycznym i gospodarczo rozwiniętym państwem europejskim. Zrozumiały jest stosunek autora do Hołodomoru (to słowo pisze małą literą i bierze w cudzysłów). Proponuje on zdjąć tę kwestię, dopóki ukraińscy i rosyjscy historycy nie dojdą do wspólnego zdania w tym temacie. Zrozumiałe są także poglądy Wiktora Pyrozhenki na OUN i UPA. Pozostały one w nurcie radzieckiej propagandy. Można by nazwać je muzealnymi, gdyby nie dominowały w Rosji
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
