Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
← Archiwum «Slovo Prosvity»

Слово Просвіти, №25 за 2019 рік

16 s. · 33 wpisów · PDF w Wikimedia Commons ↗ · CC BY 4.0

Tłumaczenie maszynowe z ukraińskiego. Cytaty, nazwiska i liczby sprawdzaj ze stroną oryginału.

Tekst wyodrębniono z PDF i automatycznie podzielono na materiały. Granice części materiałów nie zostały sprawdzone redakcyjnie: jeden wpis może zawierać kilka materiałów, tylko część jednego lub blok serwisowy (np. ogłoszenie o prenumeracie). Źródłem pierwotnym jest strona gazety w PDF.

Strona · s. 1strona oryginału ↗

Prawo natury: jak nam ukraińcyzować Ukraińców?

Wołodymyr NIS, starszy pracownik naukowy Naukowo-Dydaktycznego Centrum Medycyny Kwantowej „Widgukh” Ministerstwa Zdrowia Ukrainy. Artykuł powstał jako rezultat długich rozważań i dyskusji. Już w 1993 r. nawiązano kontakty i współpracę ze Społeczno-psychologiczną służbą Sił Zbrojnych Ukrainy, w szczególności z jej szefem, generałem majorem W. S. Mulawą. Chodziło o osiągnięcie stabilności i zgody w społeczeństwie poprzez wdrożenie „Technologii jednolitego pola Maharishi”, które zostały skonkretyzowane w programach TM (Transcendentalnej Medytacji) oraz w programie TM-Siddhi (siddhi w tłumaczeniu z sanskrytu oznacza doskonałości). Programy te są kwintesencją osiągnięcia wedyjskiej wiedzy i kultury, której korzenie i źródła są tutaj, na Ukrainie. Wtedy też W. S. Mulawa poradził mi, abym „zbadał, przestudiował i odnalazł głębsze związki między wedyjską wiedzą Maharishi Mahesh Yogiego o „Jednolitym polu” i „Prawie natury” a naszą żywą ukraińską rzeczywistością, ukraińskimi obyczajami i tradycjami, ukraińskim narodowym kozackim światopoglądem, mentalnością narodu ukraińskiego”. W ostatnich latach powstała koncepcja, którą przedstawiamy szerokiemu ogółowi do zapoznania się. Sama koncepcja została zaprezentowana i wielokrotnie omawiana na posiedzeniach klubu czytelniczego czasopisma „Perechid — IV”. Dyskusja wzbudziła żywe zainteresowanie i stworzyła pozytywny impuls w społeczeństwie. Pytanie stawiamy w ten sposób: nie tylko ukrainizacja Ukrainy, lecz ukrainizacja Ukraińców, których na Ukrainie jest ponad 80 procent. Przy tym chodzi o ukrainizację Ukraińców na całym świecie, a nie tylko na Ukrainie. Zaczynając od tych, którzy już są nosicielami języka ukraińskiego. Ale nawet jeśli Ukraińcy nie władają językiem ukraińskim, to na poziomie genetycznym i tak niosą w sobie ukraińską wibrację i łatwo reagują na brzmienie ojczystego języka. Obecnie przeżywamy bardzo trudny okres w historii naszego kraju. Ukraina oczekuje wielkich zmian. Pesymiści mówią, że kraj stacza się ku systemowemu chaosowi, optymiści sugerują niezwykłą plastyczność sytuacji i nowe możliwości. Jednak żaden z polityków dotąd nie zdołał wyjaśnić, co się z nami dzieje i od czego trzeba zacząć. Jeszcze niedawno można było stwierdzić, że mamy przed sobą klasyczny przykład tego, jak system traci spójność i zmierza ku rozpadowi. Bardzo przypomina to człowieka z zaburzeniem przemiany materii. Wszystko wydaje się w porządku, a jednak organy i podsystemy organizmu tracą wewnętrzną harmonię i zaczynają ze sobą kolidować. Najczęściej przyczyną tego rozchwiania jest uszkodzenie biopola człowieka. Współczesne metody leczenia opierają się właśnie na odbudowie biopola — tzw. „elektromagnetycznego szkieletu ludzkiego organizmu”. Na ile trafne są analogie między człowiekiem a narodem? Podobieństwo między organizmem ludzkim a organizmami biospołecznymi zostało ustalone wiele tysiącleci temu. Narody bowiem także mają ciało i duszę (etnopsychikę), wolę i charakter, gospodarkę i własny dom — Ojczyznę. Współczesna nauka również dowiodła, że spójność narodu i stan jego zbiorowego zdrowia podtrzymuje specyficzne pole. Jest ono niewidzialne i dla zdecydowanej większości ludzi jakby „nierzeczywiste”, jednak jego osłabienie lub zniekształcenie natychmiast prowadzi do dezorganizacji, nieporozumień, konfliktów społecznych, spadku plonów, ekologicznego upadku i klęsk żywiołowych. Czym więc jest owo pole, na którym opiera się naturalny porządek? Spójrzmy na jądro atomowe. Zgodnie z prawami fizyki powinno ono rozpaść się zaraz po powstaniu. Mimo to się nie rozpada, ponieważ jego całość tworzy potencjał samouzgodniony i utrzymuje ją koherentne („wiążące”) pole o niezwykle wysokiej częstotliwości. Takie pola podtrzymują całość atomów, cząsteczek i organizmów żywych. Na przykład koherentne (wzajemnie wiążące, wzajemnie uzgodnione) pola żywych istot istnieją w zakresie fal elektromagnetycznych milimetrowych. Na tej właściwości opiera się mikrofalowa terapia rezonansowa (MRT) oraz medycyna kwantowa. Jej sens polega na tym, że falami elektromagnetycznymi zakresu milimetrowego dokonuje się dawkowanego oddziaływania na biologicznie czynne punkty, dzięki czemu odtwarza się całościowy elektromagnetyczny szkielet ludzkiego organizmu. Tę metodę leczenia oraz nowy fundamentalny kierunek w nauce pod nazwą „fizyka życia” stworzył i nadal rozwija obecnie na Ukrainie dr nauk fizyczno-matematycznych, kandydat do Nagrody Nobla z ramienia Ukrainy profesor Serhij Sitko. Kolejny poziom organizacji Wszechświata (po jądrze atomowym, atomie, cząsteczce i organizmie żywym) stanowią organizmy społeczne, których najwyższym przejawem są narody; ich całość także podtrzymuje odpowiednie pole. Istnieje ono w zakresie fal akustycznych, czyli dźwiękowych. Odpowiednio, całość tego pola, a więc i zdrowie organizmu biospołecznego, bezpośrednio zależy od tego, jaki język i jakie pieśni rozbrzmiewają w środowisku ludowym – rodzime czy obce. Nauka o pozytywnym wpływie wibracji dźwiękowych na stan zdrowia ludzkiego organizmu znana jest od dawna i stosowana jest w tradycjach wielu narodów świata. Najpełniej jednak przedstawiona jest ona w technologii wedyjskich Aryjczyków jako nauka o „mantrach”, czyli wibracjach, które genetycznie wiążą się z językiem narodu. Czy zatem naród ukraiński będzie zdrowszy, kiedy będzie rozmawiał po ukraińsku? Język narodu kształtuje pewne cechy puli genowej, dzięki którym organizm człowieka pozytywnie reaguje na język swojego narodu, aktywizuje się i uzdrawia się. Jeżeli przodkowie danego człowieka z pokolenia na pokolenie posługiwali się i posługują tym samym językiem, sprzyja to powstawaniu stałej wibracji, która niezwykle silnie zasila każdego jednostkowego człowieka. Dlatego porozumiewanie się właśnie językiem ojczystym („ojczysta” — od „ród”: wszystkie poprzednie pokolenia) daje możliwość dotarcia do głębokich poziomów własnej pamięci, aby najpierw zrozumieć, kim jesteś, a potem zobaczyć, co z tym można i trzeba robić. Oznacza to, że wpływ języka i pamięci genetycznej jest dwukierunkowy. Co więcej, dzięki językowi ojczystemu nawiązuje się harmonijny związek między świadomością człowieka a ukrytymi talentami i zdolnościami, które drzemią w jego podświadomości. Język ojczysty czyni człowieka potężniejszym i szczęśliwszym, ponieważ służy jako kanał, poprzez który człowiek czerpie uzdrawiającą energię ziemi ojczystej. I tu pojawia się pytanie o związek między ukraińską ziemią a językiem ukraińskim. Język ukraiński ukształtował się na terytorium Ukrainy, dlatego idealnie odpowiada ukraińskiej przestrzeni życiowej: klimatowi, krajobrazowi, geoenergetyce, florze i faunie. Tylko język ukraiński pozwala trwać w jedności z tą przestrzenią i mądrze nią zarządzać. Twierdzenie, że powstał 300 czy 500 lat temu, jest nieprawdą. Praukraiński język pojawił się na tej ziemi wtedy, gdy ukształtowała się na niej rasa europejskich kromaniończyków (rasa biała) — mniej więcej 27 tysiącleci temu. Przez cały ten czas język rozwijał się wraz z miejscową przyrodą i miejscową ludnością. Oznacza to, że naród ukraiński, ziemia ukraińska i język ukraiński stanowią jeden system, którego spójność podtrzymuje akustyczne pole koherentne. Zakończenie na str. 2

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 2strona oryginału ↗

Ciąg dalszy artykułu «Prawo natury: jak nam ukraińcyzować Ukraińców?», s. 1

Prawo naturalne: jak nam ukrainizować Ukraińców?

Zakończenie. Początek na str. 1 Dziś wielu Ukraińców narzeka, dlaczego są tacy słabi i nieszczęśliwi. Ale skąd miałaby wziąć się siła i szczęście, skoro połowa Ukraińców w wyniku celowej imperialnej polityki nie mówi językiem ojczystym, co zerwało wibracyjny związek zarówno z ojczystą ziemią, jak i z setkami pokoleń ukraińskich przodków! Rozejrzyjcie się wokół: Ukraińcy przestali adekwatnie rozumieć siebie nawzajem, trudno im planować wspólne działania, utracili zdolność intuicyjnego ich uzgadniania. Ludność Ukrainy w 80% składa się z etnicznych Ukraińców. Aby odbudować spójne pole Ukrainy, wystarczy, by znów zaczęli mówić językiem ojczystym. Chodzi o ukrainizację właśnie Ukraińców, która w żaden sposób nie dotyka osób nieukraińskiego pochodzenia. Ponieważ dla każdego człowieka ważny jest język ojczysty. Ale, niestety, obecnie uważa się – i to od czasu do czasu stale i celowo powtarza się w mediach – że język jest jedynie środkiem komunikacji. Tymczasem język jest kluczem do odkrycia kolosalnej energii, nagromadzonej przez setki i tysiące pokoleń naszych praojców. Język ojczysty jest językiem rodu – etnosu, do którego należy człowiek. Powtarzamy i podkreślamy: jeśli praojcowie jakiegoś człowieka z pokolenia na pokolenie mówią tym samym językiem, sprzyja to powstaniu trwałej wibracji, która niezwykle silnie zasila każdą jednostkę. Dlatego porozumiewanie się językiem ojczystym daje możliwość dotarcia do głębokich poziomów własnej pamięci. Rodowód Ukraińców sięga wielu tysiącleci, to samo dotyczy języka. Z pewnych przyczyn historycznych niektórzy etniczni Ukraińcy mogą nie władać językiem ukraińskim, lecz to właśnie on jest dla nich OJCZYSTYM ze względu na zawarte w nim naturalne wewnętrzne wibracje. Oczywiście, jeśli człowiek związał swój los z pewnym krajem, to w jego interesie jest wspieranie spójnego, wzajemnie uzgodnionego pola tego kraju oraz szanowanie i wspieranie lokalnego języka: na Ukrainie – ukraińskiego, w Rosji – rosyjskiego, w Niemczech – niemieckiego, w Anglii – angielskiego itd. Ogólnie rzecz biorąc, intensywne przenoszenie do dowolnego kraju obcego dla niego języka jest aktem agresji językowej, która niszczy całość narodowego biopola i podważa jego żywotność. Dlatego właśnie potężne państwa dbają o zachowanie własnego języka i energicznie przeciwdziałają ekspansji obcych języków, a w miarę swojej agresywności niesprawiedliwie starają się narzucać swój innym. Nadszedł czas, by Ukraińcy wreszcie zrozumieli tę prawdę i obronili się przed agresją językową. Co można realnie zrobić? Rozejrzyjmy się wokół: presja językowa (nacisk ukrainofobów) – prawie we wszystkich sferach życia. Dlatego powrót Ukraińców do naturalnego prawa swojej ziemi wymaga pewnych wysiłków. Aby ułatwić osobiste i zbiorowe uzdrowienie, najważniejsze to zacząć od siebie i przekonywać innych własnym pozytywnym przykładem. Proponujemy wam Program, którego realizacja zapewni maksymalną swobodę i duchową oraz intelektualną rozkuty każdemu z jego uczestników. Minimalna liczba zasad i reguł zawartych w nim musi być świętie przestrzegana i stanowić najwyższą wartość w świadomości jego uczestnika – nowego światowego Ukraińca. Tylko w takich warunkach program naprawdę będzie działał. U podstaw wszystkiego leży światopoglądowość. Ona czyni każdego nowego uczestnika Programu twórczo aktywnym i podłączonym do zbiorowego źródła potężnego impulsu woli światowego ukraińskiego narodu. Dzięki temu wzrasta energetyczny i wolicjonalny status człowieka. Uświadamia on sobie siebie w łańcuchu spójnej jedności wielu pokoleń naszych praojców, którzy przez ponad 7 tysięcy lat zamieszkiwali naszą ziemię i porozumiewali się językiem, który do dziś niewiele się zmienił. Taki sam jest – ukraiński. To jest podstawą dalszego rozwoju programu. Od czego zacząć? Indywidualny poziom pasywno-aktywny. Na tym poziomie człowiek jest aktywny wobec samego siebie, ale nie wystarczająco aktywny wobec innych. Każdy niech zacznie od siebie i stworzy wokół siebie środowisko ukraińskojęzyczne. W tym celu proponuje się cztery proste zasady: 1. Na terytorium Ukrainy mów sam wyłącznie językiem ukraińskim. 2. Rozmawiając z etnicznymi Ukraińcami i obywatelami Ukrainy, w żadnym wypadku nie przechodź na jakikolwiek inny język, nawet jeśli twój rozmówca próbuje nakłonić cię do tego (wyjątki od tej zasady podamy poniżej). 3. Czytaj, słuchaj, oglądaj, przyswajaj informacje w języku ukraińskim. Stwórz wokół siebie ukraińską aurę. 4. Aktywnie szukaj źródeł ukraińskojęzycznych: środków masowego przekazu, produkcji audio- i wideo, literatury pięknej i innej, ukraińskojęzycznego oprogramowania komputerowego. Włączenie się do Programu może wydawać się trudne dla neofity (nowego zwolennika) i może wymagać znacznego wysiłku woli. Dlatego, aby oczyścić swoją aurę i podświadomość z konsekwencji zombizowania rosyjskojęzycznymi źródłami informacji, warto całkowicie zrezygnować z wszelkich kontaktów z nimi przynajmniej na okres od trzech do sześciu miesięcy, co jest konieczne i historycznie sprawiedliwe. Obecnie nie jest to już tak trudne do zrobienia. Indywidualny aktywny poziom. Zakłada on świadomie aktywne angażowanie innych osób do Programu i daje silne wsparcie temu, kto to robi. Uczestnik Programu szeroko propaguje wszystko, co wiąże się z Programem. Nadają się wszelkie środki — od indywidualnych rozmów po masowe prezentacje. Można zacząć opowiadać innym o Programie już na pierwszym poziomie. Prawdziwe działanie zacznie się wtedy, gdy uczestnik znajdzie i przygotuje trzy osoby, które świadomie zechcą same aktywnie włączyć się do Programu. W takim przypadku uczestnik Programu będzie musiał przekazać nowo przybyłym całe swoje doświadczenie i umiejętności. Innymi słowy, trzeba przygotować trzech nauczycieli, z których każdy z kolei również przygotuje kolejne trzy osoby. W Ewangelii Chrystus mówi: „Gdzie dwaj albo trzej są zebrani w imię moje, tam jestem pośród nich”. Zatem troje w imię Chrystusa, a czwartym jest On sam. Analogicznie w naszym przypadku powstaje samouzgodniona struktura z czterech osób, z założycielem grupy wewnątrz. Czwórka to minimalna grupa, która nie wymaga lidera, jest w pełni mobilna i samoorganizująca się. Tak utworzona grupa zaczyna działać jak silny spójny szkielet. Od razu zaczyna się ujawniać efekt polowy. Dalej działanie się wzmacnia — każdy z trójki sam staje się generatorem tworzenia własnej grupy drugiego poziomu. Wtedy jeden znajduje się jakby wewnątrz, a wokół niego dwunastu. Zbiorowy aktywny poziom. Zakłada on utworzenie takiej grupy z dwunastu osób w trzech, a nawet czterech środowiskach. Pierwsze środowisko: własna rodzina lub szerzej — ród. Drugie: środowisko zamieszkania — sąsiedzi. Trzecie: miejsce pracy — koledzy. Czwarte: przyjaciele i znajomi. Tworzenie takiej sieci stanie się podstawą organizacji duchowej elity. Właśnie zdolność człowieka do przyjęcia, a następnie do aktywnego włączenia się w Program, ściśle i niezachwianie przestrzegając jego zasad, stanie się jednym z kryteriów świadomego przejścia człowieka do nowego statusu — statusu światowego Ukraińca. Przy tym jak nigdy wcześniej ujawnią się takie cechy, jak wola, zasadniczość, mądrość, poszerzona samoświadomość. I stanie się to analogią doboru naturalnego w procesie ewolucyjnym kształtowania nowej ukraińskiej wspólnoty. Szczególnie należy zaznaczyć, że proponowany program będzie działał i da odczuwalny efekt wyłącznie wtedy, gdy będzie przyjmowany dobrowolnie i w pełni świadomie, w przeciwnym razie nie ma co liczyć na jakikolwiek istotny postęp. Dlatego obawy co do próby przymusowej ukrainizacji są całkowicie bezpodstawne. Wymysły o przymusowej ukrainizacji są jedynie przejawem ukrainożerczych praktyk rosyjskiego nacjonalizmu-szowinizmu, rosyjskojęzycznej agresji i okupacji językowej, niszczenia wszystkiego, co ukraińskie, dążenia do niedopuszczenia powrotu narodu do swojego ukraińskiego, celowo i świadomie odebranego mu przez ukrainożerców. Wyjątki od zasad i reguł pierwszego poziomu Zasada zmiany języka obowiązuje przy przekraczaniu granic. Gdy tylko przekroczysz granicę państwową i wjedziesz na Ukrainę, od razu należy przejść na język ukraiński. Jeśli chcesz mówić po rosyjsku lub w jakimkolwiek innym języku, wyjedź za granicę, do Rosji czy do dowolnego innego kraju. Możesz to robić tak często, jak tylko zechcesz, nie naruszając przy tym dobrowolnie przyjętych na siebie zobowiązań językowych podczas pobytu na ukraińskiej ziemi. I będzie to sprawiedliwe historycznie. I dziś, i w przyszłości! Kolejnym wyjątkiem jest proces nauki języka obcego. Ponadto wyjątkiem jest: — czytanie arcydzieł światowej literatury w języku oryginału; — rozmowa z cudzoziemcami, którzy przebywają na Ukrainie jako goście nie dłużej niż trzy miesiące, w ich ojczystym języku lub w dowolnym języku międzynarodowym, który rozumieją. Zasady rozmowy z cudzoziemcami Jeśli cudzoziemiec, na przykład Rosjanin, przyjeżdża na Ukrainę i przebywa tu mniej niż 3 miesiące, to w rozmowie osobistej z nim warto przejść na język rosyjski, ponieważ da ci to możliwość praktyki językowej z native speakerem i pozwoli poczuć językowo-kulturową aurę innego narodu, gdyż nosiciel języka niesie w sobie czyste (nieznieksztalcone) wibracje swojego ojczystego języka. To samo warto zrobić, gdy rozmawiasz na przykład z grupą Rosjan, którzy przyjechali na Ukrainę, a wśród nich nie ma ani jednego Ukraińca. Jeśli jednak wśród twoich rozmówców pojawi się choćby jeden Ukrainiec, to od razu należy zacząć rozmawiać z nim po ukraińsku, a także ze wszystkimi innymi, aby dać gościom z Rosji wyjątkową możliwość przyłączenia się do duchowo-kulturowego skarbu naszej ziemi, którym jest nasz język ukraiński — potężny czynnik uzdrawiający dla ducha i ciała Ukraińców oraz tych, którzy są z nimi. A czy my, etniczni Ukraińcy, możemy skorzystać z tego uzdrawiającego źródła? Wszystko zależy od nas. I od wszystkich razem, i od każdego osobno. Niech więc to stanie się jak najszybciej. Struktura środowiska Programu Osoby zaangażowane w Program można podzielić na trzy kategorie: — Sympatyk. — Uczestnik. — Nauczyciel. Zwolennik Programu: w pełni podziela zasady, na których jest ona oparta. Sam stara się, o ile to możliwe, stosować je w różnych sytuacjach. Ale nie dojrzał jeszcze do ostatecznej decyzji, by stosować wobec siebie samego postanowienia indywidualnego aktywno-pasywnego poziomu Programu. Innymi słowy, nie jest jeszcze w stu procentach świadomie i konsekwentnie wierny tej minimalnej liczbie zasad, która nasyca jego aurę duchem ukraińskim. Zwolennik niekiedy, niestety, pozwala sobie na to, by na pytanie w języku rosyjskim odpowiadać po rosyjsku, nie do końca rozumiejąc, że w tym momencie staje się agentem ekspansji destrukcyjnej dla niego samego energii, która wyrywa go z sieci językowego energetycznego szkieletu światowego narodu ukraińskiego, wyrządzając przy tym szkodę temu szkieletowi. Jednym słowem, zwolennik podziela zasady Programu i jego założenia teoretyczne, szeroko je propaguje i agituje za nimi, lecz sam jeszcze nie ma w sobie świadomości, sił i woli, by zawsze się do nich stosować. Uczestnik Programu: człowiek, który całkowicie świadomie, zupełnie dobrowolnie i naturalnie w pełni przestrzega pierwszego indywidualnego pasywno-aktywnego poziomu Programu. Nauczyciel Programu: przejście uczestnika z indywidualnego pasywno-aktywnego poziomu Programu na kolejny, drugi, czyli na indywidualny aktywny poziom, a następnie na trzeci — kolektywny poziom Programu. Zatem najważniejszą wartością dla wspólnego dobra przy przyjmowaniu Programu są dobrowolność i w pełni świadome dokonanie tego kroku. Na zakończenie proponujemy zapoznanie się z Koncepcją globalnego nacjonalizmu. Kiedy przyjeżdżasz do jakiegoś kraju, od razu trzeba przyłączyć się do Prawa Naturalnego tego terytorium, tego narodu, jego ziemi i jego języka. Wtedy natura z poziomu kwantowego zacznie ci pomagać przez cały czas twojego pobytu w innym kraju. W tym właśnie tkwi istota globalnego nacjonalizmu. Dlatego człowiek wyznający globalny nacjonalizm myśli znacznie szerzej i głębiej niż jakikolwiek tak zwany internacjonalista. Bo przecież, w istocie, historycznie znany nam internacjonalizm w praktyce sprowadzał się do szowinizmu i do ekspansji języka i wartości zdobywcy-imperialisty, który rażąco lekceważy Prawo Naturalne. Wreszcie trzeba przestrzegać elementarnej ekologii. Kiedy przyjeżdżasz na jakieś terytorium na dłużej niż miesiąc, trzeba opanować miejscowy język na tyle, by móc się nim porozumiewać w tym kraju. Nie wolno zanieczyszczać cudzej ziemi swoim językiem, który nie jest jej właściwy, trzeba przejść na język lokalny. To powinno stać się zasadą i ideałem sprawiedliwej komunikacji między ludźmi na całym świecie. Kiedy człowiek przyjeżdża na ziemię innego narodu, staje się, a raczej powinien stawać się nacjonalistą tej ziemi. Na przykład, kiedy jadę do Francji, staję się francuskim nacjonalistą i uczę się, rozmawiam tam wyłącznie po francusku; kiedy jadę do Serbii — serbskim; a kiedy jadę do Rosji — staję się rosyjskim nacjonalistą, a gdy wracam na Ukrainę — ukraińskim. Z drugiej strony, przejście na poziom planetarny prowadzi do tego, że każdy naród ma szansę stać się planetarnym. Wiele narodów ma taką możliwość. Tak więc Ukraińcy mają liczną diasporę w wielu krajach świata. W istocie przekształca to Ukraińców w naród planetarny, ponieważ sieć lokalnych społeczności ukraińskojęzycznych, mniej więcej równomiernie rozproszonych po całej kuli ziemskiej, obejmuje ją ze wszystkich stron. A to tworzy nową jakość. Wtedy zasady będą takie: między sobą Ukraińcy diaspory rozmawiają po ukraińsku, co wspiera światowe pole koherentne ukraińskiego świata, lecz z przedstawicielami innych narodów w kraju swojego zamieszkania powinni porozumiewać się językiem komunikacji międzynarodowej na danym terytorium, którym jest język narodu rdzennego. I to jest sprawiedliwie alternatywny scenariusz globalizacji. Przy takim podejściu językiem komunikacji międzynarodowej w Ukrainie jest język ukraiński. P.S. Program proponowany jest wszystkim obywatelom Ukrainy niezależnie od wyznania, pochodzenia rasowego i etnicznego, którzy głęboko go rozumieją, przejęli się ideą globalnego nacjonalizmu i są zainteresowani utworzeniem w Ukrainie spójnego i potężnego narodowego pola koherentnego. To pole zharmonizuje całe życie w Ukrainie i dzięki temu każdy z przedstawicieli innych narodów i narodowości nieukraińskiego pochodzenia, mieszkających w Ukrainie, uzyska potężny pozytywny rezultat, ponieważ wpisze się w ogólnoukraińskie pole koherentne i jego wibracje językowe będą zgodne z wibracjami ukraińskiej ziemi. Program proponuje wszystkim narodom i nacjom, niezależnie od kraju ich zamieszkania, stworzyć i podtrzymywać na terytorium swoich państw własne narodowe pole koherentne, przestrzegać kultury i etyki globalnego nacjonalizmu. W rezultacie będziemy mieli różnorodność globalnych narodów na planecie Ziemia i nasycenie szóstego kwantowego fundamentalnego poziomu bytu. Niech tak będzie! Wołodymyr NIS

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 3strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

tworzeniu Rodu. Wieś zawsze pielęgnowała tradycje. To matryca ukraińskości. Dlatego w czasach radzieckich wieś bezlitośnie niszczono. Radziecki trend: mój adres nie dom i nie ulica... Z krótkiego kursu filozofii życia człowieka-turlaka. Według receptury stalinowskiej kuchni, legion inżynierów ludzkich dusz starannie, po miczurinowsku, przeprowadził selekcję szarikowych. Nimi do dziś skutecznie manipuluje propagandowa maszyna imperium. Badanie rodowodu to gwarancja pozytywnej dynamiki rozwoju społecznego. Brzmi patetycznie? Wszystko jest znacznie prostsze. Zadziałają kody. Proces badania rodowodu wywołuje szacunek do samego siebie. Kształtuje się osobowość. Korzenie rodu wzmacniają jej grunt. Poprzez ród człowiek wyrasta w przyszłość. Rodowód jako sensotwórczy środek przeciwdziałania niwelacyjnej istocie hordy. Ród to uformowany przez wieki system wartości. Właśnie dzięki tym tradycyjnym wartościom formatowała się wspólnota z określonymi wyobrażeniami ideologicznymi i religijnymi, symboliką, mitami historycznymi. Imperialna Rosja przez kilka stuleci zdołała narzucić swoje wartości ujarzmionej części Ukrainy. Instrumentarium było różne — przekupstwo, przesiedlenia, Hołodomor. Dlatego, uznając pewne różnice identycznościowe między wspólnotami regionalnymi na Ukrainie, nie należy dawać się nabrać na wrogą propagandę, bo przecież to właśnie ona aktywnie tworzy podziały według wzorców imperialnych tradycji. Z kolei obecna agresja Rosji skatalizowała procesy reidentyfikacyjne w ukraińskim społeczeństwie, przyspieszyła formowanie narodu politycznego. Z drugiej strony, demokratyczne ukraińskie realia, korupcja polityczna pozwalają Rosji wykorzystywać naszą narodową przestrzeń medialną do szerzenia antyukraińskich narracji. W szczególności chodzi o „ideologicznie niewinne” programy rozrywkowe, w których wyśmiewa się i poniża godność narodową. Kontent rozrywkowy rozmywa kryteria krytycznego postrzegania propagandy i międzybraterskie ideologiczne klisze („jeden naród” itp.) działają. Wybory prezydenckie zaświadczyły nie tyle o pewnym przesunięciu ideologicznym w świadomości zbiorowej, co ujawniły drzemiący resentyment sowieckości, obecny w podświadomości znacznej części populacji (w ich rodowych ośrodkach), który te programy i klisze reanimowały. Skurcze fantomowych przeżyć. Syndrom postkolonialny. Mimo wszystko wydaje się, że znajdujemy się w finalnym stadium cywilizacyjnego starcia między imperium a Ukrainą, kiedy w kontekście odrodzenia narodowego powinny zostać usunięte sprzeczności między zachodem a wschodem Ukrainy. Między właściwą „Ukrainą” a „Małorosją”. Musi nastąpić ostateczna likwidacja Małorosji. Na korzyść Ukrainy. Jednego, sobornego, niepodległego państwa. Słowa „małoros”, „chochoł” muszą pozostać archaicznymi wokabułami słowników, w których zapisano naszą kolonialną przeszłość. Głównym argumentem na rzecz ostatecznego zerwania z imperium stało się zajęcie przez nie Krymu i włączenie go w skład Federacji Rosyjskiej, a także wywołanie konfliktu zbrojnego w Donbasie, stałe zagrożenie pełnoskalową inwazją. Splecione korzenie i korona rodu to amulet przeciwko zagrożeniom i wyzwaniom epoki. Nasz Ród jako wspólnota wolnych i świadomych, odpowiedzialnych jednostek, które w wyniku procesów samoidentyfikacyjnych wymiaru cywilizacyjnego duchowo jednoczą się, aby przeciwstawić się ciemiężycielowi. Takie jest współczesne rozumienie rodu. P. S. W każdym razie ciekawie byłoby wrócić do tego tematu za jakieś 100 lat. Kiedy robotyzacja człowieka osiągnie pewien rozmach... Szanujmy się!

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 3strona oryginału ↗

Słownik epoki

Wołodymyr KARACZYNCEW, poeta, dyplomata, kulturoznawca. Zakończenie. Pocz. w nr 23, 24 za 2019 r. Postprawda “Post-truth” — “postprawda” — “nieprawdziwa informacja; okoliczności, w których czynniki obiektywne mają mniejszy wpływ na kształtowanie opinii publicznej niż emocje i osobiste przekonania”. Po tym, jak w 2016 roku słowo to zostało uznane przez słownik oksfordzki za słowo roku, coraz aktywniej wchodzi ono do leksykonu krajowego politykierstwa, dziennikarzy, studentów. W tamtym roku słowo to zyskało na aktualności na tle debat dotyczących referendum w sprawie Brexitu i wyborów prezydenta USA. W ciągu kilku lat zyskało na popularności w związku ze skandalami, związanymi z aktywną ingerencją rosyjskich służb specjalnych w amerykańskie wybory w 2016 i 2018 r. Możliwość ingerencji “zapewniły”, między innymi, sieciowe systemy społecznościowe, które stały się na Zachodzie wszechobecne. “Ułatwiła” taką możliwość również “rutynizacja” dyskusji politycznych, przez co obniżało się zaufanie wyborców do systemu politycznego (lub do euroinstytucji w przypadku Brexitu). Ogólnie rzecz biorąc, wzrósł próg tolerancji opinii publicznej na nieprawdziwe i bezpodstawne twierdzenia. Ludzie mają skłonność uważać za wiarygodne rzeczy, które odpowiadają ich rozumieniu, mają skłonność do wyszukiwania “bliskich” im informacji w morzu wiadomości. Dlatego spreparowane fałszywe doniesienia nie otrzymują należytej oceny, są odbierane poza racjonalną analizą. Termin “postprawda” ma kilku pretendentów do ojcostwa. Jednym z nich jest Steve Tesich, który w 1992 roku użył tego terminu w komentarzach na temat wojny w Zatoce Perskiej. W 2004 roku słowo “post-truth” weszło do globalnego obiegu wraz z wydaniem książki Ralpha Keyesa “Era postprawdy”. Oczywiście analogie do postprawdy można odnaleźć także w poprzednich czasach. Swoją drogą, kontekst sytuacyjny genialnie opisał pisarz, znawca reżimów totalitarnych George Orwell w nieprzemijającym dziele “1984”. Obecnie słowo to odbierane jest nie tylko jako zwykły komponent narracji politycznej, ale jako ogólna charakterystyka epoki. “Weszliśmy w erę postprawdy” — wymowny nagłówek listopadowego (2018) numeru gazety The Independent. “I nie ma powrotu”. Właśnie tak. Epoka przeglądu stałych, obowiązujących norm, umów. Epoka wojny rozumień. Podstępna wojna narracji. Gorące akcje wojenne spulchniają grunt dla przyjęcia własnej narracji, dla utrwalenia potrzebnego obrazu świata. To znaczy nieadekwatnego obrazu rzeczywistości. Wygląda na to, że każdy ma swoje szablony postprawdziwości. Choć w odniesieniu do niej naturalniej, prościej byłoby powiedzieć bez eufemizmów: kłamstwa i obłudy. W paradygmacie postprawdy mieści się hybrydowa wojna Federacji Rosyjskiej na wschodzie Ukrainy. Dla nas — wyzwoleńcza, ojczyźniana, dla nich — rzekomo chodzi o obronę imperialnego, mitycznego “ruskiego miru” przez “ichtamnietów” (ich tam niet). Mniejsza o to, że prawda jest jedna. W tym wirtualnym świecie wszystko: fakty, fake’i, przyczyny, skutki, grzeszne i sprawiedliwe — miesza się. Prawdziwe i fałszywe otrzymują jednakowy status — niezależnego stanowiska, opinii publicznej. Wszystko ma jednakową wagę, znaczenie. Ofiara jest zrównywana z oprawcą. Do prasy czasami przedostaje się jakaś informacja (część nibyprawdy?) o realiach kształtowania postprawdziwego świata. I ona też jest rozmywana przez strumienie innych informacji. Możliwe jest wszystko. W tym celu mnożą się fabryki botów, miliony fałszywych kont, struktury w rodzaju Cambridge Analytica... Imię ich — legion. Kłamstwo w odzieniu i statusie prawdy, pomnożone przez możliwości mediów, przede wszystkim sieci społecznościowych, staje się dominujące. Ono programuje naszą przyszłość. Prawda staje się second-handem. Jest niwelowana. Polityka i etyka nie przecinają się. Morał i wartości stają się relatywne. Fake rozprzestrzenia się jak wirus. Systemowo tworzona fałszywa informacja stanowi realne zagrożenie dla globalnego bezpieczeństwa państw, podstaw demokracji, wolności. Wszystko jest możliwe? Rzecz niecodzienna wydarzyła się niedawno w Moskwie. Departament Historyczno-Dokumentalny MSZ Rosji opublikował radzieckie oryginały Traktatu o nieagresji między ZSRR a Niemcami z 23 sierpnia 1939 roku oraz tajnego protokołu “o rozgraniczeniu sfer obopólnych interesów w Europie Wschodniej”. Tak zwany pakt Mołotow-Ribbentrop. Fakt jego istnienia Kreml do tej pory kategorycznie negował w tradycyjnym stylu “ichtamnietyzmu”. (Czyż nie jest to kolejny przekaz dla Trumpa dotyczący pożądanego podziału stref wpływów?) Typowa postprawda moskiewskiego chowu. Informacja jako prowokacja, preparowanie faktów, psychoneuronalne zombifikowanie, manipulacja — to charakterystyczne cechy postprawdziwej narracji epoki. Manipulację świadomością mas za pomocą środków medialnych badał kanadyjski specjalista od kultury i komunikacji Marshall McLuhan (1911—1980). Autor koncepcji globalnej wioski. Badał on, między innymi, ukryte formy wpływu na świadomość masową różnych form komunikacji masowej: reklamy, programów telewizyjnych, kina itp. Krytycznie oceniał media masowe, a w szczególności ich właścicieli, przede wszystkim pod kątem stosowania manipulacji. Dlatego prognozował niepomyślne perspektywy dla ludzkości. Od zachwytu możliwościami mediów w swoich pierwszych pracach (“Galaktyka Gutenberga” i “Media jako przedłużenie człowieka”), wychodząc z własnych ideałów chrześcijańskiego rozumienia globalnej wioski, Marshall McLuhan przeszedł do krytyki elektronicznej unifikacji ludzkości, zrozumiawszy kierunki i zadania rozwoju technologii komunikacyjnych. Uważał, że mogą one doprowadzić do “paraliżu myślenia” i totalnego podporządkowania mas. W 1974 roku w liście do czasopisma Toronto Star ostrzegał, że cywilizacja elektroniczna stwarza warunki, w których życie ludzkie “będzie odgrywać rolę pleśni”. Określał tę cywilizację jako “niegodziwą i oszukańczą”, nazywał ją “ohydnym uosobieniem Antychrysta”. Porównywał kontent medialny do “soczystego kawałka mięsa, którym złodziej odwraca uwagę psa stróżującego sumienia”. I uważał, że Pierwszy Świat (Zachód) “płynie w plemienną nieświadomość”. W rezultacie on — jeden z czołowych guru, trębaczy i proroków epoki rewolucji informacyjnej i cyfrowej, okazał się za życia niedoceniony. Chyba nieprzypadkowo. Ostatecznie rozwój internetu i nowych mediów wniósł korekty w postrzeganie jego idei, ważnych dla zrozumienia rozwoju współczesnej cywilizacji. I obecnie jego przestrogi dodają argumentów, by zastanowić się nad wpływami mediów, w szczególności komunikacji w sieciach społecznościowych, kontrolowanych i manipulowanych, na świadomość zbiorową. I naszą przyszłość. Kształtowanie dominujących modeli samoświadomości, kodowanie globalnej świadomości zbiorowej odbywa się na naszych oczach. W kontekście globalnego przeciwstawienia się postprawdziwości decydujące dla nas tu i teraz będą wybory parlamentarne. Których trajektoria powinna prowadzić do odnowy społecznej. W szczególności do zorganizowanego oporu i pokonania systemu korupcji. Walka z nią do tej pory odpowiadała wyżej nakreślonej istocie epoki postprawdy. Swoją drogą, McLuhan sceptycznie oceniał możliwości oporu moralnego. Twierdził, że kiedy tendencja ma charakter ogólny i kierunkowy, opór jedynie zapewnia jej przyspieszenie prędkości. Wpływanie na nią jest niemożliwe w procesie uczestnictwa we wspólnym ruchu. Zmienić nurt można jedynie poruszając się pod prąd. Wtedy będziemy mieli szansę się uratować. Wymyślić, być może, coś lepszego w zamian. W każdym razie najsilniejszą bronią przeciwko postprawdzie jest prawda. Prawda to Bóg, pouczali apostołowie. Nie wyrzekajmy się prawdy! Szanujmy się! Ród Ród. Zaznaczę od razu, że rozpatrujemy tutaj ród jako kategorię antropologiczną, filozoficzno-społeczną, a nie gramatyczną. Ani też kategorię gatunkową w systematyce biologicznej. Akademicki słownik języka ukraińskiego definiuje ród jako formę wspólnoty ludzi w ustroju pierwotnowspólnotowym. Wspólnota pierwotna zmieniła się wyższą formą organizacji społecznej — ustrojem rodowym. Ród (łac. Gens) to grupa krewnych, którzy wspólnie prowadzili gospodarstwo. Wraz ze zmniejszeniem roli kobiety w tym gospodarstwie decydujący staje się ród ojczysty. Pojawiają się pojęcia krewni, rodzina. Kumowie, swatowie, drodzy przyjaciele stają się społecznie znaczący na późnym etapie ustroju feudalnego. Zważmy: przy matriarchacie drogich przyjaciół nie było! Rodzina od dawna jest archetypem ukraińskiego (choć nie tylko) etnosu. Grzeje serce, pieści słuch. Wsłuchajcie się, jak brzmi: rodek, rodeczek? Jakiegoś ty rodu-plemienia? Ród jako rodzina, klan... Klan — słowo klucz współczesnej interpretacji archaicznych stosunków społecznych. Rody jednoczyły się w plemiona ze względu na wspólnotę interesów, języka i kultu. W powiedzeniu „kozackiemu rodowi nie ma końca” chodziło już o kozactwo jako naród. Każdy wielki naród ma swoich duchowych praojców, proroków, którzy formułują jego to, co skryte. Współkrwiste. A czyją krwią ta ziemia jest napojona?.. Oni głęboko czują korzenie rodu, rodu-narodu. Ich ustami naród rozmawia ze światem, z Bogiem. Sława nie zginie..., a opowie, co działo się na świecie, czyja prawda, czyja krzywda i czyimi jesteśmy dziećmi. Siła prawdy żyje w wierszach Szewczenki. Jego Słowa łączą pokolenia umarłych, żywych i nienarodzonych. Jak modlitwa łączy ziemię i niebo. Słowa Prawdy. W nich wibracje siły pokoleń. Poezja w ojczystym języku, modlitwa w ojczystym języku jednoczy rody w nasz ród, formując ciało narodu, tworząc potężne pole duchowe. Informacyjno-energetyczne. Ochronne, oczyszczające. Sakralne. Ród metafizycznie wyznacza los człowieka: pisane mu na rodzie. Ród — to humus naszej cywilizacji. Od czasów trypolskich przodkowie czcili bóstw-

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 4strona oryginału ↗

Legitymny rowerowego rankingu

Kateryna MOTRYCZ I oto państwowy okręt i ster w rękach nowego „kapitana”. Prawda, on wciąż lepiej czuje kierownicę roweru, ale tak bardzo chce się zachwyconych oczu, śmiechu, ogólnonarodowej siedemdziesięcioprocentowej miłości. Lecz ona powoli gdzieś odpływa, rozpływa się w powietrzu, i coraz trudniej ją utrzymać. Coraz więcej przymrużonych oczu kieruje się na postać nowo upieczonego sternika, coraz więcej dociekliwych komentarzy do jego czynów, zjadliwych drwin i niepokojących ocen. I ten niepokój po części przypomina przeżycia troskliwych rodziców, którzy mają nastolatka w trudnym okresie dojrzewania. Boją się, żeby nie narobił głupstw, nie wpadł w złe towarzystwo, nie daj Boże, nie przyzwyczaił się do narkotyków, nie sprowadził do domu złodziei i nie sprowadził na rodzinę nieszczęścia. Instytucja państwa zamienia się w pośmiewisko, w polityczne show z nostalgicznym „кто бил нічєм, тот станєт всєм” i tym leninowskim przemówieniem „каждая кухарка сможет управлять государством”. Coś podobnego usłyszeliśmy od legitymnego także w jego inauguracyjnym przemówieniu. „Fartuch i kokosznik” tej „kucharki” już widzimy, a duch komunistycznych subbotników i „przyjaźni narodów” staje się coraz wyraźniejszy. Mianowicie: jeśli coś pójdzie nie tak, to winna będzie nie tylko ja, ale i ta „grupowucha” i ta sama, która przywykła obierać cebulę, kręcić mięso na kotlety, a dziś kręci sterem państwowego okrętu. A ten polityczny kabaret, a nawet „rozśmieszyć komika”, już nie rozśmiesza komika, tylko trochę przeraża nową rolą kamikadze albo ryzykownego kaskadera, który ma tylko jedną próbę, i może ona okazać się fatalna. Widać to po źle ukrywanym zmieszaniu i chronicznym pragnieniu przypodobania się już brukselskiemu „widzowi”. Ale on jest tylko anatomicznie podobny do tego „zabawnego”, tak bliskiego, wszystkożernego, którym roi się Pałac „Ukraina”, gotowego sinieć ze śmiechu nawet wtedy, gdy mu pokażą figę, i który połyka każdą nieudolną szmirę z pudła zombie. Bo ten brukselski wszystko widzi, słyszy, analizuje, dyskretnie ukrywa ironię i nie daje się nabrać ani na tanie zaloty, ani na pragnienie wydawania się mądrzejszym. A jeśli u siebie łatwo i naturalnie udawać przygłupiastego czy wręcz debilowatego chochła, to tutaj trzeba nałożyć na twarz intelektualną maskę Europejczyka, przekazywać łamaną angielszczyzną to, co zapisano w Konstytucji, i udawać sternika wielkiego państwa, kompetentnego polityka. A z tym już jest trudniej. Za wszystko winien los. To on wyprawia takie karkołomne zakręty. Położyć się spać jako taki beztroski Hołobородko, który w siodełku roweru zmiął swój ogólnonarodowo uznany ranking w wieloodcinkowych kilometrażach, a obudzić się kapitanem państwowego okrętu, w którym jest mnóstwo dziur, wszędzie czyhają zdradzieckie rafy i gonią fale rekiny, to już nie jest powód do śmiechu. A żartownisia-los obudził cię głosem Bakłana: „господін презідєнт”, i nie możesz otrząsnąć się i uwierzyć, że ten archaiczny pojazd ma tak zdumiewające szczęście i taką ogólnonarodową miłość. I ona spadła na ciebie jak owoc pokusy, a ci, którzy rzucili ci ją prosto pod przednie koło tego retro-pojazdu, być może jeszcze nie odkryli dla siebie i dla ciebie, że ów owoc nazywa się owocem dobra i zła. I ty tego losu porządnie nasłuchałeś się i wezwałeś do niego nie tylko figlarnych łaskotaczy, ale i złowieszcze walkirie. Więc one będą już innych rozśmieszać tobą, bawić się, a projekt tych wesołych czortyc będzie się nazywał „pośmiejmy się z komika”. Bo dawne „dowcipy” coraz wyraźniej stają się wpadkami, błędami, szkodliwymi dla kraju czynami i rozkazami, mieszaniem się w sprawy państwowe przez kumpli z podwórka. Bo „chłopaki” się zagalopowały, odurzyły się śmiechem tłumu i własną władzą nad nim i postanowiły, że takim tłumem można rządzić państwem, swobodnie i bezkarnie, kłaniając się w stronę Rosji i lekceważąc język kraju, jego prawa, a będzie to kolejny „udany” projekt. Ach, ileż ich już było w tobie, Ukrainо, ilu z nich odśpiewałaś requiem i wysłałaś do piekła. Od Batego, szalonego Piotra, Lenina–Stalina–Breżniewa–Janukowycza aż po „95. kwartał” – to jeden diabeł. A scenariusz tej roli pisali ci „scenarzyści”, którym już zapadają się szczęki, bo odcięto ich od strumieni pieniędzy i od ukraińskiej krowy simentalskiej, której wymię doili to zbiorowo, to pojedynczo, i wydoili. Wyproszono ich trzonkiem łopaty i wyrzucono, wymię trochę się napełniło. I oto znów ruszyli ku niej. „Stajennego” wybierali zbiorowo, żeby i bramę otworzył, i nie przeszkadzał, a pomagał chwycić się sutków. Ale gdyby ci makowi pasterze, którzy wypasają tę krowę, to rozumieli. To oni z jej placków zrobili kulę i wystrzelili nią w Ukrainę… Gdyby nie wojna i ta wielka krew, która już szósty rok z rzędu leje się na wschodzie, gdyby nie ten ukraiński smutek i wielka tragedia, wszystkie te wybryki ukraińskiego losu mogłyby wydawać się złym snem. Szczególnie boleśnie i krzywdząco robi się, gdy w kanale „Prjamyj” czy na innych słyszysz i widzisz mądrych, wykształconych, patriotycznych i – jak na zamówienie – przystojnych młodych mężczyzn i kobiety. Ich ukraińska europejskość rodzi wiele myśli i refleksji o wciąż niezbyt licznej elitarnej warstwie naszego narodu i o tym, że „sowok” przeobraził się jak stonka ziemniaczana. Jego ciało żyje w kapitalizmie, rozkoszach, a duch – w barakach, akademikach i na „budowach komunizmu”. A to połączenie jest niebezpieczne, bo on z zawziętością, mentalnością i agresywnością azjaty-sowka nie pozwoli wygnać swego ciała z kapitalizmu, offshorów, drogich posiadłości, jachtów i egzotycznych wysp. A jego duch niezmiennie będzie pragnął nowego związku, „przyjaźni narodów”, „russkiego mira”, bo to jego duchowy wymiar. I zaczynasz niemal fizycznie czuć gdzieś obok nieudolny ukraiński los i z odrazą pytasz go: „Co ty, suko, wyprawiasz? Po co tak nas poniżyłaś?! Spójrz na tych elitarnych, myślących i patriotycznych młodych ludzi! A ty znów nadepnęłaś na jeszcze gorsze i bardziej wyszczerbione grabie”. I przez chwilę wydaje się, że rzeczywistość to tylko zły sen, bo tacy piękni i mądrzy nie mogą! Nie powinni! I nie są zdolni rządzić taki mały wódz wielkich ambicji, z którego śmieją się nawet nasi przeklęci wrogowie. To złośliwy moskiewski „wieszczatiel” Kysjeljow pokazał w swoich wiadomościach kadry, za które nie tylko wstyd, ale i pali cię tysiącletni ogień zhańbienia. Mały człowieczek (świadomie pomijam słowo „prezydent”, bo nie jest on moim prezydentem) w pozie wodza światowego proletariatu coś gniewnie i złościwie mówi (boję się pomylić, ale wydaje się, że o taryfach) i swoją improwizację przeplata „intelektualnymi slangami”: „Нє надо бла-бла-бла”. A po akapicie znów to samo „бла-бла-бла”. I brzmi zjadliwy komentarz moskala: „То лі…, (nie wychwyciłam dwóch poprzednich replik), то лі…, то лі podzakusiwszy tamada”. Jak mówili starożytni: sapienti sat. I przed wojskiem pojawił się, jak na scenie Pałacu „Ukraina”, i gdzieś tam wszelkie ceremonialne tradycje, zasady, i jak powinien witać się z żołnierzami dowódca wojskowy państwa. Jak tam witali się książęta i hetmani z drużyną i kozakami. On przecież jest wybrańcem mas, idolem tłumu, jeźdźcem prostego „wielika”. Więc zgodnie ze swoim pojazdem i swoim sowieckim wychowaniem przywitał się z żołnierzami: „Prіwjet!”. Ja, dajmy na to, właśnie przyjechałem na front na swoim prezydenckim wieliku, dopiero zdjąłem nogę z pedału, tylko spodnie spinam klamerką albo wielką szpilką, jak to robią wiejscy dziadkowie, żeby łańcuch się nie zaciął, i z wami o życiu „bla-bla-bla”. A po co tam bawić się w słownictwo! Cała „elita” „95-go” na cały kraj gada, co chce, rzekomo, my jesteśmy królami proletariackiego regionu, wszystko możemy sobie pozwolić; w naszych żyłach płynie krew tego samego tłumu. I to nie najmniej ważny przepustowy egzamin do nowej Rady Najwyższej. Najważniejsza nie jest praca legislacyjna i doświadczenie polityczne czy dojrzałość, ale nowe twarze. Oto i eurokomisarz Jean-Claude Juncker o tym nawiązał i nawet poklepał legitymnego po twarzy. Za co w odpowiedzi otrzymał wysoką ocenę: „Классная встрєча… Очєнь добрий тьоплий дядька”. Klasa! Super! Nie ma dyskusji. I znów wściekasz się i nienawidzisz niewinnej cyfry „73”, która wybrała tobie i twoim dzieciom zupełnie nie twój los. I gasisz w sobie, a nie możesz zgasić tego ognia, który wypala cię od środka, i po raz kolejny przekonujesz się, że Ukraińcy, chochły i małorusini nie są krewnymi, ani nawet rodakami. Bo Ukraińcy – to Adamici, Scytowie, potomkowie Kijowa. A tępe chochły – to od janczarów, od wszystkich uciskaczy. A małorusini zostali poczęci w imperialnych barakach, są pasierbami „russkiego mira”, prawoskrzydłową „piątą kolumną”. I to jest ta prawda, która pali i rani, bo ich okazało się więcej, bo to właśnie oni dopuścili się aktu zbezczeszczenia Ukrainy, doprowadzając do władzy ignorantów o nieukraińskiej mentalności, obcym duchu, nienawiści do wszystkiego, co ukraińskie, i pragnieniu władzy. Są gotowi do rewanżu, ale jeszcze nie wszystko jest do tego gotowe. Na razie rzucają w sieci te myśli, które kłębią się w ich głowach. Czy to duch Kaganowicza i Postyszewa unosi się nad nimi, ale nienawiść do wszystkiego, co ukraińskie, nie jest ukryta i nie da się jej schować. Nieważne, że przez te pięć lat Ukraina krok po kroku wracała sama do swoich ziem, kumple z podwórka i legitymny zaraz chcą zepchnąć na śmietnik historii Radę Najwyższą i wprowadzić do niej po prostu „nowe twarze”. Bo poprzednie im się nie podobają, a tak każe tłum. Tak więc legitymny nawet przed sędziami Trybunału Konstytucyjnego powiedział „бла-бла-бла”. I to kolejny dowód, że jako mąż stanu ma nie tyle wczesne dzieciństwo, co okres pampersów. Bo głowa państwa w swoich decyzjach ma kierować się wyłącznie ustawami, Konstytucją, a nie tym, czy podobają mu się „dziadki” i „ciotki” z Rady Najwyższej. Dlatego trzeba natychmiast zamienić je na nowe. Ręczne, w dechę swoje, które będą głosować tak, jak rozkaże dyktator. Tak więc i ustawę o języku chcą zmienić na „бла-бла-бла”. I wszystkie ministerstwa oraz instytucje państwowe zapełnią się przecież swoimi. Zrodzi je z „95-go” wielodzietna i płodna „Liga Śmiechu”. A ukraiński duch potomkowie Kaganowicza-Postyszewa też chcą wyrzucić z radiofonii. Obiecano im, że pod nimi zapali się ziemia i „russkij mir” może przyjąć ich w swoje objęcia, jak i „poprzedników”. Legitymny odciął się od tego, co wypowiedział kumpel z podwórka, ale że to była ich wspólna „бла-бла-бла” – któż by wątpił. Doświadczenie Putina–Żyrinowskiego. Tam od dawna istnieje tron-tandem: co wypowiada Żyrinowski, to jest w głowie u Putina. Wciąż jeszcze wyczuwalne są drgania powietrza, w których unosiło się gniewne legitymnego „Swynarczuki, Swynarczuki”. Za nich mówi prezydent Poroszenko. A oto legitymny sam buduje chlewnię ze swoimi swynarczukami. Bo i mianowanie I. Bakanowa, prawnika i współwłaściciela „95. kwartału”, na stanowisko w SBU, i stopień porucznika mu nadał. I co z tego, że tamten nie służył, nie walczył! To przecież inna „chlewnia” i w niej swoje zasady i swoje „nowe twarze”. Ale fala gniewu już się zerwała, zwłaszcza wśród wojskowych, którzy ranili się na wojnie i takiego szacunku nie zasłużyli, jak ten prawnik, który ma przeistoczyć się w stróża państwa. Widzisz, nikt nie odważa się posadzić traktorzysty za stery samolotu, a tu niby można. W nowej „chlewni” muszą być przecież „nowe twarze”. Tani show i nieudolna gra w tym mianowaniu są zaplanowane dla tych samych „73”. I tekst tamtego monologu jest również dla rodzimego elektoratu. I brzmiał on mniej więcej tak: „Choć jesteś moim przyjacielem, prawda jest droższa. …Będziesz pracował dla narodu ukraińskiego”. Uwierzyć w to nie pozwala ani fałsz w głosie, ani to, że brzmiało to w języku, który legitymnemu nie jest miły. Było to oczywiście dla kamer telewizyjnych, z serii jazdy na rowerze, dla tego „zebiła”, żeby przełknął słodką ślinę i wciąż powtarzał sobie, a na pewno powtórzył w dniu wyborów parlamentarnych, że ten „rowerzysta”, w którego uwierzył, jest mu bliższy niż ojciec, bo dba o niego. U małorusina ten tekst może wywołać złość, bo zabrzmiało to „po banderowsku”. Tak też balansuje jak rower po pagórkowatej drodze – między tymi, którzy chcą do Europy i NATO, a tymi, którzy – do Unii Celnej. Ale jeszcze trzeci niedawno się wyłonił: europejski. To właśnie w Brukseli zapewniał, że kurs na Europę i NATO jest niezmienny. Lecz gdy tylko wrócił do domu, wdychając ducha Hołobородki, natychmiast oznajmił: rzekomo z NATO trzeba poczekać, bo nie wszyscy wiedzą, czym to jest i z czym to się je. Trzeba opowiedzieć narodowi, że to nie jest zbyt straszne, przeprowadzimy referendum, a wtedy już… Oto wam obnażona istota sowka. Choć z legitymnym trzeba przeprowadzić pracę oświatową i opowiedzieć o sile i znaczeniu sojuszu. Ale to on, dziecko proletariackiego regionu, zatrutego antyeuropejską i antynatowską propagandą, jeszcze nie zdecydował dla siebie, czy tam wstępować. I dlatego balansuje między biegunowymi poglądami. Idzie jakby i do Europy, ale na razie w „5. kolumnie”. Kłania się wszystkim naraz: głową eurokomisarzom, swoim potencjalnym wyborcom, którzy wybrali kurs na NATO i Europę. A tym, którzy zatęsknili za rosyjskim matem i duchem szmurdiuka, na razie w ukłonie pokazuje…

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 5strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

Decyzje mające wpływ na losy kraju powinni podejmować ci, których natura nie pozbawiła rozumu i mądrości. A gra w ogólnonarodowy wybór, w demokrację, może zawieść. Niedawno się o tym przekonaliśmy. Z poszkodowanym w wypadku albo ciężko chorym się nie konsultuje, czy go ratować. Jego losem decydują wykwalifikowani specjaliści. I „specjaliści” już wyznaczyli kurs na NATO, a nawet określili datę, lecz legitymny po raz kolejny ignoruje osiągnięcia Rady Najwyższej, decyzje przez nią podjęte i ustawy. Wychodzi na to, że ustawy pisane są nie dla ekipy zе. Jest też przykład Putina, który gardzi wszystkimi normami i prawami międzynarodowymi. Kto go w ogóle przekonał, że jest mądrym Salomonem i że jego decyzje są dla Ukrainy najlepsze? Czyżby to byli mędrcy od liczby „73”? A za chwiejnymi ramionami i niskim wzrostem rysuje się dyktator, który ma już tylko jeden krok do uzurpacji władzy. Wystarczy, że obsadzi swoją Radę Najwyższą, swoich kumpli na wszystkich stanowiskach państwowych, wystarczy, że zbuduje „chlew” ze swoimi świniarzami — i niech zazdroszczą wszyscy dyktatorzy, żywi i martwi: zdołał zrujnować takie państwo. Wszystkie dawne drwiny, grymasy, które traktowano jako humor, można zastąpić twardością, a nawet okrucieństwem. „Sługa narodu” może z łatwością i bez przeszkód zreinkarnować się w dyktatora. A rozmowy o rewanżu i kapitulacji narodowych pozycji nabierają coraz bardziej realnych kształtów. Do władzy pchają się niekryci wrogowie, którzy otwarcie mówią o swoich planach na wypadek zwycięstwa: zniszczyć wszystkie osiągnięcia ostatnich pięciu lat. I wcale nie próbują tego ukrywać. A ich ratingi są wysokie. Tylko gdzie podziać z naszej ziemi tego „zе”, który chce wybrać do Rady Najwyższej katów i wrogów Ukrainy! Gdzie mu zrozumieć, że wszystkie te groźby to obietnice dane Putinowi, który okupował Krym, a wraz z nim takie dochodowe „wieże Bojki”. Ten opozycjonista jest gotów wyczerpać morze chochlą i dobrać się do tych wież, dokonać wszelkich możliwych dywersji i zbrodni przeciwko Ukrainie i narodowi, utopić ich w morzu łez, byle tylko przypodobać się Putinowi, wypełnić jego rozkazy i odzyskać to, co ukradł Ukrainie. Biega na konsultacje do fiurera do Moskwy i zapewne przysięgając, obiecuje nie tylko obalić państwo ukraińskie, ale wyjąć Ukrainie duszę. Wszystkie pogromy, panie Bojko-niebojko, działy się w naszej historii właśnie przez takich złośliwych zbirów jak wy. Ale byli też Sprawiedliwi wśród Ukraińców, których tak nazwał inny naród za wielkie poświęcenie i niezwykłe miłosierdzie. Za święte czyny jednego narodu ratowano drugi naród. Nie topić, lecz ratować, panie Bojko, cenę własnego życia. Nie wchodzić w spisek z wrogiem, nie iść do niego po rozkazy, lecz postępować według Bożego przykazania. Ale to już inny temat. Rewanżyści coraz pewniej i złowieszczej układają swoje zdania, bo do władzy doszedł „ich”, słaby duchem i nieukraiński. Niepatriotyczny, ale ambitny i zarozumiały. Nie ma ku temu obiektywnych podstaw, ale ma nieodparte pragnienie „porządzić” i przewrócić do góry nogami państwową piramidę. Żeby zapełnić ją „nowymi twarzami”. Z każdym krokiem tego pechowego prezydenta coraz bardziej czuć odór samogonu „russkiego miru”, podnoszą głowy dawne smoki, gady i wszystko, co kryło się pod kłodami, w wiwariach, a teraz ożyło i pluje jadem. Bo już ogłoszono referendum o zakończeniu wojny, a ta może zakończyć się wyłącznie zwycięstwem faszystowskiej Rosji, oddaniem części Ukrainy, za którą poległy tysiące ludzi. Podobno już wydano rozkaz wznowienia handlu z ORDŁO. Czy to nie rozumie znaczenia sankcji wprowadzonych przez władze, czy wręcz przeciwnie, rozumie, a separatyści i okupanci wcale nie są wrogami, tylko „powstańcami”. Odebrali Ukraińcom przedsiębiorstwa, a Ukraina po tym rozkazie musi kupować wytwarzane na nich produkty i musi płacić podatki separatystom. Zarówno paszportyzacja Donbasu, jak i wznowienie handlu z separatystami uzbrojonymi przez armię rosyjską to tylko drobnostki, a owoce będą gorzkie i trujące.. Ochlobratia gotowa jest zagłosować za wszystkimi, którzy obiecują rozprawić się z naszą niepodległością i z tymi narodowymi zdobyczami, które osiągnięto z trudem i nie bez wysiłku. Elektorat zе gotów zesłać na swoje i nasze głowy karę Boską, nie zdając sobie sprawy ze skali zła i nieszczęścia. Bo nienawiść Putina do Ukrainy, która od już szóstego roku z hartem stawia opór, sięga piekła. Moskal w swojej mściwości i okrucieństwie nie zna granic, i nie raz to udowodnił. Kiedy Mienszikow potajemnie wszedł w nocy do Baturyna, od jego wściekłości i okrucieństwa przeraziło się piekło. Rzeka Seim była czerwona od krwi… Nie oszczędził Murawjow i jego bandy również w 1918 roku pod Krutami, i kiedy strzelał do kijowian jak do bezbronnych ptaków. A dziś nawet przerażające jest wyobrażenie sobie wściekłości Moskala. Nie wybaczy ani sankcji, ani nadszarpniętego autorytetu rosyjskiej armii, jednej z najpotężniejszych na świecie, którą ukraińscy żołnierze, jak parszywego kota, gnają i mnożą jej dwusetnych. Nie wybaczy nam ani naszego dumnego ducha, ani kursu na Europę i NATO, ani Tomosu, ani pogardy dla niego i jego oszalałego reżimu. Wściekłość Moskala sięga piekła, bo sam jest piekłem. A nasz „zabił” może otworzyć mu wszystkie bramy, tak jak otworzyli je w Baturynie kozaccy przywódcy Sołomacha i Nis, którzy w nocy dogonili carskie wojsko, gdy już odeszło aż za rzekę Seim, zawrócili je i przeprowadzili tajnym wejściem do Baturyna. Tak jak otworzyli je ukraińscy socjaliści w 1918 roku, uwierzywszy rosyjskim bolszewikom i socjalistom, „którzy nie skrzywdzą”. Ten, kto nie umie myśleć, to ten sam Sołomacha i Nis. On jest wiecznym przewodnikiem zła. Jakby nie katował i nie krzyżował Ukrainy na krzyżu, ale nosi gwoździe i przygotowuje młot. Oto świeży przykład: w jednym z regionów partie prowadziły rankingi kandydatów, którzy mieli wejść do nowej Rady Najwyższej; i wśród różnorodności nazwisk nie znalazło się przedstawiciela „sługi narodu”, a pewien dowcipniś po prostu go wymyślił, wpisując nieistniejące nazwisko. Na nie oddano najwięcej głosów — 25 procent. Nie tyle na kota w worku, nawet nie na jego ogon, co na to, co pod ogonem. A gdyby można było pozbawić ich paszportów i prawa głosu i niech żyją w moralnym rezerwacie, byłoby to może niesprawiedliwe, ale całkowicie logiczne. Nie mielibyśmy dziś ani takich problemów, ani takich przywódców, ani takiego jaskiniowego złodziejstwa, ani Ukrainy podobnej do okaleczonej żebraczki. Nie mielibyśmy też wojny i okupantów. Gdyby świadomość wielu, bardzo wielu dziś żyjących na Ukrainie, nie była tak wypaczona, gdyby hultaje żyli gdzieś na innym krańcu planety, albo i na innej, a na Ukrainie byli mądrzy, kochający, myślący, czyści w myślach i czynach, wierzący, i po prostu Ukraińcy-chrześcijanie, którzy po pogańsku czczą i strzegą ojczystej ziemi, wody, powietrza, czczą całą przyrodę, w którą Stwórca włożył Siebie! Jesteśmy przecież narodem romantycznym i ostatnim zdaniem znów to udowodniłam… Tak, to surowe, a nawet bezlitosne oceny tych, którzy żyją obok nas i przez swoją ignorancję, brak patriotyzmu i zwykłą niedorzeczność określają nam los, a może nieszczęście i nędzę na długie dziesięciolecia. Tak bywało w naszej historii nie raz. Na ich zdradliwości i słabym myśleniu grali wszyscy szachraje, kłamcy-obiecywacze i wszyscy kaci i oprawcy. To jest to wieczne stado, któremu wystarczy bat, a nawet nie prosi o garść siana. Swoi i tylko swoi, zdradliwi i niemądrzy, podstępni i źli, palili i niszczyli nasze życie i zmieniali nasz los i naszą historię przez wszystkie ostatnie stulecia. I oto ta zgniła gałąź na naszym narodowym drzewie nie uschła, nie odłamała się, lecz odrodziła się i sprawiła nam kłopoty. Zatęskniono za rosyjskim matem i samogonem, który niesie się od jego „russkiego miru”. Tej gałęzi nie zmienisz oświatą. Nie dokrzyczysz do niego. Możesz go „przewychować” tylko tak, jak zrobił to Mojżesz. Gra o tron się rozwija. I tych, którzy są za Europą i NATO, i tych, którzy są za Unią Celną, legitymny przekonał o swojej bezwzględności wobec korupcjonistów, oligarchów, zręcznie maskując swoją nierozerwalność z nimi, a może i tajny spisek. Obiecał, że wszystkich lepkich rąk wysadzi z siodła. A kto tylko przez 28 lat naszej niepodległości nie wietrzył naszych więzień dla nowych osadników i nie oszukiwał frajerów! Oto już „wyszli na wolność, odsiedziawszy wyrok”, tych, których „wysadził” w swoich żarliwych obietnicach, zhańbił na plakatach „bandytów-więzienie” dzielny pszczelarz. Ale tylko wypuścił na bandytów-złodziei rój pszczół, które przyniosły do ich offshore'ów jego własne słoiki z jego własnym miodem… I śmiech, i grzech. Śmiejemy się już 28 lat, zwłaszcza gdy przynoszą nam rachunki za usługi komunalne. Cieszymy się, że jesteśmy wesołym narodem, legitymnego sobie wyśmialiśmy. A on oto obiecał królestwo dostatku. Tak prosto, począwszy od 4 godziny 22 kwietnia 2019 roku, wszyscy zwartym szeregiem wkroczymy do królestwa dostatku, machając na pożegnanie rękami biedy. Tylko nie wiadomo, czy będzie to wejście stuprocentowe, czy tylko dla 73 procent szczęściarzy. Na razie internet i wszystkie media milczą. Tajemnica państwowa. Państwowcy-kwartalnicy ustalają listy. Niektórzy pobłażliwie przepuszczają wszystkie wpadki, niekompetencję, błędy, szkodliwe wypowiedzi przyjaciół z dzieciństwa, którzy udzielają „pomocy humanitarnej” legitymnemu, tłumacząc to brakiem doświadczenia politycznego, a że nowo wybrany jest od stóp do głów aktorem, komikiem. Kompleks gwiazdy. Jak mówią usta ludu: „niech go muchy zjedzą” za takie nędzne oceny talentu aktorskiego! A przecież na naszych bazarach, w elektryczkach aż roi się od takich pretendentów do wielokilometrowych telenowel z takimi aktorami. Rzuć na rynku ziemniakiem w bezpańskiego kota, a trafisz w niezapaloną gwiazdę. Niech nam zazdrości cały Hollywood, a nasz niewymagający współczesny niech wybaczą nasze gwiazdy-koryfeusze — Salomea Krusielnycka i Salomea Zańkowiecka, Patorżyński i Maria Łytwynenko-Wolhemut, Szumski i Buczma, Natalia Użwij i Olga Kusenko, a także młodsi Benius, Stupka, Chostikojew, obie Sumskie i wszyscy-wszyscy utalentowani, genialni, których nie sposób wymienić — wybaczcie, że kawenowski cień goliborodych padł na wasz aktorski geniusz i talent. Szare gusty rodzą szarzyznę. Postsowiecka „elita” przynosi nie tyle masową kulturę, ile antykulturę, przesyt wulgaryzmami. Wulgarność i „humor”, w którym humoru jest niewiele. Więc wybaczcie i wy, książęta-hetmani, ukraińscy rozśmieszacze: Ostapie Wysznia, Ołeksiju Kolomijcu i wszyscy „Faraony”, wybaczcie i wy, niepowtarzalny Mykoło Jakowczenko i wszyscy twórcy filmu „Za dwoma zającami” — dzieła światowego poziomu. I wy, siwowłosi akademicy i profesorowie, uczeni i artyści, i po prostu mądrzy ludzie, przy okazji wybaczcie. Tak jeszcze z nami nie żartowano. Było ich więcej niż nas. Dywersja genetyczna. A ukraiński los napatrzył się serialów i tak się rozmarzył, tak się wzruszył obrazem chłopca na rowerze, że w radości… Słowem, znów dopadła go kapustna… Dotąd nieuleczalna przewlekła choroba! I wy, orio wszystkich czasów, wybaczcie, bo i ziemię nowi gospodarze obiecują puścić pod młotek. Bo jest ona dla legitymowanego obca, nie droga, nie przebiega w jego genach skibami, zroszonymi potem chlebodawców-rolników. Leninowskie hojności zakończyły się dla Ukrainy dwunastoma kręgami piekła. A ile ten legitymowany przyniesie i ile Ukraina będzie po tym niechrześcijańskim pochodzie wygrzebywać? Jaka jest jego misja? Czy to Opatrzność Boża, czy zemsta przewrotnego? I oto trzeba się zatrzymać i wszystkim nam się zastanowić: co oznacza ta zagadka? Czy to jakiś nakaz Nieba, czy masowa schizofrenia? Po fali ukraińskiego Odrodzenia nadciąga ciemna, mętna fala natarcia na to, co udało się osiągnąć za cenę wielkich wysiłków w warunkach wojny. Do władzy pchają się ignoranci i jawni, nieukrywani wrogowie. A mały wódz zapłonął takimi ambicjami i takim pragnieniem wszechwładzy, że impeachment może nie zadziałać. Bo wszystko za niego przemyśleli mądrzejsi i podlejsi: jeśli naród chce tego impeachmentu, to dajcie, ale oni nie będą mogli z niego skorzystać, bo im na to nie pozwolą. Na wszystkich stanowiskach musi być ręczny, posłuszny „95-ty”, „nowe twarze” opozycyjnych dinozaurów i jeszcze „nowsi” wężowi-gorynycze, którzy nie widzą własnego istnienia i marzą „o życiu” wyłącznie z Rosją. Ale nikt im nie pozwoli dopuścić się sprofanowania naszych zdobyczy i naszego pragnienia życia we własnym państwie tak, jak chcą Ukraińcy. Mamy zbawienny amulet — Majdan! Wieczny ukraiński sprawiedliwy gniew, dany nam przez Archanioła Michała z ognistym mieczem. I on zmiecie, spopieli każdego, kto ośmieli się stratować naszą ukraińską duszę, nasz ukraiński świat. Wymiotą ich, wygrzebią jak śmieci. Wszystkie pogromy Ukraińcy urządzali nie z dobrej woli, lecz gdy punkt wrzenia sięgał krańcowej granicy. Jesteśmy narodem pokojowym, ale, jak on sam mawiał przysłowiem, „niech twój diabeł nie doświadcza mojego diabełka”. A może ktoś bardzo tego właśnie chce — żeby skłócić Ukraińców z „zabiłami”, którzy tak pragną kiełbasy po 2,20 i żeby nad nimi panował widmowy Gołoborodko, taki sobie „swój do deski” wodzik w zbyt wielkim garniturze, który na rowerze wiezie Ukraińskie Przeznaczenie. I dokąd? Oczywiście albo donikąd, albo do „Unii Celnej”. W nędzę i niewolę. A może ktoś opracował ten scenariusz. On pisał czarne scenariusze w Baturynie i pod Połtawą, pod Krutami i po całej Ukrainie, i wszystko naszą krwią. Może właśnie tego mu trzeba: postawić na pancerniku wodzika, który krok po kroku będzie pchał Ukrainę do imperium. I tym sposobem będzie prowokował gniew. On już kipi w duszach patriotycznych, a naród jest uzbrojony. Jeśli ktoś jeszcze do tej pory nie zrozumiał, to trzeba przypomnieć, usłyszeć i zapamiętać: Ukraińców nie wolno doświadczać niewolą ani próbować nakładać im na szyję postronka czy jarzma. Pokojowy wół w jednej chwili zamienia się w dzikiego, szalonego byka-sementala o czerwonych oczach, kręconych rogach i ratyszczach, spod których lecą ogniste iskry. Biada temu, kto nie zdążył uciec przed tym tornadem. Uwierzcie i przekażcie wszystkim Gołoborodkom, wszystkim jego przyjaciołom z dzieciństwa, którzy niosą „pomoc humanitarną”, wszystkim ich lalkarzom. I nie trzeba tak prawie niepostrzeżenie machać ręką w stronę Rosji. Jakby mówiąc: jeszcze trochę i nie będziemy przeciw. Był Majdan Godności, a następny może być Majdanem bezlitosności… Uwierzmy w spokojny bieg naszego życia, w to, że ustawa o impeachmencie prezydenta jest jak dotąd jedynym słusznym krokiem w tej ponurej komedii, w której reżyserem i inscenizatorem był sam ojciec grzechu. Niech na tym jego scenariusz o Gołoborodku i jego rowerowym ratingu będzie pierwszym i ostatnim. I niech Kasandra tym razem nie wieszczy i nie przepowiada.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 6strona oryginału ↗

Pomodlę się nad łanem papieru…

Jak tylko zaczęliśmy wychodzić spod komuno-sowieckiej samowoli, czyli w czasach naszej niepodległości, w każdym obwodowym oddziale NSPU zaczęto wprowadzać nagrody literackie pod imionami wybitnych pisarzy regionu. Powiedzmy, na Iwano-Frankowszczyźnie takie wyróżnienie nazywało się „laureat nagrody obwodowej im. Wasyla Stefanyka”. W innym obwodzie, na przykład, „im. Jewhena Małaniuka”. I w tym jest swoja niepodważalna logika: sławi się pisarza, pod którego imieniem jest nagroda, oraz stymuluje się i aktywizuje proces literacki. Taras SAŁYHA Niestety, u nas każda dobra sprawa w mig dostaje niemal nieuleczalnego nowotworu, któremu diagnoza brzmi „corruptio” (łac.) — korupcja, co po ukraińsku brzmi „przekupność i sprzedajność”. Słowniki wyjaśniają semantykę: przekupność i sprzedajność wśród urzędników państwowych, politycznych i społecznych, a także funkcjonariuszy tych służb. Ale nie wypada być, na przykład, laureatem nagrody im. W. Stefanyka, jeśli nie pisze się małych form prozy. Lecz pisarze to naród bystry i wyprosili nagrody wszystkich gatunkowych nominacji. W tym też nie byłoby nieszczęścia, gdyby wystarczyło godnych osób, których imię należy wielbić, i gdyby było komu nagrodę otrzymywać. Ale znajdują się i jedni, i drudzy. Jedni zmartwychwstają dla sławy, choć w życiu sami uświadamiali sobie mierność swojego talentu. Oni nie są winni, że budzą ich z grobów dla przekupnych i sprzedajnych afer, czyli dla korupcyjnych dokonań. Nie zmiatam wszystkiego jednym miotłą. Chrześcijańska moralność i etykieta nie pozwalają mi operować nazwiskami, bo w większości przypadków przyznanie nagród jest w odpowiedniej harmonii. Ale medal, jak mówią, ma dwie przeciwne strony. Pojawili się zbieracze nagród. Często w prasie spotyka się pod skromną publikacją imię autora, a pod nim przydługą listę jego laureatstw, oczywiście dla „szpanu” bez wzmianki o obwodowym poziomie nagrody. Aby do naszej rozmowy wprowadzić choć jeden otwarty fakt, powołuję się na doniesienie „Ukraińskiej gazety literackiej” Stepan TROCHYMCZUK, przewodniczący Lwowskiego obwodowego oddziału Ogólnoukraińskiego zjednoczenia weteranów Wielowiekowa epoka kolonialna wywarła tragiczne piętno na ukraińskim narodzie, zmieniła jego mentalność, spowolniła jego marsz ku świetlanej i wolnej państwowej przyszłości. Kolonizatorzy nie tylko wybijali narodową elitę, asymilowali i nastawiali przeciwko własnemu narodowi, ale też wszczepiali wolnemu kozackiemu rodowi geny pokory i niewolnictwa. Terror obcych, ich pogarda do wszystkiego co ukraińskie, narodowe upokorzenie i wyzysk społeczny sprzyjały takim negatywnym zjawiskom, jak odrębność, zaściankowość, zamknięcie, obojętność na innowacje we wszystkich kierunkach życia społecznego, skłaniały do pozostawania w tyle w swoim rozwoju za innymi narodami. Te negatywne cechy wzmacniały się wraz z utratą czołowej elity we wszystkich warstwach ukraińskiego społeczeństwa, bo bez aktywnych przewodników społeczności nie rozwijają się w należytym tempie i w potrzebnych kierunkach. Ale te zjawiska nie były nieodwracalne, od czasu do czasu pojawiają się nowi liderzy, budzi się pasjonarność, następują rewolucyjne przesunięcia w formie Majdanów czy Rewolucji Godności. Chrześcijański postulat „Bóg jest miłością” w naszym kryzysowym czasie powinien mieć priorytet u każdego Ukraińca, być przewodnią gwiazdą w jego życiu. Ale i z miłością u nas dzieją się dziwne rzeczy. Niszczeje ona przede wszystkim w naszych rodzinach, które z niewiarygodną prędkością się rozpadają. Poziom roz- „Płodny rok twórczy Jarosława Tkacziwskiego” (15.II.2019). Cytuję: „Finisz 2018 roku był dla niego bardzo urodzajny. Ukraińskiego poetę, pieśniarza, prozaika, redaktora naczelnego ogólnoukraińskiego czasopisma literacko-artystycznego i społeczno-politycznego „Perewał” Jarosława Tkacziwskiego na X zjeździe pisarzy Ukrainy wybrano członkiem Sekretariatu i Zarządu, zastępcą przewodniczącego Narodowego związku pisarzy Ukrainy. A w ostatnich dniach minionego roku, jak już informowała „Hałyczyna”, Jarosławowi Tkacziwskiemu wręczono nagrodę obwodową im. patriarchy Wołodymyra Romaniuka i metropolity Andreja Szeptyckiego w nominacji „Duchowe słowo drukowane”. W związku z taką nagrodą korespondent gazety Mychajło Pasiczanski poprosił J. Tkacziwskiego o opowiedzenie „o tej stosunkowo nowej nagrodzie”. „Nie odbierzcie mojej odpowiedzi — powiedział laureat „Duchowego słowa drukowanego” — na wasze pytanie jako jakiejś nieskromności, ale to właśnie ja w 2015 roku, kiedy byłem deputowanym Iwano-Frankowskiej rady obwodowej, wystąpiłem z inicjatywą założenia twórczego wyróżnienia im. metropolity Andreja Szeptyckiego w dziedzinie literatury duchowej, a świętej pamięci pisarz, laureat Szewczenkowski Stepan Puszyk zaproponował, żeby to jednocześnie była nagroda imienia patriarchy Wołodymyra Romaniuka”. Ale przecież nagroda fundacji metropolity Andreja Szeptyckiego istnieje. Jej promotorem był znany światu dysydent Iwan Hel. Znam nawet posiadacza takiej nagrody, który otrzymał ją za 779-stronicową antologię poezji sakralnej, czyli „duchowego słowa drukowanego” pod tytułem „Słowo Błahowistu” oraz za badania naukowe „Modlimy się, Boże jedyny”, które wyszły świat w 1999 roku. Zatem inicjatywa J. Tkacziwskiego, by założyć wyróżnienie na cześć metropolity Andreja Szeptyckiego, delikatnie mówiąc, nie przynosi zaszczytu jej założycielowi, bo zainicjował ją dla siebie. Jeszcze większa przykrość, Tkacziwski zignorował etykietę kościelno-religijną. Patriarchy Wołodymyra Romaniuka nigdy nie było. Był Najświętszy Patriarcha Kijowski i całej Rusi-Ukrainy Wołodymyr I (w świecie Wasyl Omelianowycz Romaniuk). On w 1976 r. ogłosił się należącym do Ukraińskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego. Z czasem stanął na czele wydziału misyjnego UAKP i do końca swojego życia piął się po szczeblach służby kościelnej. Dla takiej kombinowanej różnowyznaniowej nagrody, oczywiście, potrzebna jest zgoda wysokich hierarchów kościelnych, co trudno sobie wyobrazić.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 6strona oryginału ↗

Poświęcono pomnik kapelana UGA

Mija sto lat od śmierci greckokatolickiego duchownego, polowego kapelana Ukraińskiej Armii Halickiej, teścia Stepana Bandery, Wasyla Oparowskiego. Hryhorij ŻYBAK, UIS Podobnie jak setki innych duchownych, zgłosił się do szeregów ukraińskiego wojska. Służył w 8. Samborskiej brygadzie. W szczytowym okresie ofensywy czortkowskiej Wasyl Oparowski przebywał we wsi Słowiatyn koło Podhajców. Został ranny w wyniku wybuchu granatu. Przewieziono go do wojskowego szpitala, gdzie zmarł następnego dnia. 29-letniego kapelana UGA pochowano przy ogromnym zgromadzeniu ludzi i wojska na miejscowym cmentarzu wojskowym. Obrzędu pogrzebu dokonał proboszcz greckokatolickiej parafii Zaśnięcia Najświętszej Bogurodzicy, proboszcz Podhajców ksiądz Iwan Tokar. Sowiecka władza zniszczyła cmentarz poległych w I wojnie światowej. Nie pozostał ani jeden krzyż. Później na tym miejscu zaczęto chować zmarłych. Nieznany jest także grób Wasyla Oparowskiego. Dlatego pomnik postawiono przy wejściu na cmentarz, obok symbolicznego grobu wszystkim bohaterom, którzy oddali życie za Ukrainę. Odsłonięcie pomnika odbyło się z udziałem przedstawicieli władz, duchowieństwa i społeczeństwa. Nad pomnikiem powiewały flagi, które trzymali młodzi plastuni. Chóry greckokatolickiego Prokatedralnego Soboru Wszystkich Świętych Narodu Ukraińskiego w Podhajcach oraz ze wsi Nowosiłka towarzyszyły uroczystości wykonaniem pieśni strzeleckich. Aby pokłonić się swojemu pradziadowi, do Podhajców przyjechał Stepan Bandera, który w imieniu rodziny podziękował wszystkim, kto przyczynił się do wyjaśnienia okoliczności śmierci, pochówku i wzniesienia pomnika. Ożywa pamięć i chwała ukraińskich Bohaterów. Od dziś, już w kamieniu, do Podhajców powrócił Wasyl Oparowski. Mógł służyć Bogu na rodzinnej Łemkowszczyźnie, być szczęśliwym w życiu rodzinnym z żoną Julią i córką Jarosławą, która później związała swój los z Przywódcą narodu Stepanem Banderą. Ale wybrał obronę Ojczyzny. Złożył na jej ołtarzu życie. Murajew, właściciel „Naszego”. To on, Murajew, otwarcie apelując do południowo-wschodniego regionu Ukrainy, mówi wyłącznie „językiem” moskiewskim. A o innej części naszego państwa przez zęby wycedził — „zajadły nacjonalizm”. Stop, tu warto dokładniej: dlaczego by nam przeciwnie nie chwycić się „russkomirskiego raszyzmu”? Gdzie jest więcej kwitnącego nacjonalizmu w objęciach z szowinizmem, jak nie w Rosji? Oto więc przyjmijcie takie zadanie czytelnicze: rozwinąć ten temat. Tykać nosem poszczególnych w istotę takiego sąsiada. Ponieważ mamy różne możliwości. Czym można pomóc „z dołu”? Powtórzę, ale powiem: już od czasów „pierestrojki” praktykowałem prenumeratę, choćby na pół roku, właśnie demokratycznych wydawnictw, lokalnym redakcjom, bibliotekom. Obecnie, być może, z powodu przewagi źródeł internetowych, ale z dwóch urzędów pocztowych mojej wsi żaden nie ma prenumeraty dla bibliotek szkolnych tygodnika „Słowo Proświty”. Jednym słowem, do centralnej szkoły podarowałem półroczną prenumeratę. Jednocześnie sam proszę o pomoc: podpowiedzcie, gdzie kupić trzykołowy rower dla dorosłych? Zapłatę gwarantuję. A ten rydwan dla mnie to i poczta, i biblioteka, i sklepy, i cerkiew — Biały świat! Z szacunkiem, O. PEREDERIJ, Mała Biłozerka Adres i telefon autora w redakcji.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 6strona oryginału ↗

Początek tekstu może być niepełny — porównaj ze stroną oryginału

Naród bez miłości, ale ze złem, zazdrością i chciwością

...rozwodów sięgnęła dziś 61%, czyli ponad połowa małżeństw, zarówno kościelnych, jak i cywilnych, się rozpada. A to oznacza utratę miłości do jednego z rodziców, ojca lub matki do dzieci. Deprecjonuje się instytucja rodziny, więź pokoleń, wzajemny szacunek i pomoc, dominuje egoizm. Pod tym wskaźnikiem jesteśmy pierwsi w Europie, dlatego mamy nad czym się zastanowić. Odbija się to również na relacjach między ludźmi. Nie poprawia się także nasza miłość do przyrody. Zaśmiecone lasy i parki, ulice i skwery, podwórka i klatki schodowe budynków mieszkalnych. Obojętność, niechęć do pomocy bliźniemu, pogarda wobec ludzi rzucają się w oczy na każdym kroku. Zazdrość o cudze sukcesy czy bogactwo stała się jedną z przyczyn wyobcowania ludzi, stresów i skandali. Prowadzi to do tego, że zazdrośnicy chcą podstawić sąsiadowi nogę, podpalić jego dom, pozabijać jego kury. Wylewa się ona w najazdy rejderskie na cudze przedsiębiorstwa, ziemie czy plony, w dążenie do odsądzenia sąsiada o granicę lub kawałek ogródka. Zazdrość zmusza polityków do szkalowania przeciwnika czy konkurenta, do puszczania w mediach fejków i podłych oszczerstw. Chciwość jest jednym z największych grzechów chrześcijanina, moralnym szaleństwem i hamulcem rozwoju społeczeństwa. Instynkt konsumpcji, gromadzenia bogactwa, mas niepotrzebnych rzeczy prowadzi do zubożenia przyrody, nadmiernego zużycia zasobów materialnych, duchowego zubożenia człowieka. Dotyczy to zwłaszcza naszych dorobkiewiczów, nuworyszów, królów szarej strefy gospodarki, którzy dorobili się majątku w pierwszym pokoleniu. Często niewykształceni i pozbawieni kultury, budują pałace chanów, kupują drogie samochody i różnorodne kosztowności oraz zachcianki, wydają pieniądze na rozrywki i wypoczynek, ale nie troszczą się o swoich pracowników, dzięki którym się wzbogacili. Nie zostają mecenasami, nie ofiarowują środków na książki czy filmy, nie wspierają szkół ani uniwersytetów, nie kupują imiennych czołgów czy samolotów dla frontu. Nie naśladują Francuzów, którzy w ciągu kilku dni zebrali ponad miliard euro na odbudowę swojej świątyni — katedry Notre-Dame w Paryżu. Nam, Ukraińcom, jest nad czym się zastanowić. Uczyć się i doskonalić, sięgać po dorobek naszych poprzedników i zapożyczać najcenniejsze doświadczenia naszych zachodnich sąsiadów. Trzeba, by każdy Ukrainiec był swój wśród swoich, przyjacielem i bratem kolegów i sąsiadów. Żyć trzeba według Bożych i ludzkich przykazań, by zostawić dobry ślad po sobie. Miłujmy bliźniego bardziej niż siebie samego, życzmy mu dobra i sukcesów, aby to wracało do nas stokrotnie. Wtedy zmartwychwstanie Ukraina, wtedy będziemy radośni i szczęśliwi, i my z wami.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 6strona oryginału ↗

Wszystko, co mogę...

Artykuł w tygodniku „SP” (nr 19 z 2019 r.) „Przeciw orgii antyukraińskich, prorosyjskich sił” brzmi jak alarmujący dzwon dla wszystkich zdrowych sił narodowych Ukrainy. A one, właśnie te stержnioweв siły, jak sądzę, dawny czytelnik i współpracownik wielu wydawnictw, przerzedziły się z powodu naturalnej utraty trzonu dysydenckiego, bojowników o niepodległość Ukrainy. Dobrze, że pozostaje godna strukturalna krata ich współtowarzyszy: polityków, pisarzy, artystów, dziennikarzy. Chętnie się mylę, ale wśród młodszego pokolenia polityków nie czuć tego ognia — pierwszoprzełajowców-szedziesiątników. Oczywiście, inne okoliczności, swoboda wyzwolona w końcu. Ale przecież te antyukraińskie kanały, o których mowa w artykule, muszą zostać zamknięte. I rzeczywiście, kto oprócz wspomnianego Miedwediczuka jeszcze „tusuje się” na tych kanałach? A to słudzy wielu „towarzyszy” i „panów”, różnych partii — łącznie z partią Janukowycza. Którzy zdradzili nie tylko partię komunistyczną, a także „Ruch Ludowy”, do którego „przystali”, jak się okazało, przypadkowo. Być może redakcji niewygodnie nazywać ich po imieniu, więc pozwólcie czytelnikom, by tych Ławrynowyczów, Żurawskich, Kożarów, Pichowszeków wszelkich odcieni — „zlustrowali”. A co do otwartych rekrutów piątej kolumny — „szufriczowie”, to dziś wspiera ich młody, wczesny, a jeszcze „Rozumny” („aż strach”, jak powiedział klasyk) Jewhen

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 7strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

o. Jurij MYCYK, doktor nauk historycznych W historii każdego narodu i każdego państwa są wydarzenia, które stale otacza atmosfera wdzięcznej pamięci potomnych. Jednak w warunkach kolonialnego stanu kraju ta tradycja zostaje zerwana, ponieważ najeźdźcy dążą do wymazania chwalebnych wydarzeń z pamięci poniewieranego narodu, aby przyhamować proces odrodzenia narodowego, walki o niepodległość narodową. Klasycznym przykładem tego może być historia Bitwy pod Konotopem. W toku tej bitwy, która miała miejsce 9–10 lipca (29–30 czerwca) 1659 r., armia ukraińska doszczętnie rozgromiła okupacyjne wojska Państwa Moskiewskiego. Później Ukraina, przegrawszy wojnę, utraciła niepodległość, a jeszcze później — autonomię polityczną. Większość ziem ukraińskich znalazła się pod władzą Imperium Rosyjskiego. Ze względu na kolonialne położenie Ukrainy w nauce historycznej zaszczepiano takie koncepcje, takie poglądy na przeszłość historyczną, które odpowiadały interesom najeźdźców. Bitwa pod Konotopem bynajmniej im nie odpowiadała. Już sam jej fakt burzył mity o odwiecznej i niezachwianej przyjaźni między narodem ukraińskim a rosyjskim, o jednomyślności narodu ukraińskiego w poparciu dla Ugody perejasławskiej z 1654 r., o ogólnonarodowym dążeniu Ukraińców do „воссоединения”. Co więcej, przypominała rosyjskim wielkomocarstwowym szowinistom o największej w historii Rosji klęsce armii moskiewskiej w XVII—XVIII w., i to klęsce zadanej właśnie przez Ukraińców. Ta wzmianka była dla ich imperialnej świadomości aż nazbyt bolesna. Dlatego kolonizatorzy na wszelkie sposoby przemilczali Bitwę pod Konotopem, a gdy już o niej wspominali, to pobieżnie lub otwarcie wrogo, tendencyjnie, nie cofając się przed fałszerstwami. Ukraińska nauka podległa Rosji musiała to powtarzać albo milczeć, a słowo prawdy mogli wypowiedzieć jedynie ci historycy, którzy pracowali poza siłowym polem (w dosłownym znaczeniu tego słowa) Moskwy, ponieważ to właśnie instytucje siłowe Imperium Rosyjskiego — ZSRR określały klimat i wyniki dyskusji naukowych. Ale wysiłków W. Herasymczuka, D. Doroszenki, I. Krypiakewycza i kilku innych było za mało. Nie można było prowadzić pełnowartościowych badań naukowych nad poszukiwaniem źródeł do historii bitwy ani ich publikować, co znacznie utrudnia zadanie współczesnych badaczy. Zanim przejdziemy wprost do Bitwy pod Konotopem, trzeba krótko scharakteryzować warunki historyczne, które ją wywołały. Rozejm między Rzeczpospolitą a Państwem Moskiewskim, zawarty za plecami Ukrainy w Wilnie w 1656 r., był brutalnym naruszeniem warunków równoprawnego rosyjsko-ukraińskiego układu z 1654 r. Nacisk Moskwy na niezależną Ukrainę szczególnie się nasilił po śmierci hetmana Bohdana Chmielnickiego w 1657 r., kiedy z przyczyn obiektywnych znacznie pogorszyła się sytuacja wewnątrzpolityczna Ukrainy. Szczególnie niebezpieczne było to, że Moskwa coraz aktywniej popierała za plecami prawowitego rządu Ukrainy opozycję, którą kierowali awanturnicy i polityczni demagodzy — połtawski pułkownik Martyn Puszkar, koszowy Jakiw Barabasz, Iwan Bezpały. Moskiewscy woje­wodowie, siedzący w Kijowie i w niektórych innych miastach ze swoimi garnizonami, bezczelnie wtrącali się w wewnątrzukraińskie sprawy, ignorując wolę hetmana Iwana Wyhowskiego, dążąc do zakorzenienia się w głównych miastach Hetmanatu. Wreszcie, podburzana z zewnątrz opozycja chwyciła za broń, a Wyhowski musiał odpowiedzieć tym samym.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 7strona oryginału ↗

Symbol walki przeciwko Moskwie

Wojna rosyjsko-ukraińska stawała się coraz bardziej zakrojona na szeroką skalę, a ponadto nasilała się przez wojnę wewnątrz ukraińską, domową. Na Ukrainę skierowano ogromne moskiewskie wojsko na czele z księciem O. Trubeckim. Jego liczebność niektórzy oceniali na 360 tys., choć w rzeczywistości była ona mniejsza (około 200 tys.). Niewielkie ukraińskie oddziały osłonowe wycofały się do Sribnego (pułk pryłucki pod dowództwem przyszłego hetmana Ukrainy Piotra Doroszenki) oraz do Konotopu (pułki niżyński i czernihowski pod dowództwem pułkownika niżyńskiego H. Hulanyckiego). Do Sribnego wyruszyła część Moskali pod dowództwem księcia Siemiona Pożarskiego, który, złupiwszy mieszkańców Pryłuk, opanował miasto. Część mieszkańców Sribnego wybito, wielu wzięto do niewoli. 16 kwietnia 1659 r. Trubecki podszedł pod Konotop, dołączył do niego także Bezpały. 21 kwietnia przybyła reszta moskiewskiego wojska pod dowództwem książąt G. Romodanowskiego, S. Lwowa oraz F. Kurakina. Rozpoczęło się niemal trzymiesięczne oblężenie Konotopu (11.05—9.07. 1659 r.), który mężnie broniło 4 tysiące kozaków i miejscowych mieszkańców. Wkrótce przybyły tu wszystkie wojska carskie, które wyruszyły ze Słobożanszczyzny. Hulanyckiemu nie pierwszy raz przyszło bronić twierdz, a on wraz ze swoimi czernihowianami i niżyńczykami skutecznie przeciwstawiał się wrogim wojskom, zadając im wielkie straty. Najeźdźcy zadowolili się tym, że spalili Borznę i przedmieścia Niżyna w wyniku swoich krótkotrwałych rajdów. Główne siły moskiewskiego wojska stały pod murami Konotopu. Udana obrona Konotopu pozwoliła Wyhowskiemu zyskać czas i zebrać wielkie wojsko, które wraz z niewielkimi oddziałami Serbów, Mołdawian, Polaków i Niemców liczyło niemal 60 tysięcy. Co prawda, pod „Niemcami” należy raczej rozumieć nie tyle samych Niemców (Szwedów, Duńczyków itd.), co przebranych w niemieckie stroje Polaków i Ukraińców. Hetman dopiął swego, że sam chan z 40-tysięczną ordą wyruszył mu na pomoc. W pierwszym znaczącym starciu ordyńcy Karacz-beja rozgromili w pył 15-tysięczne wojsko Moskali. Jazda szybko przeprawiła się przez most i zaczęła gromić wroga. Orda pozostawała na razie za rzeką Sosnówką w ukryciu przed wrogiem. Zobaczywszy nieliczne ukraińskie wojsko, książę Pożarski przybył na pomoc swoim wojownikom. Wyhowski celowo zaczął się wycofywać, a Pożarski z głównymi siłami (druga mniejsza część pozostała pod murami Konotopu) ruszył w pościg za Kozakami. Nadszedł moment, gdy jedna część jego wojska już wyskoczyła przez most na przeciwległy brzeg, a druga jeszcze przygotowywała się do przeprawy. Właśnie wtedy wylała rzeka, którą zdążyli przegrodzić ludzie Wyhowskiego, którzy w dodatku zniszczyli most. Ciężka moskiewska jazda utknęła w bagnistych miejscach rzeki, „prawdziwych konotopach”, jak pisał nieznany autor „Kroniki wierszowanej” z 1681 r. Właśnie w tym czasie ukraińskie wojsko obróciło się o 180 stopni i przeszło do kontrataku; uderzyli Kozacy, nadciągnęła z zasadzek orda, przeprawiając się na prawym i lewym skrzydle. Wzięta w kleszcze armia Moskali znalazła się w beznadziejnym położeniu i topniała w oczach od ognia i szabel, tonąc w wodzie… Powtórzył się scenariusz bitwy pod Zborowem z 1649 r. z jeszcze cięższymi konsekwencjami dla przeciwników ukraińskiego wojska. Ci kawalerzyści Pożarskiego, którym udało się wyrwać z okrążenia, musieli przebijać się aż do murów Konotopu przed nacierającą na nich ukraińską i tatarską jazdą. Mało kto z Moskali dotarł do swojego obozu. Późnym wieczorem wojsko Moskali zaczęło wycofywać się spod Konotopu. Zobaczywszy, jak rozwijają się wydarzenia, uderzył na nich z miasta Hulanycki ze swoimi Kozakami, zdobył część artylerii i taboru, niszcząc niemało wrogów. W tym czasie Wyhowski, który podszedł tuż pod wrogi obóz, rozkazał swojemu wojsku okopać się, aby przygotować się do ewentualnego ataku. Moskale połączyli trzy swoje obozy w jeden i okopali się, a następnie podjęli próbę kontrataku. Bitwa pod murami Konotopu była bardzo okrutna. Sam Wyhowski, który dowodził bitwą, o mało nie zginął. Najpierw kula armatnia oderwała nogę koniowi, na którym siedział hetman, potem kula rozerwała odzież. Według niektórych innych doniesień kula armatnia uszkodziła łęk siodła, ale nie drasnęła hetmana. Rosyjskie wojsko w końcu nie wytrzymało i zaczęło wycofywać się taborem do Putywla, porzucając część swojej artylerii, odpierając przez następny dzień ataki ukraińskich Kozaków i Tatarów. 12 lipca ukraińskie wojsko podjęło próbę zdobycia szturmem wycofującego się rosyjskiego obozu, ale bezskutecznie: 14—16 lipca wrogi obóz został otoczony w Kozackiej Dąbrowie, udało się rozgromić tylko jego część. W końcu wrogowie wycofali się pod mury Putywla. Gdyby przybyła zagraniczna piechota, którą król Jan Kazimierz obiecał Wyhowskiemu, to raczej resztkom rosyjskiego wojska nie udałoby się uratować. Wyniki bitwy pod Konotopem były zdumiewające. Ukraińska armia straciła zabitych 4 tysiące Kozaków, orda — 6 tysięcy, a rosyjska armia — 30 tysięcy, chociaż według niektórych źródeł rosyjskie straty były większe. Ale rzecz nie tylko w liczbie zabitych. Stracono kwiat moskiewskiego wojska. Do niewoli trafili książę Pożarski, którego chan kazał stracić, książę Lapunow, obaj Buturlinowie, jeszcze szereg dowódców, kilka tysięcy żołnierzy i oficerów, 206 sztandarów. Szczególnie wielu Moskali zginęło na przeprawie. Z powodu tej straszliwej katastrofy ukraiński kronikarz Welyczko zapisał: „Tak oto wynagrodzono, Bóg tak chciał, zniszczeniem i krwią wojska jego (Pożarskiego) własną, niewinne przelanie krwi mieszkańców Sribnego i zniszczenie miasta, których dokonał Pożarski, bo z tej klęski mógł uciec do swojego obozu pod Konotop chyba tylko ten, kto miał skrzydlate konie”. Wieść o zwycięstwie rozniosła się po całej Ukrainie. Za granicą wydano nawet specjalne broszury, w których wydrukowano list Wyhowskiego z opowieścią o bitwie pod Konotopem. Jedną z niemieckich broszur wydano w tłumaczeniu na ukraiński. Dotarła wieść i do Moskwy… Obrazowo o tym napisał w swojej „Historii Rosji od czasów najdawniejszych” bodaj największy rosyjski historyk XIX w. S. M. Sołowjow: „Kwiat moskiewskiej jazdy, który odbył szczęśliwe kampanie 1654 i 1655 r., zginął w jeden dzień i nigdy już potem car moskiewski nie był w stanie wyprowadzić w pole tak błyskotliwego wojska. W żałobnej szacie wyszedł car Aleksiej Michajłowicz do ludu i groza padła na Moskwę. Cios był tym cięższy, że był nieoczekiwany!.. Trubecki, na którego pokładano największe nadzieje, mąż na wojnie szczęśliwy i wrogom straszny, stracił tak ogromne wojsko! Po zdobyciu stolicy, carska Moskwa teraz zadrżała o swoje własne bezpieczeństwo: na rozkaz cara ludzie wszystkich stanów pospieszyli do prac ziemnych przy umacnianiu Moskwy. Sam car z bojarami raz po raz przychodził patrzeć na te prace. Mieszkańcy okolic ze swoimi rodzinami i mieniem wypełnili Moskwę, poszła wieść, że car wyjeżdża na Wołgę, za Jarosław”. Po bitwie pod Konotopem Wyhowski szybko oczyścił z wrogów Romny, Łochwicę oraz inne miasta Posula i myślał wraz z chanem o powtórzeniu wyprawy hetmanów Sahajdacznego i Michała Doroszenki na Moskwę. Jednak jego wielkie zwycięstwo nie doprowadziło do wygrania wojny, a główną przyczyną tego był rozłam ukraińskiego społeczeństwa, którego różne grupy różnie wyobrażały sobie przyszłość niepodległej Ukrainy, jej ustrój, politykę wewnętrzną, a dla osiągnięcia swojego celu nie zatrzymały się nawet przed użyciem broni. Dały o sobie znać stulecia bezpaństwowości, co w znacznej mierze spowodowało rozpasanie anarchii i wszelkiego rodzaju opozycji, które łatwo stawały się narzędziem w rękach zagranicznych najeźdźców. Właśnie po bitwie pod Konotopem wybuchło nowe antyrządowe powstanie, które było lepiej przygotowane niż poprzednie. Na jego czele stał niepełnoletni Jerzy Chmielnicki, zupełnie niezdolny do kierowania państwem. Na Krym uderzył Iwan Sirko, zmuszając tym chana do pośpiesznego opuszczenia Wyhowskiego i powrotu. Z nową siłą zapłonęła wojna domowa, która zniszczyła owoce zwycięstwa nad zewnętrznym wrogiem. Korzystając z tego, armia państwa moskiewskiego ponownie wtargnęła na Ukrainę. Nie chcąc niszczenia Ojczyzny, Wyhowski złożył buławę, która przeszła do Jerzego Chmielnickiego. 17 października 1659 r. nowy hetman pod naciskiem moskiewskiego wojska podpisał nowy traktat, na mocy którego Ukraina z niepodległego państwa przekształciła się w autonomiczną jednostkę w składzie Imperium Moskiewskiego… Pomimo wszystkich późniejszych wydarzeń i niewykorzystanych możliwości w walce o niepodległość, bitwa pod Konotopem była i pozostaje jednym ze sławnych symboli narodowo-wyzwoleńczej walki narodu ukraińskiego, świadcząc o wysokim morale i poziomie sztuki wojennej ukraińskiego wojska. Jej doświadczenie po raz kolejny pokazało, że jakiekolwiek militarne zwycięstwa pozostają bezowocne, gdy nie ma jedności narodu, a fundamentalna sprawa tworzenia państwa jest zastępowana walką o interesy jednej klasy, grupy czy partii, co ma za swój skutek konflikty domowe i wojny, utratę niepodległości i ustanowienie władzy zagranicznych kolonizatorów. Honorowa warta kozacka przy pomniku ku czci zwycięstwa w bitwie pod Konotopem

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 8strona oryginału ↗

Monumentalne zamysły Anatolija Hajdamaki

Ludowy artysta Ukrainy, laureat Nagrody im. Tarasa Szewczenki Anatolij Hajdamaka zaprosił na 80-letni jubileusz do Narodowego Centrum Kultury Ukraińskiej „Muzeum Iwana Honczara” na otwarcie swojej jubileuszowej wystawy „Marzenia na przyszłość” przyjaciół, kolegów, miłośników swojej sztuki. Pozdrowienia dla Anatolija Hajdamaki od Refata Czubarowa. Eduard OWCHARENKO Zdjęcia Gieorgija ŁUKIANCZUKA. Ze swoją ojczyzną. — Anatolij Hajdamaka potrafi jednoczyć ludzi w czasie i przestrzeni, on jednoczy światy — przekonany jest działacz społeczny i polityczny Ihor Lichowy. — Od Oceanu Spokojnego po Adriatyk postawił swoich aniołów pamięci i dziedzictwa kulturowego wielu narodów świata, a przede wszystkim Ukraińców. Dziękuję za to, co Pan już zrobił i z pewnością jeszcze zrobi. Wzywam wszystkich obecnych do włączenia się w realizację niezrealizowanych projektów artysty. Była dyrektor Narodowego Muzeum Tarasa Szewczenki Natalia Kłymenko w swoim wystąpieniu nazwała Anatolija Wasylijowycza potężnym aktywatorem. A wszystkie prace artysty — świadectwem tego, że Ukraina zawsze była i jest w jego sercu. Najwspanialsze, co zrobił, było na Bulwarze Szewczenki 12 w Kijowie. To ekspozycja, która dawała możliwość każdemu zrozumieć, kim jest Szewczenko. I jak bolało artystę, kiedy ekspozycję niszczono w latach 2013—2014. Ona powinna zostać odnowiona. — Poznałem Anatolija Hajdamakę podczas obchodów jednej z rocznic bitwy pod Konotopem — wspomina lider Medżlisu Tatarów Krymskich Refat Czubarow. — Mówiliśmy o tej stronie ukraińskiej historii, kiedy Ukraińcy i Tatarzy krymscy zjednoczyli się. Gdyby wtedy poszli do końca, to być może historia potoczyłaby się inaczej. Ale nie stało się. Wiemy, że historia nie ma trybu przypuszczającego. Najważniejsze teraz, by nie powtarzać błędów, które były 360 lat temu. Daj Boże w odpowiedzialnych latach, które teraz przeżywamy, aby nie było wśród nas tych ludzi, którzy w momencie starcia z wrogiem uderzyli nas w plecy. Jestem szczęśliwy, że tak wybitni ludzie, jak Anatolij Wasylijowycz, są wśród moich przyjaciół. Plany u niego są bezgraniczne. Mamy z nim zrealizować wspaniały filozoficzny projekt w rejonie heniczeskim. I wtedy na Ukrainie pojawi się nowe nieordynarne Muzeum pamięci. — Dzisiaj nie mamy konwertowalnej polityki, konwertowalnej gospodarki, nawet konwertowalnej ukraińskiej waluty — podkreślił akademik Narodowej Akademii Nauk Pedagogicznych Ukrainy Hryhorij Filipczuk. — Za to mamy jedyne, co jest naszym amuletem — konwertowalną ukraińską kulturę narodową. I jej najwybitniejszym przedstawicielem jest Anatolij Hajdamaka. To wielki artysta i wielki Ukrainiec. Przedstawiciel towarzystwa „Suzirja” wręczył artyście nagrodę — „Gwiazdę kosmonauty Kadeniuka”. Działaczka społeczna Zoja Rużyn przeczytała wiersz poświęcony jubilatowi, a ludowy deklamator Mychajło Orluk — fragment poematu Tarasa Szewczenki „Hajdamacy”. Przedstawicielka towarzystwa polskiego na Ukrainie Ołena Sedyk podzieliła się wspólnymi z A. Hajdamaką planami dotyczącymi postawienia pomnika Polakom, którzy oddali życie za Ukrainę. Wrażeniami z twórczości artysty podzielili się jego dawni przyjaciele — znani artyści Wałerij Czuiko i Mykoła Siadrystyj oraz reżyser Wołodymyr Nazarow. A prowadząca wieczór, kandydat nauk filologicznych, historyk sztuki Iryna Olijnyk opowiedziała wiele mało znanych faktów z życia Anatolija Hajdamaki. Odwiedzający wystawę mają okazję dowiedzieć się o twórczych osiągnięciach artysty, wśród których jest wystrój Ukraińskiego Domu na 1020-lecie Chrztu Ukrainy-Rusi (m. Kijów); Memoriał ofiar Hołodomoru 1932—1933 lat (m. Kijów); Muzeum Cywilizacji Trypilskiej (m. Trypillja); Zwracając się do licznych gości, Anatolij Wasylijowycz przyznał, że choć paradoksalnie to brzmi, ale po Rewolucji Godności władza zaczęła go niszczyć: i moralnie, i fizycznie. Nie dali zrealizować wielu projektów, wszak dla urzędników najważniejszy jest szybki zysk. Kijowską administrację miejską w osobie W. Kliczki oskarżył o zagarnięcie jego pracowni. Także artysta wyraził nadzieję na zmianę sytuacji na lepsze wraz z przyjściem nowej władzy. — Szczęśliwy jestem, że przyszło mi dużo pracować z Anatolijem Hajdamaką — wyznał znany ukraiński polityk Serhij Taruta. — My z nim przeszliśmy i Krym, i Rzym nie tylko w przenośnym, ale i w dosłownym znaczeniu. Wszak mieliśmy wspólne projekty na Półwyspie Krymskim, robiliśmy wystawę w Watykanie. Ekspozycja pokazuje, ile Anatolij Wasylijowycz ma jeszcze niezrealizowanych planów. Zatem życzmy jubilatowi dla ich realizacji mocnego zdrowia. Chce się, aby państwo wreszcie zrozumiało, że kultura może jednoczyć ludzi, kształtować duchowość i pozostawiać po sobie piękno. Przedstawione projekty są historycznie symboliczne. Nimi autor stara się zachować naszą historię i przekazać ją potomnym. Przewodniczący Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. Tarasa Szewczenki, laureat Nagrody im. Tarasa Szewczenki Pawło Mowczan nazwał jubilata ostatnim protuberancem ukraińskiej wsi, wyrazistym szestdziesiatnykiem, który zdołał przywrócić nam pamięć historyczną. Anatolij Hajdamaka już znalazł sobie miejsce na liście nieśmiertelnych Ukraińców — tych, którzy tworzyli i obecnie tworzą ukraiński los. Aby wszystkie zamysły artysty zostały zrealizowane, potrzebna jest wspólna sprawa każdego z nas. Musimy nie tylko odzyskać pracownię A. Hajdamaki, ale odzyskać prawo artysty na Ukrainie, zmienić sytuację, kiedy prawie wszyscy artyści w kraju są faktycznie żebrakami. — Każdy z nas, kto przychodzi na ten świat, zostawia w nim swój ślad — podkreśliła przewodnicząca kolegium redakcyjnego gazety „Słowo Proświty”, laureatka Narodowej Nagrody im. T. Szewczenki Lubow Hołota. — Ktoś zostawia drzewo, ktoś — cudzy grób. Ale są ludzie wybrani, wśród nich — Anatolij Hajdamaka. On znaczył naszą ziemię i ukraińską, i światową znakami miłości, pamięci, ludzkiej wdzięczności, ludzkiego strachu i szczęścia. To, co robił, to bardzo tragiczne rzeczy: i pomnik Czarnobylski, i Muzeum II Wojny Światowej, i muzea Szewczenki, i Kruty. I wszystko to robił jako człowiek wysokiej odpowiedzialności duchowej. „Duszę i ciało” jest gotów położyć za swoją sztukę, swój dar. „Park Ajwazowskie” — rozwiązanie artystyczne i realizacja części centralnej (m. Partenit, AR Krym); Memoriał „Bohaterom Krut” (obwód czernihowski); ekspozycja Muzeum „Twierdza Kijowska” (m. Kijów); ekspozycja wspólnej wystawy „Dawna cywilizacja Europy” (Ukraina, Rumunia, Mołdawia, Watykan); projekt i realizacja ekspozycji „Zakończenie II wojny światowej” (m. Port Arthur, Chiny); memoriały ofiarom Hołodomoru (m. Obuchów, m. Mena, wieś Chorużiwka); wystawa „Czarnobyl” w Niemczech (m. Erfurt, m. Drezno) oraz wiele innych. Zadziwiają swoją różnorodnością i głęboką treścią projekty Anatolija Hajdamaki na przyszłość: Memoriał „Hołodomor” w Waszyngtonie; „Siewca. Pierwszym osadnikom w Kanadzie”; „Spotkanie T. Szewczenki z kazachskimi przyjaciółmi”; kompozycja dla parku wybitnych ludzi Kazachstanu; „Bykowniańskie cele”; „Spalonym wsiom Ukrainy”; „Spalonym wsiom Czernihowszczyzny”; Memoriał poświęcony Nestorowi Machnie (Hulajpole); „Golgota bez granic. Między Ukrainą a Rumunią”; Memoriał deportacji Tatarów krymskich; Memoriał obrońcom Mariupola; Muzeum „Ewangelia Królewska”; projekt świątyni Bohaterów OOS. Według jednego z projektów artysty skwer na Andrijewskim Uzwozie stolicy proponuje się przekształcić w Centrum weteranów, wolontariuszy, ochotników walki przeciwko Rosji na wschodzie Ukrainy. Dwa domy, które znajdują się obok, mogą stać się miejscem spotkań tych, którzy wracają z frontu, i tych, którzy przebywają na froncie. Letni plac i kawiarnia będą wykorzystywane dla kuchni polowej, która będzie częstować turystów i gości kompleksu. Cały kompleks ma służyć prawdziwej informacji o wydarzeniach na froncie, o agresji Rosji na Ukrainie i świecie. Na placu proponuje się zapoczątkować festiwale pieśni wojskowej, wystawy fotograficzne wydarzeń na froncie. Planowanie terenu skweru jest symboliczne, łączy w sobie elementy Opery Paryskiej (kolumny, balustrady), górne wejście przez łuk, który był częścią domu, który kiedyś tu stał, prowadzi na amfiteatr przed rzeźbiarskim wizerunkiem Wasyla Slipaka oraz sceną, gdzie będą występować artyści. Inna część skweru projektowana jest jako linia frontu z elementami obrony przeciwpancernej w postaci betonowych tetrapodów, przywiezionych ze strefy obrony Mariupola. Samą rzeźbę proponuje się odlać z przetopionych łusek z wojny przeciwko Rosji. Inny projekt — „Memoriał Bohaterów Niebiańskiej Sotni”, który ma być umieszczony bezpośrednio w miejscach tragicznych wydarzeń. Symboliczne elementy kompleksu wykonane są z elementów nawierzchni chodnikowej, którą zdjęli protestujący na potrzeby barykad. Ta nawierzchnia przeszła próbę ogniem, kulami i dlatego wchodzi w skład głównych elementów Memoriału. To świadkowie tamtych tragicznych wydarzeń. Brązowe tarcze trzeba wykonać z wystrzelonych łusek w Donbasie, dokąd poszły z Majdanu pierwsze bataliony ochotnicze. Łuski będą przetopione w Mariupolskim kombinacie metalurgicznym, walcowane w arkusz, z którego zostaną wykonane 104 tarcze. Także z łusek wykonają dzwony. Miejsca barykad na całym terenie Rewolucji oznaczają się symbolicznymi kompozycjami mozaikowymi, w skład których wchodzi bruk, który był na barykadach, oraz piasek, który swoim wyglądem przypomina zwęglone detale barykad. Na całym terenie strefy memoriałowej w bruk wstawią brązowe tabliczki również z walcówki łuskowej z nazwami miejscowości, których mieszkańcy byli uczestnikami wydarzeń na Majdanie. Portrety Bohaterów Niebiańskiej Sotni będą umieszczone na moście. Wykonywać będą portrety metodą trawienia na półlustrzanym szkle, aby widz zobaczył i siebie wśród nich. Płaszczyzny postawią jedna naprzeciw drugiej, aby osiągnąć efekt nieskończoności. Nad portretami anioły będą trzymać wieniec z gołębi, które wyrywają się w niebo. Rzeźbiarskie wizerunki aniołów wykonują z metalowych rur ze stali nierdzewnej z otworami jak w sopiłce, żeby grał wiatr. Czerwone drzewa nadadzą tragizmu wydarzeniom. Oświetlenie pozostanie takim, jakim było podczas tamtych historycznych wydarzeń. Nocne oświetlenie Memoriału wykonywane będzie promieniami laserowymi. Okresowo włączana będzie muzyka, która brzmiała na Majdanie. Ekran telewizyjny będzie pokazywał kronikę tamtych wydarzeń i będzie wmontowany w ścianę pamięci, gdzie odwiedzający będą mieli możliwość postawić świece. Oprócz tego wystawa „Marzenia na przyszłość” przedstawia najlepsze wzorce spuścizny malarskiej Anatolija Hajdamaki, stworzone przez wiele lat. Uhonorować jubilata przyszli przyjaciele-proświcianie: Pawło Mowczan, Mykoła Hołomsza i Lubow Hołota.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 9strona oryginału ↗

Na wezwanie szlachetnego celu. W 80. rocznicę urodzin Wasyla Wasylaszki

Iwan JUSZCZUK, profesor, zasłużony działacz nauki i techniki Ukrainy, członek NSPU. Wielki pokój. Na ścianach półki z książkami, pośrodku długi stół z krzesłami po obu stronach. Przy oknie komputer, telefon. Okno wychodzi na plac przed Stadionem Olimpijskim. Na stole — plan zajęć wykładowych na czerwiec. Jestem w gabinecie roboczym sekretarza naukowego Towarzystwa „Znannia” Ukrainy, znanego dziennikarza Ukrainy, członka zarządu Kijowskiej miejskiej organizacji Narodowego Związku Pisarzy Ukrainy, członka głównej rady Towarzystwa „Proświta” Wasyla Wasylaszki. Siedzi naprzeciwko mnie. Twarz młodzieńcza, tylko przy oczach zmarszczki, oczy jasne, przenikliwe, mowa żywa, czasem pospieszna. 20 czerwca skończy osiemdziesiąt lat. Jest co wspominać. Człowiek zaczyna się od dzieciństwa. Wieś Kurazyn na Chmielniczyźnie, na górze nad Dniestrem. Nie wielka i nie mała: do pół tysiąca gospodarstw. Chata na skraju wsi. We wsi siedmioletnia szkoła. Trwa lekcja w drugiej klasie. Dzieci jak dzieci — rozszumiały się. Nauczyciel podnosi palec wskazujący, kieruje go za siebie i mówi: „Beria wszystko widzi i słyszy”. Klasa cichnie. Ale pewnego razu nauczyciel wskazał palcem na puste miejsce na ścianie: przyczyną tego był Wasylko Wasylaszko i piecyk, w którym się paliło. Jakoś wszystko się obeszło, ale Wasyl Fedorowycz na całe życie zapamiętał, jak niebezpiecznie tak postępować z tak wysokimi personami: tata z mamą opowiedzieli — we wsi za tamtej władzy zniknęło 108 osób. Myśl dziecka pulsuje wokół imienia Tarasa Szewczenki: wie, że jest jego książka, taka jak Ewangelia w cerkwi — „Kobziarz”, ale we wsi jej nie ma, są tylko zbiory jego wierszy. Mówią, że taką książkę ma diak z sąsiedniej wsi. Idzie sam do diaka. Z Kurazyna do Małej Szurki. Wzruszony diak daruje ośmioletniemu chłopcu „Kobziarza”, ten przez lato czyta go w całości, coś uczy się na pamięć, choć nie wszystko jeszcze rozumie, ale jest pewny: z czasem będzie rozumiał. Później Wasyl Wasylaszko zapisze, wspominając to wydarzenie: Szewczenko mój — to od diaka „Kobziarz”, W obcej wsi darowany małemu, Między zbożami niosłem Boży dar, Bo pouczenie było: „Módl się po nim!” Zbliżał się koniec siódmej klasy. Rzeczka we wsi wezbrała i zniosła stary mostek, po którym dzieci chodziły do szkoły. Musiały przechodzić w bród, moczyć nogi w zimnej wodzie... A przewodniczący rady wiejskiej Walerianow nie spieszył się ze stawianiem nowego, choć ojciec Wasyla zwracał się do niego. I nie tylko. Wtedy Wasylko decyduje się napisać do gazety rejonowej — i pomogło. Młody Wasylaszko ostatecznie utwierdza się w przekonaniu: będzie dziennikarzem, słowo drukowane pomaga ludziom. I wcześniej było takie marzenie: jego rodzony wuj pracował w gazecie rejonowej. Po ukończeniu szkoły średniej Wasyl Wasylaszko, który miał już kilka wydrukowanych artykułów i wierszy, próbuje wstąpić na wydział historyczny: zainteresowała go historia Ukrainy, jednak zabrakło jednego punktu. I z dziennikarstwem, podpowiadano, byłoby to samo. Historycy, dziennikarze, a także prawnicy mieli być bezwzględnymi i gwarantowanymi sługami reżimu. Wstępuje do Kamieniecko-Podolskiego technikum kulturalno-oświatowego: chodzi przecież o kulturę. Tutaj na posiedzeniu kółka literackiego, które prowadził prorektor Kamieniecko-Podolskiego instytutu pedagogicznego (założonego jeszcze przez Iwana Ohijenkę), przypadkowo poznaje znanego bajkopisarza Mykytę Hodowancia, który niedawno wrócił na Ukrainę po syberyjskiej katordze. Bogaty język ukraiński, wyszywana koszula, zachwyt ukraińską pieśnią wywiera wyjątkowe wrażenie na młodzieńcu i mocno utwierdza go w ukraińskości. Później Wasyl Wasylaszko napisze szkic „Bajka — za drutem kolczastym”, opowie o znanym i nieznanym Mykycie Hodowanciu. Pracując jako kierownik klubu w sąsiedniej wsi Iwankiwci, organizuje życie kulturalne młodzieży, przygotowuje przedstawienia, wspiera ludowe zwyczaje. Ale niedługo — zmobilizowali do armii. Służąc na Sachalinie, prenumeruje czasopismo „Dnipro”, żeby nie odwykać od ojczystego języka, wysyła na Ukrainę swoje utwory do druku. Pod koniec służby zaproponowano mu wstąpienie do partii — wstąpił, bo marzył, by zostać dziennikarzem. Wspomina, kapitan Kamiński ostrzegł: „Nie będziesz w partii — nie przyjmą na wydział dziennikarstwa”. Student wydziału dziennikarstwa Lwowskiego Uniwersytetu Państwowego imienia Iwana Franki Wasyl Wasylaszko prowadzi dział kultury w gazecie młodzieżowej, a po ukończeniu uczelni trafia do pracy komsomolskiej i wreszcie, jako dobry znawca języka „tubylców”, do centralnego aparatu KC LKSMU — tłumaczyć, redagować. Oto jak Wasyl Fedorowycz wspomina jeden epizod pracy w tej instytucji (w skrócie): „Przyszedł kolega i zaproponował podpisanie listu z potępieniem Iwana Dziuby. Za książkę „Internacjonalizm czy rusyfikacja?” — Ależ Dziuby ja nie czytałem. — A czy to ci potrzebne? Kto go czytał. Czytaj opinie w prasie... Pewnie usłyszawszy przez uchylone do biblioteki drzwi moją odmowę podpisania zbiorowego listu potępienia, do mojego gabinetu weszła kierowniczka biblioteki Żanna Ihoriwna. — Wasylu Fedorowyczu, podpiszcie ten list... — Dlaczego? — Was mogą zwolnić z pracy u nas... — Jak to, za to, że nie podpisałem? To przecież sprawa dobrowolna... — Ona to dobrowolna, ale kto odmawiał złożenia swojego podpisu pod takim listem, ten wkrótce szukał innej pracy”. Nie podpisał. Jakoś obeszło się, choć znajomych za taką odmowę zdejmowano z pracy, w szczególności w wydawnictwie „Mołodź”. Potem pracował jako sekretarz naukowy zarządu Towarzystwa „Znannia” USRR. Wtedy wydał pierwszy zbiór swoich wierszy „Tecziia dorih” (1981), które dotąd drukowano w czasopismach, gazetach. W nim były te wersy, które stały się lejtmotywem jego twórczości: Czy ty mowie obcej Będziesz wiernym do końca, Kiedy nie wierny swojej — Od hańby nie obronisz? Ale tę strofę trzeba było usunąć, żeby uratować sam zbiór. Jednak mimo wszystko idea ukraińskiej tożsamości w zbiorze się zachowała, o czym świadczy pierwszy w nim wiersz „Żywycia”. Pierwsza książka i pierwszy wiersz — o języku! Gdzie rana u sosny krwawi, Jak burza gałęzie gnie, łamie, Wypływa nie sosna — żywica, Co i złamanie goi sama... Gdyby tak w słońcu bursztynowym, W nurcie twórczości-rzeki Zrodziło się i żywica-słowo Na radość ludziom, na wieki. Wreszcie Wasyl Wasylaszko zyskuje możliwość wpływania na politykę wydawniczą na Ukrainie. Z początkiem „gorbaczowowskiej odwilży” pracuje jako redaktor naczelny Głównej redakcji literatury pięknej, edukacyjnej i dziecięcej Państwowego Komitetu Wydawniczego USRR. Dalej, jeszcze za reżimu radzieckiego, zostaje redaktorem naczelnym potężnego wydawnictwa literatury dziecięcej „Weselka”. Razem z podobnie myślącym dyrektorem wydawnictwa Jaremą Hojanem doprowadza do rozszerzenia serii „Biblioteka szkolna”. Otwierają prestiżowe serie „Hetmani Ukrainy”, „Koszowi Siczy Zaporoskiej”, „Pierwsza książka geniusza”, ukraińskie bajki ludowe, mity narodów świata itd. A nakłady? Powiedzmy, nakład zbioru poetyckiego Jewhena Hucały dla maluchów „Bez dorohy chodyt’ doszcz” sięgnął ponad pół miliona egzemplarzy, pierwsze wydanie zbioru poetyckiego Wasyla Wasylaszki „Czy Ukrainie ty syn?” liczyło 58 tysięcy egzemplarzy. Ukraińską książkę „Weselka” rozpowszechniała na Krym, na wschód i południe Ukrainy i poza jej granice, do ponad stu krajów świata! Oto jeden z epizodów pracy Wasyla Wasylaszki w „Weselce” we wspomnieniach Jaremy Hojana: „Ja przypominam sobie, jak ty [Wasyl Fedorowycz] przyniosłeś tekst „Elementarza” [Tarasa Szewczenki], który pozostawał w jednym egzemplarzu w Instytucie Literatury AN Ukrainy, i ja cię od razu poparłem, poleciłem redaktorowi Mykole Illiaszowi i wydziałowi artystycznemu przygotowywać wydanie, i z braku środków przedrukowaliśmy jego fotokopię z przedmową Olesia Honczara, komentarzami naukowymi, ilustracjami obrazów Szewczenki w fantastycznym, jak na dzisiaj, nakładzie — 100 tysięcy, który błyskawicznie się rozszedł”. To, że Ukraińcy w 1991 roku jednogłośnie zagłosowali za swoją niepodległością, czyż nie jest to zasługa także wydawnictwa „Weselka”? Takie książki i teraz są potrzebne, jak chleb powszedni, dla narodowo-patriotycznego wychowania młodzieży, dla zachowania niepodległości Ukrainy, ale nikt, nikt z „władzy” nie dba o to dzisiaj! Później, będąc naczelnikiem Głównego zarządu koordynacji działalności państwowych mediów w Ministerstwie Informacji Ukrainy, Wasyl Wasylaszko próbował wspólnie z NSPU, „Proświtą”, NSŻU utwierdzić język ukraiński w środkach masowego przekazu, organizował Ogólnoukraińskie dni ukraińskojęzycznej prasy i książki we wschodnich i południowych regionach kraju, pierwsze Ogólnoukraińskie konkursy wydawnictw periodycznych dotyczących utwierdzenia języka ukraińskiego jako państwowego. Właśnie za to na propozycję Związku Dziennikarzy Ukrainy przyznano mu tytuł „Zasłużony dziennikarz Ukrainy”. Ale z czasem decydujące okazały się pieniądze, które były i pozostały w rękach byłych bossów antyukraińskiej nomenklatury. Oni to finansowo zrujnowali i „Weselkę”, i „Dnipro”, i w ogóle ukraińskie wydawnictwo książkowe. Dwadzieścia lat Wasyl Fedorowycz pracuje jako sekretarz naukowy zarządu Towarzystwa „Znannia” Ukrainy. W regionach Ukrainy działają obwodowe organizacje Towarzystwa, które jednoczą intelektualny potencjał narodu: naukowców, działaczy kultury, pracowników oświaty, ochrony zdrowia. Wasyl Wasylaszko razem z przewodniczącym zarządu Wasylem Kuszercem stale opracowuje tematykę wykładów i plan działań, skierowanych na rozpowszechnianie wiedzy naukowej, naświetlanie osiągnięć kultury, utwierdzenie świadomości narodowej w społeczeństwie, podniesienie jego in- I nie jest tajemnicą, kto jest wrogiem w Ukrainie: Jak zdradzisz ukraińskie, to i — ciebie… Kto ma jasną duszę i jasne cienie? Ten, kto cudzego pod siebie nie zagarnia... Precz z zawiścią, wzór bierzmy od Niemców, Od Izraelczyków, zmartwychwstałych po wojnie, I z wyczynu ukraińskich żołnierzy ATO, Morze sił im za nasz kraj w walce! W złodziejskim czasie, gdy kradną złoża i świętości, Jak trudno honorowi przetrwać, wolności Na wzrost marzeń i działań jeszcze tak wiele... — Wolności — na słowo?.. — I słowa czeka naród!.. Wasyl WASYŁASZKO, 16.06.2019 roku intelektualnego i moralnego poziomu, angażuje do tego wykładowców, profesorów, pracowników nauki i kultury. “Zmieniają się metodyki i formy pracy, ale wpływ na świadomość człowieka, zaspokojenie jego potrzeb w informacji, rozwoju intelektu młodych ludzi, zdobywanie nowej wiedzy dla starszych ludzi — buduje kanwę współczesnej działalności Towarzystwa”, — mówi Wasyl Wasyłaszko. Te materiały są publikowane w Internecie na stronie Towarzystwa “Znannia” Ukrainy. On sam jest autorem szeregu aktualnych rozpraw publicystycznych — książek o wymownych tytułach “Ukrainie — ukraińską!”, “Przez ciernie — do Ukrainy” (we współautorstwie z Wasylem Kuszercem), “Odradzajmy się — nie przeistaczajmy się”, “Szewczenko — mój!”, “Hołodomor na terenach Podola i Donbasu” (we współautorstwie z Petrem Szwecem), “W piekle hołodomorów” itd. O tej ostatniej książce była mowa w “Słowie Proświty” z 14 lutego 2019 roku, zwrócę uwagę na wydany kosztem samego autora zbiór “Odradzajmy się — nie przeistaczajmy się”. Tytuł książki jest aforystyczny i zaczyna się od aforyzmów o języku. Ideę wyboru zamieszczonych tutaj wierszy Wasyłaszki o języku, chyba najzwięźlej przekazują wersy: Gdzież honor twój, skoro najświętsze gubisz — W rodzinnym domu ojczysty język zdradziłeś?! Wasyl Wasyłaszko opowiada, jak Szewczenkę wysoko szanują na świecie, a jego serce ściska się z bólu, że w Ukrainie bywa, iż lekceważy się naszego geniusza: “Przypomniałem sobie, jak pod koniec lat 80. mój syn Andrij, uczeń 155. szkoły w Kijowie z ukraińskim językiem wykładowym, przyszedł ze szkoły i oburzył się, że w sąsiedniej szkole niektórzy uczniowie na lekcjach języka ukraińskiego i literatury grają w kółko i krzyżyk, w statki, rozwiązują krzyżówki. Jeszcze się tym chwalą!” Za radą ojca syn pisze artykuł “Odpoczywać od Szewczenki?”, i go, jakkolwiek dziwnie, wydrukowała “Radziecka oświata”, bo i tam pracowali ludzie, których to bolało. “Dobrze, że Taras Szewczenko, Iwan Franko, Łesia Ukrainka, — pisze Wasyl Wasyłaszko, — to geniusze takiej skali, że kiedy wycinano z pamięci naszego narodu większą część jego intelektualnego i duchowego kwiatu, to u nas i wtedy nie powstawało wrażenie, że jesteśmy biedniejsi od innych narodów”. A zamiary odłączenia nas od naszych geniuszy były i, niestety, jeszcze się nie skończyły. I przede wszystkim przez język: odbiorą język — puszczą w świat jako duchowych żebraków. Dlatego Wasyl Wasyłaszko starannie zebrał materiał “Główne zakazy dotyczące języka ukraińskiego” — nie tylko w Imperium Rosyjskim, carskim i radzieckim, ale i w Polsce, Rumunii, Austro-Węgrzech. Można tylko dziwić się, jak niebezpieczny był język ukraiński dla wszystkich kolonizatorów. W następnym artykule autor konstatuje: “Ogółem w czasie 350-letniej zależności od Rosji — od “dobrowolnego zjednoczenia” w 1654 r. do “rozjednoczenia” w 1991 r. — historycy naliczają ponad 300 zakazów języka ukraińskiego — ukazów, postanowień, decyzji, rozkazów itd.”. Zakończenie na str. 10

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 9strona oryginału ↗

Świećmy wschodem słońca na kalinie

Świećmy wschodem słońca na kalinie, Ukrainą świętujmy w gronach lat, Żyjmy dla szczęścia marzeniami rodziny, Poszerzajmy w przyjaciołach biały świat! Na pociechę i wybór przyjaciela bez sekretu: Takim, jak innym, będzie i przyjaciel dla ciebie. Szacunek tylko dododa miłości lotu, Komuś zadasz urazę — to i sobie… Z upływem lat poznajemy tylko naukę: Żądza żądnych zjada, nierzadko czekają Potomkowie chciwca — sen proroczy w rękę: „Kiedy umrze, by chwycić to, co chwytał?”

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 10strona oryginału ↗

Za wezwaniem szlachetnego celu

Zakończenie. Początek na str. 9. Niezaprzeczalny wniosek: „Zatem dbajmy o język państwowy, tak jak dbają silne narody, jak robią to w Paryżu, Berlinie, Rzymie. Jak dba Rosja...” Bo w końcu, jak długo mamy pobłażać cynicznym, zarozumiałym bezczelnikom? Mamy Konstytucję, w niej nazwany jest język państwowy, a Trybunał Konstytucyjny wydał oficjalną, niepodlegającą zaskarżeniu interpretację językowego artykułu konstytucyjnego. Dlatego, moim zdaniem, wyciąg z tego historycznego orzeczenia nieprzypadkowo trafił do książki „Odradzajmy się — nie zwyradniajmy się” jako osobna pozycja. Wasyl Wasylaszko wspomina relacje z różnymi ludźmi, a było ich u niego, można się domyślać, niemało — i znajduje dla każdego dobre słowo. Jarema Hojan, z którym Wasyl Fedorowycz przepracował prawie dziesięć lat, zwraca uwagę na jego życzliwy charakter: „Dusza Wasyla święci się w modlitwie, dusza dobra i łaskawa, otwarta na biały świat i pełna miłości do ludzi, dusza syna Ukrainy, dusza poety!”. Tak, Wasyl Wasylaszko jest przede wszystkim poetą — poetą pełnym miłości do rodzinnego kraju, do Ukrainy. I ta miłość prowadziła go i prowadzi przez życie: Ukraino, w pędach nadziei, Z duszą szeroką jak step, W dumie siwej, woli młodej Przejmuję się losem twoim. Wasyl Wasylaszko znany jest jako autor tomików poetyckich „Nurt dróg”, „Jasyneć”, „Czy Ukrainieś synem?” (za ten tomik poeta został uhonorowany w 1995 roku Państwową Nagrodą imienia Łesi Ukrainki), „Uśmiechnij się tęczą z burzy”, „Odezwij się, bym cię ujrzał”, „Bajka-przypowieść: uczciwy Lis” i innych. Jest autorem wielu publikacji poetyckich w czasopismach, gazetach, zbiorach. Jego wiersze są melodyjne, często dowcipne, z pewną domieszką publicystyki (bo przecież skierowane do czytelnika), z reguły lakoniczne, bez udziwnień, język metaforyczny. Pewnie dlatego łatwo układają się do muzyki: ponad 70 jego tekstów poetyckich stało się piosenkami. Jego wiersze najczęściej adresowane są do dzieci (ma pięcioro wnucząt). Taki jest w przeważającej mierze także jego ostatni tomik „Odezwij się, bym cię ujrzał”, za który autor został uhonorowany nagrodą artystyczną „Kijów” imienia Jewhena Płużnyka, po raz trzeci wydany z uzupełnieniami w wydawnictwie „Weselka”. Głównym tematem jest w nim język jako gwarancja naszej niepodległości i należnego miejsca we wspólnocie światowej. Zasłaniali, mój synu, obcy nam usta, Zarzucali arkan na święty nasz język, Wylał duszę w pieśni ukraiński naród, I żyje mój naród w śpiewnym słowie. Język — to ludzie, a ludzie — to język. Jaki człowiek, taki język. U człowieka obłudnego obcy język służy za fałszywą maskę, za którą, jak mu się wydaje, niby nie widać nędznej istoty. Ale przecież już sam ten język nierzadko jest świadectwem wewnętrznej duchowej pustki, nawet jeśli jest on, obcy język w ustach Ukraińca, butny i gramatycznie poprawny. Zatem, odezwij się — a wszyscy zrozumieją, kim jesteś. Wasyl Wasylaszko to z oburzeniem, to ze współczuciem mówi o tych, którzy wyrzekli się ojczystego słowa. Ile tacy ludzie tracą w rozwoju duchowym, jak zubożają siebie i swoje otoczenie! W innym miejscu Wasyl Wasylaszko szczegółowo uzasadnił swój i nasz szlachetny cel: „Władcy Rosji, Polski, Austrii, Węgier, Czech, Rumunii i Związku Radzieckiego niszczyli warunki narodowej samoidentyfikacji. Weźmy ostatnie sto lat. Zrusyfikowanie źródeł informacji, wartości, orientacji ideologicznych, ideałów u zasymilowanych Ukraińców doprowadziło do zniszczenia ich świadomości narodowej i na śmierć wszczepiło w ich dusze nastroje kolaboracyjne. Otrzymaliśmy straszny rezultat neokolonialnej polityki na wschodzie i południu Ukrainy. Godność narodowa wschodu i południa ginęła wraz z jej nosicielami, kiedy głodem w latach 1932—1933 stalinowski reżim wymorzył 15% ludności Ukrainy. Jak godność elity mogła nie osłabnąć od zniszczenia przez ten sam reżim w latach 30. XX wieku prawie 80% ukraińskiej inteligencji? W jednym ze swoich artykułów „Lekcja ukraińskiego – lekcja historii” (Proświta, 2002 r.) pisałem, że u nas „wytłumiano także poczucie szacunku do samego siebie. Narzucono nam taki „kompleks małorusa”, że nasze „państwowe węże” pełzały przed imperium. Poniżano nas, zombując mitami o mesjańskiej roli Rosji, hańbiono nasz patriotyzm jako „burżuazyjny nacjonalizm”. Wytrwaliśmy, bo nasz język — to pieśń, która przelewała się z ust do ust z wieku na wiek. Z pieśnią nasi najdalsi przodkowie „proso siali”, z pieśnią kozacy za świat wyruszali, idąc na wyprawę, „na Siczy — myśleli pieśniami”, jak sprawiedliwie twierdzi poeta. Pieśń ku uciesze i pociesze ludziom nieśli ze wsi do wsi, z miasta do miasta niewidomi kobzarze, których podstępnie rozstrzelano w haniebnych latach 30. ubiegłego wieku. Pieśń, skropiona wieczorną rosą i gorzkimi łzami, wspierała i ratowała nasz naród i nasz język w dniach ciężkiej niewoli. Miłość między ludźmi wyrastała z miłości do ojczystej pieśni. Ona dała nam i światu genialnego Tarasa Szewczenkę. Naszą pieśnią Wasyl Wasylaszko (drugi z lewej) wśród przyjaciół pisarzy zachwycał się świat. Więc jak mamy jej nie chronić, jak mamy jej nie pielęgnować? Odmówić się od swojego — to znaczy służyć obcemu. To znaczy iść „pod chomąt, nie tylko do Puszkina, ale i na Sybir, w głąb syberyjskich rud”. Jeśli chodzi o to, to doświadczenia mamy aż nadto. Dobrze pamiętamy i „armatni język Murawjowa”, i „czarne wołgi” na ulicach naszych miast, i sterowane z Kremla ukraińskie wielkie głody, i ciągłe poszukiwania „ukraińskich burżuazyjnych…” Bo „orzeł dwugłowy — nie dwujęzyczny” i łzom nie wierzy; on nigdy takim nie był i takim nie będzie nigdy, jak i to kukułcze pisklę, które skrzydła rozpościera tylko po to, aby wypchnąć gospodarza z własnego gniazda, a nie wesprzeć go. Na nic innego nie liczmy. Pamiętajmy: „Idzie inny język po ukraińską duszę”. Więc bądźmy czujni — wzywa poeta. Ale i w rozpacz wpadać nam nie przystoi. Mamy Szewczenkę — naszą szkołę szkół. Jego słowo „spać nie daje myślom o tobie, rodzinny kraju”. Pilnujmy go, tego wieszczego słowa, bo z niego „wyrasta świątynia duszy, gdzie zawsze — Bóg i Ukraina”. Bądźmy tolerancyjni, ale nie miękcy i po niewolniczemu służalczy. Bo wstyd obcym oddawać się na pastwę na swojej ziemi, obficie polanej krwią przodków. Każde małe czy wielkie odstępstwo od swojego krwistego — to zdrada. „Zdrada zaczyna się od zdrady języka”. Judasz zdradził Chrystusa, a ty — ojczysty język Ukrainie rodzinnej, świętą podstawę narodu; i to, i to — zdrada, a za zdradę zawsze płaci się karą, jak ten Judasz na pętli na osice. Ojczyste słowo, zespawane z ojczystą ziemią, tworzy nasz niepowtarzalny, tylko nam bliski i zrozumiały świat. Tylko tak! Bo „gubią więź duchową światy, jeśli w ród nie wkorzeniony język”. Oprócz wykonywania swoich bezpośrednich obowiązków uczonego sekretarza Towarzystwa „Znanie” Ukrainy, Wasyl Wasylaszko społecznie bierze aktywny udział w pracy „Proświty”, raz po raz występuje przed uczniami, studentami, w radiu, w prasie, niesie ludziom ukraińską ideę, od wielu lat przewodniczy jury Ogólnoukraińskiego konkursu młodych: „Jestem dumny z tego, że jestem Ukraińcem z urodzenia!”. Jego żona Hałyna Jurijiwna z miłością opiekuje się nim. Rodzina — to miniaturowy model państwa: wspólny język, wspólne troski, wspólne osiągnięcia. Więc i dalej Wasyl Wasylaszko – wierzymy! — nie będzie opuszczał rąk, bo, jak mówi: „Cel mamy jeden — duchowe wzbogacenie i konsolidacja ukraińskiego społeczeństwa, rozwój i rozkwit Ukrainy”. Niski pokłon Wasylowi Fedorowyczowi Wasylaszce za jego pracę! Iwan JUSZCZUK

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 10strona oryginału ↗

Bojownik o wolność Ukrainy

Ołeksij BORŻKOWSKYJ, podpułkownik, laureat Ogólnoukraińskiej Nagrody im. S. Rudańskiego 100 lat temu, 1 czerwca, kula enkawudzisty przerwała życie Walerianа Wasylowicza Borzkowskiego (1864–1919), uczonego, wybitnego działacza społeczno-politycznego, etnografa, folklorysty, historyka Podola, członka „Bractwa Tarasowców”, winnickiego komisarza powiatowego Rządu Tymczasowego, patrioty Ukrainy. Urodził się w miasteczku Miziaków (obecnie wieś w rejonie kalinowskim obwodu winnickiego). Jego ojciec, protoierej Wasyl Grigorjewicz, cieszył się szacunkiem wśród chłopów. Z jego inicjatywy w 1902 roku w Miziakowie otwarto nową szkołę cerkiewno-parafialną i położono fundament pod cerkiew św. Teodozego Czernihowskiego, zbudowaną w 1906 roku. W niej aż do śmierci słowo Boże do chłopów niósł wraz z synem Wasylem. Za 50-letnią służbę na jednym miejscu został odznaczony Orderem św. Księcia Włodzimierza IV stopnia. Ojciec uczonego został pochowany przy cerkwi. Cerkiew i szkoła działają do dziś. Główna ulica we wsi Miziaków nosi imię Wasyla Grigorjewicza Borzkowskiego. Ucząc się w szarogrodzkim seminarium duchownym, Walerian Borzkowski zaprzyjaźnił się z Michałem Kociubyńskim. W 1880 roku młodzieniec wstąpił do Kamieniecko-Podolskiego seminarium duchownego, z którego w 1882 roku został wydalony za udział w nielegalnej organizacji narodnickiej „Podolska Drużyna” oraz w „Bractwie Tarasowców”. Następnie ukończył Odeskie seminarium duchowne. Pracował na Besarabii, w Galicji, w gubernii jenisejskiej. W 1902 roku osiadł w Winnicy, gdzie rozwinął aktywną działalność naukową i społeczną: założył na Starym Mieście znane towarzystwo ogrodników, wchodził w skład kilku komisji ziemskich: szkolnej, drogowej, ekonomicznej, do spraw budowy szpitala im. Pirogowa. W 1917 roku został winnickim komisarzem powiatowym Rządu Tymczasowego, a później aktywnym uczestnikiem ukraińskiego ruchu wyzwoleńczego, co w dalszym ciągu przesądziło o jego losie. Gdy w marcu Winnicę zajęli bolszewicy, ofiarami bolszewickiego terroru padła inteligencja twórcza. W kwietniu 1919 roku, zgodnie z rozporządzeniem Podolskiej Gubernialnej Czeki oraz Winnickiego Gubernialnego Trybunału Rewolucyjnego (przewodniczący — J. Edelsztein), Walerian Borzkowski wraz z trzema tysiącami świadomych narodowo obywateli został aresztowany, wywieziony do Kijowa, a tam bez sądu i śledztwa 1 czerwca 1919 roku rozstrzelany przez Kijowską Czekę. Żonę represjonowanego z czworgiem dzieci wysiedlono z własnego domu. Walerian Borzkowski znany jest jako badacz etnografii, gospodarki i historii regionu. Swoje rozprawy drukował na łamach „Kijowskiej Starożytności”, „Materiałów do etnografii ukraińskiej”, „Ekonomicznego życia Podola”. Uczony badał zjawiska społeczno-obyczajowe, kulturalne, cechy etnopsychologiczne chłopstwa. Prace: „Lirnicy”, „Parubocтwo jako szczególna grupa w małorosyjskim społeczeństwie wiejskim”. Osobnym wydaniem ukazało się historyczno-krajoznawcze opracowanie „Stare Miasto” (1911) o lewobrzeżnej części Winnicy. Walerian Borzkowski zapisywał pieśni, legendy, apokryfy. Niestety, archiwum uczonego nie zachowało się. Jeszcze niedawno w Miziakowie stał dom, w którym urodził się Walerian Borzkowski. Skrajnie zaniedbany, bez okien i podłóg, zamieniony w śmietnik. Znacjonalizowany w czasach sowieckich, przerobiony na szkołę, przedszkole, następnie kupił go prywatny przedsiębiorca. Nie zdążywszy wcielić w życie swego zamysłu, przedsiębiorca zmarł, a dom rozebrano na materiały budowlane. Tak z miziakowskiej ziemi zniknęła jedyna i ostatnia materialna pamiątka po Walerianie Borzkowskim — patriocie, który oddał życie w imię szczęśliwej przyszłości naszego narodu. W grudniu 2015 roku, upamiętniając jego pamięć, w Winnicy ulicę Telmana przemianowano na ulicę Walerian Borzkowskiego.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 11strona oryginału ↗

«Bilokur tam Kateryna swoje obrazy malowała»

Nina HOŁOWCZENKO W rodzinnych stronach ludowej artystki Ukrainy Kateryny Biłokur, dla uczczenia pamięci słynnej twórczyni, 9 czerwca we wsi Bohdaniwka w rejonie jahotyńskim obwodu kijowskiego odbył się VIII Ogólnoukraiński wiejski festiwal twórczości ludowej „Katerynyna pisnia” (Pieśń Kateryny). Zespoły – uczestnicy festiwalu – zebrały się przy posiadłości Kateryny Biłokur: jedni podziwiali bujne kwitnienie róż, jaśminu, lilii, rumianków, maków i innych kwiatów w ogrodzie muzealnym; inni uważnie słuchali opowieści o trudnym życiu utalentowanej wiejskiej kobiety, snutej przez kierowniczkę muzeum-posiadłości Olgę Szapował, która prosto i serdecznie przekazywała gorzką historię niedocenionej za życia genialnej ukraińskiej artystki. Ktoś, nucąc modlitewną melodię pieśni o Katerynie Biłokur uczestniczki zespołu folklorystycznego „Czerkaski cokotuchy” (wieś Kononiwka rejonu drabiwskiego obwodu czerkaskiego) Kateryny Semeniuk („…I Biłokur tam Kateryna swoje obrazy malowała… / Żyje jej dusza w obrazach, ona nigdy nie umierała…”), rozpoczynał sakralne widowisko – wyplatanie wieńca Pamięci. Kwiaty dla Katri twórcze zespoły przywiozły do Bohdaniwki ze wsi i miast obwodów kijowskiego, czerkaskiego, połtawskiego i czernihowskiego. Do muzeum-posiadłości zawitali także mistrzowie pędzla Tetiana Zacharczenko, Tetiana Juszkoweć, Ola Frasyniuk i jej mama pani Hanna, Tania Ładonenko, Maryna Sarkisjan i inni, wydawcy książki o Katerynie Biłokur autorstwa M. Kaharlyćkiego „Listami, jak zorzą rozbłysła” Anna Horoszko i wdowa po Mykole Kaharlyćkim pani Olha, solista chóru „Czumały” Ołeksandr Jacyna, wielbiciele talentu Kateryny Biłokur z różnych miast i wsi Ukrainy. „Na pielgrzymkę do Katri” (do grobu ludowej artystki K. W. Biłokur w centrum wsi) uczestnicy festiwalu ruszyli uroczystym pochodem wtedy, gdy wypletli wieniec Pamięci. Przy grobie artystki odbyło się Requiem „Kateryno Wasyliwno, Kwiatku nasz Ukraiński, Pamięci Waszej kłaniamy się!”. Założyciele festiwalu – sołtys Bohdaniwki Jurij Borysenko i kierowniczka wiejskiego ludowego amatorskiego zespołu folklorystyczno-etnograficznego „Berehynia” Nadija Słabkowśka – na letniej scenie wiejskiego klubu otworzyli 8. Ogólnoukraiński wiejski festiwal twórczości ludowej „Katerynyna pisnia” ceremonią nagrodzenia uczestników konkursu rysunku dziecięcego, poświęconego Katerynie Biłokur. Każde dziecko otrzymało podziękowanie i nagrodę pieniężną. Dyplom zwyciężczyni konkursu przypadł Anastasiji Mandryczence. Festiwal rozpoczął się od wykonania pieśni Łesi Szydenko „Ja namaluję kwiaty”, występu zespołu „Berehynia”, w wykonaniu którego zabrzmiały ulubione ukraińskie pieśni ludowe Kateryny Biłokur; czytania artystycznego (Nina Mychajłyszyna, Nadija Bondariewa) fragmentów listów Kateryny Wasyliwny według książki M. Kaharlyćkiego „Listami, jak zorzą rozbłysła”, której wznowienie zaprezentowano w ramach wydarzenia. Widzowie zostali włączeni także do swoistego performansu, kiedy ukwiecone dziewczęta, trzymając w rękach chustę z jabłkami, które powtarzały zarysy słynnego obrazu Kateryny Biłokur „Bohdaniwskie jabłka”, częstowały czerwonolicymi owocami uczestników festiwalu. Wrażeniami o licznie odwiedzanym święcie ukraińskiej twórczości w Bohdaniwce podzielili się organizatorzy i goście festiwalu twórczości ludowej „Katerynyna pisnia”. Podkreślili oni również pewne problemy i obiecali artystyczne niespodzianki na festiwalu w 2020 roku. Maryna SARKISJAN, artystka, mistrzyni malarstwa petrykiwskiego: — Dzisiaj, w dniu pamięci i uczczenia światowej sławy genialnej ukraińskiej artystki, geniusza pędzla i słowa Kateryny Wasyliwny Biłokur, byłam u niej w gościach w Bohdaniwce. 9 czerwca 1961 roku odeszła w Boże objęcia ta genialna kobieta, zostawiając nam w spadku jaskrawe dzieła sztuki, które mają wielką wartość dla Ukrainy. I właśnie dzisiaj przypadł mi zaszczyt już po raz drugi odwiedzić muzeum-posiadłość artystki oraz Jahotyńską galerię obrazów. Prawie 10 lat minęło od mojego pierwszego spotkania w domu, gdzie tworzyła mistrzyni pędzla. Wtedy ja, początkująca artystka, prosiłam o błogosławieństwo na twórczość, błagałam o pomoc w zostaniu artystką. W myślach mówiłam: „Droga Kateryno Wasyliwno! Jesteś teraz w niebie, błagam Cię, poproś Boga, żeby i mi dał możliwość tworzyć. Tylko Ty możesz tam, przy Nim, poprosić o twórczość i dla mnie. Wiesz, jak to ciężko, kiedy pragnienie tworzenia nie daje spokoju, kiedy nie daje ci spać, nie daje myśleć o niczym innym, poza tą twórczością, która rozpiera pierś, która żyje w sercu małym pędem. Tylko Ty znasz cenę takiego malowania, ponieważ przeszłaś przez ciężką i ciernistą drogę artysty. Chcę być twórczą osobowością, chcę być artystką! Wiem, że będzie ciężko, ale przyjmuję tę drogę!..” Prosiłam o błogosławieństwo, prosiłam o wsparcie, prosiłam o miejsce, choć na skraju, i dla swojej twórczości wśród artystów… Nina MYCHAJŁYSZYNA, kulturoznawczyni, członkini komitetu organizacyjnego festiwalu: — „A może i naprawdę Kateryna żywym kwiatem była…” Właśnie takim wersem z poezji charkowskiego artysty, dysydenta, autora tablicy pamiątkowej poświęconej Katerynie Biłokur (na posiadłości-muzeum w Bohdaniwce) Tarasa Sawczenki nazywało się wydarzenie poświęcone 109. rocznicy urodzin Kateryny Biłokur, którego jaskrawym akcentem było spotkanie z rodakami ludowej artystki – zespołem folklorystycznym „Berehynia” ze wsi Bohdaniwka w rejonie jahotyńskim. Całe to teatralizowane widowisko odbywało się w Narodowym Muzeum Literatury Ukrainy w 2009 roku. Przeleciało prawie 10 lat, a nasza przyjaźń z „Berehynią” przerodziła się w jaskrawy ludowy wiejski festiwal o poetyckiej nazwie „Katerynyna pisnia”. Już ósmy rok na ziemię Bohdaniwskiej władczyni malarskiego pędzla zlatują się, przyjeżdżają, przychodzą goście i wielbiciele twórczości Kateryny Biłokur, a także uczestnicy festiwalu. I kwitnie Bohdaniwka w te czerwcowe dni luksusowymi strojami ludowymi, uśmiechniętymi twarzami prostych ludzi, wesołych dzieciaczków, starszych osób, które nawet z laską docierają do posiadłości, aby pokłonić się ziemi, którą tak filigranowo namalowała w swoich kwiatach-dzieciach Kateryna Wasyliwna… Dziękuję losowi za znaczące spotkanie z Jewdokiją Osmak, która bardzo wiele zrobiła dla zachowania pamięci o wielkiej artystce, zrozumienia i organizacji procesu przez Nadijkę Słabkowśką, błogosławieństwo Mykoły Kaharlyćkiego, wszelkie wsparcie festiwalu przez sołtysa Jurija Borysenkę, jaskrawe informacyjne relacjonowanie wydarzenia przez Ninę Hołowczenko, co dało tak owocny rezultat! Dziękuję wam, dobrzy ludzie, za ofiarność w tym niełatwym dla Ukrainy czasie! Cieszy, że Festiwal jest niezależny! Twórcami są sami ludzie, społeczność, nieobojętna twórcza wspólnota, dlatego i uczestnicy co roku są inni, ciekawi, wielostronni, a o widzach nie ma co mówić… Kto choć raz odwiedził to wydarzenie, obowiązkowo wraca do Bohdaniwki z przyjaciółmi, rodziną. Są, oczywiście, i uwagi („sowiet” miejscami jeszcze żyje, szkoda, że czasem nawet w twórczych zespołach. Dlatego pracujemy nad tym stale). Festiwal jest niepowtarzalny jeszcze tym, że ma piękną ideę – popularyzację twórczości Kateryny Biłokur oraz rozwój amatorskiej sztuki. Przez lata tworzenia festiwalu mamy kilka autorskich pieśni o Katerynie Biłokur. Cud-pieśń artystki pani Łesi Szydenko ze wsi Marchaliwka rejonu wasylkiwskiego „Ja namaluję kwiaty” stała się symbolem naszego widowiska. Sakralnym i bardzo przejmującym jest moment wyplatania wieńca pamięci przy muzeum-posiadłości pod autorską pieśń Kateryny Semeniuk, pochód wszystkich gości przez wieś do grobu artystki, requiem i, właściwie, samo festiwalowe widowisko z jaskrawymi występami zespołów i solistów, starodawnymi pieśniami, które usłyszysz tylko na takich wydarzeniach, stałymi prezentacjami książek Mykoły Kaharlyćkiego, tańcami, obrzędami, które przeplatane są powitaniami, czytaniem listów Kateryny Wasyliwny, smacznym poczęstunkiem, jak przystało w dobrej rodzinie, kuleszą i korowajem. Coroczne wystawy dziecięcego malarstwa radują serce i duszę, a dzieci są szczęśliwe, że przyłączyły się do piękna. O ważności tego festiwalu świadczą opinie ludzi w sieciach społecznościowych, ich zachwyt przyrodą Bohdaniwki oraz wielkością talentu prostej ukraińskiej Kobiety. Dojazd do wsi nie jest zbyt wygodny, dlatego formują się desanty składkowe ze wszystkich zakątków Ukrainy, aby odwiedzić Bohdaniwkę, zainspirować się pięknem rodzinnej ziemi, poczuć się człowiekiem i otrzymać artystyczną przyjemność do następnego spotkania! Kateryna Biłokur jest z nami – w tym obfitym czerwcowym deszczu, zasmuconym promieniu słońca, listku, kwiatuszku… Spotkamy się na „Katerynynij pisni” 2020! Olha SZAPOWAL, kierowniczka muzeum-posiadłości Kateryny Biłokur: — Muzeum jest ośrodkiem duchowego i kulturowego dziedzictwa narodu ukraińskiego. I musimy stworzyć wszystkie możliwe warunki dla komfortowego pobytu odwiedzających w muzeum. Ludzie jadą i chcą widzieć na terenie wiele żywych kwiatów. Ale dbanie o nie wymaga wiele wysiłku. Dzisiaj jest potrzeba wywiercenia studni i podłączenia stacji pomp, aby sadzić, podlewać dużą liczbę róż i innych kwiatów. Bohdaniwskie studnie już wyschły. Jest wielkie pragnienie zakupu róż pnących angielskich, rabatowych i wielkokwiatowych, bo te kwiaty kwitną wtedy, kiedy odbywa się festiwal. A kwiatów u nas powinno być tyle, ile na obrazie Kateryny Biłokur „Kwiaty za płotem”! Kateryna Biłokur marzyła, żeby „one kwitły na radość słońcu i ludziom”... Moim marzeniem jest posadzić je tak, aby kwitnienie było nieprzerwane. Kateryna Biłokur cieszyła się każdym promykiem słońca, kiedy ożywała przyroda. „A jak przyjdzie wiosna i zazielenią się trawy i kwiaty zakwitną, to ta piękna, a ta jeszcze cudowniejsza, a to przecież i kwiaty...” Trzeba ustawić altany w parku naprzeciwko muzeum, żeby odwiedzający mieli możliwość odpocząć po drodze. Potrzeba ustawić znaki kierunkowe do muzeum. I, co najważniejsze, – to wydawanie i wznawianie literatury, pamiątek o życiowej i twórczej drodze Kateryny Biłokur w celu popularyzacji jej twórczości. Problemów jest wiele: to i renowacja eksponatów (ważna osobna kwestia), oświetlenie zewnętrzne wymaga udoskonalenia, potrzebne nam są i ławki (przenośne) do przeprowadzania masowych wydarzeń, kiedy koniecznie trzeba posadzić odwiedzających czy w chacie, czy na dworze w ogrodzie. Chcielibyśmy mieć aparat fotograficzny i kamerę wideo, drukarkę i kserokopiarkę. Także w muzeum musi być internet. Przy tak dużej liczbie odwiedzających ważne jest posiadanie nowoczesnych toalet. Zatem muzeum-posiadłość Katri Biłokur czeka na pomoc nie tylko społeczności i instytucji państwowych, ale i mecenasów! Tamara KOZIJ, nauczycielka, wieś Kononiwka obwodu czerkaskiego: — Jakie pieśni, jacy wykonawcy!!! Boże, rozpiera pierś duma z ukraińskiej pieśni, z szerokiego zakresu jej melodyjności, z szerokości jej popularności... Kateryna Biłokur kochała pieśń, kochała pisać obrazy... Ona rozsławiła nasz kraj i coraz więcej ludzi przyłącza się do udziału w festiwalu. Cudowne występy mieli wszyscy uczestnicy. Ale najbardziej spodobały się występy pieśniarskie zespołów „Berezyczi”, „Malwy”, „Czerkaski cokotuchy”, „Korali”... Występ zespołu „Hreczanyky” zachwycił tym, że dzieci – uczestników zespołu, od małego przyzwyczajają do źródeł ukraińskiego eposu ludowego. Jesteśmy szczerze wdzięczni wszystkim organizatorom takiego widowiska!

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 12strona oryginału ↗

Taras Szewczenko: „Jestem wam trzykrotnie wdzięczny za wasze szczere, bezpośrednie słowo…”

Projekt „Szczegóły życia Szewczenki” jest umotywowany głębokim zrozumieniem słów poety z autobiograficznego „Listu T. Gr. Szewczenki do redaktora »Narodnego cztienija«” (luty 1860 r.): „Odważam się otworzyć przed światem kilka smutnych faktów mojego istnienia… tym bardziej, że historia mojego życia stanowi część historii mojej ojczyzny. Jednak nie mam ducha, by wchodzić we wszystkie jej szczegóły”. W kolejnej publikacji Wołodymyr Melnyczenko opowiada o dramatycznych perypetiach wokół rosyjskojęzycznej powieści Szewczenki „Spacer z przyjemnością i nie bez morału” (1855—1858). Wołodymyr MELNYCZENKO, doktor nauk historycznych, laureat Narodowej Nagrody Ukrainy imienia Tarasa Szewczenki Siergiej Aksakow: „Nie radzę Panu drukować tej powieści” Pracę nad powieścią, która ostatecznie otrzymała tytuł „Spacer z przyjemnością i nie bez morału”, Szewczenko rozpoczął orientacyjnie w drugiej połowie 1855 r. w Twierdzy Nowopietrowskiej, a realna nadzieja na jej publikację pojawiła się u niego na początku 1858 r., kiedy do poety dotarł „najżyczliwszy, najserdeczniejszy list” od S. T. Aksakowa1 z informacją, że pierwsza część powieści „wreszcie ruszyła z miejsca” w Moskwie. Lecz po pięciu miesiącach — 19 czerwca 1858 r., już po poznaniu Szewczenki w Moskwie, S. T. Aksakow wyraził w liście do niego swoje wrażenie z całej powieści, i nie było ono zbyt przyjemne dla poety: „Obiecałem Panu szczerze powiedzieć swoje zdanie o tym Pana utworze. Spełniam moją obietnicę: nie radzę Panu drukować tej powieści. Jest ona nieporównanie niższa od Pana ogromnego talentu poetyckiego, zwłaszcza druga połowa... Bez żadnej obawy mówię Panu nagą prawdę. Myślę, że takiemu talentowi jak Pan można śmiało ją powiedzieć, nie obawiając się urazić ludzkiej ambicji. Bogatemu człowiekowi nie wstyd założyć but z dziurą. Mając przed sobą błyskotliwą karierę, na której jest Pan pełnym gospodarzem, nie może się Pan obrazić, jeśli Panu powiedzą, że nie potrafi Pan umiejętnie przejść jakąś leśną ścieżką”. Jak widzimy, S. T. Aksakow maksymalnie złagodził gorzką dla Szewczenki pigułkę, szczerze i hojnie posypując ją słodkimi słowami. Nawiasem mówiąc, S. O. Jefremow uważał, że Taras Hryhorowycz otrzymał „z wielkim taktem wyrażoną i sprawiedliwą w całości ocenę”. Jednak od tego list S. T. Aksakowa nie stał się mniej bolesny, ostry i dotkliwy. I. M. Dziuba zaznacza, że negatywna opinia S. T. Aksakowa była wielkim ciosem dla Szewczenki: „Rzecz nie tylko w tym, że w powieść włożono mnóstwo pracy i że Szewczenko, nie mając żadnego majątku i życiowych perspektyw, spodziewał się zarobić jakiś honorarium. Rzecz także w tym, że trzeba było pożegnać się z nadzieją wykorzystania rosyjskich czasopism do rozpowszechniania drogich mu idei”2. Dodam do tego, że po pierwszej życzliwej opinii S. T. Aksakowa Taras Hryhorowycz najwyraźniej liczył na jego wsparcie, bo właśnie po przeczytaniu jego wspomnianego już przychylnego listu „tego samego dnia i godziny zabrał się za drugą i ostatnią część mojej »Spaceru«”. Rzeczywiście, czy po wysokiej ocenie pierwszej części powieści przez pisarza można było spodziewać się odmowy wsparcia? W tym właśnie zagadka. S. T. Aksakow, który poparł pierwszą część utworu Szewczenki, nagle potępił całą powieść, zwłaszcza drugą część. Przypomnę, że pierwszą część „Spaceru z przyjemnością i nie bez morału” Szewczenko wysłał jeszcze 5 listopada 1856 r. M. M. Łazarewskiemu i S. S. Hułakowi-Artemowskiemu, mając nadzieję na opublikowanie jej w „Sowriemienniku” lub w „Otieczestwiennych zapiskach”. Ale z jakichś powodów nie ujrzała ona światła dziennego. Wyrażano przypuszczenie o możliwej ingerencji w tę historię P. O. Kulisza, który występował przeciwko publikacji utworów Tarasa Szewczenki w języku rosyjskim. Wtedy, na początku 1858 r., Szewczenko postanowił wydrukować swoją powieść w jednym z moskiewskich czasopism, korzystając z pośrednictwa S. T. Aksakowa. Bez wątpienia pielęgnował już nadzieję na realizację tego zamysłu i początkowo (4 stycznia 1858 r.) nawet pisał do S. T. Aksakowa, że „druga część »Spaceru« zostanie przysłana wam, jak tylko ukaże się w druku pierwsza”. Kilka dni później, otrzymawszy niezwykle obiecujący list od S. T. Aksakowa, Szewczenko umotywowany wzmocnił się w swojej nadziei i zapisał w dzienniku 13 stycznia: „W oczekiwaniu na przyszłe dobra zabieram się do przepisywania drugiej części…”. Wkrótce w liście do M. M. Łazarewskiego z 22 kwietnia, 8 maja 1857 r. z Twierdzy Nowopietrowskiej donosił: „Darmohraj napisał już i drugą część…”. Co więcej, Szewczenko porusza temat trzeciej części (!) powieści: „A w trzeciej on myśli już wystawić na widok publiczny swoją nieskomplikowaną fantazję”. I nagle taka porażka! Bo przecież dość autorytatywnie — ustami samego S. T. Aksakowa — przekreślono starania nie tylko znanego ukraińskiego poety, ale i uznanego narodowego Kobziarza, by zrealizować się także w rosyjskojęzycznej przestrzeni. Wyjaśnijmy tę sytuację z historycznej perspektywy ponad półtora wieku. I. M. Dziuba przekonująco wykazał, że wszelkie spekulacje polityczne wokół rosyjskojęzyczności prozy Szewczenki są owocem nieuczciwości lub nieznajomości historycznych i kulturowych okoliczności epoki. Przede wszystkim ani Szewczenko, ani ktokolwiek z ukraińskich pisarzy XIX, jak i XX wieku, nie negował języka rosyjskiego jako takiego. Dobrze go znali i w razie potrzeby swobodnie z niego korzystali. Pisanie utworów w językach ukraińskim i rosyjskim było zwyczajną praktyką. Powiedzmy, P. O. Kulisz także pisał swój dziennik („Dniewnik”) w latach 50. XIX wieku w języku rosyjskim. Co więcej, nierzadko ukraińscy literaci XIX wieku, nawet pryncypialni „ukrainofile”, korespondowali ze sobą po rosyjsku lub z dużą ilością rusycyzmów i makaronizmów, stylistycznie się nimi bawiąc. Jest to zrozumiałe: działali w atmosferze dominacji literatury i języka rosyjskiego i dopiero wywalczali dla języka ukraińskiego zarówno minimalną przestrzeń twórczą, jak i przyjęty status społeczny. Język rosyjski był częścią ich życia i nie było zamiaru się go pozbywać. Szewczenko jako pierwszy pewnie i proroczo oświadczył historycznie najważniejszą rzecz: „A na Moskali nie zważajcie, niech oni sobie piszą po swojemu, a my po swojemu. U nich naród i słowo, i u nas naród i słowo. A czyje lepsze, niech sądzą ludzie”. Chodziło o utwierdzenie języka ukraińskiego jako pełnowartościowego, o jego suwerenność w ukraińskim społeczeństwie. Wielka zasługa w tym należy się, zwłaszcza na początku XX wieku, M. S. Hruszewskiemu, który jakby postawił historyczną kropkę: „Dalej już nie ma dokąd iść – albo żegnać się z językiem ukraińskim, albo uczyć się go, aby opanować i przywrócić mu miejsce języka kulturalnego, kulturalnego narzędzia”3. I. M. Dziuba podkreśla, że czytając rosyjskojęzyczne powieści, nietrudno poczuć i zrozumieć, że Szewczence niezwykle zależało na przekonaniu rosyjskiego (a i ukraińskiego!) czytelnika (a liczył na druk!), że „Ukraina ma swoje oblicze, odmienne od oblicza Rosji, swoją historię i kulturę; że narody nasze choć bliskie, ale różne; że każdy naród musi zachowywać swoją »fizjonomię«; że pogarda dla tradycji i języka swojego narodu – to oznaka marności i bezmyślności”. Taki pogląd Szewczenko wyrażał zarówno w opisach etnograficznych i ekskursach historycznych, jak i w charakterystykach postaci, w przesyconych lirycznym nastrojem pejzażach oraz w maksymach o charakterze etyczno-filozoficznym4. Z jaką radością i ulgą pisze Szewczenko w powieści o tym, że jego rozmówcy – rodacy „porzuciwszy przymusowe wielkoruskie narzecze, zaczęli mówić ze mną po swojemu, t. j. po małorusku”. Przypomnę, przy okazji, że jeszcze na początku lat 40. XIX wieku Szewczenko spróbował odkryć w języku rosyjskim swój dar poetycki – napisał poemat „Slepaja”. Wszakże w liście do J. H. Kucharenki z 30 września 1842 r. wyznał z goryczą: „Przepisałem oto swoją »Slepą« i płaczę nad nią, jaki mnie diabeł spotkał i za jaki grzech, że ja oto spowiadam się kacapom czerstwym kacapskim słowem. Licho, bracie atamanie, na Boga, licho. To prawda, że oprócz Boga i diabła w duszy naszej jest jeszcze coś takiego, tak strasznego, że aż chłód idzie po sercu, jak choć trochę go odkryjesz...”. To „straszne”, jak podkreślili I. M. Dziuba i M. H. Żułynski, jest odstępstwem od języka ojczystego, od ojczyzny, od obowiązku narodowego w iluzorycznej nadziei na twórcze „zaistnienie”, zrealizowanie się w języku, w kulturze innego narodu. Na początku 1843 r. w liście do H. S. Tarnowskiego pojawienie się „po moskiewsku skomponowanego” poematu „Slepaja” Taras Hryhorowycz wyjaśnił tak: „Żebym nie musiał słuchać, jak Moskale mówią, że nie znam ich języka”. Poeta wyznawał, że „nie chce mu się, bardzo nie chce mu się” drukować „Slepej”, i rzeczywiście poemat ujrzał światło dzienne dopiero ćwierć wieku po śmierci Szewczenki, jakby przepowiadając niewesoły los jego późniejszych rosyjskojęzycznych powieści. Taras Szewczenko: „O moi mili, niepokalani rodacy moi!” Bezsprzecznie, że powieść Szewczenki, zrecenzowana przez S. T. Aksakowa, znacznie ustępowała jego genialnym wierszom, ale rosyjski pisarz, któremu właściwe było wyostrzone poczucie prawdy, do końca nie zrozumiał utworu, ogrzanego ofiarną miłością do rodzinnego kraju i subtelną ironią wielkiego artysty. Rosyjski pisarz nie wziął do serca i nie zrozumiał rozważań oraz ubolewań ukraińskiego poety, rozsianych złotymi rozsypami po tekście, przede wszystkim przejmującego bólu za swój nieszczęsny naród: „O moi mili, niepokalani rodacy moi! Gdybyście i dobrami materialnymi byli tak bogaci, jak moralnym wdziękiem serca, bylibyście najszczęśliwszym narodem na świecie! Ale, niestety! Ziemia wasza – jak raj, jak ogród, zasadzony ręką Boga-człowiekolubcy. A wy tylko bezinteresowni robotnicy w tym płodnym, luksusowym ogrodzie. Jesteście Łazarze ubodzy, żywiący się spadającymi okruchami z luksusowej uczty waszych żarłocznych nienasyconych braci”. Wydaje się, że nie ma prawdziwszych i dokładniejszych słów o tragicznym losie narodu ukraińskiego, tym bardziej, że są one zdumiewająco aktualne i dzisiaj. Nie zdołał ocenić w pełni rosyjski pisarz i wycierpianej poetyckiej prozy o mogile-kurhanie, wplecionej w powieść: „A moja piękna, potężna, wolnomyślna Ukraina gęsto napełniała swoim wolnym i wrogim trupem niezliczone ogromne kurhany. Ona swojej sławy na pastwę nie dawała, wroga despotę pod nogi deptała i wolna, nieskalana umierała. Oto co znaczą mogiły... Nie na próżno smutne i żałosne są wasze pieśni, zadumani rodacy moi. T. Szewczenko. Autoportret w jasnym kostiumie. 1860 r. „Złożyła je wolność, a śpiewała ciężka, samotna niewola”. Nie poruszyły wielkorosyjskiej duszy S. T. Aksakowa poetycko precyzyjne i ciepłe szkice wiejskiego „nieskomplikowanego pejzażu”: „Za szerokim stawem, na żółtawo-bladej wyżynie z młodego brzozowego i olchowego lasu wygląda kilka białych chat z pomalowanymi okiennicami i z bocianimi gniazdami na kalenicach. Chaty, jak strojne wiejskie piękności w czystych białych świtkach, podeszły do lustra stawu, by podziwiać swoją piękność”. Wszakże osiem dekad później M. S. Szahinian pisała w Moskwie o rosyjskojęzycznych powieściach Szewczenki: „Wydaje ci się, że pod rękę z tym człowiekiem, którego nikt z go znających nie mógł nie kochać, wchodzisz w jego niedługie, złożone życie, błądzisz po drogach, którymi chodził, po chutorach, w których mieszkał, po sadach, które wychwalał, i podziwiasz wraz z nim uświęcone mogiły-kurhany…”5. Współcześni komentatorzy powieści „Spacer z przyjemnością i nie bez morału” podkreślają, że w pewnym stopniu wykorzystano w niej gatunek „szkicu podróżniczego” (rozwiniętego w literaturze światowej w XVIII i pierwszej połowie XIX wieku). W notatkach podróżnych malarza Darmohraja, w osobie którego łatwo rozpoznać samego autora, Szewczenko wykorzystał w szczególności wspomnienia ze swojej drugiej podróży po Ukrainie (koniec marca 1845 r. – początek kwietnia 1847 r.). To ważne – Darmohraj żył Ukrainą! O. J. Konyski zwrócił kiedyś uwagę, że „wielka większość powieści Szewczenki w języku rosyjskim napisana jest z życia Ukraińców!”. M. I. Kostomarow zauważał: „W swoich powieściach i opowiadaniach, pisanych po rosyjsku, Szewczenko popada w melodramatyczność, a nierzadko i w rozwlekłość… Wśród wszystkich braków i niedociągnięć w nich jednak wszędzie świecą oznaki ogromnego talentu autora: wierność charakterów, głębia i szlachetność myśli i uczuć, żywość opisu i bogata obrazowość…”. Sześć dekad temu J. P. Kyryluk ciekawie wypowiedział się o rosyjskojęzycznych utworach Tarasa Hryhorowycza: „Nie możemy powiedzieć, że powieści Szewczenki dorównywały prozie L. Tołstoja czy I. Turgieniewa, albo Sałtykowa-Szczedrina. Jednocześnie nie można nie zauważyć, że te powieści są znacznie silniejsze od dziesiątek i setek utworów literacko-artystycznych, które drukowano na łamach rosyjskich czasopism różnych kierunków”6. Ale przecież w rezultacie „Spacer…” Szewczenki nie został zamieszczony nie tylko w „Russkim Wiestniku”, któremu przewodził M. N. Katkow (w czasopiśmie w tamtym okresie drukowali się I. A. Gonczarow, M. J. Sałtykow-Szczedrin, L. N. Tołstoj, I. S. Turgieniew), ale także w… „Russkiej biesiedzie”, redagowanej przez jego przyjaciela M. O. Maksymowycza!

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 13strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

Dlaczego wyrok ogłosił Aksakow? O tym — szczegółowo. Przede wszystkim zwróćmy uwagę na ciekawy szczegół. Wspomniany już list S. T. Aksakowa do Szewczenki z 19 czerwca 1858 r., w którym znamienity rosyjski pisarz odradzał mu drukowanie powieści „Progułka s udowolstwiem i nie biez morali”, zaczynał się tak: „Najdroższy Tarasie Hryhorowyczu! Tylko moja choroba była przyczyną, że do tej pory nie napisałem Panu o Pana powieści, która już dawno została zwrócona mi przez redakcję „Russkiej biesiedy”. Oczywiście, najbliżej byłoby samemu Maksymowyczowi napisać do Pana, ale on pospieszył się na swoją Mychajłową horę i polecił mi zawiadomić Pana, że powieść Pana w obecnym jej kształcie nie może być wydrukowana w „Russkiej biesiedzie”. Przypomnę, że jeszcze w liście do Szewczenki z 14 kwietnia 1858 r. S. T. Aksakow donosił: „Pierwsza część Pana powieści dawno została oddana przeze mnie Maksymowyczowi, który powinien zawiadomić Pana, czy będzie ona zamieszczona w „Russ[kiej] biesiedzie”, czy nie”. Pozytywna ocena pierwszej części przez S. T. Aksakowa jest nam znana, dlatego staje się jasne, że pisarz w ogóle wtedy dystansował się od ostatecznego wyroku, zapewne znając go już od ukraińskich przyjaciół Szewczenki. Czuć to w takich słowach z listu w kwietniu 1858 r.: „Drugą część czytam po trochu… kiedy doczytam, — powiem Panu szczerze swoje zdanie. Uważam, że takiemu talentowi jak Pan, trzeba mówić czystą prawdę”. Minęły tylko dwa miesiące, a S. T. Aksakow mimo wszystko zmuszony był ogłosić kategoryczną odmowę czasopisma „Russkaja biesieda”: naiwnie byłoby myśleć, że M. O. Maksymowycz nie zrobił tego sam, bo rzekomo „pospieszył się na swoją Mychajłową horę”. Zatem faktycznie S. T. Aksakow, najwyraźniej na prośbę M. O. Maksymowycza, wziął na siebie gorzkie wyjaśnienie tego, dlaczego „Russkaja biesieda” odmówiła Szewczence. Czyżby za tym wszystkim stała wyłącznie niechęć jego zwolenników, by choć na jotę nie obniżyć poprzeczki genialności utworów Szewczenki? Przecież, powiedzmy, wiadomo, że P. O. Kulisz jeszcze na początku 1858 r. zajął w tej kwestii ostro negatywne stanowisko: „O moskiewskich zaś powieściach powiem, że zhańbisz się nimi przed światem, i nic więcej”. Co więcej, zostało to wyrażone w obraźliwym, ostrym tonie: „Gdybym miał pieniądze, wykupiłbym je od ciebie wszystkie razem i spalił… Żadna redakcja czasopisma nie chciała ich drukować”. W tej inwektywie już z góry zawarta jest odmowa „Russkiej biesiedy”… M. M. Łazarewski, który w marcu 1862 r. ogłosił w „Osnowie” wyprzedaż 11 rękopisów Tarasa Szewczenki (m.in. „Progułki s udowolstwiem i nie biez morali”, „Kapitanszy”, „Chudożnika”, „Warnaka”), oświadczył, że zawierają one „literackie (dość słabe) utwory poety, pisane w języku wielkoruskim, prozą”. Najdrożej została oceniona „Progułka…” (100 rubli), a 10 innych rękopisów, z których 9 było w całości przepisanych ręką samego Szewczenki, sprzedawano w ogólnym rozrachunku za… 275 rubli. O. J. Konyski pod koniec XIX wieku pochwalił wyrok swoich: „Szewczenko poeta ukraiński i Szewczenko powieściopisarz rosyjski to nie to samo! Różnica tutaj jest straszna, zauważona jeszcze przez Siergieja Aksakowa…” Ale chcę podkreślić coś innego — niezwykle ważnego. Bardzo dobrze, że wyrok dotyczący powieści przekazał poecie właśnie S. T. Aksakow! Jeszcze 14 lutego 1858 r., kończąc jej drugą część, Szewczenko zapisał w Dzienniku na temat tego swojego „rękodzieła”: „Jak przyjmie go S. T. Aksakow? Strasznie chce mi się mu podobać i tylko jemu”. Wszechstronne zbadanie ich znajomości i kontaktów w Moskwie pięć tygodni później — w marcu 1858 r. — przekonuje, że nawet negatywną ocenę powieści, jak to się stało, Szewczence łatwiej było usłyszeć od, mówiąc jego słowami, „czarującego starca”7. Jurij Barabasz: „Jest temat Ukrainy, ale nie ma koncepcji”. Oddajmy sprawiedliwość radzieckim badaczom, którzy uporczywie podkreślali, że współcześni niedocenili rosyjskojęzycznych powieści Szewczenki, w szczególności odzwierciedlenia w nich wyrazistej osobowości autora i jego stosunku do przedstawianych wydarzeń, a także obecności w tych utworach bogatego materiału autobiograficznego. Jednocześnie ponad siedemdziesiąt lat temu wyrażono, wydawałoby się, trywialną, lecz trafną myśl: „Mówią, że w powieściach Szewczenki niemało jest autobiograficznego. To prawda. Ale najważniejsze i najcenniejsze w nich stanowią nie poszczególne fakty z jego biografii, a artystyczne uogólnienia bogatego doświadczenia życiowego wielkiego rewolucjonisty, genialnego poety i pierwszorzędnego artysty”8. Wiele zrobiła współczesna badaczka W. L. Smilianska, która przekonująco pokazała, że w rosyjskojęzycznych powieściach Szewczenki wyczuwalne są cechy narodowego humoru i komizmu, wspólne z widzialnym dla świata śmiechem i niewidzialnymi dla niego łzami wielkiego Ukraińca M. W. Gogola, czego niestety nie zdołał zrozumieć najbardziej życzliwy wielkorus S. T. Aksakow. Jak odnotowała L. F. Kodacka jeszcze w „Szewczenkiwśkomu słownyku”, „powieść daje wielki materiał do charakterystyki światopoglądu Szewczenki, jego ideowo-estetycznych i społeczno-politycznych poglądów”. Wyjątkowe znaczenie ma subtelna analiza J. J. Barabasza rosyjskojęzycznych powieści Szewczenki. Uczony zwraca uwagę na to, że są one zazwyczaj w znacznie większym stopniu niż poezja nasycone toponimicznymi, krajobrazowymi, etnokulturowymi, obyczajowymi realiami ukraińskiej przestrzeni życiowej, trafnymi dygresjami w historię narodową i odniesieniami do jej znanych postaci, różnego rodzaju motywami folklorystycznymi, w tym ludowymi motywami pieśniowymi. Ale, ale… wybitny szewczenkoznawca wysnuł również taki wniosek: „…Rzuca się w oczy, że temat Ukrainy opracowywany jest w powieściach wyłącznie metodą ekstensywną, poprzez gromadzenie faktów, opisów, charakterystyk, praktycznie bez poważnych prób uogólnienia tej informacji, przemyślenia jej, wyciągnięcia z niej wniosków. Inaczej mówiąc, jest temat Ukrainy, jest liryczny, osobisty nurt, ale nie ma koncepcji, która byłaby jeśli nie identyczna z historio- i nacjosoficzną koncepcją, zbudowaną w poezji Szewczenki, to przynajmniej korelowałaby z nią. Nadmierne gromadzenie cech, które właśnie przez ten nadmiar nabierają czysto informacyjnej funkcji, nie wzbogaca obrazu Ukrainy, a przeciwnie, nadaje mu cechy obrazu Małorosji, który koreluje z przedstawieniem „Auzonii” w utworach tak zwanej szkoły ukraińskiej w literaturze rosyjskiej”9. J. J. Barabasz mądrze ostrzega, że zauważając taką paralelę, nie należy wkładać w nią wyłącznie negatywnego aksjologicznego sensu. Ale nie zagłębiając się w ten problem, zaznaczę, że bez cytowanego wniosku nie sposób już głęboko i pełnowartościowo postrzegać rosyjskojęzycznych powieści Szewczenki w kontekście jego twórczości. Inna rzecz, że przytoczone rozważania J. J. Barabasza nie odnoszą się do rosyjskojęzycznego Dziennika, który, podobnie jak utwory poetyckie, stworzony został przez Szewczenkę niezależnie od imperialnych okoliczności, pobudek i zagrożeń. To ważne zastrzeżenie omówiłem z J. J. Barabaszem jesienią 2018 r. i on je poparł. „A jednak: czy ocena współczesnych była sprawiedliwa? Chyba nie do końca. Jeśli chodzi o ukraińskich przyjaciół Szewczenki — tutaj wszystko jest jasne: dla nich był on Kobziarzem, prorokiem, apostołem i wszystko, co wykraczało poza granice tego obrazu, tylko ich martwiło. A redaktorzy rosyjskich czasopism? Wydawało im się, że Szewczenko pisze w duchu rosyjskiej prozy „gawędziarskiej” czy „szkiców fizjologicznych”, które już wychodziły z mody i na miejsce których przychodziła proza społeczno-psychologiczna. Tak mógł myśleć i Aksakow, tym bardziej że czytał tylko jedną powieść, w drugiej części rzeczywiście niezbyt doskonałą. Nie odbierano też swoistości rosyjskiego języka ukraińskiego poety — to tylko Gogolowi udało się zaszczepić rosyjskiej literaturze swoją językową „niepoprawność”… W sztuce nierzadko „odstawanie” od postępu (czy mody) obraca się w zysk. I zarzuty o nieaktualność bywają, że szybko tracą rację bytu. Uważano, że skoro Szewczenko na zesłaniu nie czytał nowych publikacji, to o jakieś dziesięć lat opóźnił się w rozwoju rosyjskiej literatury. To prawda. Ale dzisiaj nie to ma znaczenie. Odstając od nowego kanonu, Szewczenko zachował oryginalność, która obecnie nie wygląda archaicznie. Swobodna kompozycja, aktywna obecność autora, bogata informacyjność, piękna apelacja do świata zjawisk artystycznych, wreszcie to, co teraz zyskało miano intertekstualności, — to nie jest archaika dla współczesnej świadomości czytelniczej”10. Autor wspaniałego artykułu o powieści Szewczenki w „Encyklopedii Szewczenkowskiej” (t. 5) O. W. Boroń słusznie zauważa, że „Spacer z przyjemnością i nie bez morału” w rzeczywistości znajdował się na ostrzu idei swoich czasów: antypańszczyźniany protest, afirmacja wartości rodzinnych, piękna duszy ponad merkantylnością, duchowości — ponad bogactwem, wznoszenie utopijnych wyobrażeń dotyczących możliwości reedukacji okrutnych pańszczyźnianych „psiarzy”. Według słusznej opinii O. W. Boronia, powieść należy porównywać nie tyle z prozą M. W. Gogola, M. J. Lermontowa czy A. S. Puszkina, co z utworami rosyjskich pisarzy lat 1820–1840. w ogóle — takich jak A. A. Bestużew, F. M. Glinka, A. A. Pogorielski, M. P. Pogodin, W. F. Odojewski, M. A. Polewoj, M. M. Zagoskin, W. A. Sołłogub, O. Ch. Weltman i inni. W kontekście twórczości tych prozaików uwydatniają się cechy pisarskiego widzenia Szewczenki, swoistość jego spuścizny powieściopisarskiej. Mimo wszystko, nie zapominajmy, jak serdecznie i ciepło zakończył S. T. Aksakow list do Szewczenki z oceną „Spaceru z przyjemnością i nie bez morału”: „A zatem mocno ściskam Pana zaocznie. Każda Pana linijka sprawi mi serdeczną przyjemność… Żegnajcie, bądźcie zdrowi i nie zapominajcie szczerze polubiwszy Was, duszą oddanego Wam S. Aksakowa”. Tak samo pamiętajmy, że właśnie rosyjski pisarz S. T. Aksakow szczególnie podkreślił „ogromny poetycki talent” ukraińskiego poety Tarasa Szewczenki i pierwszy ocenił lepsze artystyczne momenty powieści „Spacer z przyjemnością i nie bez morału”: „…Gdzie tylko dotykacie przyrody, gdzie tylko dochodzi sprawa do malarstwa, — tam wszystko u Was jest piękne…” Rzeczywiście, w żadnym poemacie Szewczenki, w żadnym lirycznym wierszu nie znajdziemy takiego bogactwa i różnorodności barwnych epitetów, asocjacji przedstawianego z ulubionymi czy znanymi obrazami, rycinami, posągami, jak w rosyjskojęzycznych powieściach. Nie przypadkiem M. S. Hruszewski, przebywając w latach 1916—1917 na zesłaniu w Moskwie, zastanawiał się nad wydaniem rosyjskojęzycznych powieści Szewczenki. Fakt bardzo ciekawy, biorąc pod uwagę to, że sześć dziesięcioleci wcześniej S. T. Aksakow właśnie w Moskwie położył kres zamiarom Szewczenki wydania „Spaceru z przyjemnością i nie bez morału” oraz innych powieści w języku rosyjskim. Taras Szewczenko: „Powiedzieliście mi to, o czym sam dawno temu myślałem…” Krytyczna ocena rosyjskiego pisarza okazała się dla Szewczenki nieoczekiwana, bo była przeciwna, mówiąc słowami poety, „panegirykowi” dotyczącemu pierwszej części. Powiedzmy, w liście do S. T. Aksakowa z 16 lutego 1858 r. Szewczenko samokrytycznie pisał, że właśnie pierwsza część powieści wydała mu się „rozciągnięta, wiotka”. A co najważniejsze, u Szewczenki rzeczywiście pojawiały się twórcze wątpliwości co do jego rosyjskiej prozy. „Trudno mi pokonać wielkoruski język...” — pisał w tym samym liście do S. T. Aksakowa. Ochłonąwszy, 15 lipca Taras Hryhorowycz napisał do Serhija Tymofijowycza szczere i mężne wersy: „Serdecznie dziękuję wam za wasz szczerze szlachetny list. Powiedzieliście mi to, o czym sam dawno temu myślałem, ale, nie wiem dlaczego, nie odważałem się powiedzieć, a wy powiedzieliście, i jestem trzykrotnie wam wdzięczny za wasze szczere, proste słowo, ono oświetliło mi drogę, po której szedłem po omacku”. Rzeczywiście, po liście z Moskwy od S. T. Aksakowa poeta zaprzestał wszelkich prób wydrukowania którejkolwiek ze swoich rosyjskojęzycznych powieści, a także w ogóle przestał pisać utwory prozatorskie, kontynuując twórczość poetycką. W swoim liście Szewczenko nie zamknął się na temacie powieści, którą recenzował S. T. Aksakow, a opowiedział o swoich twórczych planach: „Teraz pójdę śmielej i szybciej i na przyszłą wystawę mam nadzieję zrobić coś poważniejszego i bardziej ukończonego”. W szczególności Szewczenko zawiadamiał o rozpoczęciu pracy nad akwafortą według obrazu Rembrandta van Rijna „Przypowieść o winogrodniku”. (Ten utwór, a także akwaforty „Starzec na cmentarzu” — według własnego rysunku, i „Przyjaciele” — według obrazu rosyjskiego malarza, akademika I. I. Sokołowa Szewczenko pokazał na wystawie w Akademii Sztuk Pięknych w maju 1859 r. Drugiego września 1860 r. za te i inne prace Szewczenko został uhonorowany tytułem akademika za grawerowanie). Zatem Szewczenko dotrzymał obietnicy, danej S. T. Aksakowowi jeszcze w kwietniu 1858 r.: „I wasze szczere słowo przyjmę z czcią, przyjmę jak drogi bezcenny prezent”. Szlachetność odpowiedzi poety wyraźnie podkreślił J. J. Barabasz: „Jaka była reakcja Szewczenki na ten przyjazny, ale surowy werdykt? Może powołał się na swoje „rewolucyjne” zasługi i międzynarodowe prawa i napomknął, że, powiedzmy, nie Aksakowowi, „reakcyjnemu” słowianofilowi, wypadałoby go pouczać? Czy oburzył się z powodu zamachu na jego wewnętrzną wolność wyboru, w szczególności co do dwujęzyczności? Czy zaczął przysięgać w swojej miłości do „wielkiego, potężnego” rosyjskiego języka?..” Odpowiedź poety, według słusznej opinii J. J. Barabasza, świadczy, że „rosyjskojęzyczne powieści Szewczenki nie potrzebują obrony (od tego, widzimy, daleki był i sam autor), jak zresztą nie zasługują one i na niedocenianie”11. Tymi mądrymi słowami zakończmy naszą opowieść. ———————————— 1 Aksakow Siergiej Timofiejewicz (1791—1859) — rosyjski pisarz, autor książek “Semejnaja chronika” (1856), “Dietskije gody Bagrowa-wnuka” (1858). Z nim Szewczenko utrzymywał przyjacielskie stosunki. 2 Dziuba I. M. Taras Szewczenko. Życie i twórczość. — Kijów: Wydawnictwo “Akademia Kijowsko-Mohylańska”, 2008. S. 471. 3 Hruszewski M. Utwory: w 50 t. T. 3. — Lwów, 2005. S. 223. 4 Dziuba I. M. Taras Szewczenko. Życie i twórczość. S. 469—470. 5 Szahinian M. Szewczenko. — Moskwa: Chudozestwiennaja litieratura. S. 71. 6 Kyryluk J. P. T. H. Szewczenko. Życie i twórczość. — Kijów, 1959. S. 445. 7 Szczegółowo zob. Melniczenko W. Szewczenkowska Moskwa. — Moskwa: OLMA Media Grupp, 2009; Tegoż. Taras Szewczenko: “Przyjaciele moi jedyni”. — Moskwa: Domaszniaja bibliotieka, 2013. S. 512. — 547. 8 Tamarczenko D. Twórczość Tarasa Szewczenki i rosyjska literatura rewolucyjno-demokratyczna. — Kijów: Wydawnictwo Akademii Nauk Ukraińskiej SRR, 1944. S. 45. 9 Encyklopedia Szewczenkowska w 6 tomach. T. 6. — Kijów, 2015. S. 91. 10 Dziuba I. M. Taras Szewczenko. Życie i twórczość. S. 471—472. 11 Barabasz J. Wybrane studia. Skoworoda. Gogol. Szewczenko. — Kijów: Wydawnictwo “Akademia Kijowsko-Mohylańska”, 2006. S. 687.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 14strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

...dyć przykłady wprowadzenia „kontroli społecznej” nad produkcją WUFKU, co faktycznie stało się pierwszym i decydującym sygnałem wprowadzenia cenzury ideologicznej, a dalej materiałem do dalszego niszczenia zarówno WUFKU, jak i jego produkcji oraz twórców filmów, a potem — nawet i wspomnień o nich. Cały system niszczenia pomyślnego ukraińskiego kina autorka przedstawia szczegółowo i skrupulatnie, podając konkretne nazwiska, instytucje, dokumenty i ujawniając ideologiczne założenia. Przytoczono nazwiska rozstrzelanych i represjonowanych twórców kina, podano daty tych prześladowań. Osobnym rozdziałem monografii są „Imiona”, w którym zamieszczono szkice o 35 działaczach ukraińskiej sztuki filmowej, tych, którzy są wymieniani w czołówkach pierwszych filmów. Przeważnie są to zupełnie nieznani nam, współczesnym, reżyserzy, aktorzy, scenarzyści, malarze, operatorzy. Równie wyjątkowy jest ostatni rozdział książki — „Teoria i krytyka”, w którym autor nie tylko analizuje, ale też nie po raz pierwszy ujawnia fakt istnienia teoretycznego namysłu działaczy ukraińskiego kina lat 20. nad osiągnięciami i błędami ukraińskiej produkcji filmowej, ich filozoficznego stosunku do tych czy innych kierunków jej rozwoju. Podano tu także nazwiska krytyków filmowych i teoretyków kina, ujawniono kierunki ich poszukiwań. Ważny jest również aparat naukowy zawarty w monografii; w szczególności znajduje się tu wykaz 24 filmów produkcji odeskiej i kijowskiej wytwórni WUFKU, które do dziś są dostępne do obejrzenia. Zamieszczono indeks osobowy oraz wykaz źródeł literackich. Do pewnych niedociągnięć można zaliczyć pewne błędy pisarskie, które występują w tekście, zwłaszcza także na wskazanych stronach indeksu osobowego. Dziwi, że w wykazie źródeł nie uwzględniono zbioru dokumentów „Protokoły Zarządu Wszechukraińskiego Fotokinozarządu (WUFKU) (1922–1930)”, oprac. Roman Rosliak, wydanego w Kijowie w 1917 r. przez wydawnictwo Lira-K. Tym bardziej, że Roman Rosliak jest recenzentem monografii L. Briuchowećkiej. Są pewne powtórzenia, które można było usunąć bez szkody dla monografii. Ogólnie zaś nowa praca wybitnej badaczki ukraińskiego kina Larysy Briuchowećkiej o ukraińskim procesie kinematograficznym czasów WUFKU jest wyjątkowym zjawiskiem nie tylko we współczesnym kinoznawstwie, ale i w całej historii ukraińskiej kultury. ————————— Larysa Briuchowecka. Przerwany lot. Ukraińskie kino w czasach WUFKU: próba rekonstrukcji.„ Redakcja czasopisma „Kino-Teatr”, Wydawniczy Dom „Kijowsko-Mohylańska Akademia”, 2018.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 14strona oryginału ↗

Pustka narodowej kinematografii zostaje wypełniona

Olha KOBEC Magiczna pokusa światowej kinematografii często przesłania dziś realną ukraińską produkcję filmową. Silne stereotypy, zakorzenione w czasach radzieckich o jakiejś rzekomej nieudolności wyprodukowanych na Ukrainie filmów w porównaniu z rosyjskimi, a tym bardziej ze światowymi wzorcami, mocno utkwiły w głowach przeciętnych ludzi, tych, których nazywa się zwykłymi Ukraińcami. I mało kto zastanawia się, czy prawda historyczna rzeczywiście tkwi w tym stereotypie, czy też jest ona ukryta za siedmioma zamkami przez „znających się” ludzi, tych, którzy nie tylko go stworzyli, ale i mocno ukrywali prawdę w „specjalnych zbiorach”, a jej nosicieli po prostu niszczyli. Na szczęście znane przysłowie o tym, że jak długo by się nitka nie wiła, to koniec będzie, w odniesieniu do tej dziedziny naszej kultury stopniowo się realizuje: choć nie tak szybko, jak by się chciało, choć nie tak wielką liczbą prawdziwych badaczy kina, jak by się chciało, ale sfałszowana historia ukraińskiego kina pozbywa się narzuconych dogmatów i stereotypów. Mamy jednak w tej dziedzinie znaczące osiągnięcia. Mam na myśli przede wszystkim niedawno wydaną monografię znanej badaczki ukraińskiego kina Łarysy Briuchoweckiej „Przerwany lot. Ukraińskie kino czasów WUFKU: próba rekonstrukcji”1. Autorka jest od dawna znana miłośnikom kina i entuzjastom historycznych prób jego badania zarówno jako wykładowczyni słynnej Akademii Kijowsko-Mohylańskiej, jak i redaktorka czasopisma „Kino-Teatr”, które już od dwóch dekad uparcie analizuje zarówno współczesną przestrzeń filmową, jak i jej minione czasy, a także jako Honorowy Akademik Narodowej Akademii Sztuki Ukrainy i gorąca popularyzatorka sztuki filmowej. Znane są też dziesiątki jej książek o kinie, jego twórcach i jego historii, które ukazały się w wielu wydawnictwach. Jednak wspomniana książka zajmuje szczególne miejsce nie tylko w dorobku autorki, ale i w całej współczesnej przestrzeni książkowej. Zatem przede wszystkim musimy mówić o naukowej nowości tej historycznej rozprawy: u nas do tej pory nie było tak celowego i wszechstronnego badania o niezwykle interesującym okresie rozwoju ukraińskiej kinematografii, który specjaliści krótko określają jako okres WUFKU (Wszechukraińskiego Zarządu Foto-Kinematograficznego). Dzięki staraniom „starszego brata” w ogóle uważano, że przed Dowżenką nie ma sensu mówić o ukraińskim kinie. Jednak to nie tak. Monografia Łarysy Briuchoweckiej po raz pierwszy daje ukraińskiemu czytelnikowi pełne wyobrażenie zarówno o strukturze samej instytucji, jak i o ludziach, którzy w niej pracowali, oraz o koncepcji jej działalności z uwzględnieniem tego, kto kierował WUFKU w tym czy innym czasie. Przeanalizowano również praktycznie całą jego znaną produkcję, naświetlono biografie nie tylko aktorów, reżyserów, operatorów, scenografów, artystów, ale i urzędników tamtego czasu, organizatorów produkcji filmowej, co w ogóle zawsze pozostawało poza pustką naświetloną przez ten czy inny obraz ekranu. Przeanalizowano działalność ówczesnych krytyków filmowych, sytuację ówczesnej teorii sztuki filmowej. Cenną ważną cechą monografii jest to, że proces ukraińskiej twórczości filmowej przedstawiany jest w ścisłym związku z rozwojem europejskiej, amerykańskiej i, oczywiście, rosyjskiej kinematografii. Podano charakterystykę porównawczą tych procesów, zatem oceny, sądy i wnioski autorki w pełni korelują ze światowymi tendencjami i są logicznie umotywowane. Imponuje dokumentalna baza badania, gdyż autorka wykorzystała nie tylko mało zbadane dokumenty archiwalne samego WUFKU, ale i doniesienia tajnych oddziałów GPU USRR, zeznania skazanych działaczy kinematografii z ich akt osobowych, zapiski w dziennikach pisarzy, reżyserów, innych przedstawicieli kultury i sztuki tamtych czasów, wspomnienia. Bardzo starannie przeanalizowano i dołączono do monografii bazę informacyjną, która mieściła się również w otwartych źródłach, jednak mało przez kogo była wykorzystywana, w szczególności publikacje w branżowych wydawnictwach i innych źródłach informacji. Pierwszy rozdział nosi tytuł „Siedem lat: od osiągnięć do zniszczenia” i jest w istocie metodologiczną podstawą badania, ponieważ właśnie tutaj ujawniono zarówno zasady i fundamenty działalności WUFKU, co sprzyjało jego skutecznemu wyjściu ze swoją produkcją na światowy rynek i entuzjastycznemu odbiorowi przez zagranicznych analityków wyników jego działalności, jak i mechanizmy zniszczenia sukcesu ukraińskiego kina przez radziecki system ideologicznego nieprzyjmowania jego osiągnięć. Co więc stało się z WUFKU, z ukraińskim Łarysa Briuchowećka kino, które na początku lat 20. z entuzjazmem przyjmowano w wielu krajach Europy, w Ameryce, a nawet w Japonii? Autorka mówi o tym już na pierwszych stronach przedmowy: „…dwudziesty wiek wniósł korektę w samo pojęcie pamięci, ponieważ żyjemy pod znakiem obecności czasu przeszłego, utrwalonego na taśmie — zarówno w kronice, jak i w kinie fabularnym. Lecz istnieje unikalny przypadek w historii światowego kina, kiedy to, co utrwalono na taśmie, władza chciała wymazać, nie wpuścić w przyszłość. Najpierw to kino zostało zdyskredytowane, potem zrujnowano jego solidnie zbudowaną strukturę, a następnie, niszcząc same filmy i część ich twórców, przez długi czas nawet nie wspominano o ich istnieniu”. Właśnie ten proces analizuje Łarysa Briuchowećka, szczegółowo zatrzymując się na wszystkich etapach, począwszy od momentu utworzenia WUFKU. Dowodzi ona, że ukraińskie kino lat 1922—1930 to prawdziwy fenomen, który zrozumieć można tylko wtedy, gdy weźmie się pod uwagę osiągnięcia całej ówczesnej kultury narodowej, w szczególności działaczy literatury pięknej. Autorka przytacza niepodważalne, lecz praktycznie nieznane fakty zaangażowania najzdolniejszych ukraińskich literatów, w szczególności Mychajla Semenki, Olesia Doswitniego, Majka Johansena, Jurija Janowskiego, Mykoły Bażana, Dmytra Buzka, Hryhorija Epika, Geo Szkurupija, Wałeriana Pidmohylnego i innych w tworzenie pierwszych filmów. Prawie nikt nie wie, że nawet słynny później reżyser teatralny Łeś Kurbas oddał hołd swojej miłości do tej dziedziny sztuki, tworząc kilka filmów, a za jego przykładem w proces filmowy weszło wielu „berezilowców” jako reżyserzy i aktorzy, którzy wnieśli w działalność Odeskiej Fabryki Filmowej cechy narodowe. Mykoła Sadowski również pracował dla kina i dla wielu jest to odkrycie. Sądzę, że dla wielu zaskakujący będzie również fakt, że sławny artysta Wasyl Kryczewski, jak pisze autorka, „wiele zrobił dla tego, aby zarysy filmów Odeskiej Fabryki Filmowej nabrały cech narodowych”. Wspomniane są też zupełnie nieoczekiwane postacie, które są odkryciem dla współczesnego czytelnika, powiedzmy, Wołodymyr Majakowski, który, jak się okazuje, usłyszawszy o sukcesach nowej sztuki, przyjechał do Odeskiej Fabryki Filmowej tworzyć ukraińskie kino. Dzyga Wiertow, którego światowa elita filmowa postrzega wyłącznie jako wybitnego rosyjskiego działacza filmowego, swój słynny „Człowiek z kamerą” kręcił właśnie u nas, w studiach WUFKU. Analizując działalność WUFKU, autorka dowodzi, że jego sukcesy opierały się na trzech postulatach: integrowaniu z kinem wysoce utalentowanych sił artystycznych (i nie tylko ukraińskich), wykwalifikowanym gospodarowaniu oraz intensywnych kontaktach z kulturą zachodnią. Każdy z tych kierunków autorka szczegółowo analizuje, dokładnie zatrzymując się na ogólnej sytuacji ekonomicznej na Ukrainie tamtego okresu, który charakteryzował się wprowadzeniem polityki NEP-u, co sprzyjało odrodzeniu przedsiębiorczości i rachunku ekonomicznego w ogóle, a także w działalności struktur WUFKU. W sferze ideologicznej wprowadzano krótkotrwały okres „ukrainizacji” na szczeblu państwowym, co wraz z normalnym klimatem gospodarczym stworzyło unikalną możliwość dla wybuchu ukraińskiego kina. O tym, że ukraińskie kino osiągnęło w tamtym czasie znaczące sukcesy, świadczą nie tylko filmy, które produkowało WUFKU, a tylko w 1927 roku, i to samych fabularnych, wypuszczono 30, i to bez finansowania państwowego, ale także opinie zagranicznych obserwatorów. O filmach produkcji ukraińskiej pisano w prasie Paryża, Brukseli, Rzymu, Pragi, Budapesztu, Sofii, gdzie uważnie śledzono ten proces, robiono stałe, dwutygodniowe przeglądy ukraińskiej produkcji. Pisano o tym również w Berlinie, Barcelonie, Nowym Jorku i innych stolicach. Ukraińskie kino było poszukiwane, intensywnie podpisywano kontrakty, prężnie pracowali recenzenci filmowi. Jednak nawet w tych czasach względnego spokoju i rozwoju ukraińskiego przemysłu filmowego imperialne nawyki „starszych braci” nigdzie nie zniknęły: autorka przytacza szereg przypadków, jak błyskotliwe ukraińskie filmy Przedstawicielstwo Handlowe Rosji już wtedy prezentowało za granicą bez wskazania ukraińskiego producenta lub wręcz przypisywało im rosyjską produkcję. Osobno chcę zatrzymać się na stylu autorskim. W monografii często mowa o bardzo bolesnych dla Ukraińców momentach. Cieszy, że autorka znalazła właściwy ton dla naświetlenia tych punktów zapalnych ukraińskiej historii. Nigdzie nie popada ani w patos, ani w hurrapatriotyczny styl, ani w gorzką ironię czy sarkazm. W monografii panuje spokojny ton uczonego-badacza, który preparuje fakty, badając przyczyny pierwotne tego czy innego zjawiska. Dzięki temu drażliwe momenty zdrady, dwulicowości, donosicielstwa nie stają się pikantnymi scenami dla ożywienia opowieści, lecz są analizowane jako system stworzony przez totalitarny reżim do niszczenia jakiegokolwiek przejawu wolności autorskiej jednostki, do totalnej kontroli nad autorem-twórcą. Szczególnie wyraźnie widać to, gdy Ł. Briuchowećka nawo-

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 15strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

w takiej ilości i z taką jakością. Po pierwsze — muzyka napisana przez naszego rodaka. A biorąc pod uwagę to, że “Kyiv Modern-Ballet” nie posiada orkiestry, współpracowaliśmy z Narodową Akademicką Orkiestrą Symfoniczną Ukrainy pod dyrekcją Wołodymyra Sirenki. W Kijowskim Domu Nagrań w całości zrealizowano nagranie partytury. Już 9 lipca pokażemy “Wija” na zamknięciu festiwalu “Balet w stylu modern” na scenie Odeskiej Opery Narodowej. Będą tournée po Ukrainie, planujemy także zagraniczne. A kijowski widz po raz drugi zobaczy balet już w październiku. Ołeksandr Rodin, kompozytor: — Bardzo kocham Gogola. Jego “Wieczory na chutorze w pobliżu Dykanki” to moja ulubiona lektura z dzieciństwa. I gwiazdy ułożyły się tak, że stworzyliśmy “Wija”. Po raz pierwszy w partyturze orkiestry symfonicznej wykorzystano dawny australijski instrument dęty, być może najdawniejszy instrument dęty na świecie. Jest kilka instrumentów perkusyjnych, które specjalnie wymyśliłem do tego utworu. Olha Nikitina, autorka treści wideo: — Dawno chciałam popracować z Radu Poklitaru. Zawsze bardzo interesowało mnie odwiedzanie jego spektakli. Dlatego kiedy zaproponował współpracę, byłam po prostu szczęśliwa. To uczucie wzmocniło się, gdy posłuchałam muzyki. Dmytro Kuriata, kostiumograf: — To już nasza piąta wspólna praca z Radu Witalijowyczem. Z nim nie jest łatwo, ale zawsze ciekawie. Filozofia, którą zawarłem w tworzeniu wizerunków i kostiumów, wychodziła właściwie od stroju ludowego. Dzisiaj, kiedy ubranie się zużywa, wyrzucamy je. A do stroju ludowego nigdy tak nie podchodzono. Bardzo go szanowano, pragniono, aby zawsze dobrze wyglądał, przekazywano z pokolenia na pokolenie. Nasz główny bohater — Choma Brut. Zadaniem było stworzenie stroju seminarzysty, ale tak, aby mógł w nim tańczyć, żeby było to piękne i harmonijne. To najtrudniejszy kostium, który stał się tym rdzeniem, na którym oparto stylistykę całego spektaklu, wszystkich innych postaci.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 15strona oryginału ↗

Ojczysta klasyka w wykonaniu baletu nowoczesnego

W Międzynarodowym Centrum Kultury i Sztuki („Pałac Październikowy”) po raz pierwszy pokazano balet Ołeksandra Rodina „Wij” w inscenizacji laureata Nagrody Szewczenkowskiej, głównego baletmistrza Akademickiego Teatru „Kijów Modern-Balet” Radu Poklitaru. Balet „Wij” to mistyczna historia na motywach opowiadania Mykoły Hohola, przypowieść o wierze i zwątpieniu, o próbie ludzkiej duszy i siły ducha. Szalona historia, która przydarzyła się studentowi Chomie Brutowi, opowieść o tym, co się dzieje, gdy wiara we własne możliwości nie jest wystarczająco silna, a sen coraz trudniej odróżnić od rzeczywistości. Są tu emocje, namiętności, rozpacz, walka z własnymi demonami. Jak rozpoznać zło, które czasami przybiera oblicze niewinnego i pięknego stworzenia? Jak przeciwstawić się samemu Wijowi? Kim on jest, Wij: snem, nieczystą siłą czy realiami teraźniejszości? Radu Poklitaru, baletmistrz-inscenizator: — Od 14 lat pracuję w Ukrainie. Przez ten czas stworzyłem wiele spektakli, głównie siłami teatru „Kijów Modern-Balet” — głównego dzieła mojego życia. Ale ani razu ręce nie dochodziły do ukraińskiej klasyki. Lecz w końcu zrozumiałem, że nadszedł czas. Jeszcze na wcześniejszym etapie, kiedy nie zdecydowałem się na utwór, zacząłem rozmawiać z kompozytorem Ołeksandrem Rodinem, omawiałem z nim warianty libretta. A pewnego razu Sasza powiedział, że ma ciekawą suitę do „Wija” Mykoły Hohola. Przesłał mi pliki w formie elektronicznej i zaproponował posłuchanie jako wariant. Posłuchałem muzyki i zrozumiałem, że Ołeksandr Rodin po raz kolejny przyjął mnie do własnego serca swoim talentem. Postanowiliśmy robić „Wija”: utwór ma wszystkie niezbędne cechy — fantastyczną historię, niesamowitą dynamikę, realizm i fantasmagorię, wyraziste obrazy. Jednak zrozumieliśmy, że brakuje muzyki do pełnowartościowego dwuaktowego baletu. Ołeksandr dopisał mniej więcej tyle samo muzyki, ile już było. Więc mamy partyturę. Nawet jeśli z jakichś powodów balet nie odniesie takiego sukcesu, na jaki liczę, to już samo w sobie stworzenie partytury muzycznej, napisanej przez naszego współczesnego, niemal klasyka ukraińskiej muzyki Ołeksandra Rodina, wejdzie jako znaczące zjawisko do wszystkich encyklopedii artystycznych kraju. Zachowaliśmy cały panteon postaci, mamy Chomę, Wija, Sotnika i Pannoczkę. Ale lubię wprowadzać do inscenizacji postacie, których nie było w pierwowzorze. Tym razem jest to dziewczyna Chomy, którą nazwałem Wasyliną. Mamy dwa składy wykonawców, oba praktycznie równorzędne. Główną postacią jest Choma. W czasie spektaklu tylko na cztery minuty schodzi ze sceny. To niesamowite obciążenie. Partię Chomy wykonują Władysław Detiuczenko i Illa Mirosznyczenko. Ważną postacią jest Pannoczka (Ołena Sałtykowa i Iryna Hłoba). Partia Wija to nasi czołowi soliści Artem Szoszyn i Dmytro Kondratiuk. To wydarzenie łączy wiele komponentów, które wcześniej nigdy nie łączyły się Panas Myrny, stworzył ją specjalnie dla Marii Zańkowieckiej. Aktorka zgodziła się grać główną rolę i nawet wzięła na siebie trud przeprowadzenia „Łymerywny” przez cenzuralne represje. 24 listopada 1891 roku w liście do Marii Zańkowieckiej Panas Myrny pisał: „Niewymownie dziękuję Pani, Wielce Szanowna Mario Kostiantyniwno, za Pani wieści o „Łymerywnie”. Jeśli pozwolono ją wystawiać, to tylko dzięki Pani staraniom o to. Ponieważ nie była przeznaczona na scenę, to zapewne i Pani, i Mykole Karpowyczowi przyjdzie niemało popracować, aby ją przystosować do sceny”. Twórcy baletu „Wij”

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 15strona oryginału ↗

Wyzwanie od młodego reżysera

W Narodowym Akademickim Teatrze Dramatycznym im. Iwana Franki niedawno sięgnięto po mało znaną ukraińską klasykę. Na Scenie Kameralnej im. Serhija Danczenki Iwan Urywśkyj wystawił spektakl „Lymeriwna”. Nowa inscenizacja stała się swoistym twórczym wyzwaniem młodego artysty. W podstawę fabuły sztuki włożono ukraiński folklor — ludową balladę o tym samym tytule o Lymeriwnie. Biedna matka, wdowa, zmusza córkę Natalię do porzucenia biednego, ale tak kochanego Wasyla i wyjścia za mąż za niekochanego Karpa, syna bogatej, pysznej Szkandybychy. Natalia, która kocha i żałuje swojej matki-pijaczki, opiera się. Podstępem, kłamstwem, namowami Natalię mimo wszystko zmuszają do zgody na to małżeństwo. Z czasem dowiaduje się, że została oszukana. Jedyne wyjście — rzucić wstrętne życie i udać się z ukochanym w wolne stepy albo… Sztuka napisana w 1883 roku. Panas Rudczenko, który tworzył pod pseudonimem Panas Myrny, pisał do Marii Zańkoweckiej: „Lymeriwna” — to rzecz, która wymaga wielkiego talentu. Tylko Twój talent oraz smak Mykoły Karpowycza dają mi nadzieję, że „Lymeriwna” pójdzie”. Maria Zańkowecka przekazała sztukę Mychajłowi Staryckiemu, razem stworzyli wariant sceniczny. Jesienią 1892 roku odbyła się premiera „Lymeriwny” w trupie Sadowskiego. Godnymi partnerami Zańkoweckiej w spektaklu byli M. Sadowski (Wasyl), P. Karpenko (Karpo), później do spektaklu weszły H. Zatyrkewycz-Karpynśka oraz H. Borysoglibśka — każda z aktorek w różnym czasie wykonywała role Lymerychy i Szkandybychy. Po raz pierwszy na scenie stołecznego teatru im. Iwana Franki w 1968 roku sztukę wystawili reżyser-inscenizator W. Łyzohub, scenograf B. Czernyszow, kompozytor L. Kaufman. Główne role wykonali: Natalia — T. Horczynśka, W. Płotnikowa; Wasyl — Ja. Syrotenko, O. Szawarśkyj; Karpo — W. Horobej; Lymerycha — P. Kumaczenko; Szkandybycha — A. Maksymowa; Knur — O. Omelczuk, O. Szutko; Oryszka — H. Slipenko, L. Tomaszewśka, Marusia — N. Łotocśka. W nowym spektaklu Iwan Urywśkyj wystąpił nie tylko jako reżyser-inscenizator, ale także jako autor składanej muzyki. Petro Bohomazow — scenograf i kostiumograf, a Pawło Iwliuszkin — baletmistrz. W spektaklu zaangażowani są zarówno znani, jak i młodzi aktorzy teatru. Wśród nich ludowa artystka Ukrainy Ołena Chochłatkina (Szkandybycha); zasłużeni artyści Tetiana Michina (Lymerycha), Dmytro Rybałewśkyj (Knur), Ksenija Basza (Oryszka), a także Maryna Koszkina (Natalia), Witalij Ażnow (Karpo), Chrystyna Fedorak (Marusia), Pawło Szpehun (Wasyl). — To moje pierwsze zwrócenie się ku ukraińskiej klasyce — opowiedział reżyser-inscenizator. — Nie starałem się zrobić spektaklu bardzo aktualnym. Tutaj jest akcent na relacjach rodziców i dzieci. Istnieje także wiele podtematów: o miłości, zdradzie. Brzmi również aktualny dzisiaj temat żołnierki. Dla mnie to jeden spektakl, dla aktorów — inny. Również dajemy widzowi możliwość stworzenia własnego spektaklu, w myślach stworzenia własnej historii, która być może wcale nie będzie podobna do naszej. Dobierałem muzykę do spektaklu z utworów różnych europejskich kompozytorów. Kocham teatr za jego syntetyczność, tutaj jest i kino, i grafika, i plastyka. Spektakl — to żywy organizm. Z czasem będzie się zmieniał, mam nadzieję, na lepsze. Stronę przygotował Eduard Owczarenko Zdjęcia ze strony teatru

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 16strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

są wstawki rzeczy pamiątkowych uczonego, członków jego rodziny, jego fotografie, mapy Austro-Węgier z lat 1895—1902, rękopisy, albumy, książki oraz poszczególne zbiory z autografami uczonego-ziomka; książki i zbiory prac oraz książki wielu pisarzy i uczonych Ukrainy oraz szeregu państw europejskich, które zostały przez niego wydane; ręcznie tkane ręczniki, narzuty, utkane przez ojca akademika — Mychajła Hnatiuka; przedmioty codziennego użytku Galicji, Huculszczyzny, Zakarpacia, Słowacji, Serbii. Siódmy pokój — pamiątkowy „Gabinet pracy Wołodymyra Hnatiuka”, gdzie znajdują się rzeczy pamiątkowe należące osobiście do Wołodymyra Hnatiuka, jego żony Ołeny, córek Iryny i Łesi, syna Jurija. Ósmy — magazynowy, biblioteka naukowa muzeum oraz wystawowy. Zbiory muzeum uczonego liczą około 10000 jednostek oryginalnych eksponatów, z nich około 1000 — pamiątkowych, wśród których są rękopisy, autografy, fotografie Wołodymyra Hnatiuka, członków jego rodziny, przyjaciół. Po nabożeństwie, otwierając święto, z powitalnym słowem zwrócili się dyrektorka muzeum, przedstawiciele władz lokalnych, naukowcy oraz goście. Podarowali oni muzeum nowe eksponaty. Po wycieczce krajoznawczej w pomieszczeniu muzeum goście odwiedzili cmentarz, grób Ostapa Stepanowycza Czeremszynskiego, założyciela i niezmiennego dyrektora muzeum. Po tym odbył się świąteczny koncert z udziałem zespołu „Kamerton” z miasta Monastyryska (kierownik Ołeh Błahyj), zespołu wiejskiego klubu wsi Wełesniw (kierownik Marija Stryżak) oraz zespołu z miasta Kozowa.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 16strona oryginału ↗

Po pół wieku

Romana Czeremszynska, dyrektorka Etnograficzno-Memoriałowego Muzeum Wołodymyra Hnatiuka we Welesniowie. W tamtym czasie miał on szczęście korespondować, spotykać się, otrzymywać unikalne materiały i eksponaty dotyczące Wołodymyra Hnatiuka od Łesi — córki Wołodymyra Hnatiuka, wnuczki uczonego — Lali-Chrystyny, Iryny — córki Mychajła Kociubynskiego, Tarasa — syna Iwana Franki, kompozytorów Mykoły — syna Filareta Kołessy, Stanisława Ludkiewicza, Semena i Kyryła — synów Wasyla Stefanyka, Płatonidy — żony Hnata Chotkewycza oraz innych. Właśnie publikacja w „Wilnym żytti” artykułu „Akademik Hnatiuk” Petra Medwedyka oraz inne materiały z lat 60. XX wieku stały się podstawą początku obecnego Etnograficzno-Memoriałowego Muzeum Wołodymyra Hnatiuka we Welesniowie! Etnograficzno-Memoriałowe Muzeum Wołodymyra Hnatiuka założono z inicjatywy mieszkańców wsi Welesniów Ostapa Czeremszynskiego i jego siostry Romany Czeremszynskiej 1 września 1968 roku. Ostap Stepanowycz już od 1961 roku zbierał materiały o życiu i działalności uczonego-ziomka, rzeczy osobiste akademika-welesniowianina oraz członków jego rodziny, eksponaty etnograficzne współczesne sławnemu krajanowi. Na żądanie Ostapa Czeremszynskiego we wsi Welesniów w latach 1964—1967 według projektu przewodniczącego miejscowego kołchozu „Drużba” Łewa Maciuka zbudowano specjalny budynek. W maju 1969 r. uroczyście otwarto „Etnograficzno-Memoriałowe Muzeum Wołodymyra Hnatiuka”. Tematyczno-ekspozycyjny plan Welesniowskiego Etnograficzno-Memoriałowego Muzeum Wołodymyra Hnatiuka opracowali na podstawie zebranych materiałów i unikalnych eksponatów pracownicy naukowi Tarnopolskiego Obwodowego Muzeum Krajoznawczego Ihor Hereta i Ostap Czeremszynski. W tamtym czasie w ekspozycji znajdowało się 400 eksponatów, które rozmieszczono w pięciu salach. Od 1976 roku ekspozycję rozszerzono o kolejne trzy sale. Ekspozycja muzeum mieści się w ośmiu salach oraz foyer, z których w czterech znajduje się opowieść o życiu i działalności naukowej ukraińskiego pisarza, etnografa, folklorysty, literaturoznawcy, językoznawcy, lingwisty, slawisty, historyka, historyka sztuki, tłumacza, wydawcy, działacza społeczno-kulturalnego, sekretarza Naukowego Towarzystwa imienia Szewczenki we Lwowie (1898—1926), członka korespondenta Rosyjskiej Akademii Nauk (1902), członka Naukowego Towarzystwa Etnograficznego Czechosłowacji (1905), akademika Wszechukraińskiej Akademii Nauk (1924), członka wielu towarzystw naukowych Austrii, Niemiec, Czechosłowacji, Szwecji, laureata Nagrody imienia Ołeksandra Kotlarewskiego (1913), w których. We wsi Welesniów 6 czerwca odbyło się liczne święto, poświęcone 50-leciu otwarcia Welesniowskiego Etnograficzno-Memoriałowego Muzeum Wołodymyra Hnatiuka oraz 565. rocznicy wsi Welesniów od pierwszej pisemnej wzmianki z 1454 roku. Tego dnia minęło 58 lat od czasu, gdy Ostap Czeremszynski rozpoczął korespondencję z akademiami nauk, archiwami i instytucjami naukowymi wielu krajów. Stamtąd strumieniem napływały nowe unikalne i oryginalne materiały oraz eksponaty dla przyszłego muzeum uczonego. Bądźmy razem! PRENUMERATA—2019 PRENUMERATA—2019 Koszt prenumeraty Koszt prenumeraty

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 16strona oryginału ↗

(z dostawą i kosztami pocztowymi): (z dostawą i kosztami pocztowymi): Kod pocztowy — 30617. Strona w katalogu — 79

Redaktor dyżurny Eduard OWCHARENKO Księgowość 279-41-46 Adres redakcji: ul. Chreszczatyk, 10-B, m. Kijów, 01001 E-mail: slovo_prosvity@ukr.net http://slovoprosvity.org http://prosvitanews.org.ua Korespondencja z czytelnikami — tylko na łamach gazety. Wydrukowano w spółce z o.o. “Mega-Poligraf”, 04073 m. Kijów, ul. Marka Wowczka, 12/14.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 16strona oryginału ↗

ZAPOWIEDŹ

Redaktor naczelny Mykoła CYMBALUK Kolegium redakcyjne Lubow HOŁOTA (przewodnicząca), Pawło MOWCZAN, Ołeksandr PONOMARIW, Mykoła TYMOSZYK Heorhij FILIPCZUK Mykoła CYMBALUK Iwan JUSZCZUK Zastępca redaktora naczelnego ds. produkcji Natalia SKRYNNYK 278-01-30 (tel./faks) na 1 miesiąc na 1 miesiąc 18 hrywien 11 kopiejek. na pół roku na pół roku 99 hrywien 41 kopiejek.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 16strona oryginału ↗

Na rok, na rok 195 hrywien 02 kopiejek

Odpowiedzialność za wiarygodność informacji ponoszą autorzy. Redakcja zastrzega sobie prawo do redagowania i skracania tekstów. Redakcja nie zawsze podziela poglądy swoich autorów. Przy wykorzystywaniu naszych publikacji odniesienie do „Słowa Proświty” jest obowiązkowe. Indeks gazety „Słowo Proświty” — 30617.

Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn