Strona · s. 9strona oryginału ↗
Złote imiona współczesnej Bukowiny: Wiktor Kosiaczenko
Слово Просвіти, №25 за 2012 рік
Ivan ŁYSY Czerniowieckie wydawnictwo „Misto” już dwunasty rok proponuje przede wszystkim rodakom serię „Złote imiona Bukowiny”. Niewielkimi objętościowo, ale trafnie skomponowanymi oraz elegancko i barwnie wydanymi książkami tej serii Bukowina honoruje działaczy z różnych dziedzin kultury regionu: pedagoga Mychajła Polaka, reżysera Anatolija Łytwynczuka, kompozytora Mychajła Maftulaka, dziennikarza Mychajła Brozynskiego, poetkę Tamarę Sewerniuk i in. Kompozycja książek serii jest ustalona: na początku zwięzłe curriculum vitae, zaczerpnięte z „encyklopedii regionalnej”; potem — obszerny szkic biograficzny pióra Juchyma Husara, w którym wykorzystano nie tylko materiały dokumentalne, ale i szczodrze cytowano wspomnienia oraz opinie przyjaciół i znajomych, krewnych i współpracowników bohatera książki, fragmenty korespondencji i drukowanych recenzji itp. Swoistą ozdobą książek jest wymowna i różnorodna szata graficzna, złożona ze zdjęć osoby, o której mowa, a także jej krewnych i bliskich. Na zakończenie — bibliografia tekstów bohatera i literatury o nim, którą opracowali pracownicy obwodowej uniwersalnej biblioteki naukowej im. M. Iwasiuka. Seria „Złote imiona Bukowiny” opowiada także o tych rodakach, dzięki których twórczej energii dzisiaj tętni życie kulturalne regionu. Ostatnia książka serii poświęcona jest honorowemu przewodniczącemu Czerniowieckiego obwodowego zjednoczenia WUT „Proświta” Wiktorowi Trochymowyczowi Kosiaczence. Autor J. Husar nadał jej trafny tytuł: „Inteligent w poglądach, czynach, twórczości”. Książka ujrzała światło dzienne na początku tego roku z okazji 80-lecia słynnego proświcianina i naukowca, które obchodził 4 stycznia. Jubilat i dziś łączy dojrzałą mądrość z prawdziwie młodzieńczym entuzjazmem i niewyczerpaną energią. Jeden szczegół: właśnie ukazała się opracowana przez tego bodaj najlepszego znawcę spraw w ukraińskim cechu satyrycznym wielka antologia „Bajki bukowińskie”. Wiktor Trochymowycz nie przepuszcza żadnego znaczącego wydarzenia w życiu kulturalnym miasta, a w wielu przypadkach jest inicjatorem. Autor życiorysu W. Kosiaczenki objął różne aspekty jego wszechstronnego talentu. W książce jawi się on jako dobrze znany środowiskom filologicznym Ukrainy naukowiec — badacz gatunków satyrycznych literatury ukraińskiej; w tej dziedzinie opracował i wydał sześć antologii, przygotował dwie monografie, opublikował setki artykułów. Wśród nich nie tylko historycznoliterackie, ale i krytyczne, wszak w Związku Pisarzy Ukrainy bukowińczyka od dawna dobrze znają jako pryncypialnego, dowcipnego i wnikliwego krytyka-analityka ze swoistym stylem literackim. Jego kolega z cechu krytycznego Jurij Cerkow wypowiada się o Kosiaczence jako o „głębokim znawcy poetyki komizmu, człowieku o wyjątkowym smaku artystycznym, lekkim i przejrzystym stylu…”. Wstąpiwszy na Uniwersytet Czerniowiecki po demobilizacji z armii, W. Kosiaczenko praktycznie całe swoje życie zawodowe spędził w nim na katedrze literatury ukraińskiej. Nie tylko wykładał, ale i przygotowywał pomoce naukowe i metodyczne, kierował kółkami, opiekował się grupami studenckimi itd. W ciągu ostatnich 20 lat nieco nieoczekiwanie ujawnił się także talent Kosiaczenki-publicysty frankowskiego formatu. Gdy w poszukiwaniach literaturoznawczych i w działalności krytycznej, podkreśla autor książki, Wiktor Trochymowycz od samego początku do dziś wierny jest jednej muzie — Talii, opiekunce cechu satyrycznego, to w publicystyce taką samą muzą jest dla niego Język. Sprawny stylista, nie tylko stara się jak najpełniej zrealizować niewyczerpany potencjał języka ojczystego we własnym piśmie, ale i demaskuje różne warianty polityki lingwocydu wobec języka ukraińskiego, konsekwentnie broni praw językowych Ukraińców. Znamienny jest tytuł jednego ze zbiorów jego artykułów — „Pod sztandarem ojczystego słowa”. A jedyny tekst Kosiaczenki, który wchodzi do omawianej książki, zaczyna się od słów: „Językiem, jak i wolnością, nie można tylko korzystać, o nie trzeba dbać…”. Postawa pryncypialnego obrońcy języka ojczystego przywiodła Wiktora Kosiaczenkę do „Proświty”: od 1989 roku jest członkiem zarządu oddziału obwodowego jako jeden z fundatorów towarzystwa, a w latach 1992—2005 z oddaniem pracował jako jego przewodniczący. Nawiasem mówiąc, właśnie wspomniany rozdział tej książki, napisany przez Wiktora Trochymowycza, jest ciekawym sprawozdaniem z pracy prośwician. Uświadamiając sobie, że „wielka pora” ustanawiania własnej państwowości zastała Ukraińców, zgodnie z proroczą przepowiednią Iwana Franki, „nieprzygotowanymi”, proświcianie Bukowiny od samego powstania (ściślej — odrodzenia) organizacji starali się zaradzić tej historycznie przykrej okoliczności. W. Kosiaczenko, oglądając się na przebyty przez obwodowe zjednoczenie WUT „Proświta” ponad dwudziestoletni szlak, mówi nie tylko o wielkoskalowych wydarzeniach i ważnych przedsięwzięciach, ale i o codziennej, niestrudzonej, mówiąc słowami Franki, „niezmordowanej, cichej pracy bez potoków szumnych fraz”. Dla przykładu, obchody 200-lecia zwiastunki nowej literatury ukraińskiej — „Eneidy” Iwana Kotlarewskiego. Dla bukowińczyków była to jednocześnie 130. rocznica utworzenia w Czerniowcach pierwszego ukraińskiego towarzystwa oświatowego „Ruska Besida” oraz 80-lecie Wiecu Bukowińskiego, który ogłosił przyłączenie tego regionu do Państwa Ukraińskiego. Na ten sam 1998 rok przypadły jubileusze wybitnych pisarzy ukraińskich, urodzonych
Bukowiny Jurija Fedkowycza i Olhy Kobylańskiej. System działań związanych z tymi datami (a są to zakrojone na szeroką skalę ogólnoukraińskie konferencje naukowe, które „Proświta” organizowała wspólnie z filologami miejscowego uniwersytetu, oraz odczyty dla szerokich kręgów społeczności, wieczory literackie i koncerty) zwieńczyło otwarcie kompozycji architektonicznej „Kronikarzom Rusi-Ukrainy, orędownikom ukraińskiego piśmiennictwa” na początku ulic Iwana Kotlarewskiego i Łesi Ukrainki, a także organizacja chóru „Homin Bukowyny”, którego repertuar w znacznej mierze koreluje ze sławnym „Homonem”, działalność klubów „Spiwrozmownyk” i „Diałoh”, tygodnie literatury rodzinnego kraju, konkurs „Spiwaje rodyna”. Na szczególną uwagę zasługuje praca oświatowo-wychowawcza obwodowego zrzeszenia z młodzieżą szkolną — przyszłością kraju. Jest to zarówno wznowienie z inicjatywy W. Kosiaczenki zamkniętego w 1940 roku przez „wyzwolicieli” czasopisma dla dzieci i rodziny „Łastiwka”, jak i coroczne majowe konkursy na najlepszego znawcę zwyczajów, tradycji i obrzędów rodzinnego kraju w Czerniowieckim Muzeum Architektury i Budownictwa Ludowego, konkursy utworów dziecięcych i recytatorskie, a także konkurs artystyczny „Hołodomor oczami dzieci” i inne. Słowem, bukowińscy proświcianie mają z czego się rozliczać. Dość skromnie, moim zdaniem, w książce przedstawiono fragmenty listów do jubilata, w których znawcy pokroju sławnego bajkopisarza Mykyty Hodowancia czy literaturoznawcy-akademika Mykoły Ilnyckiego oceniają jego osiągnięcia. Znacznie bogatszy jest, że tak powiem, fotobiogram W. Kosiaczenki, w którym większość fotografii dotyczy jego spraw społecznych i naukowych. A na ostatniej stronie okładki czytamy słowa ojca sławnego kompozytora, znanego pisarza Mychajła Iwasiuka o Wiktorze Kosiaczence: „On nigdy nie bronił banalnych prawd, skostniałych dogmatów i nie pozwalał przenikać do ludzkich serc mułowi wojowniczego mieszczaństwa”. Godna ocena godnej postaci.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
