Strona · s. 5strona oryginału ↗
Ukraińską edukację — na ukraińskojęzyczny fundament
Слово Просвіти, №25 за 2018 рік
O języku ukraińskim, odpowiedzialności i sportowych autorytetach. Popierając wyrażoną przez profesora O. Ponomariwa opinię dotyczącą niedopuszczalności dalszego zwlekania z wprowadzeniem języka ukraińskiego we wszystkie sfery życia państwowego i społecznego kraju, a także Odezwy Regionalnego Forum Jedności Narodowej „Bezpieczeństwo informacyjne w warunkach wojny hybrydowej Rosji przeciwko Ukrainie”, pragnę wyrazić swoje przemyślenia. Uważam, że Prezydent kraju oraz premier powinni niezwłocznie zobowiązać ministra spraw wewnętrznych do posługiwania się w sprawach służbowych wyłącznie językiem ukraińskim, wystąpienia deputowanych ludowych w Radzie Najwyższej zezwolić tylko w języku państwowym, natychmiast przeprowadzić śledztwo w sprawie haniebnej antynarodowej reorganizacji Narodowej Telewizji i Radia, występów na ekranach telewizyjnych ukrainofobów W. Pichowszeka, D. Dżangirowa, H. Herman, transmisji antypaństwowych programów na kanałach „Inter”, News One, ZIK. Dawno trzeba było rozliczyć się z zasadnością istnienia takich klonów rosyjskich gazet, jak „Komsomolskaja prawda w Ukrainie”, „Sowietskij sport w Ukrainie” itp. Władza bezwładnych jest niezbędnie potrzebna, jeśli chcemy zbudować społeczeństwo obywatelskie. Havel gdzieś tutaj odziedziczył tradycje, zapoczątkowane jeszcze przez Masaryka. Uogólniając ich poglądy, preparując je do ukraińskich realiów, można zaznaczyć, jak to zrobił Pontyfik podczas wizyty pasterskiej w Kijowie, wspominając Wołodymyra Monomacha: „Nie dajcie możnym tego świata zgubić człowieka”. Jednak, niestety, upadają narody, ich języki i tradycje. Chroniąc i człowieka, i naród, chronimy świat. Dyplomaci, uczeni humaniści powinni szerzej adaptować refleksje Giedroycia, Kuronia, Brzezińskiego dotyczące stosunków polsko-ukraińskich. Jesteśmy w stanie zrozumieć apel papieża Jana Pawła II i oprzeć się w naszych sąsiedzkich relacjach na mądrości skruchy — „przebaczamy i prosimy o przebaczenie” — jako na czymś państwowo-nienaruszalnym, szczerze-współczującym i socjohumanistycznym, a nie otwierać „drugi front” wojny hybrydowej. Jedynie socjohumanistyczna koncepcja, pomnożona przez euroatlantycką ochronę i własne siły, pomoże ogólnoukraińskiemu celowi: rozbudować swoje nowoczesne państwo jako dom narodu (jego „rodzinny dom”) na wspólnych wartościach duchowo-kulturowych, patriotycznych uczuciach i intelektualnych kodach narodu ukraińskiego, na tradycjach, normach i zasadach właściwych jego wspólnocie; na innowacyjnych podstawach modernizacji gospodarki narodowej, jej reprofilowaniu, modernizacji i restrukturyzacji zgodnie ze współczesnymi zadaniami i formowaniem jej nowych układów, podnoszeniem poziomu rozwoju ludzkiego itp. W tym ujęciu potencjał Idei Narodowej jawi się jako fundament ideologii strukturyzowania ukraińskiej wspólnoty w potężny, społeczno-gospodarczo rozwinięty naród, w europejskie demokratyczne państwo, które szanuje tradycje narodowe, przeciwstawia się procesom ujednolicania i zachowuje autentyczność ukraińskości. Nam, aby pewnie patrzeć w przyszłość, trzeba nie tylko zapożyczać, ale i dzielić się ze światem własnymi postępowymi innowacjami i koncepcjami światopoglądowymi, docierając do niego z nowymi wyzwaniami dla naszej Idei Narodowej, dla samostanowienia narodowego. Największa armia w Europie przez wieki wypróbowywała nas na zdolność obrony swojej suwerenności, a my zasypywaliśmy przepaść, wyrytą przez nią między naszym historycznym niebytem a państwową podmiotowością. Nie mieliśmy prawa do nauki w szkole ani własnej historii, ani do utwierdzania w produkcji ekonomicznego nacjonalizmu. Nie dajmy się zwariować filozofią regionalnych muszek owocówek, które w pozie nad tomem Kanta maniakalnie szukały i szukają piękna Wszechświata w „ruskim mirze”. Aby im znowu nie uciekać z najwyższego państwowego fotela, nie porzucać matki-ojczyzny w ciężkiej godzinie, nie wzywać jej wroga do wprowadzenia wojsk dla utrzymania swojej władzy, mamy słuszną i krótką radę wybitnego ukraińskiego poety rodem z Doniecczyzny: „Kochajcie Ukrainę!”. Poświęćmy się dla niej, przemyślmy jej Ideę Narodową i „wieczni będziemy z nią!”. B. SAWKIW, zasłużony pracownik przemysłu Ukrainy. Uderza niezadowalający stan wykorzystania języka ukraińskiego w sporcie i kulturze fizycznej. Nawet w czasach radzieckich na Ukrainie wychodziła ukraińskojęzyczna „Sportywna hazeta”, którą chętnie prenumerowano i czytano. Zamiast niej wysiłkami A. Frankowa zaczęła wychodzić rosyjskojęzyczna „Futboł”, za nią pojawiły się „Komanda”, „Bolelszczik” itp. W okresie przeprowadzania na Ukrainie „Euro-2012” już występowałem w „Słowie Proświty” (nr 10 z 2012 r.) oraz w gazecie „Deń” w sprawie natychmiastowej potrzeby odnowienia godnego wydania sportowego na Ukrainie. Jako przykład przypominałem, że ówczesna bezpaństwowa ukraińska diaspora w powojennej Ameryce zdołała wydawać pełnowartościowe ukraińskojęzyczne „Sportywni wisti”. Niepokoi nieużywanie języka ukraińskiego przez komentatorów wydarzeń sportowych, w szczególności w przeglądach popularnych klubów piłkarskich i reprezentacji. Przy okrągłych stołach gdzieniegdzie panuje zalew języka nieprzyjaznego sąsiada, po ukraińsku rozmawiają głównie dziennikarze, a jeden z pretendentów na czołowego komentatora Denisow, który przeniósł się z Doniecka do Kijowa, w ogóle nie uważa za potrzebne posługiwać się językiem państwowym. Nijak nie można zrozumieć, dlaczego szanowany, inteligentny wychowanek z serca Ukrainy W. Jewtuszenko, który po udanych występach Wasyl BOJCZUK, kandydat nauk fizyczno-matematycznych, m. Czerniowce. Od stanu funkcjonowania języka ukraińskiego jako jedynego oficjalnego i państwowego w znacznej mierze zależy jedność naszego państwa i społeczeństwa. za kijowskie „Dynamo” dogrywał w Szwecji i pozostał na pewien czas komentować futbol, nijak nie może przejść na język ojczysty. Dlaczego inny znany dynamowiec J. Szabo, który w pierwszych latach odnowionej niepodległości mógł komunikować się po ukraińsku, potem go „zapomniał”? Dlaczego takie długotrwałe wahania w publicznym używaniu języka ojczystego ma jeszcze jeden dynamowski weteran O. Szowkowski? Dlaczego oryginalny, wyraźny komentator, nasz „sybiraczek” Leonenko (z ukraińskimi korzeniami, sądząc po nazwisku) nie odważy się przejść na język państwowy? Nijak nie możemy doczekać się ukraińskiego słowa od naszej sportowej dumy, na dodatek z nazwiskiem wielkiego Tarasa, który obiecywał uczyć swoich synów nie tylko angielskiego czy włoskiego, ale i ojczystego języka Szewczenki. Zdecydowane przejście sportowych autorytetów stałoby się przykładem do naśladowania, nieocenionym wkładem w kulturowe odnowienie kraju. Zilustruję to na takim pouczającym przykładzie: podczas tworzenia Instytutu im. T. Szewczenki w Charkowie w 1930 r. zorganizowano wystawę oryginałów jego dzieł literackich i malarskich, rzeczy osobistych, wycieczkę, po której jeden z odwiedzających, robotnik zakładu im. T. Szewczenki, napisał opinię: „Jestem mało piśmiennym Rosjaninem, do tego po prostu czytałem „Kobziarza”, lecz zapoznawszy się z wystawą, postanowiłem rozmawiać tylko w języku ukraińskim, uczyć się go”. W dobrą drogę, uznane autorytety sportowej Ukrainy!
Artykuł 7 ustawy Ukrainy „O oświacie” jest swoistym „koniem trojańskim” dla przyszłości Ukrainy. Artykuł ten, którego treść w niesprzyjających warunkach politycznych może rozszerzyć się na inne normatywno-prawne dokumenty ustawodawcze, jest zdolny zakonserwować na Ukrainie prawo poszczególnych grup ludzi do nieznajomości państwowego języka ukraińskiego, ponieważ „gwarantuje się prawo do nauki w komunalnych placówkach oświatowych w celu zdobycia przedszkolnego i ogólnego średniego wykształcenia, obok języka państwowego, w języku odpowiedniego rdzennego narodu” (art. 7, ust. 1, akapit 3). Zatem możemy otrzymać pełną równość i ustawowe prawa języka mniejszości narodowych oraz państwowego języka ukraińskiego. Implementacja artykułu językowego 7 ustawy Ukrainy „O oświacie”, do której aktywnie dąży Ministerstwo Oświaty i Nauki Ukrainy, jest naruszeniem Konstytucji Ukrainy, a zatem jest działaniem niekonstytucyjnym. Ponieważ oficjalna wykładnia części pierwszej artykułu 10 Konstytucji Ukrainy w orzeczeniu Sądu Konstytucyjnego Ukrainy nr 10-rp/99 z dnia 14.12.1999 r., pkt 2 wskazuje, że „...w procesie nauczania językiem nauczania w przedszkolnych, ogólnych średnich, zawodowo-technicznych oraz wyższych państwowych i komunalnych placówkach oświatowych Ukrainy jest JĘZYK UKRAIŃSKI”. Niestety, mamy do czynienia z ciągłym oporem Ministerstwa Oświaty i Nauki wobec ukrainizacji systemu oświaty na Ukrainie. Jeśli ta bezprawna norma artykułu 7 ustawy Ukrainy „O oświacie” zostanie poparta w kolejnych projektach ustaw „O ogólnym średnim wykształceniu”, „O wyższym wykształceniu”, zostanie przewidziana w standardach oświatowych i planach nauczania ogólnokształcących placówek oświatowych, to takie działania będą sprzyjać dezintegracji ukraińskiego społeczeństwa i będą przesłanką niebezpiecznych przejawów separatyzmu oraz wojny. W celu ochrony języka ukraińskiego, jedności państwa ukraińskiego, należy wprowadzić w sferę oświaty stuprocentową podstawę ukraińskojęzyczną. Ukraińskie standardy oświatowe, plany nauczania już w roku szkolnym 2018—19 powinny zawierać wyraźną dynamikę przejścia na tę normę w ogólnokształcących placówkach oświatowych i szkole wyższej. Prawda, biorąc pod uwagę to, że w niektórych szkołach dzieci z klas 1-4 nie miały możliwości uczyć się języka państwowego, można by tymczasowo, jako wyjątek na okres przejściowy dla szkół, gdzie większość dzieci to przedstawiciele mniejszości narodowych z ojczystym językiem niesłowiańskim, ustalić proporcję językową 50 na 50. Tylko poprzez dbałość o prawdziwą edukację narodową, kulturę narodową i gospodarkę narodową można zbudować udany, silny kraj.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
