Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 4strona oryginału ↗

„Łagodna” ukrainizacja, czyli pobłażanie „pobłażliwym”

Слово Просвіти, №25 за 2021 рік

Heorhij FILIPCZUK, akademik. Przewracają się strony wydarzeń sprzed stu lat. Niewidzialne staje się widzialnym, przypominając, że „ten, kto myśli nie kategoriami narodowymi, a tylko polityczno-społecznymi, ten nie może zdobyć wolności dla swojego narodu”. Potwierdzeniem tego jest ideologia moskalofilstwa ukraińskich „przywódców”-socjalistów, która spowodowała sytuację, w której naród za ich ślepotę zapłacił krwią i zniewoleniem. Zrozumialsza staje się przyczyna nienawiści Wynnyczenki i socjalistów do Bołboczana, bo ten rozpędził w Charkowie „Ukraińską Radę Rewolucyjną”, zwołaną przez moskiewskich mienszewików, którzy należeli do „Russkogo sojuza”, a w Połtawie – zjazd „Związku Chłopskiego”, kierowanego przez lewych eserów. Z taką samą nietolerancją Wynnyczenko odnosił się też do Konowalca. Dlaczego? Bo oni walczyli o wolną Ukrainę, bronili niepodległościowej (nie autonomistycznej czy federalnej) linii budowy państwa narodowego, stając się niebezpiecznymi dla ugodowców. Zmieniały się czasy, pojawiały się nowe reżimy polityczne i obce państwowości. Ale gra w „sojusz” z moskwianami zawsze przynosiła Ukrainie tylko zło. Przykro, że kolaboracja, zdrada interesów narodowych, gorliwość przed Moskwą przejawiają się do dziś. Nie maskując się pod ideologię postyszewowskiej czy chruszczowowskiej „wyszywanki”, a otwarcie i agresywnie realizowane są antyukraińskie kampanie. Paradoksalnie dla Europy i zgubnie dla Ukrainy, że często takimi ignorantami Konstytucji są „narodowi” wybrańcy, wysocy dostojnicy państwowi. Obecnie po raz kolejny w Radzie Najwyższej Ukrainy rozpoczęto natarcie na język ukraiński w zbiorowym spisku ze wszystkimi tymi, którzy podgrywają próbom rosyjskiego rewanżu. Wszyscy oni są jednej maści: ci, którzy zrodzili i bronili złowrogiej „ustawy Ki-ka”; ci potomkowie profesorów-cenzorów w rodzaju nowickich-juzefowiczów, którzy byli „twórcami” ukrainobójczych ukazów wałujewsko-emskich; ci „nasi” oligarchowie, którzy nigdy nie wspierali języka ukraińskiego, kultury. Wręcz przeciwnie. Ci ostatni zawsze starali się gorliwie, w imię przekonań, wzmacniać wrogie antynarodowe narracje. Przypomnijmy chociażby o przekazaniu przez firmę „Tytanowe inwestycje” (ta struktura została zarejestrowana w Moskwie w 2014 roku, kiedy toczyły się najbardziej krwawe walki w Donbasie), kontrolowaną przez „ukraińsko-wiedeńskiego” oligarchę, 1,3 mln dolarów na przeprowadzenie w okupowanym Krymie ruskomirowskiego młodzieżowego „patriotycznego” wydarzenia „Tawrida”. Już wtedy ci ludzie powinni byli ponieść surową karę za popełnione zło, ale tak się nie stało... Pieniądze nie śmierdzą. Przecież kiedy państwo istnieje poza interesami narodowymi, to jego naród i nadal będzie postrzegany przez oligarchów tylko jako „humus” dla własnej korzyści. Dla takich „obywateli świata” wartości patriotyzmu mają inne wymiary. Dawno nadszedł czas nazywać prawdziwym Słowem Szewczenki („Brud Moskwy”) tych politykierów, urzędników, którzy występują przeciwko konstytucyjnemu statusowi języka państwowego. Antypaństwowcy, renegaci-janczarzy, sługusy-sprzedawczyki i ich potomkowie muszą wiedzieć, że zasługują na jedno – potępienie narodu. Bo napiętnowane hańbą będą „skorpiony na ukraińskie słowo”, które próbują niszczyć Język, Państwo, Ducha Narodu, który pragnie Wolności. Dlaczego tak częste są nawroty lingwocydowych przejawów dyskryminacji Ukraińców we własnym państwie? Oczywiście przyczyną jest „przyzwolenie” na dalsze panowanie na Ukrainie niedobitków „okupantów”: władców i polityków bez rodu i plemienia, oligarchów, obcych duchownych, którzy nigdy nie byli przychylni ukraińskim wartościom narodowym i państwowym. Swoimi działaniami zawsze potwierdzali wrogie nastawienie do jedności narodu ukraińskiego, jego tożsamości narodowej. Nawet w najbardziej sprzyjających okresach budowania państwa próbowali wypierać czynnik ukraiński we wszystkich segmentach życia. Ale największy rabunek narodowych zasobów duchowych i materialnych odbywał się, gdy na szczyty władzy wspinało się zbiorowisko lokajów-oportunistów, wiodąc kraj błędną drogą. Wszystko to przypomina tych socjalistów-polityków okresu zmagań narodowowyzwoleńczych 1917–1921 lat, zaznaczał w pracy „Historia narodu ukraińskiego” R. Młynowecki, że „przy każdej okazji śpiewali „Testament”, a potem... uchwalali uniwersały, w których zarzekali się „jedności z całą Rosją”, wmawiali, że trzeba odnosić się do sprawy narodowej w zależności od zaspokojenia interesów materialnych”. A dlatego i samą ideę narodową niepodległości Ukrainy uważali za tymczasową (zgodnie z „okolicznościami”). Wtedy, jak i teraz, zubożałemu proponowano „żołądkowość” zamiast wolności, świadomie zostawiali go bez chleba, ziemi, zasobów, woli, dobrego losu i, wreszcie, bez własnego państwa. Dlatego, kiedy dzisiaj w przestrzeni socjokulturowej wypłukiwane są język ukraiński, narodowe wartości humanistyczne, kultura narodowa, zmuszając Ukraińca do życia w okupowanym przez kolonistów środowisku informacyjnym i milczącego posługiwania się klonami: „jedinaja strana – jedyna kraina”; „kakaja raznica...”; „lisz by czełowiek choroszyj” oraz rozmytymi gastronomicznymi ideałami – wiedzmy, polityka wykorzenienia i denacjonalizacji ukraińskości trwa. Badania przeprowadzone przez „Przestrzeń wolności” pokazują niepocieszający obraz zmniejszenia realnego udziału języka ukraińskiego w wiodących kanałach telewizyjnych (41%), w 2018 roku – 64%. W 2020 roku udział języka rosyjskiego w prime-time wzrósł (46%), przeważając nad programami ukraińskojęzycznymi. Oligarchiczne kanały telewizyjne kontynuują narzucanie społeczeństwu rosyjskich narracji. Zakaz trzech kanałów telewizyjnych, które były otwartymi przewodnikami obcej ideologii, jest tylko nieznacznym krokiem na drodze deokupacji krajowego eteru. „Proświta” oraz inne organizacje społeczne żądają od władz zaprzestania rusyfikacji przestrzeni telewizyjnej. Zmniejsza się nakład gazet ukraińskojęzycznych (37%). W porównaniu z 2019 rokiem nakład książek ukraińskojęzycznych w 2020 roku spadł o 70%. NASTĄPIŁ SPADEK Z 30 MLN EGZEMPLARZY DO 9 MLN, CO STANOWI MNIEJ NIŻ 0,25% KSIĄŻKI NA OSOBĘ! Jest to najniższy wskaźnik w całej historii Niepodległości. Nawet średni wskaźnik dla świata (4 mld egzemplarzy, co daje ponad 0,5 książki na jednego mieszkańca Ziemi) świadczy o znacznym zacofaniu Ukrainy. Amerykański specjalista ds. polityki językowej Kurt Woolhiser twierdzi, że w niektórych regionach Ukrainy ukraińska państwowa onomastyka (nauka o nazwach): J. Rudnycki. Ukraińskie nazewnictwo (onomastyka) [Encyklopedia ukrainoznawstwa. Część ogólna (EU-I). Monachium, Nowy Jork, 1949. T. 1], M. Semczyszyn: „Z badań nad ukraińskim nazewnictwem osobowym” („Ridna mowa” 1934), Prace nazewnicze. Pierwsze wydanie książkowe z okazji stulecia urodzin 1856–1956. Seria „Nazewnictwo” / Pod red. J. Rudnyckiego. Winnipeg, 1957, cz. 14 i in. faktycznie stała się językiem mniejszości etnicznej, o „zmniejszonej wartości kulturowej”, podkładając minę o opóźnionym zapłonie pod tożsamość państwową i narodową. Tragiczne wydarzenia na Krymie i w Donbasie są tego potwierdzeniem. Nie zapominajmy, że agresywna ofensywa na język ukraiński nigdy nie ustała. Kiedy dzięki antykonstytucyjnej „ustawie” (2012 r.) odbyła się parada językowego separatyzmu (11 rad obwodowych i 15 miejskich przyjęło bezprawne decyzje dotyczące statusu języka rosyjskiego), to odbijanie się czkawką „ruskomirowskiego” surogatu trwa do dziś, jeśli trzeźwo oceniać sytuację w Charkowie, Mikołajowie, Odessie i innych miastach. Dlatego ukraińskość musi Słowem i Czynem odpowiedzieć samym sobie: „Kim jesteśmy?.. Czyimi synami?”; czy jesteśmy obdarzeni własnym Prawem, Wiarą, Siłą, Tożsamością? Wtedy nie wyhodujemy na Ukrainie złośliwego modelu okupacji antyukraińskością narodowego państwowotwórstwa na podstawie fałszywych wartości humanistycznych. Bo „NIE JEST MI WSZYSTKO JEDNO”. Wartości stają się fundamentem bezpieczeństwa narodowego. Przecież lekcje historyczne przypominają nam o przyczynowości stanu zarówno wzniosłości, jak i rozkładu cnót społecznych. D. Doncow w pracy „Gdzie szukać naszych tradycji” pisał: „My wspominamy tradycje Piotra Doroszenki, Orlika, Bohuna. A są i tacy, którzy chcą odnowić tradycje Kysela. Jedni sławią tradycje Mazepy, drudzy Koczubeja…”. Warto wybierać wartości, od których zależy duchowe wyzwolenie, istnienie Narodu Ukraińskiego i jego Państwa. Takim wiecznym skarbem jest Język Ukraiński! Polityka „łagodnej” ukrainizacji będzie wzmacniać wpływ „ruskomirowców”. Tam, gdzie przestrzeń socjokulturowa nie jest ukrainizowana, jest rusyfikowana, niosąc nowe zagrożenia i wyzwania. Zmobilizujmy się przeciwko ideologii panrosyjskiej tożsamości na Ukrainie i nie pobłażajmy „pobłażliwym”. Słusznie w tej kwestii zauważa fizyk-naukowiec Roman Maciuk: „Zrozummy wreszcie: języki europejskie zaabsorbowały grekę i łacinę w takim stopniu, że słowa-terminy dla wszystkich nowych pojęć czerpią faktycznie SAME Z SIEBIE, chociaż dla nas brzmi to jak BARDZO naukowy termin. Im trudniej wymówić, tym bardziej „naukowy”. Im mniej zrozumiały, tym bardziej PAŃSKI. Skąd „pożyczają” nazwy dla swoich wynalazków Amerykanie? Zapewne z angielskiego. To dlaczego by język ukraiński nie miał skorzystać z własnych, nadzwyczaj bogatych środków sufiksalno-prefiksalnych (przyrostkowo-przedrostkowych)?” (Tamże). Myślę, że aby z tego skorzystać, trzeba nie tylko znać ukraiński, ale być wolnym od małorosyjskich kompleksów, według których wszystko, co obce, jest ważniejsze od własnego, a także, jak zaznacza wybitny fizyk świata Iwan Puluj, „trzeba tworzyć swój sposób wyrazu. Fotografując niemiecki lub jakikolwiek inny obcy wyraz, wyjdzie taka żargonowa mieszanina, z której słynie moskiewska literatura naukowa” (I. Farion. Portret językowy Iwana Puluja. Lwów, 2017, s. 88). Zatem wchodźmy w głębiny własnej podświadomości i świadomości, skąd nieuchronnie wyłonią się rodzime metafory i asocjacje, a także zrozumienie tego, co decydujące: „Agresywność języka w nazywaniu na swój sposób nowych (choćby nawet sprowadzonych z innych języków) pojęć – to krytyczny warunek jego żywotności. Jeśli nie ma agresywności własnego języka – zastępuje ją agresywność obcego” (Roman Maciuk. Tamże.).

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn