Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 13strona oryginału ↗

Ostrożnie: dzieci i telewizor

Слово Просвіти, №25 за 2012 рік

Po Szwajcarii Na jednej równoleżniku, w odległości dwóch tysięcy kilometrów od siebie położone są dwa kraje — Ukraina i Szwajcaria. Ukraina, która po nieudanym eksperymencie z budową socjalizmu zaledwie 20 lat temu odzyskała swoją państwowość. I Szwajcaria — z ogromnym doświadczeniem republikańskiego państwowotwórstwa. W neutralności komfortowo żyje już od 200 lat. Niedawno miałem szczęście odwiedzić ten kraj. Zwiedziłem miasta Bazylea, Berno, Genewa, Zurych, Lucerna i szereg małych miasteczek. Wszędzie dostatek. Oprócz programów socjalnych i ustaw, które sformułował parlament, partie i organizacje społeczne proponują swoje programy socjalne, do których z uwagą odnosi się rząd. Tak, podczas pobytu w kantonie Bazylea przygotowywano referendum „My przeciwko ropie”. Referendum zorganizowała Partia Zielonych. Naglącym dla Szwajcarów jest problem alternatywnych źródeł energii. „Zieloni” proponują do 2030 roku zastąpić 40% obecnych źródeł energii ekologicznie czystymi rodzajami paliwa. Rząd stymuluje wdrażanie i wykorzystanie energii wiatrowej, baterii słonecznych, granulowanego paliwa z odpadów przemysłu drzewnego. Doliny i łąki, góry, rzeki i jeziora, miasta i miasteczka (wsi w naszym rozumieniu nie ma) — wszystko zadbane, atrakcyjne. Nie ma pustostanów, ruin, zaniedbania. Wzruszająco Szwajcarzy chronią pamięć historyczną. Doskonały i punktualny transport. Wysoka kultura handlu. A jak pomysłowo dekorują swoje mieszkania, posiadłości, drogi i ścieżki kwiatami! Panuje piękno i celowość. Czystość w miejscach publicznych, na stacjach, przystankach transportu, na poboczach dróg. Nie zabudowują ulic ciągłymi rzędami handlowymi. W marketach regały nie uginają się od napojów alkoholowych. Nie ma przepychanek i tłoku. Miałem szczęście być na posiedzeniu parlamentu — wielka jedność, wysokie poczucie misji, kultura państwowości. Nie zobaczyłem w parlamencie „naciskaczy przycisków”. W górze pod sufitem napis: „Jeden za wszystkich i wszyscy za jednego”. Mały ambitny kraj zadziwia świat swoją jednością. Szwajcaria — stop doświadczenia historycznego ze współczesnymi technologiami, działania państwowotwórcze skierowane na pożytek narodowi, jedność obywatelska. Regionalizacja społeczności niemieckiej, francuskiej, włoskiej i retoromańskiej, które tworzą Szwajcarię, ogranicza się do poziomu językowo-kulturowego w miejscach zamieszkania tych społeczności. Najmniejsza z nich — retoromańska — stanowi 1% całej populacji. Żadna ze społeczności nie wywyższa się pod żadnym względem nad inną. W ratuszu Bazylei uwagę zwraca napis na ścianie: „Gdzie istnieje jedność, tam mieszka Bóg”. Wydawało się, że przez cały czas mojego pobytu w cudownym kraju obok mnie byli autor „Umowy społecznej” Rousseau i autor „Ogrodu pieśni boskich” Skoworoda. Wróciłem do domu. Wróciłem do nieładu — konstytucyjnego, parlamentarnego, politycznego, prawnego, gospodarczego, produkcyjnego, kulturalno-oświatowego, codziennego… Petro ANTONENKO Telewizja — to osiągnięcie cywilizacji, przy którym pojawia się pytanie: czy to w ogóle dobro? Wspaniale byłoby, gdyby istniała bez negatywu. Niestety, na razie nie wychodzi. Dlatego czasami chce się postawić przed ekranem telewizora napis: „Ostrożnie: trucizna!”, zwłaszcza jeśli przed nim są dzieci. Coś muszą zrobić zarówno państwo, jak i społeczeństwo. Struktury państwowe podeszły do sprawy od strony biurokratycznej. Można było się o tym przekonać, będąc niedawno przy okrągłym stole, który zorganizowała „Międzyresortowa grupa robocza ds. opracowania i wdrożenia krajowego systemu oznaczeń w celu ochrony dzieci przed informacjami, które mogą zaszkodzić ich zdrowiu i rozwojowi”. Spróbujcie na jednym oddechu przeczytać przydługą nazwę tej „grupy”, a będziecie mieli wyobrażenie, czym jest biurokratyczny formalizm. Jest go aż nadto. Grupa posiada „Kalendarzowy plan pracy”, przeprowadziła już wcześniej dwa posiedzenia, których „piętrowego” porządku obrad nie będę cytował, bo uśpię czytelnika. Tymczasem grupa ta została utworzona pod egidą Administracji Prezydenta oraz przy Narodowej Radzie ds. Telewizji i Radiofonii. A na tym posiedzeniu przyszło wysłuchać tak uczonych referatów, jak na przykład „Normatywne i samoorganizacyjne wytyczne rodziców dotyczące ochrony dzieci przed potencjalnie szkodliwymi treściami telewizyjnymi” czy „Wyobrażenia rodziców dotyczące graficznych wersji oznaczeń negatywnych treści telewizyjnych”. Z czego można wyciągnąć wniosek: sama grupa robocza powstała wokół jednego, jedynego, wąziutkiego segmentu poważnego problemu niebezpieczeństw telewizyjnych — wdrożenia znaczków na ekranie telewizora, którymi oznacza się dostępność tych czy innych audycji dla określonych grup odbiorców. Widzicie te znaczki na ekranach, zwłaszcza w porze wieczornej i nocnej — te trójkąciki, kwadraty, koła. Otóż właśnie ich wdrożenie, i to jeszcze według jakichś europejskich norm, wysunęło się na pierwszy plan, zamiast dyskusji o niepokojącej sytuacji z ofertą dla dzieci w ogóle. Wprawdzie ten niepokój przebijał się w wystąpieniach uczestników okrągłego stołu, na który Krajowa Rada zaprosiła nawet kierowników obwodowych organizacji telewizyjno-radiowych. Bo nie samymi znaczkami definiuje się ten problem — truciznę z ekranu telewizora. Czego warta konstatacja na samym początku dyskusji przewodniczącego Krajowej Rady Wołodymyra Manżosowa, który zaznaczył, że „telewizja ma bardzo potężny wpływ psychiczny na dzieci”, i smutno dodał: „Nie istnieje system ochrony dzieci przed negatywami telewizji”. I dalej przewodniczący przeszedł do tematu przeciwstawienia negatywów z ekranu telewizora normalnej i potężnej ofercie dla dzieci na Ukrainie. Wspomniał o opracowanym „Projekcie Regulaminu dotyczącego oferty dla dzieci”, o tym, że Krajowa Rada kategorycznie nie zgadza się, gdy jakikolwiek nadawca zmniejsza ilość czasu antenowego dla dzieci. Rozmowę kontynuowała zastępczyni przewodniczącego Krajowej Rady Iryna Opylat, zaznaczając, że mamy teraz nie jeden kanał dziecięcy „Malatko”, a aż sześć. Prawda, skonstatowała, że 43% czasu oferty dla dzieci to tylko filmy animowane, kolejne 30% — „udźwiękowione obrazki”, a tylko 3% — filmy dokumentalne dla dzieci i młodzieży, przy czym prawie wszystkie produkcji zagranicznej. A dzieci, które w rodzinach stają się coraz bardziej samotne, bardziej ciągnie właśnie do telewizora, przed którym niektórzy spędzają więcej czasu niż w szkole. Różne podejście do sprawy urzędników i przedstawicieli społeczeństwa potwierdziły dwa wystąpienia. Najpierw dyrektor departamentu Państwowego Komitetu Telewizji i Radia Serhij Abramow sypał cyframi, mówiąc, jak u nas rośnie ilość czasu antenowego dla dzieci, jest go już, powiada, aż 10% ogólnej emisji (liczba, zdaniem specjalistów, dość zawyżona), zapewniał, że na państwowych kanałach telewizyjnych (mając na myśli także studia lokalne) panuje bardziej rygorystyczna kontrola czystości eteru i tutaj stawia się tamę epatowaniu przemocą, narkomanią, alkoholizmem na ekranie. Częściowo tak jest, zwłaszcza jeśli porównywać z wachanalią na prywatnych kanałach, ale przecież to właśnie one od dawna dominują u nas w eterze. A przedstawicielka Fundacji „Otwarta polityka” Iryna Żdanowa dość krytycznie stwierdziła, że już dawno czas wprowadzić sankcje przeciwko producentom treści telewizyjnych, które otwarcie zgubnie działają na psychikę ludzi, zwłaszcza dzieci i młodzieży. Przykładów za granicą jest niemało, kiedy trucicieli eteru nie tylko bezlitośnie karze się grzywnami, ale też szeroko informuje o tym społeczeństwo. U nas zaś, gdy tylko Narodowa Komisja ds. Moralności Publicznej nieśmiało wskaże na trucicieli przestrzeni telewizyjnej, od razu podnosi się wrzask: „Cenzura!”. Przy tym zapomina się, że w najbardziej demokratycznych krajach istnieje społeczna i państwowa kontrola nad produkcją telewizyjną. „A dlaczego w przeciwwadze do „czarnuchy” i „pornuchy” na ekranach nie rozwijać normalnej oferty programowej” — zaznaczyła I. Żdanowa. Jako przykład — wspaniały ogólnoukraiński festiwal dziecięcej i młodzieżowej twórczości telewizyjnej „Krysztalevi dżereła”. Mimo że odbywa się on pod egidą Krajowej Rady, ciekawe filmy dokumentalne, programy telewizyjne, stworzone przez młodych, nieczęsto trafiają do naszego eteru. Dzieci, młodzież coraz częściej przesiadają się sprzed ekranu telewizora do monitora komputera i zanurzają się w Internecie. A tam — to samo, jeśli nie gorzej. Dlatego uczestnicy dyskusji podkreślali, że trzeba mówić o całym obszarze usług audiowizualnych, a to telewizja, Internet, kino, produkcja wideo na DVD. Nieprostą okazała się też kwestia wdrożenia europejskiego systemu znaków ostrzegawczych na ekranie telewizora. W Europie trwa pewna unifikacja tego systemu. Ale jak można o niej mówić, kiedy w różnych krajach jest różna mentalność, obyczaje, tradycje, religia. Oto prosty przykład.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn