Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
← Archiwum «Slovo Prosvity»

Слово Просвіти, №26 за 1996 рік

16 s. · 16 wpisów · PDF w Wikimedia Commons ↗ · CC BY 4.0

Tłumaczenie maszynowe z ukraińskiego. Cytaty, nazwiska i liczby sprawdzaj ze stroną oryginału. 5 z 16 wpisów jest wyświetlanych po ukraińsku, dopóki tłumaczenie jest aktualizowane.

Tekst wyodrębniono z PDF i automatycznie podzielono na materiały. Granice części materiałów nie zostały sprawdzone redakcyjnie: jeden wpis może zawierać kilka materiałów, tylko część jednego lub blok serwisowy (np. ogłoszenie o prenumeracie). Źródłem pierwotnym jest strona gazety w PDF.

Strona · s. 1strona oryginału ↗

Oryginał po ukraińsku · tłumaczenie jest aktualizowane

А-РОЕ Ітаде То Р ПІВНИИВНИМ Ме Як чо ШАНИ З акнннннномо цлавию ницо он ГАЗЕТА ВСЕУКРАЇНСЬКОГО ТОВАРИСТВА «ПРОСВІТА» ІМЕНІ ТАРАСА ШЕВЧЕНКА ЛИПЕНЬ, Ч./ (26) Г976 РОКУ - МУ ЩА ро і 14-15 ПАТРІАРХ ВОЛОДИМИР| | | / СУЦВІТТЯ "ТАЄМНИЦІ / ЙОГО ДОБА ро/ ОЛЕНИ КОМПАН Б/БЛІЙНИХ РОСЛИН 25 чериия 1996 року Перхопною Радою примнята І, - В СВОИ ХАТІ - Конституція України, Гідійншла в минуле радянська Конституція від 1978 року, а 4 ною |і псе те, що стамовило лагролу пноапий поза-аяЯємноє т, ПД МІ пишональним пінностим, ОодгатоОщшкоОпиИм УСІ ремлиттям україського пароду до полі, до НОВОГО, прамес ЛИСТ ОО) жо ай аЛкопу «Збулись пророчі єЄлома Мобаари її лемось таки коли ь'ь МОРІ ФІРІВІ НИК и! Діжл ДИС ПОЇ пі, хто відійшог у небесну Україну з мученицьким гаслом по устах «1 Україну, ід ПО ЦОЛІО"» слапа героям! - цеі їхнім подпигом записані п Конститумнюо ридкитпроте, що Україна є суверенною, незалежною демокритичною сощшально правовою г упиорною яєр Жан. й Україні утперджене єдине громадняистио Дер жаниим прапором України затперджено синьо Жжовани стяг їз двох ріономеликих горичомтальних полог державийм гербом - Гризуб, гіми держати «Ше не вмерла Україна... ». Державною моною України є українська мова, при цьому «держана забестемує | псесторопній розвиток і «румкацціому вання української . оо мови в усіх сферах суспільного життя ма всій - - о території України». Російській мопі, яко Мйобницим с маціональним мовам, якими користуються громадяни ре й раїни, гарантується пільший розвиток. -; ./ Конституція гарантує громадянам право притнат біол ісмості, з тому числі право власності на землю ОЖУЙто з Конституцією, український парламент зберігає назву «Верховна Рада», складається із 150 депутатів. Основною функцією Верховної Ради є прийняття законів і надання згоди ма призначення презилентом прем'єр-міністра, розгляд ї прийняття . рішень по програмі уряду, призначення звільнения з посади за представленням президента голови (Тс Вій пол мчух Нашіонального банку України. " ації зооееувнимкііьомиівідніними Згідпо з Конституцією, грошовою одиницею | ПД України є гривна, - цей пункт основного закону буле Коба РУ опедемно в дио після проведення грошомої реформи. /, Президент України, згідно з Конституцією, « Р глапою держами, гарантом суверенності, територіальної цілісності і Конституції України і пибирає ться сема родино па 5 років. Чергові вибори Верховної Рали КОНСТИТУЦІЯ УКРАЇНИ ПРОВ І України відбудуться й берези 199м року, вибори | че ЩА са ннай Гиччасовою сеєців лькою кочастою со зоєчразажмютчя 9зппРенА"! Ковстяєттуі! Укрь'яв |" черече 17996 реє Президента - пожонтиї 1999 року Також 28 черими Перховна Рада прийминла заком про введеним з дію Конститу ції України. «Та цей лаком проголосували 348 депутатів, проти (| ІМ, утримало си 2. Лернід Кучма тідміним стан Указ про проведеним референдуму з питань прийня Конституції У країни Пд о У країні « пеоОдИССиМІО м чер м, , ен Мойституци України Діжлдалися! Сподимаиннм мо роди лапоринм лем, збу лиси усі ремлими м кромки х поатуютитм, умінчолам м рижкоа ПИрмацім МАХАКОМ А Іль А гру дими м копи протигом понти ромім помоложноОє т Діждалиси, В дитмо, "С зуминнимосм, хай поде«м гермоьсм нами смоли, ОО Іди МИ МАЄМО МАМИ ( усмовним «Закон, пошу Україну, ми великий народ, що стиб0рим сою долю 1 єпою Монститумію, аОмомоану мм МН ХХ сторіччи сказати "сьому стітоїи МИ. УКРАНІСЬКИЙ НАРОД!
Strona · s. 2strona oryginału ↗
Ж ТРЖУМ оку, ім 4 гля Wicepremier odpowiada... W Gabinecie Ministrów Ukrainy starannie rozpatrzono Państwa zapytanie poselskie dotyczące wykonania przez Rząd Ukrainy Ustawy o językach. Informujemy, że zgodnie z wymogami przepisów Ustawy o językach Rząd Ukrainy, centralne i miejscowe organy państwowej władzy wykonawczej podejmują konkretne działania na rzecz harmonizacji stosunków międzynarodowych w kraju, duchowego, kulturalnego i społecznego odrodzenia narodów, wszechstronnego zaspokajania językowych potrzeb ludności. W wykonaniu uchwały Rady Najwyższej Ukrainy z 29 października 1989 roku w tej sprawie Rząd Ukrainy swoją uchwałą z 12 lutego 1991 r. nr 41 zatwierdził Państwowy program rozwoju języka ukraińskiego i innych języków narodowych na Ukrainie na okres do 2000 roku; odpowiednie programy regionalne lub kompleksowe plany zostały przyjęte Rok szkolny Język nauczania: ukraiński rosyjski 1990-91 48 z 1 1991-92 49 20 1992-93 5 1 48 1993-94 2 4 45 1994-95 1) 42 1995-96 59 39 Zgodnie z przewidzeniami Państwowego programu rozwoju języka ukraińskiego i innych języków narodowych na Ukrainie, w 1995 roku w obwodach: winnickim, wołyńskim, zakarpackim, iwano-frankiwskim, kijowskim, lwowskim, rówieńskim, tarnopolskim, chmielnickim i czernihowskim utworzono sieć szkół ukraińskojęzycznych zgodnie ze składem narodowościowym i potrzebami ludności. Ponadto obecnie w Żytomierskim podstawy kulturalnego narodowego odrodzenia. Znaczącą rolę w tej sprawie odgrywają biblioteki. Mimo ogólnego zmniejszenia zasobów księgozbiorów, uwarunkowanego trudnym położeniem materialnym, Wiadomości proświtiańskie PRZED ZJAZDEM «PROŚWIATY» Obecnie proświtianie w swoich oddziałach zbierają się na zebrania sprawozdawczo-wyborcze, podsumowują przebyty szlak i kreślą zadania dla poprawy pracy. W kwietniu–maju 1996 r. my p… ... narady inteligencji w Zbarażu …na temat «Rola ukraińskiej inteligencji na obecnym etapie dalszego rozwoju Państwowości Ukrainy». Proświtianie wzięli udział w przygotowaniu i przeprowadzeniu tej konferencji, a także w obchodach miasta, poświęceniu herbu i chorągwi dawnego Zbaraża. Podczas uroczystości odbyło się poświęcenie i odsłonięcie dwóch tablic pamiątkowych. Pierwsza z nich upamiętnia 125-lecie Towarzystwa «Proświta» i została umieszczona na dawnym budynku czytelni «Proświta». Druga tablica pamiątkowa została poświęcona fundatorowi Ukraińskiego Narodowego Domu w Zbarażu, Iwanowi Telewiakowi, który na cele budowy Narodowego Domu ofiarował część swojej ziemi, o wartości kilku tysięcy austriackich koron, na powierzchni kilku morgów. W Ukraińskim Domu Narodowym w latach 1928–1939 działała czytelnia «Proświty» oraz wszystkie ukraińskie organizacje. W uroczystości wzięli udział członkowie Młodej Proświty ze Zbaraskiej szkoły średniej nr 1. Na otwarciu wystąpił były uczeń tej szkoły, a obecnie nauczyciel w terenie. W 1995–96 roku w szkołach z wykładowym językiem ukraińskim, w obwodach kirowohradzkim i innych, utworzono optymalną sieć szkół, choć było to przewidziane do zrobienia dopiero w 1997 roku. Obserwuje się tendencję wzrostu udziału ukraińskiej książki. Dziś literatura w języku ukraińskim w księgozbiorach bibliotek stanowi 37,4 procent. Kwestia realizacji wymogów Ustawy o języku państwowym oraz wspomnianego Państwowego programu pozostaje pod stałą kontrolą organów państwowej władzy wykonawczej. W tym celu utworzono i działa Komisja Gabinetu Ministrów Ukrainy (zarządzenie z 23 września 1993 r., nr 787). Komisja analizuje stan organizacji pracy związanej z realizacją Państwowego programu przez ministerstwa i resorty oraz organy państwowej władzy na miejscach. W ciągu ostatnich półtora roku przeprowadziła ona kompleksowe kontrole działalności w obwodach czerkaskim, zakarpackim, mikołajowskim i sumskim, według wyników których podjęto odpowiednie decyzje. Obecnie prace te prowadzone są w obwodach czernihowskim i zaporoskim. Zgodnie z obowiązującym prawem dotyczącym języka pracy, prowadzenia dokumentacji i dokumentów organów państwowych, przedsiębiorstw, instytucji i organizacji, Gabinet Ministrów Ukrainy zlecił ministerstwom i resortom przeprowadzenie dodatkowych prac w tej sprawie (zlecenie z 12 maja 1993 r., nr 11036/5). Do przeprowadzania ekspertyzy wydawnictw ukraińskojęzycznych słowników, leksykonów i encyklopedii powołano i działa międzyresortowa komisja językowa, a w celu opracowania unormowanej ukraińskiej ortografii – Ukraińska Narodowa Komisja ds. Ortografii przy Gabinecie Ministrów Ukrainy (uchwała z 15 czerwca 1994 r., nr 402). Dzięki przeprowadzonym pracom sfera funkcjonowania języka ukraińskiego jako języka państwowego oraz innych języków narodowych stale się poszerza w zakładach edukacyjnych, w życiu naukowym, kulturalnym i w codziennym użyciu. We wszystkich organach państwowych, z wyjątkiem Autonomicznej Republiki Krymu, dokumentacja i korespondencja służbowa zostały w pełni przeniesione na język ukraiński, napisy na pieczęciach, stemplach i oficjalnych formularzach wykonano w języku państwowym. Całe państwowe sprawozdawczość statystyczna, począwszy od sprawozdania za 1992 rok, prowadzona jest w języku ukraińskim. Od czasu obowiązywania Ustawy o językach zarysowała się tendencja do wzrostu liczby uczniów, którzy uczą się w języku ukraińskim w ogólnokształcących szkołach Ukrainy (w procentach). Słowo PROŚWIATY Nasz indeks 30617. Bądźcie z nami! Odsetek uczniów-pierwszoklasistów spośród ogólnej ich liczby w Ukrainie, uczących się w języku ukraińskim w szkołach ogólnokształcących, wobec 61,1 procent w roku szkolnym 1992–93. Sprzyjało temu to, że Rząd Ukrainy znalazł niezbędne środki na wydanie nowego pokolenia podręczników. W 1995 roku wydano dla szkół 231 tytułów podręczników o łącznym nakładzie 30,4 mln egzemplarzy, z czego 160 tytułów ukraińskojęzycznych podręczników (20,6 mln egzemplarzy). Spośród 145 ogólnokształcących szkół otwartych w 1995 roku 107 to szkoły ukraińskojęzyczne, z czego 24 – w centrach obwodowych i innych miastach przemysłowych. Proces nauczania i wychowania w języku ukraińskim prowadzony jest w niemal połowie zawodowych zakładów oświatowych, wobec 17 procent w roku szkolnym 1990/91. Stworzono warunki do zaspokajania potrzeb edukacyjnych obywateli Ukrainy innej narodowości. Działa 178 szkół z krymskotatarskim, rumuńskim, węgierskim i polskim językiem nauczania, otwarto również klasy ze słowackim, polskim i bułgarskim językiem nauczania. Naukę języka ukraińskiego wprowadzono we wszystkich szkołach mniejszości narodowych. Począwszy od 1993 roku absolwenci ogólnokształcących szkół średnich, w tym rosyjskojęzycznych, zdają obowiązkowy egzamin z języka państwowego, którego wymagania w ciągu ostatnich dwóch lat zaostrzono (zamiast dyktanda uczniowie piszą wypracowanie). Nasilił się proces przechodzenia na język państwowy nauczania w szkołach wyższych różnego szczebla. Tak, jeśli w minionym roku szkolnym w języku ukraińskim studiowało 47,7 procent studentów uniwersytetów, akademii i instytutów oraz 50,5 procent studentów techników, szkół zawodowych i kolegiów, to w bieżącym roku szkolnym odpowiednio 51,2 i 55,3 procent. Ogółem zaś liczba studentów wszystkich szkół wyższych, którzy studiują w języku ukraińskim, zwiększyła się w porównaniu z 1993 rokiem dwukrotnie. Podstawy swobodnego posługiwania się językiem państwowym i ojczystym kładzie się w przedszkolach. Na koniec 1994 roku 65 procent przedszkolaków wychowywano w języku ukraińskim, a 34 procent w języku rosyjskim, wobec odpowiednio 63 i 36 procent w poprzednim roku. Działały także przedszkola i grupy przy nich, gdzie porozumiewanie się z dziećmi odbywało się w językach ojczystych. Od chwili wejścia w życie Ustawy o językach placówki kultury i sztuki przeprowadziły znaczną pracę na rzecz utwierdzenia języka ukraińskiego jako swojego języka ukraińskiego. W audycjach radiowych i programach telewizyjnych stosowano język ukraiński i rosyjski oraz języki tatarski i inne, a nakład wydawnictw wyniósł kilka milionów egzemplarzy. Znaczną mierą sprzyjała temu zapoczątkowana przez Ministerstwo Kultury akcja. W 1993 roku «Ukraińska seria biblioteczna». W ciągu lat 1994–1995 w tej serii wydano /0 tytułów książek, a w tym roku zaplanowano wydanie kolejnych 67. Praktycznie wszystkie ukraińskie teatry zmieniły swój status językowy. W fazie zakończenia ta praca w Donieckim Obwodowym Muzycznym i Dramatycznym Teatrze im. Artioma oraz w Sumskim Teatrze Dramatycznym i Komedii im. Szczepki. Obecnie studia filmowe Ukrainy niemal całą produkcję wytwarzają Przeważająca większość lokalnych i państwowych stacji telewizyjnych i radiowych w 1994 roku były nadawane w języku ukraińskim – odpowiednio 72 i 84 procent średniodobowej objętości całego przekazu, w języku rosyjskim 27 i 8 procent. Oprócz języków innych narodowości, których ludność zwarcie zamieszkuje w poszczególnych rejonach kraju. Tak więc z ogólnej objętości przekazu telewizyjnego i radiowego w obwodzie zakarpackim odpowiednio 12 i 42 procent audycji prowadzono w języku węgierskim, 6 i 12 procent w języku rumuńskim; w obwodzie odeskim – odpowiednio 1,4 i 7 procent – w języku mołdawskim. Przykłady postępu w realizacji Ustawy o językach istnieją w innych sferach naszego życia. Dlatego twierdzenie, że «za ubiegły czas Rząd nie dopiął rozszerzenia sfer używania języka ukraińskiego», nie odpowiada rzeczywistości i przekreśla osiągnięcia w utwierdzaniu języka ukraińskiego jako państwowego. Jednocześnie, podzielając troskę deputowanych grupy «Państwowość» o istnienie naruszeń ustalonego ustawodawstwem porządku przy wykonywaniu napisów na szyldach poszczególnych przedsiębiorstw, organizacji, szczególnie tych zajmujących się działalnością komercyjną, a także przy tworzeniu tekstów ogłoszeń, reklam, Gabinet Ministrów Ukrainy już w październiku ubiegłego roku wydał polecenie nr 20538/97 ministerstwom i resortom, Rządowi Autonomicznej Republiki Krymu, obwodowym, Kijowskiej i Sewastopolskiej miejskim administracjom państwowym, aby starannie przeanalizowały stan wykonania wymogów Ustawy o językach w wymienionych kwestiach i podjęły niezbędne środki w celu usunięcia uchybień. Gabinet Ministrów Ukrainy nadal będzie dbał o bezwzględne wykonanie Ustawy programy na Ukrainie. I. KURAS, wicepremier – minister Ukrainy Na placu, w centrum miasta, stoi pomnik biochemikowi, stend z gazetką ścienną «Ridne Slovo», organu miejskiej organizacji «Proświty». Gazeta ukazuje się raz w miesiącu. Przygotowujemy się do wzniesienia pomnika wielkiego uczonego, ojca ukraińskiej terminologii chemicznej, Iwana Torbaczewskiego, w jego rodzinnej wsi Zarudyncy koło Zbaraża, oraz pierwszego przewodniczącego towarzystwa «Proświta» na Wołyniu, Borysa Kozubskiego, w jego wsi Wielkie Rakiwce koło Wyszniwca, którego bolszewicy zamordowali w 1948 roku w obozach śmierci. A. MALEWICZ, przewodniczący Zbaraskiego Rejonowego Zjednoczenia Towarzystwa «Proświta» im. T. Szewczenki ROZMAWIAĆ Z WSZECHMOGĄCYM OJCZYSTYM JĘZYKIEM To prawo, nadane przez samego Boga naszego Pana każdemu narodowi, jest święte i nietykalne. Bo także Apostołowie Chrystusowi byli zobowiązani, za samym poleceniem Zbawiciela, oświecać plemiona i narody w ich ojczystych językach. Tak więc czynili oni dzieło miłe Bogu, siejąc ziarna nowej, prawdziwej Wiary na bezmiarach ziemskich przestrzeni. Jeśli jesteś Ukraińcem i chcesz, aby twoje duchowe wibracje, twoja modlitwa zostały wysłuchane przez Wszechmogącego, używaj do rozmowy z Nim swojego kodu genetycznego — ojczystego języka. Każdy świadomy chrześcijanin w Ukrainie zrozumie tę oczywistą prawdę. Lecz po ponad trzystuletniej kolonialnej zależności od Moskwy w duszach wielu Ukraińców pozostała duchowa ruina. Musimy bić na alarm, aby powstał jeden Pomiestny Kościół Chrześcijański w kraju. Właśnie w tym celu Ukraińska Cerkiew Prawosławna Patriarchatu Kijowskiego zorganizowała wraz z Ogólnoukraińskim Towarzystwem «Proświta» okrągły stół na temat «Cerkiew a kwestia językowa w nowej Konstytucji Ukrainy». Wydarzenie odbyło się w ... czerwca w budynku Związku Pisarzy Ukrainy. W dyskusji nad poruszonym problemem wzięli udział Jego Świątobliwość Patriarcha Filaret, przewodniczący Ogólnoukraińskiej «Proświty» Paweł Mowczan, doktor sztuki R. Stepowyk, Hennadij [...], Jurij Hnatkiewycz (naukowiec), Roman Kowal (DSU), Jurij Saenko (naukowiec), Jurij Muraszow (UK), Andrij Diaczok (naukowiec) oraz Hażaman. Byli też działacze «Proświty» z Kriwego Rogu i Krzemieńczuka. Zarząd obwodowego Towarzystwa «Proświta» zaprasza do udziału w Ogólnoukraińskiej naukowo-praktycznej konferencji historyków i religioznawców, poświęconej 750-leciu kanonizacji czernihowskich świętych księcia Michała i bojara jego Fiodora. Konferencja odbędzie się w Czernihowie 2–3 października 1 roku. Tezy wystąpień zostaną opublikowane. Adres: ul. Worowskiego 10. Telefon: Zgłoszenia do udziału należy przesłać do 10 września na adres: 290009, ї

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 3strona oryginału ↗

Początek tekstu może być niepełny — porównaj ze stroną oryginału

Wiadomości z Proświty TARNOPOLSKA «PROŚWIATA» – 120 Społeczność Tarnopolszczyzny uroczyście uczciła 120-lecie od dnia założenia «Proświty» w regionie. Uroczystości z tej okazji odbyły się 24 czerwca w budynku obwodowego teatru dramatycznego. Wśród gości świątecznych wydarzeń byli delegaci organizacji rejonowych Towarzystwa, kierownicy miasta i obwodu, przedstawiciele diaspory, obwodowych zjednoczeń oraz Centralnego Zarządu Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Proświta». Referat o 120-letniej drodze organizacji, jej osiągnięciach, o podwижnikach idei narodowej oraz o zadaniach w nowych realiach samodzielnej Ukrainy wygłosił obecny przewodniczący zjednoczenia «Proświty» Bohdan Hołowin. Z życzeniami do proswiatian zwrócili się przewodniczący obwodowej administracji państwowej Borys Kosenko, przewodniczący Tarnopolskiej Rady Miejskiej Wołodymyr Dołynnyj, pierwszy przewodniczący odrodzonego w nowych czasach Towarzystwa Roman Hromjak, przewodnicząca Ukraińskiego Towarzystwa Mieszkańców (UTM) z Chicago Wira Bodnaruk oraz przedstawiciel ukraińskiej społeczności Australii pan Do-Budenko. W imieniu Centralnego Zarządu w obchodach wziął udział pierwszy zastępca sekretarza Mykoła Nesterczuk. Podkreślił on konieczność jedności działań patriotów, skierowanych na umocnienie Państwa Ukraińskiego. W Ukrainie, jak zauważono, są dwie partie: Ukraińska i Antyukraińska. Kiedy drudzy działają zgodnie, to patrioci przez ambicje nie mogą dojść do porozumienia, działają rozproszenie, co nie sprzyja umacnianiu państwa. Pozdrowienia przesłał także w imieniu przewodniczącego Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Proświta» Pawło Mowczan. Za oddaną narodowo-oświatową pracę oraz w związku z jubileuszem wręczono dyplomy Centralnego Zarządu przewodniczącemu Tarnopolskiej «Proświty» Bohdanowi Hołowinowi oraz przewodniczącemu Buczackiego rejonowego zjednoczenia Romanowi Pasymkowi, a także Kameralnemu chórowi pieśni duchownej «Elegia» z miasta Borszczów. Mykoła NESTERENKO HEJ, WSZYSCY NA SICZ! Z okazji rocznicy niepodległości naszej Ukrainy działacze Proświty z Siczesławia zapraszają do wspólnego świętowania na Wielkim Kole potomków ukraińskich kozaków, które odbędzie się od 2 do 9 sierpnia 1996 roku w tradycyjnym miejscu, pod wsią Apulówka w rejonie nikopolskim, gdzie spoczywa prochy sławnego syna naszego narodu, koszowego atamana Wojska Zaporoskiego Iwana Sirka. Uroczystości, wspierane przez Narodową Akademię Nauk, Ministerstwo Kultury i Sztuki, Ministerstwo Obrony, Ministerstwo Finansów, obwodową i miejscowe administracje państwowe, przedsiębiorstwa i obywateli, wezmą udział czołowi naukowcy Ukrainy, znani aktorzy, zespoły artystyczne i organizacje sportowe. Na otwarcie święta oczekiwany jest przyjazd rodaków: Prezydenta Ukrainy Leonida Kuczmy, premiera Pawła Łazarenki oraz innych działaczy państwowych. W trakcie świętowania działać będzie Siczowy Jarmark ukraińskich przedsiębiorców. Wszystkich, którzy pragną aktywnie wypocząć i nawiązać kontakty ze znanymi ludźmi, zapraszamy do namiotowego miasteczka, zbudowanego na malowniczym brzegu Zatoki Aleksiejowskiej Dniepru. Otwarcie święta odbędzie się 3 sierpnia o godz. 11.00 przy Kurhanie Pamięci, wzniesionym w 1990 roku z okazji 500-lecia ukraińskiego kozactwa. Program imprez będzie rozpowszechniany na miejscu. Ogólnoukraiński społeczny Komitet Organizacyjny W Gabinecie Ministrów Ukrainy, z udziałem Ministerstwa Obrony, Narodowej Akademii Nauk, Ministerstwa Kultury i Sztuki oraz Ministerstwa Finansów, rozpatrzono i poparto propozycje Komitetu Organizacyjnego dotyczące przeprowadzenia imprez Wielkiego Kola potomków Ukraińskiego Kozactwa. W szczególności NAN będzie mogła udzielić niezbędnej pomocy naukowo-metodycznej organizatorom tej patriotycznej akcji. Do jej przeprowadzenia zostaną zaangażowani pracownicy tak znaczących instytucji kulturalno-oświatowych, jak Narodowy Rezerwat „Chortycja”, Dniepropetrowskie Muzeum Historyczne im. D. Jawornyckiego oraz zespoły artystyczne. 25 czerwca 1996 roku imię Michała Syroty stało się jednym z tych imion, które na zawsze wejdą do najnowszej historii Ukrainy. Każdy z nas chciałby przyłączyć się do tego wesołego grona i życzyć panu Michałowi Syrocie, jak i wszystkim nam, szczęśliwego postępu rodzimego państwa: Chwała Bogu, Konstytucja! Elektroniczne środki masowego przekazu — najważniejszy, poza ustnym «porozumiewaniem się», czynnik środowiska informacyjnego i narzędzie wpływu na ludzi. Otóż jeśli telewizja i radio przekraczają granicę, to jest to już zjawisko katastrofalnych rozmiarów. Obecnie w naszej przestrzeni informacyjnej dominuje język rosyjski, a często panuje otwarta niechęć nawet do dostrzegania Ukraińców i ich języka. Nie mówię już o niejednokrotnych przypadkach antyukraińskiej propagandy, na przykład o programie „Czarne koło” na siódmym kanale. Tymczasem, choć może to zabrzmieć paradoksalnie, ja jako etniczny Ukrainiec w swoim państwie mam pełne prawo nie znać żadnego innego języka poza ojczystym. Mam prawo, włączając telewizor o dowolnej porze, usłyszeć przynajmniej na jednym kanale język ukraiński. Faktycznie zaś jestem tego prawa pozbawiony. Natomiast etniczni Rosjanie w ukraińskim państwie korzystają z tego prawa w pełni. Jednak co to za „mniejszość narodowa”, która ma więcej praw niż rdzenna ludność? Dlaczego zatem prawie wszystkie kijowskie organizacje radiowo-telewizyjne prowadzą nadawanie po rosyjsku? Dlaczego państwowe kanały, na papierze – UT-1 – 18,2 procent, UT-2 – 32 procent materiałów (a w rzeczywistości znacznie więcej) – „nadają” po rosyjsku? Absolutnie nie kwestionuję prawa organizacji radiowo-telewizyjnych do nadawania w języku jednej z mniejszości narodowych. Niech jednak zarejestrują się jako organy narodowo-kulturalnych towarzystw tej czy innej mniejszości narodowej, a to powinna wyraźnie regulować ustawa; przy tym koniecznie musi być zachowana „norma procentowa”. Bo jeśli większość kierowników organizacji radiowo-telewizyjnych jest rosyjskojęzyczna, to jeszcze nie oznacza, że większość widzów na Ukrainie taka jest. Wreszcie istnieje ustawa o językach, ustawa o telewizji i radiofonii oraz Konstytucja. Tymczasem Krajowa Rada, zamiast czuwać nad przestrzeganiem tych ustaw, wydaje licencje bez oglądania się na język nadawania organizacji radiowo-telewizyjnych. Ogromne zdziwienie wywołuje ostatnie działanie Krajowej Rady: jak wynika z jej komunikatu prasowego, czas antenowy dla firmy telewizyjno-radiowej TET został zwiększony o trzy godziny – rzekomo „z uwagi na poprawę twórczej działalności”. A przecież, mimo to, że TET stale i bezczelnie narusza ustawę o telewizji i radiofonii oraz ustawę o językach… Teraz, po kwestii językowej – kilka Przestrzeń informacyjna Ukrainy ZOBACZYMY, CZY NAS USŁYSZĄ słów dotyczących profesjonalizmu organizacji telewizyjnych i radiowych Bez wątpienia Krajowa Rada powinna uważnie kontrolować, KOMU wydaje licencje. Jak to się dzieje, że w eterze pojawiają się programy nakręcone sprzętem domowym, o słabym obrazie i dźwięku, intelektualnie i twórczo ubogie? Jak mogło przeniknąć do eteru haniebne „Narodowe Telewizja Ukrainy” / Jak do eteru przedostało się „NART”? I jeszcze. Być może przy Krajowej Radzie powinna istnieć komisja kwalifikacyjna, która wydawałaby dokument uprawniający do zasiadania przed kamerą telewizyjną czy przed mikrofonem. Bo poziom kulturalny i językowy wielu dziennikarzy i prezenterów nie wytrzymuje żadnej krytyki. O telewizji satelitarnej. Główna przyczyna jej braku, jak zapewniają kompetentni urzędnicy, to brak satelitarnych kanałów z produktem programowym. Tymczasem większość zagranicznych kanałów satelitarnych – Polsat, Show-TV, Sat-Eins i inne – demonstruje głównie kupiony, przekładany produkt programowy. Na Ukrainie zgromadzono bogate doświadczenie w adaptowaniu zagranicznych programów, istnieje szereg niezłych programów rodzimej produkcji – choćby te „tabačukowe” wiadomości czy „Show długonosych” w UT-2. Przy dobrej woli organów państwowych kanał satelitarny można uformować w najbliższym czasie. Przyszłość ukraińskiego radiofonii i telewizji chciałoby się widzieć taką: Specjaliści wybierają te systemy techniczne, stacje nadawcze, które zapewniłyby najsprzyjający warunek dla radiofonii na całym terytorium Ukrainy. Pora już określić się, czy potrzebna jest technika cyfrowa, czy analogowa, w zakresie metrowym czy decymetrowym prowadzić telewizję. 2. Państwo ustawodawczo ustanawia Z Sn r a dy PO PRZYJĘCIU KONSTYTUCJI kierunki rozwoju technicznych środków nadawczych zgodnie z wybranymi standardami, dokonuje spisu i obliczenia wszystkich nadających się do nadawania częstotliwości oraz możliwych mocy urządzeń nadawczych na nich. 3. Producenci zapewniają bazę techniczną dla tej, tak zwanej „rewolucji częstotliwościowej”. 4 Rada Narodowa, rada nadzorcza albo inny organ pełniący podobne funkcje, na zasadach konkursu rozdziela częstotliwości między organizacje telewizyjne i radiowe, biorąc przede wszystkim pod uwagę ich zdolność do bezwarunkowego przestrzegania obowiązującego prawa, światowe standardy techniczne jakości nadawania oraz wysoki poziom twórczy produktu programowego. Przy Radzie Narodowej powinna istnieć komisja lub społeczna rada artystyczna, która wydaje licencje na prawo „dostępu do mikrofonu”. 5) Organizacje nadawcze, które posiadają licencje, prowadzą nadawanie, zapewniając wspomniany wysoki poziom twórczy i techniczny oraz bezwarunkowe przestrzeganie ustawodawstwa Ukrainy. 6) W przypadku naruszenia przez organizacje telewizyjne i radiowe przepisów Rada Narodowa stosuje wobec nich środki karne, aż do wstrzymania przez nie nadawania, albo rozpatruje kwestię pozbawienia ich licencji. Na zakończenie powtórzę jeszcze raz: wszystkie organizacje telewizyjne i radiowe, z wyjątkiem tych, które będą miały status organów towarzystw etnicznych, bezwarunkowo muszą prowadzić nadawanie w języku ukraińskim i stać na normalnych, patriotycznych pozycjach, tak jak to jest dla każdego cywilizowanego kraju. L. Dmytrenko

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 4strona oryginału ↗

Oryginał po ukraińsku · tłumaczenie jest aktualizowane

УРОК ДРУГИЙ. ПРО РЕЧІ, ЩО - ВІДОБРАЖАЮТЬ ІСТОРІЮ | ПРАГНЕННЯ НАРОДУ. о таких речей відноситься державна символіка, що має дуже важливе значення для кожної держави, для її народу. Саме тому кожний американець у своєму власному домі починає день із підйому державного прапора. Символікою нашої незалежної України є герб у формі тризуба (трояна), синьожовтий прапор і національний гімн «Ще невмерла Україна». Символіка, особливо в наший Україні, справа дуже серйозна, оскільки окремі люди з супротивників і справжніх ворогів нашої незалежності продовжують політичні спекуляції з цього приводу, користуючись необізнаністю багатьох людей в Україні 1 за її межами. Нас протягом десятиліть привчали знати тільки герб СРСР та червоний прапор. Гризуб 1 синьо-жовтий прапор трактувалися комуністичною пропагандою як бандерівська символіка, тобто символіка Організації Українських Націоналістів (ОУН). Тому це питання заслуговує пояснення. Герб СРСР стверджував так звану робітничо-селянську владу (тільки чомусь колгоспник і селянин безплатно не користувалися чорними «волгами» І «зімами»), а насправді нав'язував людству життя на засадах кріпацтва 1 кріпацької техніки -- серпа молота. Такісталося, як проектувалося у гербі: відставали від цивілізованого світу на 50-80 років, 1 врожаї колосових на кращих у світі чорноземах були і є в колгоспах у 3-4 рази нижчі, ніж у фермерів скандинавських країн на льодовикових грунтах, і затрати енергоносив на одиниціо виробленої продукци були 1 ще залишаються в 10-12 разів вищі, ніж у розвинутих країнах Навіть Німецька Демократична Республіка не захотіла мати в своєму гербі серп і молот, хоча був відповідний гиск з Москви накраїни соціалістичного табору, авзяла циркуль! розсувний кліоч " символи науково-технічного прогрес у Га засадах, закладених у герб і крива: вий прапор, СРСР державою з низьким римоем життя дей шігоелекгуальюим ріДдОКРемлоні ВІД інформаційного простору, зарубіжне радіо глушилося потужними стай ПБВІДСТалоїо МІО ІІНЗьКкИ м | ЛІОДИ СПІТОВОГО СУСПІЛЬСТВОМ ІЗ рівнем були ееенвнннннвнниннихнни ння ІПОВІГІ, Р РЕ ня - л-в С ант 0 й Б | (Продовження, поч. диб. ч. нн а о нон війсьКкОВИМИ радіостанціями, після середньої школи ніхто не знав як слід жодної іноземної мови) і потужним військовим потенцшалом Герб України тризуб має багатотисячолітню історію. Навіть жартівливий морський ритуал при перетині екватора 1 свята моряків завжди супроводжуються тризубом у руках грецького бога Посейдона (римське ім'я - Нептун, скіфське -- Тагімасад). Однак Посейдон був не тільки богом моря, він також був богом річок, конярства, родоначальником атлантів і наших прапращурів царських скитів. За свідченнями Платона, царі атлантів, за заповітом Посейдона, кожні 5-6 років збиралися для взаємоконтролю у головному святилищі Посейдона. При цьому обов'язковими атрибутами зустрічі було священне блакитне вбрання і золота дошка, в якій царі записували свої рішення і залишали їх у святилищі як історичні документи. Якщо припустити, що перекази, передані Платоном, скіфські і еллінські міфи відображають реальні події, то цілком имовірно, що тризуб і блакитно-жовта барва живуть на українській землі з допотопних часів. Тризуб має глибокі корені в історії українського народу. Він широко використовувався за часів князювання в Києві Володимира Великого (9980-1015), Зберігся на золотих і срібних монетах Володимира и інших пам'ятках культури. Протягом століть був поширений в усіх князівствах Київської Русі як символ князівської влади Рюриковичів. Занайдавнішими і найсучаснішими уявленнями основою світобудови є стан рівноваги протилежних енергій. Різні вчення дають різні назви цим енергіям: позитивна і негативна, чоловіча і жіноча, батьківська і материнська, Мудрість і Знання, розум і душа 1 т. д. Їх рівновага породжує третю енергію -- синівську, тяжіння, любов, а всі разом творять різні комбінації енергії. Троїстість побудови проявляється в нашому тримірному світі Християнський світогляд відображає уявлення вищої сили, що керує світом, в особі Бога-Творця у трьох іпостасях, Хрест -- знак тримірного світу, всесвіту, життя. В ПпьоОму підКресліосться значимість СИНІВСЬКОЇ виникає при поєднайнн чоловічої енерги, зображетої енергії, що вертикальним стовпом І жіночої енергії, кображеношї у витляді горизонтального Гризуб символізу хрест гу ж саму МУДРІСТЬ пгамння 1 /МОБОг, які пиХхоОдДЯяТті ІЗ ОДНОГО ДЛЯ ВМ пПиробСах стОониа ІІТ МИЦТІО енер ІЦО (І пасіх джерела руусгрічається на гоні- чарнших оОрої, 'ТОСКОЛЬРІНХ рисунках та їиштих історичних знахідках Азії ПОСТІ па територіях Середньої Кавказу, п ПАЙ, ФОтож громадяни У краши, можемо пишатися гер Ііраїи, ГОвіочци МИ, УРОКИ ДЛЯ УКРАЇНЦІВ І РОСІЯН, ЯКІ ЖИВУТЬ В УКРАЇНІ 6/ ее ЕНН них бом тризубом як символом загально- людських цінностей Прапор України також має свої корені в глибокій істори нашого народу. Синій і жовтий колір були улюбленими на теренах України, про що згадував Платон. Цікаву версію відносно синього і жовтого кольорів серед нашого народу висунув мовознавець М. Рогович. Він стверджує, що СЛОВО «ХОХОЛ» Нне російського походження, а монгольського. Складається з двох монгольських СЛІВ: «ХОХ» -- синій, 1 «улу», «юлу» -- жовтий, які при словоз'єднанні перекладались як синьо-жовті. Отже, із цього можна припустити, що синій і жовтий кольори могли бути кольорами племінних об'єднань слов'ян ще до монгольської навали. Нині прапор України символізує характер, ментальність українця, стремління до злагоди, миру (українець ніколи не вів загарбницьких воєн), добробуту. Синій колір у прапорі символізує чисте небо, мир і злагоду, жовтий -- пшеничне поле, як символ достатку 1 працелюбності українця. Як бачимо, і герб у вигляді тризуба, і синьожовтий прапор не є символами ОУН чи УПА (ці політично-військові організації, що боролись за нашу самостійну державу проти німецьких і більшовицьких загарбників, мали червоно-чорний прапор -- символ покарання чорних сил і любові до української землі), а є символікою загальнонаціональною Гімн держави «Ще не вмерла Украша» написав у 60-х роках ХІХ століття відомий український поет, етнограф, фольклорист, член Російського географічного товариства, лауреат золотої медалі Петербурзької академії наук Павло Чубинський (1839-1884). Поезія гімну вперше була надрукована в 1863 році 1 дуже швидко набула популярності в народі, серед інтелігенції, студентства | гімназистів Музику написав український композитор і диритент Михайло Вербицький (181 5- 870). Гіми «Ще не вмерла Україна» не був єдиним. За національні гімни вважали «Заповіт» Гараса Шевченка. церковийй гімн україни «Боже Великий Єдиний, нам Україну храни» |сл. О, Котис ького, муз М. Лисенка) Як бачимо, і герб нашо) держави три- зуб, і ситьо-жовтитй прапор, 1 гімн «Ще не вмерла Україна» несуть у собі пре- красти ідеї, глибоку іс торичну пам'ять, а ГОМУ ІХ Ппопинен Шшаїгупати Кожен украшець, кожен ромадянит нашої хер- жани Багато ПОоКУЛлЯяцІЙ 1 "Та ПТО МІУ, ЧСПпОроОозУМІНь у СУСПІЛЬСТВІ ЩО пороежипваю ПОСЛлЛІДКИ Кому ПсСтичногоО ПОрІОДЛУ свого ІС1ГУуВецн я зикликають с опа Рене М. зерниония «Адоородій» «ч«аовариті». Нас на пря вим! ватися пристойності, бути ввічм МАповІДати при спілкуван мкКим модина звернулася д!: вчали, що там, де пан, на противагу є «бидло», «Холоп», «кріпак». Тут СЛІД зазначити, що кріпацтво на українській землі було введене під час панування над Україною Російської імперії. Коли ж уживається звернення «товариш», то Це, кажуть, асоціюється з чимось особли» | | вим, дружнім х Переважає думка, що слово «пан» прі йшло в Україну з Польщі. Насправді це слово грецького походження. Так називали бога лісів. Згодом бог Пан став покровителем мисливців, пастухів, бджолярства. Вважалося, що цей бог був лагідним, грайливим, дбайливим - звідси і українське слово «панькатися». Коли ж бог сердився, обурювався, то наводив на людей паніку, панічний жах. На честь бога Пана в античні часи зводили храми -- Пантеони. І сьогодні в складних словах грецького походження «пан» відповідає слову «все» -- панацея, панорама, пантомама, імена Степан, Пантелеймон, Панкрат. Ці імена символізують божу зверхність. Слово «пан» живе! досі серед італійців, і навіть у Мордові. Не можна прийняти як правильне походження слова «пан» з польської мови ще 1 тому, що православна церква не могла запозичити фу г у поляків-католиків такі слова, як панотець, паніматка, панікадило, панахида. Таким чином, можна переконливо вважати, що звертання «пан, пані, панночка. панич» -- це слова, що йдуть ІЗ глибин нашої історії. Ці звернення підкреслюють особистість, величність людини, до ЯКО! звертаються. Так і слова «добродій. добродійка», які часто в Україні вживе" ються як звернення, підкреслюють одразу хороші сторони характеру людини, А? якої звертаються, палаштовулють розмо" ву на хороший лад. Слово «товариш» у словнику да подається як похідне від слова «товар? у, продавали 809 о, Спо" давні часи людей обманювали на речі, тому, можлив чатку декількох людей, що продавали» почали називати товаришами тобто рівними між собою. В деяких районах Росії чоловік жінку, або подруга ПОАР? з РУТ громи гу, називали гобто рІВІ - ; пис по бро! говаркою ловмоВванния, як товариши говаришт по Оіді1їт. д Як би звернення не трактувал КОЖНИМ І ромадяним повинен дотр ось але ТИМ ховОмМ (Далі буде) ки і техміку Україн імних ма)" м. Полтав? заслужемні діяч чау дохтортелхи професор, Р ані " Б а іі з ЗАКО ний ОЛЯ ці і ольціЙчннию ціане о ач ть
Strona · s. 5strona oryginału ↗

Początek tekstu może być niepełny — porównaj ze stroną oryginału

PATRIARCHA WOŁODYMYR I JEGO EPOKA 14 lipca 1995 roku odszedł w wieczność, przyjąwszy święte tajemnice, Patriarcha Kijowski i całej Rusi-Ukrainy Wołodymyr Pierwszy. Następca Patriarchy Mstysława, już za życia zyskał szeroką sławę. Więzień stalinowskiego GUŁAG-u, aktywny działacz ruchu szestydziesiątników, więzień celi śmierci we Włodzimierskim więzieniu, członek dziś legendarnej Ukraińskiej Grupy Społecznej Wspierania Wykonania Porozumień Helsińskich, inicjator odnowienia autokefalicznego Kościoła Ukraińskiego, biskup, arcybiskup, metropolita prześladowanego Kościoła, a wkrótce Patriarcha Kijowski – oto dalece niepełny wykaz drogi życiowej męczennika, jaką przeszedł Patriarcha Kijowski. W pamięci współczesnych pozostanie jako kaznodzieja Kościoła Chrystusowego oraz jako aktywny działacz społeczny i polityczny. Trudno chyba znaleźć wśród dzisiejszego episkopatu Ukrainy i diaspory osobowość, która uosabiałaby zarówno zbrojną walkę OUN-UPA, jak i ruch kulturalno-artystyczny lat 60. i 70., a także najnowsze narodowe odrodzenie Kościoła – praktycznie wszystkie etapy narodowo-wyzwoleńczych zmagań w drugiej połowie XX wieku. Niewiele osób wie, że latem 1988 roku wtedy ojciec Wasyl Romanjuk przekazał Wykonawczemu Komitetowi Ukraińskiego Związku Helsińskiego projekt apelu w sprawie odrodzenia Ukraińskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego na ojczystej ziemi i zaproponował utworzenie grupy inicjatywnej na rzecz jego odrodzenia. Wkrótce ruch cerkiewny na rzecz autokefalii objął całą Ukrainę. Zaczęły powstawać nowe klasztory, uczelnie, periodyki religijne; książki liturgiczne znalazły swojego czytelnika. I na każdym etapie budowy Cerkwi widzieliśmy władykę Wołodymyra. Kieruje Wydziałem Misyjnym Patriarchatu Kijowskiego, łącząc to z pełnieniem obowiązków wikariusza eparchii kijowskiej. Odbywa liczne podróże misyjne nie tylko do najodleglejszych zakątków Ukrainy, ale i do ukraińskich wspólnot na Kubaniu i Syberii. Na każdym odcinku budowy Cerkwi był zawsze oddany wielkiej sprawie odrodzenia narodowego, pracował wytrwale, często bez koniecznego odpoczynku... Nie miał praktycznie żadnego majątku osobistego. Nie dbał o własny dobrobyt. Już na początku 1992 roku, podczas odwiedzin ówczesnego biskupa Wołodymyra, jeden z działaczy ukraińskiej emigracji zapisał w swoim dzienniku: «Weszliśmy do „rezydencji” (jestem zmuszony wziąć to słowo w cudzysłów), która bardziej wyglądała na celę więzienną: jeden pokój, który służył za sypialnię, salon, jadalnię, kuchnię i kancelarię. Gdy tylko wszedłem do tej rezydencji, przed moimi oczami pojawił się nie biskup wolnego Kościoła, lecz męczennik za swój Kościół, za swoje państwo – wolny więzień we własnym wolnym państwie. „Jaki potężny ukraiński geniusz”, – pomyślałem. Wolny Kościół w wolnym państwie, a biskup nie ma miejsca schronienia, – a wierni nie strzelają, jak… w innych krajach nie podkładają bomb, nie szemrają, nawet nie narzekają zbyt głośno, lecz pokojowo, w modlitewnym nastroju maszerują ku wolności obiecanej przez Boga. Nawet sam biskup, który zostawił swoje zdrowie na Syberii, spokojnie odnosił się do rzeczywistości, która zapanowała na naszej ziemi. Takie rzeczy mogą dziać się tylko na ziemi błogosławionej przez Boga, na granicy dwóch światów». Czas niczego nie zmienił w codziennym życiu nowo wybranego Patriarchy. Nigdy nie otrzymał on katedry Świętej Zofii ani rezydencji w Metropolitalnych Pałacach — godnych jego patriarszej godności. Śmierć zastała go w tymczasowo przystosowanych na mieszkanie pomieszczeniach w kancelarii Kijowskiej eparchii. «Na naszej, nie swojej ziemi» — mówił. Dotyczyło to w pełni warunków życia i działalności Patriarchy Wołodymyra. Jako wyrzut sumienia dla współczesnych wygląda to wszystko na tle pochlebstw wobec moskiewskiej hierarchii na Ukrainie, czym bawią się nasi politycy. W pamięci współczesnych Patriarcha Wołodymyr pozostanie także jako autor wielu prac, rozproszonych po licznych wydawnictwach, które wymagają uporządkowania i uważnego studiowania. Zebranie ich razem i wydanie oddzielną książką będzie najbardziej godnym wyróżnieniem jego ascetycznego życia. Wyjątkowe znaczenie w życiu religijnym Ukrainy w ciągu ostatnich dwóch lat miało stanowisko Jego Świątobliwości Patriarchy Wołodymyra w sprawie zjednoczenia ukraińskiego prawosławia. Stanowisko to opierało się na zasadniczym przekonaniu o potrzebie autokefalicznego ustroju narodowego Kościoła. Patriarcha Wołodymyr był znany i rozpoznawalny w religijnych kręgach świata. Jego wizyty pod koniec lat 80. w światowych centrach chrześcijańskich, wystąpienia w prasie i w radiu, wykłady przed chrześcijańskimi zgromadzeniami zostały przyjęte niezwykle życzliwie. Epoka w historii ukraińskiego prawosławia, w której żył i tworzył Patriarcha naszej duchowości, epoka powrotu do zapomnianych, ale wiecznie żywodajnych źródeł miłości, zgody i pokoju. Przez stalinowskie obozy koncentracyjne, przez cele śmierci Włodzimierskiego więzienia, przez karcery obozów na Mordowii i w Jakucji oraz przez obelgi nowoczesnych chochłów-janczarów w swoim sercu, Patriarcha Wołodymyr nosił w sobie wielką i bezgraniczną miłość do Boga i Ukrainy. Nie pozostawił po sobie testamentu. Śmierć zaskoczyła go nagle... Ale prawdziwym testamentem dla dzisiejszych i przyszłych pokoleń będzie jego życie! FILARET, Patriarcha Kijowski i całej Rusi-Ukrainy и т «ТМ , . прЛу РИ ПИ . я че Рея ш Р, "т «Oto czym jest władza radziecka: uważają, że mają prawo dopuszczać się wobec człowieka wszelkiego rodzaju bezprawia i że człowiek nie ma prawa potępiać ich za zbrodnie, które popełniają przeciwko niemu. Żądają, aby represjonowany nie oburzał się, lecz przeciwnie, wychwalał władzę radziecką za to, że raczyła pozwolić mu bez winy siedzieć w więzieniu. Trudno powiedzieć, czego w tym więcej — podłości czy bezczelności. Wiem tylko jedno — że normalnemu człowiekowi to się w głowie nie mieści, dlatego uważam za swój obowiązek jako kapłan i wierzący przedstawić swoje myśli na ten temat światowemu chrześcijaństwu oraz wszystkim instytucjom międzynarodowym, które stoją na straży sprawiedliwości i pokoju, ponieważ podobnych losów w tym kraju są miliony, i jeśli wtedy, w okresie wojny i pierwszych latach po wojnie, grzesząc przeciwko sumieniu, mogli usprawiedliwiać te bezprawia, to teraz, w ostatniej ćwierci XX wieku, dla tego nie może być żadnego usprawiedliwienia. Tylko tępa bezduszność i dzika okrucieństwo może wtrącać człowieka na długie lata do obozów koncentracyjnych za niewinne myśli i przekonania, wyrażone wobec drugiego. Żaden pokój i przyjaźń między narodami nie są możliwe, dopóki ludzie będą deptać sprawiedliwość i uciskać jedni drugich, a dokładnie to dzieje się w ZSRR — kraju, który demagogicznie nazywa siebie twierdzą pokoju, a u siebie w domu depcze wszelką sprawiedliwość i elementarne prawa człowieka. Okrucieństwo tego reżimu nie zna granic, są oni zdolni do wszelkich zbrodni przeciwko pokojowi i ludzkości. Przykładem tego jest mój własny los i wiele innych, podobnych do mnie». Z oświadczenia represjonowanego kapłana Wasyla Romaniuka do Światowej Rady Kościołów, 1976 r. ZWRACAMY SIĘ DO UKRAİŃCÓW NA UKRAINIE I POZA UKRAINĄ ŻYJĄCYCH Mija rocznica odejścia w wieczność, po przyjęciu Świętej Tajemnicy, męczennika za wolność Ukrainy — Patriarchy-Wyznawcy Świątobliwego Wołodymyra. Podczas jego pogrzebu ciemne siły dopuściły się znieważenia jasnej pamięci Patriarchy, narodu ukraińskiego, moralności i sumienia człowieka. «Ale niezdolni Bóg, ab prawdy». I podobne czyny czeka Sąd, a przede wszystkim Sąd Boży! W naszym ludzkim bycie, w naszej świadomości już wykrystalizowała się odpowiednia myśl i ocena tych wydarzeń. Nie należy kierować się pozorem zemsty, nienawiścią... Nam trzeba budować nowe ukraińskie społeczeństwo, nowe pokolenie ukraińskich patriotów. Ta budowla ma opierać się przede wszystkim na miłości, przebaczeniu, porozumieniu, dobroci. 18 lipca – w rocznicę tragicznych wydarzeń – zbierzmy się na Placu Sofijskim ze szczerą modlitwą, z miłością... Nasze hasło: «Ukraina, porozumienie, demokracja». Historia niczego nie zapomina – opiera się na pamięci ludzi. W kodzie genetycznym ukraińskiego narodu te tragiczne wydarzenia zostaną zapisane na zawsze... Obok Hołodomoru i represji... Obok nieśmiertelnej chwały kozactwa, pierwszej w świecie Konstytucji, wiary i męczeństwa podwижników. Jednoczmy się w Imię Boga | Ukrainy! Stańmy do szczerej i oddanej modlitwy za naszą świętą ziemię i naród ukraiński! Paweł MOWCZAN, Przewodniczący Towarzystwa «Proświta», posł do Rady Narodowej Ukrainy

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 6strona oryginału ↗
W niezależnej Ukrainie nadal nie stworzono niezbędnej bazy prawnej dla wydawnictw książkowych jako sfery gospodarki i kultury, która miałaby regulować cywilizowany rynek produkcji drukowanej. Oczywiście upadek sprawy wydawniczej ma u podstaw poważne przyczyny ekonomiczne okresu przejściowego od starego, zbankrutowanego systemu do stosunków rynkowych, które kształtują się trudno i spontanicznie, poza polem prawnym i bez regulującej roli struktur administracyjno-państwowych. Wiadomo, że na Ukrainie w 1990 roku istniało 27 wydawnictw, a w 1994 roku ich liczba wzrosła do około 750. Spośród nich Państwowemu Komitetowi ds. Prasy (obecnie Ministerstwu Prasy i Informacji) podporządkowano tylko 24 wydawnictwa książkowe oraz wydawnictwa gazet i czasopism, 128 – różnym ministerstwom i resortom, 28 – lokalnym organom samorządowym, 76 – organizacjom społecznym i religijnym, a około 400 – wydawnictwom prywatnym. Ile z nich jest ukraińskich – nie wiadomo. Choć znikoma liczba ukraińskich książek na rynku księgarskim daje wyobrażenie o tym, czym w istocie są w większości te wydawnictwa. Cenzury nie ma. Jest wolność słowa. Wydawałoby się, że wreszcie w wolnej Ukrainie rozwój sprawy wydawniczej ruszy naprzód dzięki zniesieniu nadmiernej centralizacji i dyktatu jednej partii państwowej; że przy różnych formach własności i podporządkowania pójdzie w górę, a jedynym regulatorem będzie popyt rynkowy. Tymczasem obserwujemy nawet coś wręcz przeciwnego. Dominuje interes komercyjny, nastawiony wyłącznie na zysk, daleki od ukraińskiej kultury i kultury w ogóle. Państwowi mężowie w końcu się opamiętali. Dekretem Prezydenta Ukrainy z 28.11.95 r. nr 158/95 zatwierdzono „Państwowy program rozwoju wydawnictw książkowych i prasy na okres do 2000 roku”, w którym między innymi powiedziano: „Działalność wydawnicza stanowi trójjedyny technologiczny kompleks, do którego wchodzą struktury redakcyjno-wydawnicze, przemysł poligraficzny, sieć dystrybucji książek, a także organizacje zajmujące się kształceniem kadr, zabezpieczeniem naukowym i materialno-technicznym, przechowywaniem, państwową bibliografią i statystyką wydawnictw drukowanych”. Ta piękna koncepcyjna zasada, według której wydawnictwo jest trójjedynym technologicznym kompleksem, trafiła do dekretu Prezydenta Ukrainy wtedy, gdy w rzeczywistości takiego kompleksu już praktycznie nie było, szczególnie w części dotyczącej sieci dystrybucji książek. Ona jednak zginęła. Nie bez udziału byłych kierowników Państwowego Komitetu ds. Prasy oraz dzięki dekretowi Prezydenta Ukrainy z 5.03.1992 r. o likwidacji obwodowych zjednoczeń księgarskich i zjednoczenia „Ukrknyha” oraz komercjalizacji państwowej dystrybucji książek. Sprytni cwaniacy rozciągnęli po komercyjnych bunkrach rozgałęzioną sieć Ukrknyhotorhu. Półki księgarń w sklepach zapełniły się damską bielizną, komputerami, efektownymi butelkami z zagranicznymi napojami i innym nowomodnym towarem. Droga ukraińskiej książki do czytelnika została przecięta jednym pociągnięciem pióra urzędniczego, które było i pozostaje nastawione na łatwy zysk. Ulice miast, przejścia podziemne, wolne place przy schodach ruchomych i wejściach-wyjściach stacji metra, jak szarańcza, oblepiły jaskrawe książki o czarownicach, erotyce, detektywistyczne i wspomnieniowe, (powieściowo-fantastyczne) mistyczne, o czym jeszcze kilka lat temu żaden horoskop nie przewidywał. W cichej przestrzeni ukraińskiej książki znalazły się опиданті и єтанси -б --і на -- ЕР - й раба БИ р komercyjny wybuch, pod gruzami którego znalazły się wydawnictwa państwowe i twórcze związki zawodowe wraz z tysiącami swoich autorów, którzy nagle stali się bezrobotni. Politycy i urzędnicy państwowi wypchnęli za granicę materialnego ubóstwa literatów i artystów, którzy aktywnie współpracowali z ukraińskimi wydawnictwami. Ponieważ większość z wymienionych 750 wydawnictw jest prywatna, podobnie jak znaczna liczba gazet i czasopism, „przedsiębiorstw szybkiej poligrafii” oraz niepoliczona liczba ulicznych kiosków z książkami, to wszystkie one nie są, jak mówi się w analitycznym przeglądzie za 1995 rok Ukraińskiego Centrum Badań Kulturalnych i Instytutu Polityki Kulturalnej, „wchodzące w skład jednego, trójjedynego kompleksu”, nie są zobowiązane i nie zamierzają wykonywać poleceń formalnych kierownictwa tego „kompleksu”. Nie posiadają „instrumentu wpływu” urzędnicy państwowi, nie są w stanie nim władać, gdy obiecane w wymienionym „Państwowym programie” przewidziane drukowane wydawnictwa, na przykład periodyczne i nieperiodyczne, mają zostać przeciwstawione tym tendencjom, dlatego też określonej sumy środków z budżetu na wydawanie… W 1995 roku z budżetu państwa na wydawanie przeznaczono mniej niż jeden procent (0,85). Równolegle, w ramach funkcjonalnym, obok ministerstwa znajdują się główne… kompleksu wydawniczo-poligraficznego w kraju. Argumentacja w sprawach kultury i duchowości również opowiadała się za tym, aby z funduszy budżetowych wyodrębnić środki na publikację niezbędnych społecznie wydawnictw w ramach państwowego kontraktu w Mytrekinformie, który wraz z podporządkowanymi mu wydawnictwami i jednostkami poligraficznymi jest gotów ponieść bezpośrednią odpowiedzialność za realizację Państwowego programu Ukrainy w dziedzinie wydawnictw książkowych. Ten problem dwukrotnie gorąco obgadywano na plenarnych posiedzeniach w parlamencie przy omawianiu budżetu na 1997 rok. Ale główni architekci podziału… ...wydawnictwa, które wypychają ukraińskie na peryferie państwowych instytucji i kultury we wszystkich jej przejawach. Pogłoski o tym, że wojna idei się skończyła, są przesadzone. Dotąd korzystają na nich ci, którym wygodnie uśpić ukraińskie „społeczeństwo”, reanimować stare ideologemy, byle tylko powstrzymać duchowe przebudzenie ukraińskiego narodu. Warto przy okazji przypomnieć dawne, lecz i dziś aktualne słowa Franklina Roosevelta: „Wojny nie można wygrać bez książek, tak jak nie można jej wygrać bez okrętów”. A u nas szowiniści chcą odebrać nam okręty na Morzu Czarnym, a ukraińską książkę szerokiemu czytelnikowi... Przygotowano projekt ustawy zgodny z europejskimi standardami. Ale stan rzeczy jest dalek od paryskich i berlińskich analogów. Tak czy inaczej należy to uwzględnić w ustawie o sprawach wydawniczych, która musi zapisać, że książkowydawnictwo jest składową procesu budowy państwa. Ustawa ma ustalić, że wydawnictwo KSIĄŻKI W KONTEKŚCIE BUDOWANIA PAŃSTWA ...naukowe oraz materialno-techniczne zaopatrzenie wydawnictw — zarówno państwowych, jak i prywatnych — nie jest zapewnione. Do Ukrainy importuje się 85 i 75 procent papieru oraz 100 procent farb poligraficznych w ogólnym zapotrzebowaniu wydawniczym, a ceny wszystkiego tego rosną. Stowarzyszenie Niezależnych Wydawców prześledziło dynamikę cen papieru offsetowego w dolarach: w 1993 r. — 750, w 1994 — 1000, w 1995 — 1500. Kto szuka pieniędzy, „zdobywa” niezbędne materiały poza granicami Ukrainy i kto za nie płaci? Sami wydawcy. Dlatego państwowe wydawnictwa, stawszy się w takich warunkach ekonomicznych niezależnymi od państwa, nie są w stanie realizować państwowej polityki w dziedzinie ukraińskiego książkowydawnictwa, tym bardziej przy braku normalnej bazy prawnej. Ale mogą zginąć, jeśli będą dbać wyłącznie o kulturę narodową, nie wytrzymawszy na rynku książki konkurencji z rycerzami wydawniczej komercji w imię zysku. Dasz Minpresinformu, utworzonego na- ...w ruinach Derżkomprasy, co dziwne, są bardziej optymistyczne w porównaniu z danymi z początku lat 90. Udział wydawnictw ukraińskojęzycznych w ogólnej liczbie publikacji wydanych w latach 1993–95 wynosi odpowiednio 41,5; 43,8; 47,1 procent. A jednak ukraińska książka cierpi. Współcześni autorzy biedują. Zwinięto kilka wielkich programów wydawniczych, wydań klasyków ukraińskich, które już się rozpoczęły. Pod tym względem chyba najdziwniej układa się los «Państwowego programu...». Pod koniec ubiegłego roku Prezydium Gabinetu Ministrów na sprawozdanie Ministerstwa Prasy i Informacji przyjęło Uchwałę, w której zapisano od dawna oczekiwaną rzecz: «Ustalić, że od 1996 roku wydawanie publikacji o znaczeniu społecznym... odbywa się w ramach jednego Narodowego Programu, który corocznie jest opracowywany i realizowany przez Ministerstwo Prasy i Informacji jako państwowy zamawiający, na podstawie uzasadnionych wniosków i propozycji zainteresowanych ministerstw, resortów, instytucji naukowych, związków twórczych i innych organizacji społecznych. Ministerstwu Gospodarki i Ministerstwu Finansów rozstrzygnąć kwestię skoncentrowania w Ministerstwie Prasy i Informacji środków budżetowych na wydawanie publikacji o znaczeniu społecznym na podstawie państwowego kontraktu». — Lód ruszył, panowie przysięgli ławnicy! — powiedziałby bohater znanej humorystycznej powieści z życia szepetowskiej Odessy. Wreszcie ci, którzy «zamawiają muzykę» i odpowiadają za to, pozwolono płacić. Pieniądze jednak przydzielono tylko na papierze. I w tym, że w okresie kształtowania państwowego budżetu na 1996 r. Minpresinform zwrócił się do Gabinetu Ministrów pismem, którego istota jest następująca: «Wykonywać «Państwowy program»... nadal scentralizowane podejście przy podziale środków państwowego budżetu na cele tematyczne... Rozproszenie środków powoduje procesy dezintegracyjne, «rozmywanie» polityki państwowej. W tej ważnej sprawie Ministerstwo faktycznie jest pozbawione możli pieniędzy w Gabinecie Ministrów kropkę nad «ї» w tej oczywistej sprawie tak i nie postawiono. Dlaczego w budżecie na 1996 r. osobnym wierszem zapisano okrągłą sumę na wydawnictwa książkowe w ramach państwowego zamówienia. A kto będzie „zamawiał muzykę” za pomocą dźwigni finansowych, realnie koordynował wykonanie jednolitego Narodowego Programu i odpowiadał za wydatkowane środki — nie wiadomo. Czy Ministerstwo Informacji, powołane uchwałą Gabinetu Ministrów do bycia jej głównym wykonawcą? Czy, jak dotychczas, Ministerstwo Oświaty i szereg innych resortów, czyli wszyscy i nikt konkretnie? Co stwarzało i może dalej stwarzać urzędnikowi warunki do niekontrolowanego wykorzystywania państwowych środków niezgodnie z przeznaczeniem, pomnażając sobie korzyści w komercyjnych wydawniczych i pozawydawniczych strukturach. Cuda! Gabinet nie wykonuje uchwał Gabinetu, biorąc udział w kształtowaniu budżetu państwa. A może Gabinet nie ma tu nic do rzeczy? Może wszystko jest znacznie prostsze? W systemie wydawniczo-poligraficznym od dawna przy państwowych jednostkach utworzono małe przedsiębiorstwa, do których resortowi szefowie i szefowe w ostatnich latach nauczyli się przepompowywać środki i zasoby, na czym grzeją ręce zarówno «starzy biurokraci», jak i «nowi Ukraińcy». Demokracja przecież! Wolna gospodarka na pierwszym etapie «dzikiego» rynku! Dzięki tak dowolnemu rozumieniu wolnego gospodarowania (za państwowe pieniądze!) w wyniku resortowego rozproszenia państwowych środków na wydawanie książek pracują na pół gwizdka, w jednej czwartej obciążenia wysokoprofesjonalne zespoły takich wydawnictw, jak «Ukraiński Pisarz», «Dniepr», «Wesołka», «Sztuka», «Muzyczna Ukraina» (Kijów), «Majak» (Odessa), «Sicz (Dniepropetrowsk). Podczas gdy niektórzy wydawcy, rozpieszczeni hojnymi zamówieniami państwowymi, budują według własnego uznania stosunki rynkowe z innymi strukturami i nie opuszczają prestiżowych międzynarodowych wystaw, na które trzeba latać nie na bezpłatnych dywanach-samolotach. Tak będzie trwać dotąd, dopóki środki państwowe przeznaczone na wydawanie społecznie ważnych publikacji na podstawie państwowego zamówienia nie będą miały jednego gospodarza-dysponenta. Nim powinno stać się oczywiście Ministerstwo Informacji Prasowej, rzecz jasna pod kontrolą Ministerstwa Finansów, Ministerstwa Gospodarki i Inspekcji Podatkowej. Jakie wyjście z tego ślepego zaułka, który powstał? Przygotowano w nowym wariancie projekt ustawy „O działalności wydawniczej”. Ma on uwzględnić cechy okresu przejściowego, w którym żyjemy, ciężką spuściznę przeszłości, deformacje niemal we wszystkich sferach działalności społecznej, niedokończone kształtowanie demokratycznych instytucji w budowanym państwie, bezkształtność struktur władzy, przeniknięte językiem walki między zwolennikami a przeciwnikami budowy ukraińskiego demokratycznego państwa. Uwzględnić trzeba też wnioski z wykorzystania w tej walce пузЄЄ М М ки й DZIAŁALNOŚĆ — nie przejezdny dwór, nie sfera łatwego zarobku Prawo do działalności wydawniczej w warunkach przejścia od systemu totalitarnego do demokratycznego musi być uregulowane na rzecz odrodzenia ukraińskiej kultury, uciskanej przez stulecia, sprawiedliwości społecznej i ideologicznej dla narodu ukraińskiego, WSZYSTKICH narodowości zamieszkujących Ukrainę, które uważają ją za swoją Ojczyznę i pragną dobra wszystkim obywatelom naszego młodego państwa. Swoboda wydawania antyukraińskich gazet i książek to nie swoboda słowa, lecz otwarte wsparcie tych sił, które niszczyły wcześniej i dalej chcą niszczyć naród ukraiński i naszą narodową kulturę, dążą do demontażu naszej państwowej niepodległości. Wobec takiej „swobody”, podobnie jak wobec niedawnych nawoływań do obalenia władzy państwowej na Ukrainie, można i trzeba przeciwstawić się na szczeblu państwowym środkami prawnymi i sankcjami. Zalew antyliteratury na rynku książki jest nie tylko skutkiem kryzysu gospodarczego i wielu wyżej wymienionych przyczyn. W nie mniejszym stopniu, niż astronomiczne ceny papieru i usług poligraficznych, daje o sobie znać brak wyraźnie określonej polityki państwowej w dziedzinie wydawnictw i handlu książkami, gdzie przeważa dochodowa, nieopodatkowana produkcja. Wydawcy zainteresowani wydawaniem i rozpowszechnianiem ukraińskiej książki słusznie narzekają, że po nieznośnym opodatkowaniu najbardziej dotkliwymi problemami, z którymi stykają się w praktycznej działalności, są zniszczona sieć księgarń, nieznośne warunki kompletowania i rozliczeń. Wydawnictwo z bazą materialno-techniczną, przedsiębiorstwo poligraficzne i hurtownia książek tworzą jeden kompleks, co jest sprzeczne z ideą tworzenia spółdzielczych, komercyjnych i innych przedsiębiorstw państwowego handlu książkami. Mamy wszelkie podstawy, aby w sensie wsparcia ukraińskiego książkowego wydawnictwa… Warto wykorzystać doświadczenie wielu cywilizowanych krajów. kraju, [...] książka korzysta z preferencyjnego opodatkowania, a w wielu stanach Ameryki [...] system dotowania wydawnictw literatury. Tym bardziej nie [...] przykładem swoich bliskich sąsiadów, z ich podatkowym [...] walutą [...] w regionie [...] w sferze wydawniczej i gospodarczej. Kl[...] jak 4 wydawcom [...] [...] nie [...] ostoja kultury, [...] Kto może zostać [...] najprawdopodobniej jest tak, że tego nie rozumie ten, [...] życie kulturalne zaczyna się od [...] (jego portfel, [...] zapewnionej [...]) mówi Petro F[...], [...] poseł ludowy windykatorów [...] [...] [...] [...]

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 7strona oryginału ↗

Początek tekstu może być niepełny — porównaj ze stroną oryginału

Często dziś się opamiętujemy, przypominając sobie minione lekcje, i zaczynamy zbierać kamienie. Nadszedł wreszcie ten czas, kiedy widzimy, że wiele z tego, co kiedyś odrzucaliśmy, było najcenniejszym kosztownym skarbem; każdy kamień jest tu najpierw bardzo drogocenny. Dla teoretyków wydaje się potrzebne odtworzenie ich wcześniejszej pracy w innej oprawie pisarzy i filozofów, w tej samej oprawie. Zapisane słowo, w księgach, zbierajmy te samorodki i wydawajmy książki. Ale tu pojawia się już inny problem: za jakie pieniądze? Dziś na pierwszym planie są powodzie, a to, co ratuje naród przed bezdusznością, przede wszystkim kwiat narodu, młodzież, spycha się na margines. Dlatego problem młodzieży, jej wychowania, jest dziś najbardziej bolesnym nerwem ukraińskiego społeczeństwa. A mamy światową sławę pedagogów; historia obdarzyła nas nimi hojnie, inni zazdroszczą nam i przejmują nasze doświadczenie. Do takich niegasnących gwiazd należy Sofija Fedorowna Rusowa (1856–1940), wybitna ukraińska pedagog, historyk, geograf, etnograf, polityk i działaczka społeczna. 140 lat temu, 18 lutego 1856 roku, przeszła ona w wymiar ziemski. Urodziła się we wsi Oleszni na Czernihowszczyźnie jako piąte dziecko w rodzinie. Córka Szweda i Francuzki, za swoją pełną poświęcenia pracę na ukraińskiej niwie społecznej i pedagogicznej w czasach komunistyczno-bolszewickich była piętnowana jako burżuazyjna nacjonalistka, a nasza pedagogika aż do niedawna była pozbawiona jej fundamentalnych prac. I oto w czasie gospodarczej zawieruchy entuzjaści z wydawnictwa «Oswita» na własny koszt (kiedy wreszcie państwo się tym zajmie?) wydali «Wybrane prace pedagogiczne» Sofii Rusowej. Pięknie wydana książka, w twardej oprawie, nakładem 10 tysięcy egzemplarzy. Oczywiście, wydanie to powinno stać się podręcznikiem dla każdego ukraińskiego pedagoga. Miejmy nadzieję, że to pierwsza jaskółka «Oswity»; pedagog z Sofią niech ma… słynne «Naród, który nie ma szkół…». Jemu [należy] dążyć do bujnego rozwoju swojej kultury… Rusowa, że… ich sił, jest skazany na przygnębiające położenie, na ciągłe poniżanie się przed cudzą łaską. Żyje nie we własnej duszy, lecz cudzym rozumem. Naród, który nie ma własnej szkoły i nie troszczy się o nią, zostaje skazany na ekonomiczną nędzę, a kultura na śmierć. Dlatego dzisiaj hasłem każdego świadomego Ukraińca musi być zadanie: rodzima szkoła na Ukrainie! Jakby to dziś i o dziś napisano! W tym właśnie geniusz wybitnych, że piszą na wszystkie czasy, a nie na potrzebę jednego dnia. A to już na konto parlamentarzystów. Najdroższy skarb każdego narodu to jego dzieci, jego młodzież, i im bardziej świadomym staje się społeczeństwo, tym większą uwagę przywiązuje ono do wychowania dzieci i do zapewnienia im najlepszych warunków życia». Czy strzeżemy ten skarb należycie? O nie! Jak dotąd, według zasady resztkowej. A troszczyć się o niego trzeba, by nie poszedł na marne, pozbawiony opieki państwa! A co pytać od nauczyciela-nędzarza, skoro nędzarz nie nauczy wiele? Książka obfituje w perły pedagogicznej mądrości: i o matce jako pierwszej nauczycielce dziecka, i o ojczystym języku jako «pierwszym warunku, by uczniowie przyswajali naukę świadomie», i o misji pedagoga: «Być dobrym pedagogiem to być prawdziwym reformatorem przyszłego życia Ukrainy, być apostołem Prawdy i Nauki». Dokądkolwiek los rzucał Zofię Rusową, wszędzie organizowała przedszkola, niedzielne szkoły, ludowe czytelnie, prowadziła szeroką pracę oświatową. Była członkinią Centralnej Rady, kierowała jej dwoma wydziałami: pozaszkolnej edukacji i wychowania przedszkolnego. Pracowała skutecznie, z własnego doświadczenia tworzyła naukę życia — pedagogikę. Metodologia STRAŻNICZKA SZKOŁY NARODOWEJ Obszerny artykuł o życiu i działalności wybitnej Ukrainki Zofii Rusowej, a także książkę, opracowaną przez redaktorkę i inspiratorkę, panią Olenę Proskurę («Przy źródeł ukraińskiej myśli pedagogicznej.) Prace pedagoga były poszukiwane w różnych bibliotekach i czasopismach, choć część z nich ukazała się w formie książek w różnych językach i jest szeroko wykorzystywana w dzisiejszej praktyce. A my dopiero dotykamy tego, co jest nasze, krewne, i jeszcze nie w pełni docenione. Z tego źródła może czerpać przedszkolak, nauczyciel szkoły i rodzice także. Oto spis artykułów zawartych w książce, który świadczy o ich kierunku: «Wychowanie przedszkolne», «W przedszkolu», «W obronie bajki», «Nowa szkoła», «System Montessori», «Teoria i praktyka wychowania przedszkolnego (fragmenty)», «„Matka” w poezji Szewczenki», «Mykoła Łysenko», «Nacjonalizacja szkoły». Bibliograficzny indeks prac Zofii Rusowej, umieszczony na końcu książki, świadczy o encyklopedyczności wiedzy i zainteresowań pedagoga... Zdaniem wielu badaczy, jak zaznaczono we wstępie, „pod względem zakresu i poziomu pracy oświatowej Zofia Rusowa stoi na jednym szczeblu z Oleną Pczilką i Chrystyną Alczewską, a pod względem siły i pasji, z jaką brzmiało jej słowo w obronie kultury ukraińskiej, duchowości, języka ojczystego, Zofię Rusową można porównać z Lesią Ukrainką”. Ponieważ wydanie takiej książki – jednej z pierwszych w Ukrainie w nowożytności! – jest wydarzeniem niezwykłym, 19 czerwca w Domu Nauczyciela, co jest bardzo symboliczne, gdyż właśnie tutaj jako członkini Centralnej Rady pracowała Zofia Rusowa, odbyło się święto jej prezentacji. Gości, głównie pedagogów, przybyło na to święto niemało: wolnych miejsc w przeznaczonej sali nie było. Przemawiali do obecnych także dyrektor wydawnictwa i redaktor tomu (pan N. Stdasz) oraz jego redaktor naukowy (pan O. Proskura). Głos zabierają zaproszeni pedagodzy, bibliografowie, gospodarze sali oraz przedstawiciel Ministerstwa Oświaty... Pod światło jako amulet oświaty, zapalony przez Olenę Wasyliwnę, rozbrzmiewają słowa po- podziękowania wyrażone jej jako redaktorce i wszystkim wydawcom. Obszernie cytowany jest dorobek jubilatki. Prezent dla niej na 140. rocznicę urodzin spóźnił się o kilka miesięcy z powodu znanych wszystkim przyczyn ekonomicznych. Z witryny stoiska spoglądają książeczki Zofii Rusowej, które ukazały się w różnych seriach wydawniczych, jakby przemawiały: „Niesiemy nieprzemijającą mądrość pedagogom; wznówcie nas, bo nie pożałujecie, stokrotnie zwrócą się wydatki”. Program kulturalny przygotowały z okazji święta wydania książki także dzieci, dla których pracowała niestrudzona Ukrainka. To pierwsze jaskółki z Dniprowskiego rejonu stolicy, które zaczęły na praktyce przyswajać bogatą spuściznę Zofii Rusowej. Na tej imprezie zabrzmiały pieśni pochwalne na jej cześć, fragmenty święta języka ukraińskiego, a najmłodsi pokazali ciekawy program, zbierając szczere oklaski obecnych na święcie książki, w większości kobiet. Cenna książeczka, wystawiona na sprzedaż w przedsionkach Domu Nauczyciela, rozeszła się błyskawicznie i wszyscy chętni nie zdołali jej kupić. Trzeba będzie zwrócić się do wydawnictwa „Osvita” (ul. Kociubynskiego 5). Sądzę, że to wydanie jest skazane na to, by stać się bibliograficzną rzadkością: popyt na nie jest zbyt duży, a podaż zbyt mała. Wydawcy zamierzają, o czym poinformowali w trakcie prezentacji, zorganizować własny sklep, w którym chętni, przede wszystkim pedagodzy, mogliby kupić ich niezwykle potrzebne wydawnictwa bez szalonych kombinacji i przekrętów naszego pod wieloma względami sowieckiego handlu. A ponadto w planach wydawnictwa jest utworzenie działu „Książka – pocztą”. To także bardzo na czasie, bo państwo dawno zapomniało o nauczycielu prowincjonalnym, trzymając go na głodowej racji informacyjno-metodycznej. Na koniec – o jeszcze jednej istotnej nowości: Wydawnictwo «Oswita» zamierza ustanowić coroczną nagrodę im. sławnej Ukrainki Zofii Rusowej, którą będą nagradzane najlepsze prace współczesnych pedagogów w dziedzinie pedagogiki. Mamy więc nadzieję, że wkrótce do imion sławnych Olena Piczilka, Chrystyna Alczewska i Zofia Rusowa dołączą nowe nazwiska, świadcząc o nieprzerwanej ciągłości najlepszych tradycji ukraińskiej pedagogiki narodowej, sięgających głębi wieków. Oni to poniosą ów blask, zapalony przez Zofię – Mądrość, w przyszłe wieki, uświęcając niezniszczalną mądrość naszego ukraińskiego narodu. I powróci do niego, utracona na rozstajach wieloludnych dróg świata, sława najoświeceńszego narodu w Europie. Przewracajmy, bracia, jak najszybciej tę kartę naszego Bytu. Wołodymyr Herman ZAMALOWUJEMY «BIAŁE PLAMY» Tendencyjne, jednostronne przedstawianie, a potem zniekształcanie faktów z czasów komunistycznych doprowadziło do powstania niezliczonych «białych plam» w historii Ukrainy i innych krajów postradzieckiego ZSRR. Przywracanie ludziom prawdy o przeszłości przypadło w udziale historykom, filozofom, artystom, pisarzom, aktorom i twórcom filmowym. Laureat nagrody im. Ołeksandra Dowżenki, znany ukraiński reżyser Wiktor Żywolub należy właśnie do grona tych, którzy zamalowują «białe plamy» historii ojczyzny. (Świadectwem tego są, jak uważa sam autor, najlepsze filmy dokumentalne «Brzeg [...] Świat [...] Bohaterstwo [...] Poległych [...] Czarnomorskiej Floty»). W kwietniu Kijowskie Twórcze Zrzeszenie im. T. Szewczenki zorganizowało ich pokaz dla oficerów, kadetów, żołnierzy oraz pracowników kultury, miłośników wypoczynku Zbrojnych Sił Ukrainy. Przed oczami widzów przez kilka godzin wyświetlano film dokumentalny. Wydarzenia, które w nim pokazano, rozgrywały się podczas wojny domowej w Rosji, w okresie radzieckim... Przez długi czas historia ta była opowiadana osobno. Pierwszym filmem o brzeskim pokoju... Wynik brzeskich rokowań pokojowych w lutym 1918 roku był taki, że Państwa Centralne uznały niepodległość Ukraińskiej Republiki Ludowej, a część ziem odeszła do Ukrainy. W podręcznikach historii jeszcze niedawno o tym nawet nie wspominano. Ale właśnie na to kładzie nacisk w swoim filmie Wiktor Żywołub. W filmie wykorzystano autentyczne materiały dokumentalne z lat 1917-1918. Przed nami pojawiają się prawdziwe, a nie odtwarzane przez aktorów, postacie historyczne: przedstawiciele Charkowskiego Rządu – Trocki, Kamieniew, Biedienko, Radek, niemieccy generałowie Hoffmann i Kühlmann. To szczególnie przekonuje o prawdziwości przedstawionych wydarzeń, sprzed ponad półwiecza. Bez przesady można powiedzieć, że film Wiktora Żywołuba dokumentami i faktami obala historyczny mit o tym, że robotnicy i chłopi walczyli o społeczeństwo socjalistyczne. Na temat filmu dokumentalnego „Zagłada floty czarnomorskiej” wiemy o wydarzeniach przedstawionych w tej kinowej opowieści przede wszystkim z... Aleksandra Korniejczuka „Zagłada eskadry” i z jednoimiennego filmu fabularnego. Myślę, że w tamtych czasach, kiedy ten film był szeroko propagowany, niewielu się domyślało, że marynarze, bolszewicy, którzy podjęli decyzję, że lepiej zatopić flotę, niż oddać ją wrogowi... postanowili, że w rzeczywistości... rozstrzygała się w Kremlu, o czym opowiada językiem dokumentów i faktów przekonujący głos Narodowego Artysty Ukrainy Kostiantyna Stepankowa. Sam Lenin z gniewem napisał: «z powodu bezwyjściowości sytuacji, wywołanej przez najwyższe wojskowe autorytety, flotę zniszczyć natychmiast». Za rezolucją zagłosowała tylko czwarta część delegatów z okrętów. Nawet Rada Komisarzy Ludowych podjęła decyzję o powrocie eskadry z Noworosyjska do Sewastopola. Ale mimo to flotę zniszczono. Przyczyną tego był ukraiński sztandar, który zatrzepotał na rzędach jednostek. Po wejściu do Sewastopola Niemcy nie tknęli okrętów, ponieważ była to flota sojuszniczego państwa. Na okrętach rozpoczęto planowe ćwiczenia, prace odbudowne, dowództwo ukraińską flotą objął kontradmirał Ostrogradski-Apostoł. W lipcu ustanowiono wojenno-morską flagę Marynarki Wojennej Ukrainy. W październiku ukraińska flota zaczęła wychodzić w morze. W Noworosyjsku zaś, jak już było powiedziane, okręty były, ale nie wszystkie. Pancernik «Wola», krążownik «Trojan» oraz niszczyciele powróciły do Sewastopola. Podniósłszy na masztach ukraiński sztandar, weszły do portu okrętowego i przyłączyły się do reszty floty. Narodowe barwy ocaliły flotę. Znisczone, Cóż zatem za bezwyjściowość sytuacji, wywołaną przez najwyższe wojskowe autorytety, na którą powoływał się Lenin, wydając rozkaz zniszczenia floty? Chodzi o to, że zniszczeniu floty poprzedziły straszne wydarzenia. W miastach Sewastopol, Jewpatoria, Jałta i innych bolszewicy-marynarze wymordowali tysiące oficerów marynarki. Oto jak o tym mówi się w filmie «To Grafska Prystań»: z całego Sewastopola zwożono tam, by mordować oficerów. W lutym masakra oficerów była wyraźnie zaplanowana, mordowano według listy – łącznie 800 osób, przydzielono transport i marynarzy-sanitariuszy. Ładowali zwłoki na pakę ciężarówek, przykrywszy brezentem, i wieźli na Grafską Prystań. Stamtąd ofiary trafiały do ładowni barki, którą wywożono je w morze. Później te masowe, zaplanowane zabójstwa legły u podstaw rozkazu Lenina nr 48, którym odpowiedzialność za zniszczenie okrętów zrzucono na buntujących się marynarzy». Podczas przeglądu filmów byli to ludzie w podeszłym wieku, weterani wojny, których świadomość kształtowała się pod wpływem zniekształconych wyobrażeń o historii naszego kraju, ale przekonująca siła dokumentalnych faktów skłoniła ich do przemyślenia swoich poglądów. Chciałoby się, żeby więcej takich filmów docierało do szerokiego grona widzów. Niestety, na razie z powodu braku środków wielu utalentowanych reżyserów nie może urzeczywistnić swoich zamierzeń, a już nakręcone filmy nie mogą trafić na ekran z powodu przewagi komercyjnej, niskopolotowej produkcji. Jednak, jak mówił znany bohater Mychajła Bułhakowa, «rękopisy nie płoną». Więc będziemy mieć nadzieję, że tak rzeczywiście ток Alla TOPCZIJ рн ' КК

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 8strona oryginału ↗

Początek tekstu może być niepełny — porównaj ze stroną oryginału

Jesienią 1193 roku kijowski książę polował w pobliżu Czarnobyla, co zostało odnotowane w kronice. Zatem 800 lat temu Czarnobyl istniał jako osada, więc ta data założenia jest raczej symboliczna, umowna, bo ludzie żyli tu znacznie wcześniej niż pojawia się pierwsza wzmianka w Latopisie. Jak pisał znany krajoznawca Leontij Pochyłewycz w „Opowieści o miejscowościach guberni kijowskiej”, wydanej w 1864 roku: „Dwie wiorsty od miasteczka Czarnobyl na północ, na górze nad rzeką Prypeć, znajdował się Strzeżew, gdzie zachowały się pozostałości jakiejś dawnej kamiennej budowli. Z historii wiadomo, że Mścisław Włodzimierzowicz Monomach w 1127 roku wysłał swoich braci przeciw Krywiczom czterema drogami. Wsiewołodowi, synowi Olega, nakazano iść ze swoimi pułkami przez Strzeżew do miasta Borysowa”. Z czasem ta miejscowość stała się Czarnobylem, zatem Strzeżew wspomniany w Latopisie 66 lat wcześniej można utożsamiać z ozloganym dziś miasteczkiem nad Prypecią. Dlatego nie będzie błędem nazywać Czarnobyl miastem o tysiącletniej historii. Świadczą o tym dawne kurhany, grodziska i inne zabytki archeologiczne. Znaleziono tu skarb srebrnych monet starorzymskich z czasów Antoninów. W XIII wieku, u ujścia Prypeci do Dniepru, zjednoczone wojska litewsko-ukraińskie rozgromiły wojsko tatarskie pod wodzą wojewody Chana Batego, Kajdana, które szło po daninę. Sam Kajdan ledwie uciekł — była to pierwsza zwycięska bitwa poniewolonej Rusi nad mongolsko-tatarskim najeźdźcą. Później powstało tu czarnobylskie starostwo Księstwa Litewskiego. Już w XVIII wieku osiedliła się tu duża gromada staroobrzędowców-raskolników ze Starodubia; dołączali do nich zwolennicy z innych zakątków Imperium Rosyjskiego. Starowiercy, oprócz Czarnobyla, osiedlali się w innych pobliskich wsiach i zakładali nowe — pozostałości staroobrzędowych klasztorów i skitów zachowały się na Czarnobylszczyźnie do dziś. 1600 roku książę Łuka Sapieha otworzył w Czarnobylu kościół rzymskokatolicki, przy którym później powstał klasztor dominikanów. W 1769 roku pod Czarnobylem Polacy poćwiartowali hajdamackiego atamana Bondarenkę, którego schwytali do niewoli pod Makarowem. W połowie XIX wieku w Czarnobylu żyło 3683 Żydów, 2160 prawosławnych, 566 rozkolników i 184 rzymskich katolików. Odpowiednio były tu 5 synagog, 3 cerkwie prawosławne i kościół. Czarnobyl był jednym z ośrodków żydowskiej kultury duchowej, a mianowicie chasydyzmu; pochowano tu pięciu czarnobylskich chasydów – proroków. Już po katastrofie w elektrowni atomowej, pięć lat temu, do Czarnobyla przyjechało kilka setek pielgrzymów wyznających chasydyzm z całego świata. Odnaleźli oni zaniedbane groby chasydów, uporządkowali swoje sanktuaria, odprawili modlitwy i obrzędy. Tak Czarnobyl staje się centrum pielgrzymek części Żydów świata. 26 kwietnia 1986 roku katastrofa podzieliła historię tego kraju na dwie części – „przed” i „po”. Mieszkańców Czarnobylszczyzny ewakuowano, ale miasteczko mimo to istnieje. Obecnie mieszkają w nim „likwidatorzy” – pracownicy instytucji związanych z Czarnobylską Elektrownią Atomową – oraz „samosioły”, którzy wrócili do rodzinnych miejsc. Działa cerkiew Ilińska, w której posługuje ojciec Fedir Lenok, dawny kapłan z dziś martwej wsi Tovstyj Las. To tylko pobieżne szkice, punktowe zarysy historii tego miasta. O Czarnobylu można opowiadać wiele, lecz jego historia jest nierozerwalnie związana z historią całego starożytnego kraju i należy ją postrzegać w całości. Pracując w składzie wyspecjalizowanej historyczno-kulturalnej ekspedycji Ministerstwa ds. Czarnobyla Ukrainy, miałem okazję odwiedzić wiele bezludnych сс стоо 00 З дн ruch po wsiach Czarnobylszczyzny, już po katastrofie. Szukaliśmy, badaliśmy i dokumentowaliśmy zabytki historii i kultury tego kraju – nasza praca, nasze znaleziska są obecnie prezentowane na wystawie w Ukraińskim Domu w Kijowie. Kiedy jesienią 1992 roku nasza grupa docierała do odludnej wsi Zamosztlia, jeszcze sprzed katastrofy, tam wciąż płonęły torfowiska po straszliwych letnich pożarach. Do tej dawnej starowierskiej wsi, leżącej nad rzeką Uż, albo, jak mówią miejscowi, Usza, dotarliśmy leśną drogą przez bagna i torfowiska – po obu stronach snuł się dym z podziemnych pożarów. Torf palił się od sierpnia, kiedy wał ognia strawił wsie Rozjiżczę, Stecziankę i jeszcze szereg innych miejscowości. Wtedy w ogniu zginęli ludzie – miejscowi mieszkańcy, którzy wrócili do rodzinnych domów. Spłonęły tysiące hektarów lasu. Spalone resztki budynków i kominy martwych wsi sprawiały upiorne wrażenie. Same nazwy wsi świadczą same za siebie – Zalissia, Zapillia, Zamoszszia – za lasem, za polem, za mchem... Diabeł «dobranoc» mówi. Prawdziwa polesia dżungla. Kraina niebojących się zwierząt, które wyrosły już po katastrofie i nie widziały ludzi. Pierwsze oznaki życia spotkaliśmy dopiero przy wyjeździe ze wsi Steczianka, gdzie na wzniesieniu, na wysepce cudem ocalałego w morzu ognia cmentarza (na krzyżach zachowały się nawet resztki wyblakłych haftowanych ręczników, które łopotały na wietrze jak połamane skrzydła dusz), zobaczyliśmy między grobami kilka saren, a nieco dalej, na spalonym skraju lasu – stadko dzikich świń. Za cmentarzem – martwy, zwęglony las, spowity dymem, bagna, które – na nasze szczęście – przyprószył mrozek i uczynił przejezdną dla samochodu osobowego zarośniętą gruntową drogę, którą od kilku lat nikt nie jeździł. W Zamosztli, do maja 1986 roku, kiedy jej mieszkańców, tak jak wszystkich innych mieszkańców Czarnobylszczyzny, ewakuowano, żyli starowiercy. Żyli zamknięcie, odizolowani od świata, według własnych kanonów i reguł. Nie bez powodu starowiercy wybierali na swoje osady i skity odludne miejsca w lasach – „wilcze kąty”; tak historycznie się złożyło, że, począwszy 4 Siedemnastego wieku rosyjskie państwo prześladowało staroobrzędowców. Samoizolacja staroobrzędowców była obronną reakcją na obcy im świat. Takie wspólnoty powstały także na Czarnobylszczyźnie, zarówno w ich własnym, wrogim im miasteczku, które wtedy należało do Polski, jak i w innych miejscach kraju, osiedlając się na odludnych wsiach lub w własnych osadach. Jak pisał badacz Leonti Pochyłewicz w „Opowieściach o zaludnionych miejscowościach guberni kijowskiej”, wydanych w 1864 roku, Rozkol rIDrAMmІ1ЇА 1 « ХО0ОЛІ 116 ітазипвається зфамошшя В иши Є 1 МОЛИТОВНИЙ їХ дІМ І п ЛЛЛУ ДЕИИЕННИРУ РАНІ тт о ніна Пн 1; іні 10 шини РР віиньн ї паю л-- езкаксннниюнамнесях - о чн CERKIEW W GRUBYM LESIE | „SARKOFAG” NAD CZWARTYM BLOKIEM O Czarnobylu świat zaczął mówić dziesięć lat temu, choć to bardzo drobne miasteczko z tysiącletnią historią. Bardzo wyróżniało się 68/00 lat od pierwszej wzmianki w kronice. O historii tego miasteczka, znanego po katastrofie w elektrowni atomowej całemu światu, opowiada pisarz Danyło KULITIAK, który do niedawna kierował Czarnobylską grupą wyspecjalizowanej historyczno-kulturalnej ekspedycji Ministerstwa Czarnobyla Ukrainy. Żeński klasztor z kaplicą pw. Kazańskiej Matki Bożej, a za Uszą, 8 wiorst od Zamoszja, wśród bagien porośniętych lasami, męski klasztor Mikołajewski, dość bogaty, słynący bardzo starymi zabytkami, z cerkwią drewnianą, na kamiennym fundamencie, krytą blachą żelazną, pw. Narodzenia Chrystusowego, i kaplicą pw. Dmitrija Mirotoczywego, zbudowanymi w 1929 roku za igumena Salafaiła. Ostateczne urządzenie klasztor otrzymał w 1805 roku i miał 50 oddzielnych domów, w których były cele mnichów, oraz osobną kaplicę. Klasztor ten miał własne kupione ziemie, które niedawno odebrano na rzecz właściciela, ponieważ wspólnoty staroobrzędowców nie są uznawane przez prawo. „Wielka słoboda staroobrzędowców Krasiliwka… staroobrzędowcy, których tu jest 691 dusz obojga płci, zajmują się rolnictwem i handlem. Tu jest także żeński klasztor i parafialna kaplica”. Właśnie pozostałości klasztorów nas interesowały. Jeszcze przed katastrofą czarnobylską nieraz podziwiałem ruiny ceglanego kościoła nad Użem, koło wsi Zamoszsze. Na nim wówczas zachowała się nawet jedna kopuła. Kiedy jednak wreszcie dotarliśmy na miejsce, z żalem przekonałem się, że kopuły już nie ma. Spłonęła dopiero po tragedii czarnobylskiej, o czym świadczyły osmalone belki wewnątrz świątyni. Mimo to mury, które ocalały, wciąż zachowały swój majestat. Widać, że utalentowani i sumienni mistrzowie wznosili je setki lat temu. Na ścianach, gdzieniegdzie, zachowały się skąpe resztki malowideł, widać też otwory wmurowanych rezonatorów, które zapewniały w świątyni dobrą akustykę. Nieopodal okazał się starowierczy skit, a raczej jego pozostałości: budowla z dwoma wejściami, nie nazwałbym jej jednak domem, bo to trudno. Ma okienka na poziomie ziemi, a wysokość od podłogi do sufitu wynosi około półtora metra, nie więcej. W tym miejscu hartowali ducha wierni rozkolnicy. Obok znajdują się pozostałości klasztornego cmentarza. Tutejsze groby starowierców są bardzo ciekawe. To kopczyki z drewnianymi nagrobkami, w formie krzyży, z napisami, przeważnie bez krzyży. Zamiast nich są cytaty ze Świętego Pisma na metalowych tabliczkach, przymocowanych do ich bocznych ścianek. Duże drewniane krzyże stoją nad mogiłami. Masywne mury klasztornego kościoła w promieniach zachodzącego słońca wyglądają szczególnie uroczyście. Nad wiecznym spokojem... Przeprawiwszy się przez rzekę, nad którą mieszka ludność i którą nazywają Użą, udaliśmy się do wsi Byczki, a stamtąd do męskiego klasztoru Mikołajowskiego.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 9strona oryginału ↗

Początek tekstu może być niepełny — porównaj ze stroną oryginału

...zabytek o dawnym bogactwie, na które zwracał uwagę wybitny regionalista ubiegłego stulecia Leontij Pochyłewycz. Gdzieś tutaj w swoich ciężkich, głodnych czasach po rewolucji 1917 roku przebywał młody Konstanty Paustowski, o czym pisał we wspomnieniach – z nich również dowiadujemy się, że cała braci klasztorna została zamordowana przez jakąś bandę w czasie wojny domowej. Po 1917 roku wszystkie te klasztory były oczywiście zamknięte i zniszczone, ograbione, ці zamienione klasztorne budynki w najlepszym razie były przystosowane do gospodarczych potrzeb kołchoźników – tak w cerkwi klasztoru Mikołajewskiego we wsi Byczki był jakiś skład i oczywiście w niej, poza ścianami, nic nie zostało z pierwotnego wyglądu. Domy zaś, które były celami mnichów, częściowo zniszczono, a te, które pozostały, stały się zwykłymi mieszkaniami miejscowych chłopów i kołchozowymi pomieszczeniami służbowymi, jak można się przekonać z tych papierów, faktur, pokwitowań, gazetek i zobowiązań socjalistycznych, które leżą tam do dziś. Należy zauważyć jeszcze jeden ciekawy i istotny szczegół: według mapy sytuacji radiacyjnej miejscowość, na której leżą te klasztory i pobliskie wsie, aż do Rozżiczej włącznie, jest praktycznie „czysta” – nasz dozymetr pokazał tło promieniowania, na przykład w Byczkach, znacznie niższe niż w Kijowie. Co to – przypadek, zbieg okoliczności, a może Boża opatrzność? Kto wie... Niech to pozostanie informacją do rozmyślań wierzących i ateistów. A może również materiałem do badań naukowców. Wieś Towstyj Las znajduje się w tak zwanej „strefie bliskiej”, o kilka tuzinów kilometrów od Czarnobylskiej Elektrowni Atomowej. Bardzo dawna wieś, po raz pierwszy wzmiankowana w dokumentach historycznych już w 1447 roku. W 1570 roku jej część została przekazana przez kijowskiego wojewodę Andrzeja Niemirycza Kijowsko-Michajłowskiemu klasztorowi i zatwierdzona dla niego przez królów polskich Zygmunta Pierwszego i Drugiego. Słynie ona obecnie ze swojej wspaniałej drewnianej cerkwi pod wezwaniem Zmartwychwstania Chrystusowego, w stylu ukraińskiego baroku, zbudowanej w 1760 roku, chociaż, jak zaznaczał w minionym stuleciu Leoncjusz Pochyłewycz, jak widać z napisów na niektórych ikonach, datowanych na 1731 rok, cerkiew istniała tu już wcześniej. Byliśmy w tej cerkwi, obejrzeliśmy ją, sfotografowaliśmy. Trzeba powiedzieć, że zachowała się ona dobrze, choć po ewakuacji ludności bezlitośnie ograbili ją także przestępcy – praktycznie nic poza malowidłami na ścianach, których nie da się ukraść, w niej nie zostało. O ikonach, które tu były, przypominają jedynie plamy na ścianach i gwoździe, na których były zawieszone. Całą resztę porozbijano, splądrowano. Niech sądzi ich Bóg, tych szabrowników, jeśli dla ludzkiego sądu są na razie nieosiągalni. Ale już dziś państwo powinno zadbać o ochronę, konserwację i zachowanie tej świątyni, ponieważ jej obecny zadowalający stan pozwala to zrobić. Jeśli wziąć pod uwagę, że jest to najstarsza budowla Czarnobylszczyzny, która dotrwała do naszych dni, to Jej znaczenie z tego powodu szczególnie rośnie. Może ona stać się symbolem tego kraju, dotkniętego katastrofą atomową... Wspiąwszy się na sam szczyt jej dzwonnicy, natknąłem się na ścianie na napis: «Снаружи красили церковь Комаренко Ваня Олімпійович та Пінчук Александр Васильович 3 августа 1951 г. сг. Чорнобиля». Słuchajcie, Wania Olimpijowicz czy Ołeksandr Wasylowicz, jeśli dożyliście naszych dni, dobrze ją pomalowaliście. Ta cerkiew stoi do dziś, jak lalka, pomalowana z zewnątrz na kolor błękitnego nieba, ozdobiona złotymi krzyżami, tylko że jej los, jak i całego tego kraju, okazał się straszny. Osierociała bez ludzi. Kilka razy uderzyłem w rynnę, która tu służy za dzwon, i żałosny dźwięk poniósł się nad martwą wsią, jak lament... Zaniósł się. Za martwą wsią, za krajem. Bo jeśli w wsiach trzydziestokilometrowej strefy w perspektywie możliwy jest powrót mieszkańców (zresztą samosiołów, których w strefie mieszka obecnie prawie osiemset dusz, jest żywym potwierdzeniem tej możliwości), to do tej dziesięciokilometrowej, szczególnie dotkniętej promieniowaniem «strefy bliskiej», ludzie, zdaniem specjalistów, nigdy nie wrócą na stałe. Zostali stąd wysiedleni bezwzględnie i na zawsze. Samosiołowie Czarnobylszczyzny to osobny temat rozmowy, ale warto zauważyć, że powrócili w jakieś dziesięć miejscowości, przeważnie przy drogach, tworząc własne wspólnoty, unikają jednak życia w pojedynkę. Praktycznie nie ma wsi, w których mieszkałyby jeden czy dwie osoby, więc około pięćdziesięciu wsi i chutorów jest zupełnie bezludnych. Tymczasem w Iłłińcach mieszka dwieście samosiołów (rodzą się tam nawet dzieci), około stu w Kupowanem, tyle samo w Opaczyczach i Horodyszczu. We wsiach, które mieliśmy okazję odwiedzić, nie ma ani jednej żywej duszy, z wyjątkiem dzikich zwierząt, i tu szczególnie wyraźnie widać, jak szybko przyroda pozbywa się śladów działalności człowieka i odzyskuje to, co kiedyś zostało podbite przez dwunożnych. Gdyby człowiek nagle zniknął jako gatunek z planety, to za pół wieku przypominałyby o nas jedynie pomniki cywilizacji, takie jak „Sarkofag” nad Prypecią. O tym trzeba pamiętać zawsze. Kiedy wyjeżdżaliśmy z martwej wsi Towsty Las, zupełnie się ściemniło. Na niebie pojawił się skrawek Księżyca, w którego świetle na tle nieba wyraźnie rysował się trójząb cerkwi; trzymał on nasze niebo na złotych krzyżach. Gdy go nie będzie, ciężar naszych grzechów i głaz bezduchowości spadną nam na głowy i nas zmiażdżą. Zaledwie kilkanaście kilometrów dzieli dwa pomniki stworzone przez człowieka: „sarkofag” nad czwartym blokiem ChAES i cerkiew w Towstym Lesie. Każdy z nich uosabia określoną epokę. Człowiek może pokonać tę odległość pieszo w godzinę, natomiast ludzkość zużyła na tę drogę ponad dwieście lat. Dzieli je nie tylko przestrzeń i czas – dzieli je nasz wybór i nasz los. Danyło Kulyniak ПРОТ ДОМ у р РУ сн W związku z przeczytanym Czego nie powiedzą podręczniki Nie potrafię sobie wyobrazić, po co nasi pisarze jeżdżą pisać do domów twórczości (dokładniej: jeździli, dziś już nie jeżdżą). Zdarza się, że piszesz opowiadanie, i od czasu do czasu trzeba zajrzeć do słownika: czy dobrze używasz jakiegoś słowa, czy dobrze je piszesz, czy nie dałoby się do niego dobrać synonimu?.. No, a kiedy mowa o artykule, to bez encyklopedii i wszelkich podręczników referencyjnych się nie obejdzie. Bo kto tak pamięta, w którym roku Tatarzy zdobyli Kijów, albo kiedy urodził się Szekspir, albo jakie tragedie napisał Eurypides. I wiele podobnych rzeczy, które wstawiasz do swoich artykułów, żeby czytelnicy pomyśleli, że naprawdę masz to wszystko w głowie. Na przykład mam przyzwoity trzytomowy «Ukraiński radziecki słownik encyklopedyczny», a potrzebowałem sprawdzić, gdzie urodził się Iwan Bahrianyj. Biorę pierwszy tom, szukam i znajduję... Bahrianą Jelisawetę -- «bułg. poetka, Bohater Pracy Socjalistycznej NRB od 1967 r.» Dalej wymieniane są książki, a Iwana Bahrianego ani słychu. Tak samo nie ma Wasyla Barki, Antonenki-Dawydowicza, Todosia Osmaczki (za to jest Osmak -- «ukr. radz. architekt»), nie ma Ulasa Samczuka. Prawda, jest Wynnyczenko -- «jeden z ideologów ukr. burż. nacjonalizmu... pisarz». I za to dziękuję. A teraz zobaczmy, czy jest Mykoła Arkas. Jest! -- «ukr. kompozytor...» Utwory: opera «Katarzyna» wg T. Szewczenki... opracowania pieśni ludowych, romanse, duety». I ani słowa o tym, że był przecież autorem «Historii Ukrainy». Ach, tak, skoro już mowa o historii: od dzieciństwa w szkole uczono nas, że jarzmo tatarsko-mongolskie na Rusi trwało 300 lat, aż książę Dmitrij Dońskij na Polu Kulikowskim doszczętnie rozgromił wojska tatarskie. Ale wydaje mi się, że gdzieś przeczytałem, iż jeszcze wcześniej jakiś litewski książę pobił Tatarów na rzece Synjusie i w ten sposób ziemie dzisiejszej Ukrainy zostały wyzwolone wcześniej. Zaczynam szukać pod literą «S» -- żadnej Synjuchy nie ma. Za to osobnymi hasłami są i Dmitrij Dońskij, i «Bitwa kulikowska», która «Położyła początek wyzwoleniu ziem ruskich spod jarzma Złotej Ordy». Zresztą trzytomowy słownik ukazał się w 1986 roku, już za czasów tak zwanej „pierestrojki”, ale takie fundamentalne wydania przygotowuje się długo, więc praca nad nimi przypadła na sam „rozkwit stagnacji”. Czego wymagać od kolegium redakcyjnego, zwłaszcza gdy z dziesięciu członków u pięciu nazwisko kończyło się na „ko”, a u szóstego na „in”. Lepiej siądę do artykułu o rozstrzelanych ukraińskich pisarzach i położę obok siebie leksykon „Письменники Радянської України” („Pisarze Ukraińskiej SRR”). Kiedy to więc rozstrzelano Hryhorija Kosynkę? Ow, okazuje się, że nie został rozstrzelany, po prostu zmarł 17 grudnia 1934 r. A w tym samym czasie zmarł też Iwan Krusze­lnyćkyj. Dzień wcześniej, 16 grudnia 1934 r., jednocześnie zmarli Oleksa Wlyzko i Dmytro Falkiwski. Oto taka nagła zaraza na ukraińskich pisarzy. No, a jak było z Mykołą Chwylowym? Okazuje się, że on „odszedł z życia 13 maja 1933 r.”. Oto elegancko, zamiast grubego „zastrzelił się” albo „popełnił samobójstwo”. A kiedy przeczytasz ten leksykon, nigdzie nie znajdziesz ani jednego słowa o represjach. W podobnym leksykonie, wydanym w 1966 r., o Jewhenie Szabliowskim przynajmniej powiedziano: „Od 1937 do 1957 r. był pozbawiony możliwości kontynuowania pracy twórczej”. W leksykonie z 1970 r. to powtórzono. A w najnowszym leksykonie, wydanym w 1989 r., niczego takiego nie ma. Pozostaje tylko zgadywać, dlaczego jedna książka Szabliowskiego jest datowana na 1934 r., a następna dopiero na 1961 r. Czyżby w 1989 roku cenzura była tak drobiazgowa? Po co więc w ogóle wydawać leksykon? Przecież wszystkim już było jasne, że wszystko ma się rozpaść; wystarczyło poczekać rok lub dwa i można byłoby wydać po prostu leksykon „Pisarze Ukrainy” i umieścić w nim wszystkich tych samych Bahrianego, Wynnyczenka, Osmaczkę, Samczuka, Olenę Tełigę, Ołżycza i całą dzisiejszą literaturę diaspory. Nie, ktoś bardzo się postarał, by wydać ten leksykon jak najszybciej, wydać go w takiej postaci, w jakiej jest, całkiem trafnie rachując, że skoro wydano już pieniądze na jeden leksykon, to na drugi, doskonalszy, nie starczy. A dalej jeszcze kto wie, jak się to wszystko obróci. I wreszcie sięgam po encyklopedyczny leksykon „Artyści Ukrainy”. Na próżno szukać tam laureata Nagrody im. Szewczenki Leopolda Jaszczenki. Nie znajdę też legendarnych szestdziesiątnic Halyny Sewruk, Ludmyły Semykiny, Halyny Zubczenko, rzeźbiarki Teodozji Bryż ani aktorki Tetiany Cymbał. Nie ma takich ukraińskich artystów! I nigdy nie było. Owszem, był Wasyl Werchowynec, i on był „ерепресований 1938”. Co to miałoby znaczyć? Sięgam po „Słownik wyrazów obcych” z 1977 roku, ale takiego słowa tam w ogóle nie ma. Biorę 8. tom Słownika języka ukraińskiego i znajduję: „Osoba, która doznała represji”. No dobrze, a czym jest „ерепресія”? „Zakres państwowego przymusu, kara”. Dlaczego by po prostu nie napisać, że Wasyl Werchowynec został rozstrzelany? Tak samo jak malarz Mykhajło Bojczuk, jego żona Zofija Nalepinska-Bojczuk, którą rozstrzelano na dziedzińcu kijowskiego więzienia. O Lesiu Kurbasie nie ma ani słowa, jest tylko miejsce śmierci – Sołowki. Aktorka filmowa Maria Kapnist odbyła dwa wyroki na syberyjskich wyrębach leśnych, a gdyby wierzyć temu leksykonowi, to tylko grała w teatrze i występowała w filmach. A ten leksykon ukazał się przecież już w niepodległej Ukrainie, bo dopiero w 1992 roku. Redagował go zaś ten sam Kudrycki, który był – a może jest nim i dziś? – „odpowiedzialnym redaktorem URE”, i wydawał ten sam trzytomowy zbiór, od którego zaczęłam tę rozmowę. Za tym wszystkim widzi mi się czyjaś dobrze przemyślana strategia, jak karmić nas fałszywymi informacjami jak najdłużej. Halyna HORDASEWYCZ

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 10strona oryginału ↗

Oryginał po ukraińsku · tłumaczenie jest aktualizowane

| по і ДРТ і «ді ПИИРУ і, тн | ї Гр т Ай? - й "ані "і ЕІ 4 1 КД, ний Мі я" чі - у ; я Ь- . ве РІНЕ т.д міц нні - ія Ме. кое - Р че з Р 1 -ооо | м боці "у. А Щ - Р чі -р ГР Ля Жо йі . дн ; й чи М Ре ці ! - йі б. и І кі | й 4 ци РО ТА І 4 ї т- аж нь ін др їй вмитєлєвВЯ ЧР АЧУИСЬКОЗ ЛОВИ ІВАН ЮЩУК ее -Феа«н: |: но 66 Пп. П-''' оо | Ніколи не буває уточнення при слові десь: Десь за річкою гув болотяний | бутай (Григорій Тютюнник) | Уточнення можуть вводитися в | речення за допомогою слів тобто, цебто, або (- - тобто), чи | - тобто), наприклад, | зокрема, у тому числі, особливо, пере- | важно, навіть, аж, причому, мабуть, на | м я, на прізвище, так званий тощо. Такі рень разом з уточніогюочими членами речення на письмі виділяються з обох | боків комами, а в усній мові -- паузами: | Кумис, або перешумоване кобиляче мору вживається як ліки |тут замість або можна підставити тобто). Деякі пта- | хи, наприклад орли, грифи й кондори, | можуть набирати висоту до шести-семи |алометрів (гасля слова наприклад тут кома не ставиться, його можна замінити також словами зокрема, особливо тощо) | Є калька позицій, коли означення увадокремлюються. Тому краще запам'ятати протилежне правило: якщо | поширене узгоджене |і будь-яке) озна- | чення стоіть 1) безпосередньо 2) перед 3) | означуваним іменником 1 4) не має обреаванного відтінку, то воно не відокремлюється. В усіх інших випадках | (якщо порушено бодай одну з пронуме- | рованих тут умов) поширене узгоджене | означення відокремлюється. Наприклад, узгоджене означення не | відокремлюється: Непорушно стоять за- |горнені в сутінь дерева. Але | відокремлюється: загорнені в сутінь, нерзаннаксток а дерева (означення від означуваного іменника відділене інши- | ми членами). Непорушно стоять дерева, | загорнені в сутінь (М. Коцюбинський -- зедначення стоїть після означуваного на) Над дорогою ростуть дерева; |рушно (означення стосується | займенника). Загорнені в сутінь, дерева видаються примарними (означення на- | буває відтінку причини). Поширені прикладки відокремлюються в тих самих випадках, що й узгоджені означення, з тою лише | різницею, що для виділення їх частше | вживається тире; У всіх людей одна є | спільна мова -- братерська любов (Леся | Українка). Солов'ї, нічні товариші мої, у сад злетілись до вікна (ГП. Воронько) - в | останньому реченні поширену приклад" |ку нічні товариші мої можна було б | виділити з обох боків тире. Відокремлюються комами обста- | вини, виражені дієприслівниками й | дієприслівниковими зворотами. Причо- |му тут треба пильнувати, щоб не | прихопити з ними зайвих слів (особливо сполучників, які до дієприслівникового | звороту не належать): А хвища несеться | й трясеться над гущею чорних баюр, 1, | ржаво скрегочучи, гнеться розчахнутим (МЕТОДИЧНІ ПОРАДИ) (ЗАКІНЧЕННЯ, ПОЧ. ДИВ. Ч. 3) поставлена між двома частинами складного речення). Хочеться, щоб, пищачи старе, одразу моди 1 нове ростили! ІВ Лучук). Хлопці сиділи на крутому березі, звісивши ноги, 1, стежачи за вудочками, вели тиху розмову |Ю Яновський -- сполучник 1 з'єднує два однорідні присудки сиділи 1 вели розмову). Степ, струснувити з себе росу та зігнавши непримітні тіні, горить рівним жовто-зеленим кольором (Панас Мирний -- сполучник та з єднує два дієприслівникові звороти, тому він від них не відділяється) Щодо одиничних дієприслівників, товонине відокремлюються, якщо виражають основну дію в реченні або за значенням близькі до прислівника: Остап стояв вагаючись |М. Коцюбинський). БІЙЦІ сиділи деякий час задумавшись (О. Гончарі. В інших випадках відокремлюються: Литі хто народу рідного не любить, годе по світу тихим жебраком 1, просячи, до щастя шлях загубить (|Д, Павличко). Якщо виникає невпевненість, відокремлювати чи не відокремлювати одиничний дієприслівник, то краще відокремити ИОго. Обов'язково відокремлюються обставини з прийменниками незважаючи на |не тут пишеться разом), починаючи 3, кінчаючи, а також за бажанням автора обставини, що починаються словами всупереч, наперекір, попри, залежно від, відповідно до, згідно з. подібно до, У зв'язку з, завдяки, внаслідок, на випадок. за браком, на відміну від тощо: Чіпка, наперекір світові й людям, якийсь веселий, радий (Панас Мирний). Аліна, рактер, читала серйозні книжки (О. Іваненко). Відокремлюються додатки, що мають значення виключення або виділення й починаються словами крім, опріч, за що, крім матері і Гаврила, всі його ненавидять (Григорій Тютюнник). Такі додатки в усній мові виділяються паузами й інтонацією. 9. Внесення - це слова, синтаксично не пов'язані з членами речення. Тут треба насамперед розрізняти вставні словаі речення та вставлені слова і речення. Їхні назви за звуковим складом близькі, але за суттю це досить різні мовні явища. Вставні слова ії речення виражають особисте ставлення мовця до сказаного ним. Вони не несуть нової інформації, а тільки певним чином оцінюють, уточнюють, упорядковують основне повідомлення. На письмі вони, як правило, виділяються З обох боків комами. Вставні слова ї речення виражають упевненість чи невпевненість, із нового навчального 1996/9/ року, за уточненими даними Донецької обласної пержадміністрації, наведеними начальником Головного управління освіти О Гладчуком, «ЄКонтингент учнів перших класів із укроїнською мовою навчання зросте у порівнянні з проектом но 5/ учнів, ЯКІ будуть забезпечені підручникоми за рахунок власимх ре мереів» Це означає, що батьки будуть змушені! знамти і купити впосним коштом ШКІЛЬНІ підручники для своїх ДІТОМ А Головне управління ОСОїТИ Донецько! облдержадміністречи ні СІС, нмеоло, щоби навчати дітом державною мовою 0 державний ком | Проте укроїнцям, які СсклЛОодОоЮТть отиочну більшість у Донбасі, й цьому слід родіти Бо гой же О Гладчук нещодовно взогап:! при" криюш українські класи, наприклад, У СІ Іо 24 м Донецька або СШ Мо 6 м Макіївки А в місСтТОХ Андріїокоа, Дебальцеве, Дзержинськ, Добропілля, Докучаєве, Єнакієво, Ждонівко, Кіровське, Костянтинівка, Новоградійко, Селидове, Сніжне, Торез, Вугледар, Харцизьк, Шахтарськ Ясинувата, мМар'їнко відкрито жодної! українсько! НО ШшкКоОпИ Немає їх токож у селах Аморосіївського Володарського Топьманіо КОГО Ріє Чсинуватського рамомів дозволи тету | подчук ДІДКРИТИ Ніовоа Пен! ьКоОГгО, | РОЗДІЛОВІ ЗНАКИ В РЕЧЕННІ задоволення чи незадоволення МОВЦЯ, активізують увагу співрозмовника, вка" зують на джерело повідомлення, зв язок між думками, спосіб висловлення іх Лише вставними буваїоть слова мабуть, щоправда, отже, а втім, по-перше, по-друге 1, отже, виділяються з обох боків комами. Ї, навпаки, ніколи вставними не бувають слова Навіть, майже, принаймні, приблизно, все-таки, неначебто, нібито, мовби 1, отже, не виділяються комами. Порівняйте: для нас у ріднім краї навіть дим солодкий та коханий (Леся Українка). Мабуть. нищо так не радує людський зір, як зримию результат роботи (Ю. Мушкетик) Слова проте, однак відокремлюються з обох боків комами лише в середині простого речення: З борців насміхалася доля, зростала, проте. іх громада (П. Грабовський). Але не відокремлюється на початку простого речення: З борців насміхалася доля, проте зростала їх громада. Требарозрізняти нарешті як вставне слово |воно тоді має значення «крім того» або «слава Богу») 1 нарешт як обставину часу (воно тоді є ЧчЛеноМм речення і відповідає на питання коли 1). Іноді це важко зробити, як у реченні з твору О.Гончара: Нарешті, Денис дужим ударом проломив стіну. Якщо це речення прочитати без паузи після слова нарешті, то коми ставити не треба У багатьох випадках вставне слово можна замінити словом мабуть, як У реченнях: Видно, будо вже пізно |Панас Мирний). Поїдемо, певно, човном, Коли море буде тихе (М. Коцюбинський). Хто не живе для інших, той, отже, й для себе не живе (Ю Мушкетик). Може, ви чули, як пахне земля? (Т. Масенко). Але така замінанеможлива, якщо це слово не встав" не: Видно шляхи полтавські 1 славну Полтаву (Ї. Котляревський). Всяке трапитись може на довгім віку (О. Ппдсухаї. Досить легко впізнаються вставні речення: у них є підмет і присудок |я знаю, я певен, як кажуть люди, ясна річ) або тільки присудок (смію запевнити. сподіваюся, прошу, знай, чуєте, бачите. пробачте, припустімо, кажуть, мовляв, можна сказати, сказати по правді, так би мовити) -- і ці підмети та присудки граматично не пов'язані із іншими словами в реченні. Безвагань треба виділяти І вставні слова, які мають форму дієприсмвникового звороту (правду кажучи, між нами кажучи, власне кажучи) або біля яких можна доставити слово кажучи (одним слова 1: речення, на відміну від вставних, вносять у речення додаткову, побіжну інформацію. Вони виділяються з обох боків найчастіше дуж комами. У українську гімназію на базі СШ Мо 10/ м Донецька, а от відкрити вже другу на Донецьк російську гімназію на базі СШ Мо 114 не просто дозволив, 9 активно сприяв цьому У міСТІ Донецьку У адмініСстротивних рамонів Ще від 1991 року існує державним план (дуже скромний) -- ВІДКРИТИМ ав кожному З цих рамонів коча ОО по однім укроїнськім немо Лише школі. Але м цього цоадяки зусиллям громодеьких ентузіаєств, ча мінімуму че освітянських чиновників ВІДКРИТО ВСЬОГО три (1) українські школи іє обрпосно поточному році навіть не угадоли про денмі Гарасо Шевченка 9 березня рідстають від упров Чіння ОСВІТИ Й га міське упровління куп тури У пор зДдження ние примати по ГПОАА -ІТАьбьік а Коб арекз рі упрортонния оолосно Кк пІі' 51 еще, ганооплонні меморідйтьни ПОКПОГИ «ГТДосвіти» надоння ДО! омоги у ВбИГО уні | ВА ПАЛ "о ЗІ ЗРОМАЦІІМ Чий ГРА з Васипев: СТУСУ шикний «кииине акинии сяиенюю имя СУ вставлених рече нниях ро ЗДІЛОВІ вил. У кінці їх крапка не ставиться, але може стояти знак оклику або знак пи- тання | Вставлет речення виділяються з обох БОКІВ а); комами, якщо промовляються рівним тоном: Коли Сашко думав про матір, а він тепер думав про неї майже постійно, він ніби стояв на гарячому пружному вітрі (В. Дрозд); б) дужками, якщо промовляються пониженим тоном З-за погрібника пахло м'ятою Іросло і там, густої Та холодної, багато), а відхати несло духом матіоли І|Є. Гуцало); в) тире, якщо промовляються падвищеним тоном Годинник бив - що зним? - зовсім нету годину (І. Жиленко). Під час написання таких речень | треба подумки пробувати, з якою | інтонацією їх доречніше вимовляти | Наприклад, у реченні Там батько, Плачучи з дітьми |а ми малі були 1 голі), Не | | | шик ||| летючих 00 жаненинни 00940 нчнннинння витерпів лихої долі, умер на панщині (Т Шевченко) -- для вставного речення го- ДИТЬСЯ ТІЛЬКИ понижений тон 1 ні в якому разі не підвищений, ав реченні А Ярема -- страшно глянуть -- по Три. по чотири так і кладе (1 Шевченко) - навпаки Вставлені слова, як правило, беруться в дужки Студенточка ітретіи курс), два плаття, один светрик, знімала кімнатку в передмісті (І. Жиленко Слова-речення |стверджувальні слова так, аякже, авжеж, гаразд. добре, еге, ага, атож, звичайно, заперечне НІ, питальні що ж, а що) та вигуки в усній мові виділяються паузами, на письмі - комами, знаком оклику або тире з обох боків, наприклад: Так. я буду Крізь сльозисміятись, середлиха співати пісні (Леся Українка). Ні! Гакої краси не знайдуя (В. Сосюра). Весно, ох, довго ж на тебе чекати! (І. Франко). Треба відрізняти вигуки о, ОЙ ВІД підсилювальних часток 0, ой. Це робиться на слух а) якщо в конкретному контекст після о, ой доречно робити паузу, то це вигуки і, отже, їх відділяємо від насту" ного слова комою: О, як люблю я рідну землю... |П. Воронько). О, Петре. адети тут узявся б) якщо ж о, ой у вимові зливаються з наступним словом, То Це підсилювальні частки 1, отже, їх не відділяємо комою: ОЙ Іване, Іване Золо- ! таренку! Що ти зробив, мій друже! (Марко Вовчок). О музо, панночко Парнаська! Спустись до мене на часок (1 Котляревський) Пунктуація лише на перший погляд здається складною, важко зрозумалою, доки не з'ясовано значення кожного розділового знака. Тимчасом вона свідчить про будову висловлювань, допомагає точніше передати відтінки змісту, великою марою інтонаційно озвучує текст ! врешті-решт полегшує його сприймання. Але для цього той, хто пише, 1 ТОЙ. ХТО читає, повинн однаково розумати значен" | ня вживаних розділових знаків Пунктуація є такою самою складовою частиною грамотності, як і орфографія Щоправда пообіцяли Донецьк м обласній «ГПІросвіті»ї приміщення ко проспект 88-А залишилося цяцянкою ВІДПОВІЩІ Ь. Хмельницького але обіцянка тах ! То м як ВОНО мМОЖже СуУти накшице коли 2 УСЛА держ собних ук тоноОоВвОХх Дон еччИиРІЮ використовується недержавна, рост!тжоько Ж З С! 30 теле | ДрОДІОСТОНЦІіІЯй ТУ! ПРОЦЮЖО її | ростисєькою мовою пПитТОніІ Пере національного відрОДЖення не ТОКОМО ПЬ? Ніовпоки ПпідДТриму Кот Підживлю» ть чужу ме купьтуру запрошують ОртТистів бИК'ОЮУч Московії 1 фе пндоОгп «Театра 1 вв ямі До оо помное'чек'ютіг в» четті, укра "ЧТ | РІЇ У Про ЗІТУ? ТеПі» чобіт | СР 1 скарг щодо порушення пров укро «Ж Пр ПА | кор "мо ндуть ДеоОо цон ки Х ВОНО ТОБОБДО СТОТТЬ ік «Тео мч м і Ті кмТетьтеви" . «Ю м КІ ; Ю національного Відродженн Володимир КУЗЬМЕМКО
Strona · s. 11strona oryginału ↗
Oto minął rok bez Olesia Honczara... Kosmiczny chłód i przeciąg wieją stamtąd, gdzie jaśniał jego uśmiech, gdzie świeciła zbolała, ale taka żywa, wiśniowa karość jego oczu. Rano, 28 czerwca, płacząc z radości przy radiu, podochrypłe od bezsenności głosy ludowych deputowanych, którzy śpiewali właśnie zatwierdzony Konstytucją hymn Ukrainy, nagle pomyślałam: nie dożył Olesia Teréntijowycza, nie doczekał się... Jednak dożył, doczekał się, dosiągnął, zwyciężył! Właśnie on, jak nikt inny. Bo to jego imię, jego los, jego talent w tym stuleciu najbardziej odpowiadają temu, czym jest dzisiejsza Ukraina. Urodzony w 1918 roku, kiedy Ukraina walczyła o niepodległość, jako sierota-nastolatek, przeszedłszy straszliwe męki i widma Hołodomoru roku 33., młodzieńczym ostrym umysłem i wzrokiem przejrzawszy złowieszcze noce roku 37., bez zastrzeżeń podstawiwszy ostre, młode, studenckie skrzydła pod minometną płytę największej wojny światowej, w wieku 28 lat stawszy się żywym klasykiem, przeszedłszy ogień, wodę i miedziane trąby sławy, starty na żarnach zazdrosnych zębów, stale konwojowany przez system, poniżany przez pochlebnych nienawistników, wrażliwy i przebaczający, przenikliwy, wiedzący, precyzyjny, uważny na wszystko i na wszystkich, dopiero teraz odsłania nam się w całej swojej pełni. Bo Olesь Honczar nie był, lecz jest dziś – Złotym piórem Ukrainy. W tej chwili jest największą Osobowością naszych czasów. Za dziesięć, dwadzieścia lat będzie Współczesnym, bo to z jego ust nowoczesna Ukraina przejęła słowa o ojczystym języku, suwerenności, o niezniszczalności Ukrainy i o szczęściu, jakim jest urodzenie się Ukraińcem. Jego pewność siebie, jego przenikliwość opierały się na bezgranicznym oddaniu i miłości do wszystkiego, co było prawdziwie ukraińskie. A pewna – niemal niebiańska – sumienność nadawała jego Słowu tę przekonywającą moc, jaką posiadają tylko nieliczni pisarze. «Najlepszy kraj to prawda», «Najwyższe piękno to piękno wierności» – powiedział ustami swoich bohaterów, a sam żył z poczuciem tego piękna i tej prawdy. Dawno temu, jako czternastoletnia uczennica, przeczytałam «Tronkę» i zrozumiałam, jak bardzo jestem szczęśliwa, że mam u wezgłowia nasz wspaniały, wolny, pszeniczny step. Jako studentka pierwszego roku zobaczyłam całą haniebną wakchanalię wokół «Soboru» w Dniepropetrowsku, na rodzinnym – gonczarowskim! – wydziale filologicznym. Teraz, gdy niektórzy śmiałkowie pojęli wolność słowa jako prawo synów Chama, słychać głosy, które chcą zniszczyć to, co Ukrainie dali Bóg i los. Ani pierwsi, ani drudzy nie znają Gonczara i jego słowa: step jest mocny i niezniszczalny, step wieczny, step zawsze zwycięża tych, którzy toczą się po nim z tupaniem, przerastają go ostami, wgryzają się w niego buldożerami. Mija rok, dziesięciolecie, mija stulecie, a step odradza się w swoich adonisach, w swojej otwartości jedynie dla nieba i słońca, kołysze się pszenicami, wyrzuca toczydła, aby znów zielenieć, kwitnąć, umierać i rodzić się z wiosnami.. Twarz stepu – to twarz ukraińskiej ziemi. A oblicze Olesia Honczara – to lik Ukraińca XX wieku. Urodziwszy się w porze odrodzenia stepu i umarłszy, cz b ch ky . s bi, nyu cha b ego a Zvoano KER Ye 3 zketroeroAu | | shy, przeżywszy żniwa, Oles Honczar trwa. Jest z nami, jest tu, kochamy go jeszcze bardziej czule. I nawet na nasze łzy odpowiada cichym zimowym uśmiechem, jak uśmiechają się zimowe śnieżne pola Połtawszczyzny i Naddnieprza. Spójrzcie w niebo Ukrainy – w nim uśmiechają się do Honczara ptaki. Ljubow HOLOTA

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 12strona oryginału ↗

Oryginał po ukraińsku · tłumaczenie jest aktualizowane

(ново ПРОСВІТИ Сидіти за редакційним столом, навіть у «Літературній Україні», все одно, що очікувати край моря погоду. Приходять відвідувачі -- переважно зі скаргами, зрідка з проханням надрукуватися й лише врядигоди -- з якоюсь потайною справоо, -- але все це далеке від твоїх особистих уподобань. А за осіннім вікном стоїть під золотим промінням барвистий клен і в тиші повагом струшує із себе листочок за листочком Зненацька скрипнули важкі різьблені двері. Нудьгуючи, задля ввічливості, кинув збайдужа: «Будь ласкаї» -- та поріг переступила неприхованої вроди й водночас ахматовської величі з голубливоїо ніжністю и тендітним усміхом гостя. Я мимохіть підвівся їй назустріч, заворожений. «Проходьте!» -- й підставив стільця. Вона скромно відрекомендувалась: «Олена Компан...» Якби був у кімнаті Олексій Дмитренко, то віп ураз би перехопив її на правах завідувача відділу публіцистики, а відсутній Їван Білик неодмінно заговорив би з нею вкрадливо, з інтелігентськоїо вишуканістю. Але в залі нікого з публіцистів не виявилося, та й Олена Компап спитала, геть «знищеного», мене: «Ви будете Мико- Вона дістала -- НІ, НІ, Не З МОДНОГО ТОДІ редикюля, а мало не з «авоськи» блакитнясту течку з текстом 1, без найменшого запобігання, передала її до моїх рук: «Ось» Я хотів було, за звичкою, покласти машинопис до шухляди |«Прийдете завтра!»), але на мене подіяв гіпноз ш присутності, й умить виникло бажання познайомитися з написаним чарівного жінкоо. Від статті я не міг відвести зору: читав, прицмокував та іноді зітхав од задоволення. А потім не втримався: «Сюди пасує назва - «Український Ренесанс...» -- «Але ж у мене по-іншому: «Роздуми...» -- «Нічого Вони стануть підзаголовком: «Роздуми історика над проблемами мистецтвознавства». Навдивовижу, ця царственної краси 1 світлого розуму вчена погодилась зі мною без найменшого спротиву, й це, мабуть, ще більше зблизило наші думки, погляди, переконання. Я, щиро розкошуючи серед свіжих, не затертих міркувань, уголос проказав мало не цілий уривок: «Шляхи людства стеляться не на рівнині. Звивисті ий тернисті, вони долають круті перевали. І щоразу на осягнутій вершині люди знову й знову намагаються осмислити власний досвід, підсумувати зрошений потом 1 крово набуток. Найкоштовніші самоцвіти того надбання -- плоди мистецького інтелекту». І далі: «Усвідомлення духовних цінностей вже здавен відкарбувалося в мудру й лаконічну форму: не єдиним хлібом живе людина. Поетичний дух народу, особливості його мови, світосприймання, зміст щоденної праці, ідеали і змагання за їх досягнення - все це завжди наснажувало кращі твори діячів культури. Митці розмовляли із глядачем не менпі пристрасно й запально, аніж полум'яні оратори. Тож не випадково образотворче мистецтво назвали в давні часи на Україні «книгою для неписьменних». Історія будь-якого народу, втиснута в рамки продуктивних сил і вироблених відносин, не показова з боку духовного розвитку нації, більше того, вона не тільки не повна, а й дуже далека навіть од приблизно точного відтворення минувшини. Звідси й таке зацікавлення істориків щойно виданими першими двома томами шеститомної «Історії українського мистецтва». Можна сказати, що ця праця, попри всі її якості, не без вад. Та не про похибки, цілком можливі в такому величезному дослідженні, мова, а про те, наскільки ця робота правдиво висвітлює минуле нашого народу». Для мене письмо Олени Компан було взірцем наукової публіцистичності, що межувала з художньою образшістіо; мовної довершеності думки, яка сягала рівня гейнівського вислову -- «проміння, загорнутого в папір», краси мудрого стилю, де добірне слово спалахувало своєю найсяйнішою гранню. Досі лише в рукописах дисидентської літератури, та и то здебільшого у ключі мистецької метафори, вживалися поняття й терміни з таким змістовним павантажениям, як, скажімо, відродження, Але автор статті, ісСТОрик За фахом і покликанням, проникає б самісіньку суть цього явища: «Одниші перед нами ставиться завдання висвітлити історію не лише відродження, а й перевідродження, гак чітко окресленого на прикладах образотворчого мистецтва» Дослідниця вважає, що твори живопису -- «одне з важливих, а часом 1 унікальних джерел історичного пізнання» Упертантня ло мистецької спадщини може полегшити й поглибити працю вчених. є Багато з того, -- що раніше було лише тумайтим здогадом або припущенням, - переконує ектог" - нині стає науковим висновком. С гпворіоється можливість зліквідувати білі плями у Є УС жд в/5 в16 вітЧИЗНЯНІЙйЙ Кеофадорій б зокрема, якнайяскравіше висвітлити добу українського відродження. Доречно відзначити користь окремого видання творів українського Ренесансу з відповідними коментарями. Думається: спільна праця мистецтвознавців та істориків над такоіо темоїо сприяла б успіхові цієї справи». Звідси й запозичений мною той «Український Ренесанс», не просто «Відродження», а значимо, світово-урочо -- «Ренесанс». У 1967 році це багато важило, за півмісяця з лишком до півВСТОЛІТНЬОГО ювілото «Першого дня» комунототалітарного суспільства. І, певне, Олена Компан у ті часи «повзучої сірої рідини» єдина підняла голос за покривджену націо, за цілком зрадянщену Україну. З гордістіо и гідністю патріота вона повертає людям витравлене тоді з їх пам'яті минуле, «Наші предки, - завершується та стаття, -: не були якимись перехожими біля чужого вогнища. На тернистих шляхах іСсТОри ВОНИ розкладали споє багаття. Із глибини століть доходить до пас його живодайне проміння, нагадуючи про нетлінність ітелектуальної праці, про святий обов'язок берегти ду: ховні надбання спого народу» Кілька разів до кімнати так, «між шшиму». ваходив головний редактор газети Іван Зуб, Він узагалі не мав звички висіти над головою, а тут не міг усидіти у своєму кабінеті. Коли ми попрощалися з апторкою, я провів її до Хрещатика, мене попереди: ли, що зпову заглядав шеф 1 викликав до пього «па килим», Можна було 0 і відкласти задоволейнтя погомоюнати з пачальством, але чомусь захотілося вилити перед ним душу Та пже відчиняючи редакторські двері, я шунопацька передумав: «Злукапліо» «Як матеріалі» -- відразу, притьмом Поставтеся серйозно. Це ж величина, доктор наук, дружипа пидатного пис і МІСНІ ММКА ПИ РУ Р ПО В ЕР со и - Р нний уаовннх вана Сенченка.» -- «Так собі... -- притамував захоплення. -- Рецензія на Бажанову «Історію мистецтва». Можна було 06 1 краще» -- «Та що ви? - аж зрадів редактор. - Готуйте в номері!» Я зрозумів: довірливого шефа вдалося обвести навколо пальця. А дамі буде, що буде... Ніякої крамоли ніхто не запідозрить. Та й в обороні -- вчене звання, надійне плече чоловіка. Бодай і названо його не визначним, а лише видатним, як і Самбук, Севєров чи Кашин... «Літературка» вийшла 1/7 жовтня. Вид: но, в четвер. А о друттй половині того ж дія зателефонувала Олена Станіславівна Компан і подякувала за «оперативність». Крім того, пнатякшула, що директор пиституту історії академік Скаба -- колишній ідеолог ЦК КПУ, вже цікавився п публікацієо; навіть йому принесли з кіоска газету. Десь надвечір 1 мене покликав редактор до кабінету й, витираючи долонеїо спітніле чоло, скрушно сказав: «Прошкапили ми з тобою, Миколо...» Події розігралися з наступного тижня Мене, певна річ, трохи покарали в редакції та зауважили під час летучки А р стінах Інституту зчинилася справжня буча. Як сповістила мені Олена Станіславівна, газегу п них УСІ «питають, вивчатоть 1 мало що пе переглядають па світло; мовляв, пишеукують протягувайня націоналістичних поглядів... Однак нещодавно бут телефоппийдазпінокод Миколи Платоновича Бажана з «ЄСициклоподії» »- вітав із виходом у світ грунтовної рецензії, А він, знаний політичний боягуз, не міг не рахуватись 14 виниклими обставинами й 1! Справді, скоїлось щось неймовірно. Перший секретар ЦК Компартії України Петро Шелест урочисто вручив тгемсеку Брожиєпу ойнциклопедичні томи «Їстори українського мистецтва», І тоді ж хтось 13 кромлінських РН - ожини 00 ни ан о шення Дні Р цій ие 0 нанні о Р клеркір необачно спитав, чи була вже преса на Це, як писловміовались, істОричне видання. І тут запобігливо подали рецензію... Одени Компан Із «Літературної України». Після цієї «придибенциі? довелося давати відбій у Києві. Тож, ! вберіг цей випадок сумлінну |і ВАУМЛИВУ дослідницю украї ркого Середньовіччя від партиного самосуду. Щоправда, меч Дамокла, занесений пад пою, й надалі! загрожував п науковій кар'єрі П Відтоді ми й заприязнилися з Оленою Станіславівною. Я ніколи не сподівався, що ця «найукратитшша З українок» виросла на Донеччині в сім'ї польського інженера Ейсмонта й росіянки Любові Миколаївни з купецького роду Батько приїхав до Єнакієва, коли йому виповнилося десь під п'ятдесят; матір же доля з Поволжя закинула у вугільний край Подружжя жило в мирі та злагоді, виховувало четверо дітей: двох синів - В'ячеслава 1 Євгена та двох доньок -- Олену й Ганну. Виростали вони розважливими, слухняними. За винятком старшої сестри. Зачитувалась вона мМайном Рідом і Джозефом Конрадом,. Луї Буссенаром 1 Рейдаром Кіплінтом Ця література й вибила п з родинного кола. Чотирнадцятирічною дівчинкою зібралася Олена й подалася світ за очі, до Києва. Ні знайомих, ні родичів. Та п прихистили в місті добрі люди, влаштували в гуртожитку; там закінчила вона середню школу, а потім із атестатом зрілості навчалася в польському учительському інсСТИТУТІ Студенткою й зустрів Олену вихова- нець КПІ ІОрій Компан. Побралися вони, о коли їй сповнилося дев'ятнадцять. Працювати у школі не випало. Чоловіка послали на роботу в щойно приєднані Чернівці. Там подружжя пробуло два роки й десь напередодні війни повернулося до СТОЛИЦІ. В сім' панували щастя 1 взаєморозуміння Плекали вони свого первінця сина Ярослава Та несподівано, вдосвіта, на місто впали фашистські бомби. ТЇОрій, маючи відстрочку, все-таки добровільно випросився на фронті загинув у бою першого ж року. А дружина з молодшим братом Євгеном, старим батьком чоловіка та з маленьким Ярчиком на руках, слідом за біженцями, кинулась у глибокий тил, до Середньої Азії. Там, в Узбекистані, за місяць прилаштувалася в бавовнярському кишлаку в долині Фергапи, Поруч із місцевими дехканами, Олена як справдешній землероб, розбивала кетменем важке, спечене на сонці сутлинисте груддя. Навколо себе вона згуртувала цілий загін земляків-євреїв із-під Деражні. Всі вони скорялися їй, своїй ланковій. Та Олена дбала не лише про себе, а й про колгоспних жінок, що залишилися без чоловіків. Пішки туди й назад Ходила вона до райцентру, щоб виклопотати їм якесь полегшення. По ВІЙНІ голова сільськогосподарського колективу не відпускав Льолі-хан додому, обіцяючи їй незабаром відступити навіть свого посаду Але перемогло відчуття рідної землі. І вона взимку сорок третього року -- знову В Києві Мати померла від «вибуху крові» Після арешту чоловіка. Батько ж, якого в тридцять сьомому році забрали за «шпіОНнаж», усе-таки повернувся з неволі, бодай 1! З підточеним здоров'ям, і помер на руках у дочки. Юрій так і не подав із фронту жодної вістОЧКИ -- Обізвався сумною похоронкоїо... А жити треба, не для себе -- хоча б для сина Добрі люди поселили в комунальши квартирі на вулиці Михайла Коцюбинського Шукала заробітку, де могла. Працювала друкаркого. Водила екскурсії по місту. Потім досвідченого гіда запросили на роботу до Державного історичного музею Зрештою спробувала себе на твори пити, Через сестру, яка викладала українську мову и літературу в школі, запізпналася з гешальним скульптором і кінорежисером їданом Кавалерідзе. Гаписала для нього, гианого й пересмдуваного, але пезламного духом, літературний сценарій про український фарфор (порцеляну). На жаль постапити мого не пощастило А отже робот а на вітер -- Осз оплати. Але ЧОГО варте було це знайомство з такого модиною -- митцем 1 «рілДОСОФОМ! У його майстерні Олепа зустрілася із визпачним-таки письмепнником ПОПОЛІСТОМ І поматіистом Ізаном Сепченком. Він був старший від неї па п'ятнадцять років, та зімонем 1 ДОСВІДОМ у літературі. А щойно написаний широкозасижний тТиїр «Мого покоління» мав прекрасний розголос, до того ж, пропонупали за пього чергову Сталійську премио. Їзан й Олена якраз побралися Тільки замість лауреатства -- інфаркт серцевого м'яза, письмошницька знедоля гавро помтичноОго закляття на «потім» спо! творчі задуми, а жити з перекладу. Граціював не задля шматка хліба, а па совість. Йому так влалося передати украшською мовою Оунтівлиту Допелос чл підкласти п В Р и
Strona · s. 13strona oryginału ↗
...z Petersburga do Moskwy» Oleksiszczewa, nawet ostrożny Son, Pawło Tyczyna, spotkawszy się z pisarzem na korytarzach Związku, nazywa jego pracę... Sierhij Odynski [uwaga: poniższe zdanie zachowuje strukturę oryginału, ale fragment jest silnie zniekształcony] Pisarz już nigdy nie porzucił tematów społecznych, ale pozostał w złotym kanonie klasyki. Swoje fabuły dawał mu pomysłowy i przychylny teść Oleny Stanisławiwny, Kompan, który mieszkał na [ulicy] Saskiej. Nie tylko jego znajomość tych miejsc, ale i ich prawdziwy duch, bo to właśnie z nim związana jest walka Sołomianki z bandą Sikorskiego, która straszyła mieszkańców miasta... Na podstawie tych opowiadań [powstały] «Rubin na Sołomiance», «Na Batyjewej [...]», «Opowiadania», a także wspomnienia: «Drogi bliskie i dalekie», «Po zbiorach», «Czerwonogród». Za życia pisarza zdążyły jeszcze wyjść wybrane utwory w sześciu tomach. W roku Olena Stanisławiwna została pracownicą Instytutu Historii Akademii Nauk Ukrainy. Podczas egzaminów wstępnych, kiedy chciano jej wystawić czwórkę, czyli oblać, ona ślubowała sobie «nadrobić wszystko, nawet wiedzieć więcej». I, nie zwlekając, od razu zanurzyła się w badania naukowe, aby dotrzymać słowa. Z powodzeniem obroniła pracę kandydacką, a potem poradziła sobie także z zadaniem doktoranckim. Za to w zespole nazywano ją, razem z inną Oleną, Apanpo-kuczh-kozakiem. Te dwie kobiety-historyczki, zdawałoby się, poświęciły się różnym tematom, a w istocie jednemu — ukraińskiemu średniowieczu. W 1963 roku Olena Kompan wydała swoją monografię «Miasta Ukrainy w drugiej połowie XVII wieku», a następnie z druku wyszła zredagowana przez nią cegła, obszerniejsza niż 800 stron — «Dokumenty o wyzwoleńczej wojnie narodu ukraińskiego 1648–1654». Teraz trzeba było odpisać „dla publiczności”. Według kartoteki Instytutu Historii badaczce przypisuje się liczne studia z epoki późnego feudalizmu na Ukrainie, biografie dawnych miast, opracowane przez nią, a także recenzje całej bieżącej literatury naukowej z tej dziedziny itp. Wspólnie z historykiem sztuki Hryhorijem Łohwynem i literaturoznawcą Mychajłem Tkaczenko Olena Kompan publikuje w „Ukraińskim Czasopiśmie Historycznym” artykuł o wymownym tytule „Stworzyć historię kultury ukraińskiej” (1964). Muzycznie i artystycznie wykształcona osoba, dążyła ona do opanowania wiedzy z dziedzin otaczających, czyli, jak wówczas mówiono, pomocniczych dyscyplin historycznych: toponimiki, onomastyki, historii sztuki. A oto jej pamiętny artykuł w „Literaturnej Ukrainie”. Wydział feudalizmu, którym w Instytucie Historii kierował Wołodymyr Diadyczenko, współpracownicy między sobą nazywali „katedrą epoki kozackiej”. Tak się złożyło, że zebrali się tu naukowcy, oddani nie tylko swoim zajęciom, ale i niezłomni obrońcy ukraińskiej państwowości. Wśród nich badacz Rusi Kijowskiej, współczesny Nestor, Mychajło Brajczewski; dwie Oleny – mediewistka Kompan i archiwistka Apanowycz, „kronikarz” Jarosław Dzyra. Ot, prawdziwie! „Potężna grupa”. I choć każdy z nich miał swoją wąską dziedzinę badań, rozmawiali ze sobą, radzili się, dzielili się swoją wiedzą i, co najważniejsze, byli jednomyślni. Ukraińskie Średniowiecze i zwłaszcza wczesna epoka feudalizmu, zdaniem ich, w przeciwieństwie do Europy, nie były postrzegane jako jednolita, beznadziejna noc. Oświetlały je nie tylko blaski ogni bojowych, ale i kozackie pochodnie na zaśnieżonych południowych stepach. Rycerstwo, które tworzyło za Dnieprowymi Progami Zaporoską Sicz, wsławiło Ukrainę w całym chrześcijańskim świecie. Jego wojsko znały nie tylko rządy polskie i szwedzkie, lecz także rządy innych krajów – Turcji, Austrii, Francji, Hiszpanii, Włoch… …wpisać historię ukraińską w dzieje wszechświatowe. Brajczewski, który wyrósł z samodzielnym myśleniem, zawsze gotów był poszukiwać nowych przestrzeni, rzucił pomysł … jeszcze w intelektualnych korzeniach … ...jest częścią światowego procesu historycznego. Nowe [...] na rękę historykom, którzy bronili [...] samostanowienia i niepodległości narodu. Samodzielność i niepodległość ukraińskiego narodu. Pierwszym, kogo pozostawiono poza etatem Instytutu Feudalizmu, był «seniorr» Michajło Raiczewski, uczony o szerokim zakresie wiedzy; on jednak zdołał wyjść poza ramy polityki, przekwalifikował się i stanął pod skrzydłami możnych tego świata, a jako ławnik [...] wspólną pracę «Zbrojne siły Ukrainy» (1969). Tymczasem Jarosław Dzira, wsparty poparciem samego Skaby, przygotował «Kronikę Samobójcy» (1971). Lecz najgęstsze chmury zawisły nad głową Oleny Taszelawiwny. Jej, na początku, Boże opatrzenie odwróciło od niej nieszczęście, jednak już pozbawiło ją obaw wraz z pojawieniem się [...] пон зр а Мо 152 від 12 вересня Фо" у за пропозицією Президії Академії наук УРСР (а насправді – szarej eminencji Susłowa i jego wielkomocarstwowej świty na Ukrainie) miały zmniejszyć o cztery procent kosztorys utrzymania personelu instytutskiego oraz... «w celu udoskonalenia tematycznego ukierunkowania pracy, uporządkowania struktury i składu kadrowego placówki» – całkowicie zlikwidować WYDZIAŁ «przedrewolucjonizmu», czyli właściwie historii Ukrainy. Michaiła Brajczewskiego «dopadli» w Instytucie Archeologii; Apanowicz zatrudniono w... bibliotece, wśród rękopisów; Dzyra, dopiero co wybranego w konkursie, wyrzucono w trzy szyje (znalazł sobie miejsce z dyplomem kandydata nauk filologicznych w wieczorowej szkole robotniczej młodzieży). A «średniowieczna dama» Kompan, doktor nauk, z góry, w wieku 56 lat, znalazła się bez pracy, na «zasłużonym odpoczynku». Ще згодом, майже через чверть століття, з'являються два томи «Historii ukraińskiego Średniowiecza. Doba kozacka», gdzie rzucone zostanie światło na ucisk, skierowany przeciw świadomej narodowej inteligencji. Bo przecież wtedy za sprawą czterech procent budżetowych zlikwidowano przedrewolucyjny dział także w Instytucie Literatury im. Tarasa Szewczenki, a badacze Leonid Machnowiec, Wołodymyr Krekotień i Oleksa Myszanycz pozostali bez pracy. Prawda, dwóch przywrócono na innych stanowiskach, a Machnowiec dopiero po półtora dekadzie trafił, podobnie jak Brajczewski, do archeologii i wydał w «Naukowej Dumce» dzieło swojego życia – naukowy przekład «Latopisu Ruskiego», za który otrzymał honorowy tytuł laureata Państwowej Nagrody Ukrainy im. Szewczenki. Najgorszy okazał się los «emerytki» Oleny Kompan. Przez cały czas, nieprzerwanie, pracowała w Instytucie, oczywiście nie dla stażu, lecz bardziej dla prestiżu naukowego, a potem, zostawszy po prostu żoną podupadającego na zdrowiu, choć «wybitnego» (czy też drukowanego) pisarza i babcią dwojga wnucząt – Iwasyka i Marty, nie pogodziła się ze swoim własnym demontażem; chciało jej się pisać, opowiadać ludziom prawdę, budzić serca do ofiarnej pracy w imię rodzinnej Ukrainy. Pamiętam: mnie, uczestnikowi młodzieżowego klubu «Sonączne klarnety», który zbierał się w Pałacu Żowtniowym, zlecono zaprosić na kolejny wieczór kogoś z grona «naj-naj»... Bez wahania wymieniłem imię Eleny Stanisławiwny, a ona z radością przystała na moją propozycję i wystąpiła przed poruszoną publicznością: dostojna, wzniosła, jasnomyślna. Opowiadała o historii architektury dawnych ukraińskich miast, wzywała do ochrony niepowtarzalnych budowli naszego średniowiecza: zamków, murów, wież, ozdób. Słuchacze długo nie wypuszczali jej z trybuny, a potem na sali wybuchły oklaski i «Anna Achmatowa» (tak byli zewnętrznie podobni do siebie!) całkiem utonęła w kwiatach. Zapewne było to ostatnie, tak niezapomniane spotkanie z Eleną Kompan. Potem spotykaliśmy się z nią przypadkowo, w pośpiechu, gdzieś na ulicy. Natknęliśmy się na siebie, pamiętam, pewnego razu niespodziewanie przy Bessarabce. Trochę przybrała na wadze, ale wciąż była zadbana, młodzieńcza, z promiennym uśmiechem; może tylko więcej zmarszczek zalegało nad brwiami i smutek w oczach... «Wie pani, z Gwanem Szchymowyczem źle...» Było to w babie lato, a w listopadzie pisarza zabrakło. Pozostała Olena Stanisławiwna, jak sama powiedziała przez telefon, «w jednej osobie». Ale nie była jej pisana dokuczliwa starość. Bawiła wnuki, znajdowała w sobie siły do pracy. Do ostatnich dni utrzymywała kontakty z przyjaciółmi-jednomyślnymi, społecznie pełniła funkcję zastępczyni przewodniczącego Ukraińskiego Towarzystwa Ochrony Zabytków Historii i Architektury, rozszyfrowywała literacki archiwum I.O. Senczenki. Żyła skromnie, prawie jak z legendy. I tym bardziej boleśnie i z oburzeniem, gdy w wydaniu «Kobiety Ukrainy» nie wspomniano nawet jej imienia. A ona zasłużyła na to, może bardziej niż niejedna z tych młodych. daleko nie z pierwszego kręgu PU ktoś z memuarystów zauważył: nie można widzieć w nauce jedynie rzemiosła, bo nauka sama w sobie jest wzorem historyka wielkiego... ...w sobie; ucieleśniła się w tobie Olena Kompan, o akademickim rozmachu. Urodzona w rodzinie szczerego pietyzmu, osobliwego... bez «pona pa»! Zapisała się Ukrainką nie tylko z paszportu, ale i z przekonania. Starszy brat Wiaczesław zapisywał się jako Rosjanin. Ukończył międzynarodowy wydział Uniwersytetu Moskiewskiego przed wojną, a jako prymus poszedł na front jako ochotnik. Czekało go wysokie stanowisko dyplomatyczne, ale postawiono mu warunek: rozwieść się z żoną Niemką (a mieli już dwoje dzieci). Po podejściu do takiego urzędnika machnął ręką na karierę i pojechał na wyznaczone mu stanowisko na Syberii. Jewgienij odziedziczył narodowość ojca, czyli był Polakiem. W wieku siedemnastu lat wzięto go do wojska. Jednak na służbie nie awansował powyżej stopnia majora, bo dał policzka swojemu krzywdzicielowi, starszemu oficerowi. Olena Stanisławiwna znała i szanowała język ojca (polski) oraz język matki (rosyjski), ale za swój ojczysty uważała ukraiński. Czytała, pisała, rozmawiała i przemawiała po ukraińsku. Nauczyła tego swojego syna, dziś profesora, doktora nauk technicznych z Instytutu Spawalnictwa im. Patona, zaszczepiła mu miłość do ukraińskiego słowa i swoim wnukom... O, jak ucieszyłaby się babcia z swoich wychowanków, już świadomych Ukraińców! Marta, wykapana Olena Stanisławiwna, w wieku dwudziestu lat ukończyła z wyróżnieniem wydział historyczny Kijowskiego Państwowego Uniwersytetu im. Szewczenki i równocześnie obroniła dyplom magistra politologii w Solomonowym uniwersytecie, otwartym przez Anglików. Iwan zaś jest matematykiem, mistrzem sportu w polo wodnym. W wieku 29 lat został kandydatem nauk. Odbywał staż z ekonometrii u amerykańskiego profesora Kmenta. Bardzo spodobał się temu uczonemu-ekonomiście, który nawet chciał zatrzymać go u siebie na zawsze. Ale Iwan zadzwonił do ojca: «Nie, wracam do domu...» Kozackiemu rodowi nie ma końca. Ludzkie życie mierzy się nie uczonością i zamożnością, lecz twoją wagą w społeczeństwie i kontaktami z otoczeniem. Słusznie: powiedz mi, kim jest twój przyjaciel, a ja będę wiedział, kim ty jesteś... A na drodze Oleny Stanisławiwny spotykali się rozmaici ludzie, lecz ona umiała wybierać tylko tych, którzy odpowiadali jej sercu, pragnieniom i ideałowi. W sieci tej czarującej kobiety zaplątał się także genialny Iwan Kawaleridze, na gruncie twórczej współpracy, oraz utalentowany i ofiarny Iwan Senczenko, z którym uwili rodzinne gniazdo; a także cały wydział instytutowych historyków-ukrainistów, którzy wspólnie bronili nie tylko honoru nauki, ale i idei ukraińskiej (i ich, podobnie jak ją, spotkał ten sam gorzki los). Otóż bez poetki Liny Kostenko to przyjazne koło byłoby zawężone i zbyt rozproszone. Nazywano je bowiem siostrami. Zaprzyjaźniły się zaś, zamieszkawszy w jednym domu na bulwarze Łychaczowa 8-A. Każda z nich miała swoje kłopoty i zajęcia, ale wśród jednomyślnych zawsze znalazła się wspólna rozmowa, i musiały, obawiając się «pluskiew» i «mechanicznych słuchawek» w pokojach, wychodzić na ulicę i spacerować, prowadząc rozmowę. Lina czytała wiersze, których cenzura nie przepuszczała; dzieliła się z historyczką wynoszonymi zamysłami «Marusi Czuraj» i «Berestecznka», które można było powierzyć jedynie najbliższej przyjaciółce... A ile scen i epizodów historycznych powstawało w pamięci Oleny! Wiedzą o epoce literackich bohaterów władała doskonale, jak fachowiec. Zresztą znała nie tylko przebieg ówczesnych wydarzeń, lecz także szczegóły z życia. Wydawało się, że wystarczy zapytać ją o jakąś drobnostkę, a natychmiast w wyobraźni zabłyśnie barwny, nieustannie wyryty obraz minionych epok i dni. Nie tylko z «własnej» dziedziny – badaczki władały także innymi dorobkami nauki i kultury: sztuką, krajoznawstwem, onomastyką, architekturą i językoznawstwem. Pewnego razu fantazja zaprowadziła poetkę wraz z Marusią Czuraj na połtawski plac. Lina obejrzała zabudowę współczesnej Połtawy podczas podróży do miasta nad Worsklą. Musiała jednak wiedzieć, czym wybrukowano ulice za hetmaństwa Chmielnickiego: kamieniem, cegłą, a może jakimś innym materiałem? Ten «szczegół» miał stać się historyczną wiarygodnością, którą tchnęła poema-romans. dokładnie od Oleny Stanisławiwny poetka dowiedziała się: deskami! Więc bohaterka przed egzekucją stąpała nie po zimnym kamieniu, nie po gładkiej cegle, lecz po drewnianym pomoście, wyślizganym tysiącami podeszw. Dla obrazowego układu i rymu w dramacie „Berestečko” Lina Wasyliwna upodobała sobie nazwę dziś powszechnie znanej u nas rośliny, kwiatu Ukrainy, czyli słonecznika. Ale jak wyjaśniło się w rozmowie z Oleną Stanisławiwną, ten narodowy symbol pojawił się w naszych stronach znacznie później; wówczas trzymano go za siedmioma zamkami w królewskich ogrodach Europy! Tak więc „pierwsza czytelniczka” utworów Liny, Olena Kompan, stała się „współautorką” genialnych poematów, w których odbiła się nie tylko historia Ukrainy, ale i los całego pokolenia poetki, a zatem także i jej, serdecznej przyjaciółki. W wydaniu „Maruśi Czuraj” z 1979 roku Lina Kostenko wyraziła wdzięczność za wspólne niepokoje i przeżycia nad żywymi stronicami ludzkiej nieugiętości: „Drogiej Olenie Stanisławiwnie — z miłością i szacunkiem. 15.III.1980”. A na odwrocie karty tytułowej — przejmujące wersy o odkupieniu i mądrości, pełne wiary i zapału: „Nadejdzie czas, obciążony owocami. Nie straszna im ani sława, ani hańba. Moje kwiatostany, zbite chłodami, Dałyście dobry zawiązek, mimo wszystko. I nic, że czyhały kruki, Że minęło tyle lat. Z takiego bólu i takiej udręki Dusza nie stworzy sztucznego owocu”. To osobiste wyznanie i odbiór wspólnego nieszczęścia całej ukraińskiej inteligencji lat 60.–70. Obejmuje ono także „pracę i dni” Oleny Kompan, która, podobnie jak Lina Kostenko, doświadczyła zimowych przymrozków stalinizmu i breżniewszczyzny. Ale wszystko na nic: ludzie pracowali, nie składając rąk — dla przyszłości. Dobry zawiązek z przymarzniętych kwiatostanów, który wyrósł z bólu i udręki, stał się nie tylko sposobem życia, lecz także krystalicznie dźwięczną poezją prawdy, rzetelnymi historycznymi szkicami-artykułami, niezłomną ukraińską ideą, która wykłoszyła się w samodzielną niepodległość państwa narodowego. Mykoła SZUDRIA Na ZDJĘCIU: Olena Stanisławiwna z mężem i wnukiem.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 14strona oryginału ↗
Od redakcji Dziś zaczynamy drukować książkę dla gazety, która zresztą ukazuje się w Ale idziemy na to z kilku powodów. Pierwszy z nich – pojawienie się Topaczewskiego, którego twórczość jest wydarzeniem nie tylko w ukr Druga – i my mamy nadzieję, że pierwodruk będzie po[...], jak zechcą przyłączyć się do wspierania jego wydania I dziś, kiedy tak wiele Za jest zupełnie blisko. mówi się o odnajdywaniu źródeł du[chowości]. Topaczewskiego jest drogą, która prowadzi do d świat z periodycznością czasopisma U. Jeszcze jedna ukochana liczba – «40». Książkę tworzy czterdzieści etiud z biblijnej botaniki. Według autorskiego zamysłu ten utwór przyczyni się do upowszechniania Pisma Świętego. Stary i Nowy Testament oraz poszczególne teksty niekanoniczne są tu interpretowane bez orientacji na określone wyznanie, lecz z pozycji ogólnochrześcijańskich. Opierając się na realiach przyrody, czytelnik bezstronnie podejdzie do Biblii, wbrew wyobrażeniu o niej jako o Księdze trudnej do przyswojenia, wyrobionemu przez wychowanie w duchu materialistycznego światopoglądu. Ekologiczne opowiadania i naukowo-poznawcze filmy Andrija Topaczewskiego pojawiły się już na początku lat 70. Jeden z inicjatorów ruchu ochrony przyrody, jest autorem książek «Symfonia życia», «Warsztat flory», «Barwy ziemi», «Kronika białej lilii wodnej» oraz scenariuszy filmowych, których tytuły również wyraźnie mówią same za siebie: «Ci, którzy żyją obok», «Do czystej studni», «Strony Czerwonej księgi», «Czy wróci czarny bocian», «Korzenie trawy», «Gwiezdna godzina Lybedi», «Pojednaj się w duchu», «Moje wysokie góry». Taką drogą autor doszedł do wyznawania idei Bożego Daru na Ziemi, spokrewnionej ze współczesnymi poglądami ekologicznymi. Zatem głos ma Andrij Topaczewski: TAJEMNICE BIBLIJNYCH ROŚLIN Otwórzcie Księgę Rodzaju – w raju ogrodowym spotkacie drzewo życia i drzewo poznania. Zostały stworzone dnia szóstego, po człowieku – i właściwie dla niego. Później różne rośliny pojawiają się na wielu stronicach Pisma Świętego, choć nie zawsze pozostają w naszej pamięci. Tymczasem, pochłonięci ważnymi wydarzeniami, nie zauważamy obecności drzew i traw, które wszędzie i zawsze nas otaczają. Rośliny biblijne zasługują zaś na szczególnie uważną uwagę jako rówieśnicy dawnych czasów, świadkowie niepowtarzalnych czynów historycznych. Pomagają nam uświadomić sobie związek epoki antycznej ze współczesnością, zrozumieć moralne problemy pierwszych chrześcijan, odczuć żywy bieg historii. Dlaczego chrześcijaństwo, narodziwszy się na granicy Azji, na początku nowej ery opanowało dusze milionów ludzi właśnie w Europie? Na to pytanie pomogą odpowiedzieć rośliny biblijne... W I wieku przed Narodzeniem Chrystusa przez całą Europę Zachodnią, od samych Pirenejów, rozciągał się ogromny obszar plemion celtyckich, który na wschodzie sięgał Karpat i graniczył z wczesnymi Słowianami, a na południu stykał się z Rzymianami. Celtowie, Słowianie, Grecy i zromanizowane ludy żyły w jednej antycznej przestrzeni kulturowej, obejmującej kraje, które były gotowe przyjąć chrześcijańską wiarę i moralność. Połączyła ich bowiem indoeuropejska wspólnota duchowa, z bliskimi tradycjami obyczajowymi i religijnymi. Na przykład u dawnych Celtów i praSłowian brzoza była drzewem świętym. Była symbolem kobiecości, czystości i oświecenia, podczas gdy dąb reprezentował męski pierwiastek i siłę, pozostawione przodkom w spadku. Te wyobrażenia wcieliły się w obraz „świata Drzewa” jako centralnego filara budowli, która symbolizowała Świat. Te wyobrażenia odbiły się w słowiańskim folklorze epoki chrześcijańskiej: „Na morzu, na oceanie, na wyspie Bujani stał dąb dębowy, a pod tym dębem studnia zimnej wody; zajeżdżajcie i zwołujcie z wszystkich czterech stron, Ze wschodu na zachód, I z południa na północ... I MY pomódlmy się, na wszystkie cztery strony pokłonimy się, za modlitewnego, z białego ciała zrodzonego, ochrzczonego sługę Bożego Iwana». Niekiedy opowiada się, że potężny dąb rośnie na górach Syjańskich, to znaczy Syjońskich, za rzeką Ordańską (Jordanem), na wyspie Kijan. To wyraźnie podkreśla głęboki wpływ symboliki biblijnej na twórczość ludową, szacunek dla świętości religijnych, zwłaszcza dla dawnego Kijowa. Galijski (celtycki) Taranis, jako władca grzmotu, podobny jest do słowiańskiego Peruna, litewskiego Perkunasa i starogreckiego Zeusa. Wszyscy oni przywodzą na myśl potężny dąb lub dębową pałkę, z której sypią się błyskawice. Mitologiczny motyw walki gromowładnego z jego przeciwnikiem występuje u wielu narodów europejskich i przypomina nam pogański obraz ognistego rydwanu proroka Eliasza, którego postać w tradycji prawosławnej jest związana z deszczem i urodzajnością, oraz Święta Gromowe pod koniec lipca. Pamiętamy także ikonograficzny dwubój Jerzego Smokobójcy, jego zwycięstwo nad potworem, który uosabia ciemną siłę Wzmianki w Biblii o dębach i wysokich gajach często są związane z miejscami pogańskich obrzędów: «Będziecie zawstydzeni za dęby, których pożądaliście, i wstydzić się będziecie ogrodów, które wybraliście. Albowiem staniecie się jak dąb, którego liść więdnie, i jak ogród, który nie ma wody». Tak mówił prorok Izajasz, potępiając grzech odstępstwa. Zwracając uwagę nie na same drzewa, Izajasz kieruje się przeciwko poganom, którzy wybierali je na swoje potrzeby. Jednocześnie drzewa czczono Andrija Topaczewski «Z Bożego ogrodu». To dość nietypowe ...nasze głębokie przekonanie o wyjątkowości dzieła Andrija nie tylko w ukraińskiej literaturze, ale i na całym kontynencie literatur europejskich. Zostanie to zauważone zarówno na Ukrainie, jak i poza jej granicami, a więc – jak mamy nadzieję – dobroczyńcy odezwą się, by wydać je na świat masowym nakładem i w należytej oprawie artystycznej. Wierzymy, że badania i praca Andrija, poświęcone duchowości, są świątynią duszy, świątynią naturalnej harmonii. Oto cenna liczba: Tak, tylko siedem głównych upraw hodowali nasi dawni przodkowie, by tworzyć mocne państwa i tworzyć arcydzieła sztuki. Pojawiły się na kartach Pisma Świętego, jak... Na to wystarczyło, by zbudować... Kiedy i skąd przybyły na Ziemię rośliny uprawne, dlaczego drzewa i trawy pojawiły się one po Narodzeniu Chrystusa? Na te pytania, związane z tradycjami chrześcijaństwa i odkryciami współczesnej nauki, stara się odpowiedzieć książka «Z Bożego ogrodu». Okazuje się, że większość wspomnianych w Biblii roślin rośnie na Ukrainie! Uświadomienie sobie tego cudu pomaga lepiej wyobrazić sobie dawne wydarzenia, a Ziemię Świętą poczuć. jak świadkowie znamiennych wydarzeń: jeden z dębów Mamre, w cieniu którego Abraham przyjmował samego Pana, uważany był za nietykalny; przez długi czas strzegli go mieszkańcy tego świętego miejsca, należącego do prawosławnej misji jerozolimskiej. Zatem szacunek dla olbrzymów świata roślinnego jest właściwy tradycji biblijnej, a właściwie chrześcijańskiej. W Ławrze Kijowsko-Peczerskiej zachowała się lipa, którą według podań posadziła matka świętego Teodozego, jednego z założycieli tego klasztoru. Wspomnijmy także o wysokich, szerokopniowych jesionach i kasztanach na dziedzińcu cerkwi świętej Zofii w Kijowie. Zapewne na tym Świecie są MIEJSCA CUDOWNEJ energii życiodajnej, a to, że drzewa przy świątyniach osiągają niezwykłą wysokość i szerokość, potwierdza przypuszczenie o związku między uczuciami duchowymi i siłami życiowymi Natury. A zdumiewające pokrewieństwo między wierzbą a palmą! Według tradycji starożytnego basenu Morza Śródziemnego palma uważana była za drzewo życia. Dlatego palmowymi gałązkami, a dokładniej szerokimi pierzastymi liśćmi, zasłaniano drogę przed uroczystymi procesjami. Tak czynili ludzie podczas wjazdu Jezusa Chrystusa do Jerozolimy (Ewangelia św. Jana, 12, 12-13). Od tego czasu ten dzień zwie się Niedzielą Palmową, a w Ukrainie Wierzbną. I nie jest to po prostu skutek braku palm, lecz to, że wierzba, nasze odwieczne drzewo życia, weszła do tradycji chrześcijańskiej. Tydzień przed Wielkanocą wierzbowe gałązki niesie się przed kościelną procesją, tak jak za życia Chrystusa niesiono palmowe gałęzie. Potem puszyste bazie przynosi się do domu; na Wielkanoc, już zielone, zdobią świąteczny stół. W dawnych tradycjach kulturowych rośliny często stawały się niemal krewnymi ludzi. Drzewa, trawy i ich owoce były symbolami różnych cnót, nawet wzorami do naśladowania. Weźmy choćby etapy duchowego wychowania, które kolejno siewu, pielęgnacji roślin, żniw. Obowiązywała zasada analogii: w czasach proroków wszyscy ludzie byli ściśle związani z uprawą roślin, dlatego te porównania były dla nich zrozumiałe: «Czy oracz każdego dnia orze pod siew, uprawia i bronuje swoją ziemię? Czyż, gdy wyrówna jej powierzchnię, nie rozsieje czarnuszki i nie rzuci kminu, lecz pszenicę, proso i jęczmień wysieje na wyznaczonym miejscu, aż w swoich granicach?» (Izajasz, 28, 24-25). Dzikie rośliny w przedchrześcijańskim świecie uchodziły za silniejsze od uprawnych, bo są dzikie, niewymagające i rosną bez pielęgnacji. Siła leśnych, bagiennych i wodnych ziół cieszyła się szacunkiem wśród pogańskich kapłanów, a ich nazwy wykorzystywano we wróżbiarstwie i zaklęciach. Nawrócenie do Jedynego Boga zmieniło te poglądy. Świat roślin nabrał innego, humanitarnego sensu w oczach wiernych, zwłaszcza gdy zamiast pojęć Pożytku i Szkody narodziły się pojęcia Dobra i Zła. Cywilizacja europejska zawdzięcza chrześcijaństwu pojawienie się tych wielkich pojęć, na których wyrosły współczesna kultura i sztuka, rozumienie piękna i harmonii świata. Utwierdzając Dobro i potępiając Zło, Jezus posługiwał się porównaniami-metaforami zrozumiałymi dla każdego neofity, o kąkolu, gdzie pszenica symbolizuje działanie dobrej siły, a chwast – przeciwnie, siłę przeciwną, trującą... Gdy nasi dawni przodkowie zerwali więzy surowych praw pogaństwa, zaczęli w swojej twórczości przedkładać dobre rośliny gospodarcze i ozdobne. Dlatego odwoływanie się do polnych kwiatów i roślin w ludowych pieśniach, baśniach, haftach i malowankach jest oznaką chrystianizacji Uświadomiwszy sobie, że została stworzona na obraz i podobieństwo Boże, człowiek przestał utożsamiać się ze światem roślinnym i zwierzęcym. Jeśli w mitach antycznych przemiana w roślinę dokonuje się bezboleśnie — tak na przykład nimfa Dafne z łatwością staje się drzewem laurowym, ratując się przed zalotami Apolla — to w folklorze chrześcijańskiej epoki taka przemiana zawsze wiąże się z mrocznymi siłami i jest odstępstwem, a więc tragedią osobowości ludzkiej — jak w balladzie Tarasa Szewczenki „Topola”, napisanej na podstawie ludowej pieśni. Rośliny w Biblii nie są już postrzegane jako opiekunowie rodu ani uosobienie ducha przodków. Autorzy tekstów biblijnych zwracają uwagę na rośliny zależnie od ich praktycznego lub estetycznego znaczenia. Tak, pszenica jest miarą dobrobytu i nieprzypadkowo Księga Powtórzonego Prawa wymienia ją jako pierwszą w wyliczeniu skarbów Ziemi Obiecanej. Pszenica wielokrotnie wspominana jest w Piśmie Świętym, lecz metaforyczne wyrażenie „oddzielić ziarno od plew” rozpowszechniło się dopiero w czasach Nowego Testamentu (od św. Mateusza, 3:12). Tymczasem róża i lilia wspominane są dzięki swojej urodzie, a smukłość i majestat cedru libańskiego były wzorem dla poetyckich porównań. Jest to dowodem wysokiej kultury duchowej twórców Biblii, którzy cenili Piękno obok innych realiów życia. Takie spostrzeżenia pomagają nam dziś zrozumieć duchową atmosferę epoki proroków i wczesnego chrześcijaństwa. To był czas wielkiej wiary w moc Słowa — wiary, która zdolna jest natychmiast przemienić Słowo w cud. A zdumiewające znaki, jakie czynił Syn Boży, były zwyczajne dla wierzących, lecz wstrząsały ludźmi, którzy stracili wiarę lub nigdy jej nie poznali. Przekonującymi przykładami siły i wpływu Słowa stały się przypowieści, które opowiadał Jezus Chrystus, pouczając i napominając lud oraz swoich uczniów Zrozumiałe, dlaczego w Przypowieściach Chrystusowych roślinom przypada bardzo widoczne miejsce. Przecież swoje nauki Chrystus czerpał z otaczającej przyrody i z codziennego życia ludzkiego. Przechodząc z uczniami obok winnic, mówił o winnej latorośli; przy zasianym polu mówił o trudach ziemskich siewcy, a wśród rybaków — o zarzuconych w morze sieciach. Prostota i naturalność Przypowieści Chrystusowych, które dają hojny pokarm do rozmyślań, w dużej mierze wynika z tego, że On wybierał Przypomnijmy choćby przypowieść тт , Ра І, ь /

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 15strona oryginału ↗

Początek tekstu może być niepełny — porównaj ze stroną oryginału

Te rozmaite kulturalne rośliny, znane wszystkim, to pytanie. Winorośl, figowiec i ... Wśród naszych przypowieści o kąkolu (Mateusza 13:24-30, 36-43), o ziarnku gorczycy (Marka 4:30-32), o ziarnie (Łukasza...), o robotnikach w winnicy (Mateusza 20:1-16), o figowcu (Łukasza 13:6-9), o nasieniu (Marka 4:3-8)... Szczególnie uderza przypowieść o «złych winogrodnikach», która niesie głęboką naukę dla tamtych czasów, chrześcijańskiej moralności (Mateusza 21:33-46). Wsłuchując się w przypowieści Chrystusa, odczuwamy obecność biblijnych czasów w ich świecie... ...święto Ziemi, przy narodzinach... Przebaczenie i Dobro, które oczyściły chrześcijańską duszę z ... wyobrażeń o zemście i korzyści. Jedną z największych tajemnic, tak i nieodgadniętych przez współczesną naukę, jest pochodzenie roślin uprawnych. Do dziś nie odnaleziono dzikich przodków pszenicy, jęczmienia, śliwy, cytryny, granatu, ojczyzny pomarańczy, a także wiśni, zwykłego ryżu i wielu innych roślin, których owocami żywią się miliony ludzi. Skąd więc one trafiły do nas, na Ziemię? Według Starego Testamentu w raju, w ogrodzie Edenu, rosły różne drzewa, każde z nich przyjemne na wygląd i smaczne w owocach, a pośrodku raju – drzewo życia i drzewo poznania dobra i zła. Nazwy innych rajskich drzew, oprócz figi czy figowca, są nieznane. Można jedynie sobie wyobrazić, że w Bożym ogrodzie były wszystkie główne rośliny uprawne. Niektóre z nich dostały się Adamowi, aby uprawiał ziemię, z której został wzięty. Ale po co dzieciom Adama, ubranym w skóry, ludziom pierwotnym, soja czy cytryna? Te kulturalne rośliny ludzie otrzymają znacznie później, wtedy, gdy powstanie taka potrzeba. Prawdopodobnie właśnie dlatego nie ma o nich wzmianki w Piśmie Świętym. Pierwszą z roślin wymienioną w Biblii jest figa, której liśćmi Bóg okrył Adama i Ewę po grzechu; po niej wspomniane są ciernie i ostów, czyli chwasty, które będą utrudniać ludziom zdobywanie swojego gorzkiego chleba. I nie ma w tym nic dziwnego, że ziemia rzeczywiście często rodzi chwasty zamiast chleba – to zależy od tego, jak ją kochamy i jak ją uprawiamy. Dziwimy się czemu innemu: jeśli pochodzenie chwastów jest dobrze znane, wszystkie one są zwyczajnymi roślinami i występują nie tylko na polach, ale też w dzikiej przyrodzie, to pochodzenie wielu głównych roślin uprawnych pozostaje tajemnicą. Uporczywe badania uczonych, liczne wyprawy w głąb Himalajów, do Chin i Indii nie rozwiązały tego problemu. Co więcej, uczeni stwierdzili, że nigdzie w stanie dzikim nie występują także pszenica twarda i miękka, winorośl europejska, oliwka, zwykła cebula i czosnek, które uprawiane są od tysiącleci i wspomniane w Świętym Piśmie jako od dawna znane. Dziwną tę zagadkę zauważył wielki przyrodnik Alfred Wallace, przyjaciel Charlesa Darwina. – Jeśli wszystkie te gatunki roślin – zapytał uczony – stworzyli dawni, niewykształceni ludzie, to dlaczego przez wszystkie lata istnienia naukowej selekcji, choć wyhodowano mnóstwo odmian, nie wynaleziono ANI JEDNEJ NOWEJ rośliny? Odpowiedzi nie znalazł do końca życia. Później też nikt nie rozwiązał „paradoksu Wallace’a”; pojawiały się nawet próby wyjaśnienia go ingerencją pozaziemskich cywilizacji. Czy jednak nie lepiej po prostu uwierzyć, że owoce ziemi są darem Bożym i przyjmować je z pobożnym szacunkiem? Przecież to nie sprzeciwia się współczesnym naukowym wyobrażeniom o ośrodkach pochodzenia kultur, ani o ich rozprzestrzenianiu się na 1. Pobożne odniesienie do zielonych drzew i traw, do całej rodzimej Przyrody jest lekcją naukowego, a zwłaszcza współczesnego myślenia, które określa, na nadchodzące stulecie, ekologiczny światopogląd. przytomnego człowieka, uwolnionego z miejskiej niewoli. Wiara pomoże wrócić i odnowić to, co wydaje się Ziemi utracone: czystą wodę, ducha i powietrze. Łamiąc prawa powszechnej harmonii, nauka dochodzi do zrozumienia porządku, który jest dziełem Boga, i sięga po pomoc darwinizmu, oderwanego od religii, większej części ludzi, którzy dowiedzieli się[...] może objąć[...]! moralność). Ale nawet przyrodnicy-ateiści starają się na swój sposób zachować ekologiczną i geograficzną równowagę, ład Boży na Ziemi, tworząc rezerwaty, badając życie roślin i zwierząt. Przyrodoznawstwo, podobnie jak literatura biblijna, dąży do zrozumienia i wyjaśnienia Najwyższego Porządku stworzenia, by ochronić zapowiedziany mały kosmos człowieka przed zbrodniczą ruiną, która nadchodzi w bezbożnych czasach. Głęboko religijny człowiek, Taras Szewczenko poetyckim wzrokiem sięgał istoty Bożego ładu, widział w nim miejsce Ukrainy. Broniąc swojego cichego raju, gniewał się na wszelkie ingerencje w zgodę Natury i Człowieka. Dla niego Dniepr, kanikowskie góry z gajami, czyste stawy i strumienie były tą podstawą, bez której życie ziemskie traci sens. Bóg stworzył Naturę i Człowieka w niej, zatem zrozumiałe jest, do czego doprowadzi zagłada naszego naturalnego otoczenia: część nie będzie istnieć bez całości. Te myśli Szewczenki są zgodne ze współczesnymi poglądami ekologicznymi, z naukowymi[...] [...] których nazwano po imieniu («Odyseja», [...] gatunków fig, [...] mają na myśli jego[...] Ujrzawszy Natanaela, przyszedł do niego, by[...] nauki, Mówimy: Gdyż niewybredne[...] gruszy owoce, wydają[...] powstawanie nasion[...] może wydać [...] znaleźli sobie przepaski? I otwarły się oczy obojga, i poznali, że są nadzy; i zszyli liście figowe, i uczynili sobie przepaski. A ujrzawszy przy drodze jedno drzewo figowe, podszedł do niego, lecz nic na nim nie znalazł, prócz samych liści, i rzekł do niego: Niech już nigdy z ciebie nie wyrośnie owoc na wieki! I drzewo figowe natychmiast uschło. Ewangelia według św. Mateusza, 21:19 Szerokie, wzorzyste liście figowca, czyli drzewa figowego, zadziwiają różnorodnością. Na jednej gałęzi mogą mieć pięć klap, na innej gałązce tego samego drzewa – trzy klapy albo są nawet całe, choć na brzegu ząbkowane, czasem o długości pół metra. Ta najdawniejsza roślina uprawna wymieniana jest w Biblii jako pierwsza po drzewie życia i drzewie poznania dobra i zła. Opiewał ją także wielki Homer! W sławnej „Odysei” widzimy figę w bajecznym ogrodzie Alkinoosa. A aby ojciec rozpoznał Odyseusza po powrocie do domu, bohater musiał przypomnieć ojcu o jego darach – czterdziestu figach oraz innych drzewach owocowych, każde z nich (pieśń 24). Tak Homer poświadczył, że w X–XII wieku przed Narodzeniem Chrystusa figowiec był już pospolitą rośliną na ciepłych brzegach Morza Egejskiego i Jońskiego. Ponad 3 tysiące lat temu przywieziono ją do Europy z Egiptu i Arabii. Wielki antyczny botanik Teofrast w IV wieku przed Chrystusem potwierdził, że Grecy bardzo cenili figowce, a najlepszym z nich nadawali nawet własne imiona. Jałowe zaś rośliny dawni ogrodnicy usuwali. Dzięki długotrwałej selekcji wyhodowano wiele różnorodnych odmian, które owocują od początku lata aż do zimy. Gęsty cień tego drzewa, podobnie jak cień platanów, na Wschodzie bardzo sobie cenią; mówiąc, że ktoś „siedzi pod figowcem”, mają na myśli spokój ducha, pojednawczy stan. Pod figowcem Chrystus powołał i ten stał się jednym z apostołów (od św. …) …: jałowa figa, jałowe figowe drzewo. Ten biblijny wyraz w znaczeniu przenośnym z pewnością oznacza następstwo Bożej kary. Figa owocuje co roku; jej soczyste, podobne do gruszek owoce pojawiają się w kątach liści bez żadnych oznak kwiatów. Zjawisko to dziwiło ludzi, aż botanicy nie wyjaśnili tego zjawiska. Chodzi o to, że zapylanie fig odbywa się w ukryciu, a sam owoc może dojrzewać także bez tego. Zatem jałowym mogło być tylko nic niewarte figowe drzewo, które nie spełniało swojego przeznaczenia. uwzględniając wyobrażenie o przyrodzie naturalnej. Opiewając biblijne drzewa i trawy, autor „Kobzarza” wyraźnie trzyma się tradycji chrześcijańskiej i nawet wymienia rośliny w kolejności, jaka wynika ze Świętego Pisma. Czyż to nie przejaw Bożej woli, w przeciwieństwie do destrukcyjnych sił „przetworzenia” przyrody, sekularyzacji ta wulgarnego ateizmu? Inspirując artystów, Pismo Święte wynosi ich twórczość na poziom ogólnoświatowy. Zachwycają nas freski Kaplicy Sykstyńskiej i rzeźba Mojżesza, stworzone przez wielkiego Michała Anioła. Wrażenie to potęguje fakt, że postacie ludzi, którzy rozmawiali z Bogiem, są nam bliskie i zgodne z nami swoją ziemską naturalnością... Rozpoznając znajome BOŻE stworzenia, lepiej rozumiemy również Pismo Święte. Dlatego Iwan Franko w poemacie „Mojżesz” włączył do grona biblijnych roślin, oprócz cedru, palmy, róży i dębu, jeszcze słowiańską brzozę. I wreszcie – choć nie wspomnianą w Biblii, ale dobrze znaną i opiewaną w ukraińskich pieśniach – niepozorną dziką śliwę tarninę. Od dwudziestu wieków po Narodzeniu Chrystusa zaszło bardzo wiele zmian, ale nie zmieniło się znaczenie roślin w ludzkim życiu. One, jak tysiące lat temu, karmią nas i odziewają, leczą z chorób i ozdabiają nasze życie. Odradzając się duchowo, dziś idziemy szlakiem pierwszych chrześcijan; spójrzmy zatem ich oczami na tych milczących robotników, którzy z nieożywionych substancji i światła słonecznego tworzą nasz chleb powszedni. Jak się okazało, ogromna większość roślin uprawnych, wymienionych w Biblii, rośnie na Ukrainie! Potwierdza to myśl, że zarówno Pismo Święte, jak i sama Ziemia Święta są bliższe każdemu z nas, niż można sobie wyobrazić. Uświadomienie sobie tego cudu pomaga zrozumieć różnorodny świat roślin, troszczyć się o niego w pocie swego oblicza i odnajdywać w duszy ziarno miłości do niego. Kiedyś nasi dawni przodkowie, Indoeuropejczycy, zbierając plony, opiewali pierwszy snop. Ta tradycja przetrwała tysiąclecia, 1 Dziś KŁOSKI z zażynek stawia się pod obrazami; po żniwach młóci się je osobno, a ziarna poświęca się w cerkwi, a wiosną, przed siewem, miesza się je z nasionami. Jak nowoczesne są te ekologiczne, starożytne obrzędy, jak bardzo są zgodne z najnowocześniejszą myślą naukową i etyczną! Wyściełając podłogę liśćmi tatarak w Wielką Sobotę, przed świętem Trójcy, zbierając dojrzały mak na kołacze na Makowiej, niosąc w Spas do cerkwi jabłka i gruszki spasówki do poświęcenia, odradzamy dobre ludowe zwyczaje, przekazujemy je potomnym. Tież 9 486, łudźmy się, że nasza miłość do ro- KO roślin, ta mała cząstka wielkiej Księga Rodzaju, 29:7 chrześcijańskiej Miłości pomoże Światu ostać się na zasadach Dobra i Sprawiedliwości. ; o co 1113012 111 bebi SMOKWA, KTÓRA RODZI BEZ KWIATU Tym rozgniewało ono Pana, wskutek czego uschło. Chrystus uczynił, jak dobry ogrodnik, a zarazem objawił swoim uczniom prawdę moralną: nie ma nic niemożliwego dla tego, kto szczerze wierzy. W tekstach Biblii figa często stoi obok winorośli, ponieważ obie te rośliny wchodziły w skład «wielkiej siódemki», która symbolizuje dobrobyt, rozkwit i pokój. Dlatego zniszczenie figowców było jedną z największych kar Bożych: «Zabiorę ich zupełnie, mówi Pan: nie będzie winogron na winnym krzewie i fig na figowcu, a ich liście zwiędną» (Jeremiasz, 8:13). Uderza to, że owoce figi sąsiadują właśnie z suszonym winogronem, czyli rodzynkami, w wyznaniu o szczęśliwej przeszłości z poematu Tarasa Szewczenki «Wielki loch»: A hetmanowa bywało wyjdzie I zawoła do domu: Oto gdzie stodoła. A tam mi I fig, i rodzynek — Wszystkiego mi nasypie I na rękach nosi... Otóż figowiec, a właściwie jego owoce – figi – były dobrze znane na Ukrainie w XVII wieku. Sznury suszonych fig, jako towar, który może długo się przechowywać, południowi kupcy przewozili na znaczne odległości. Jeszcze dawniejsi nasi przodkowie bez wątpienia kosztowali tych słodkich zamorskich owoców, które pojawiały się na średniowiecznych rynkach Kijowa, Perejasławia, Halicza i Łucka. Dopiero w ubiegłym stuleciu, gdy pojawiły się odmiany odporne na mróz, figowce trafiły do sadów południa Ukrainy, przede wszystkim Krymu. Z fig wytwarza się nie tylko suszone owoce, ale także smaczne konfitury, a nawet wino. Są bogate w mikroelementy, witaminy C, B i A, mają właściwości lecznicze. Zostało to odzwierciedlone także w Biblii: prorok Izajasz nakazał przyłożyć opatrunek z fig do bolesnego wrzodu – i wyleczył króla Ezechiasza... A obecnie otrzymujemy sensacyjne doniesienia o skutecznym działaniu przeciwnowotworowym najdawniejszych owoców biblijnych – zwykłych fig. Jeśli uda wam się wiosną trafić na ciepłe wybrzeża Krymu lub Kaukazu, nie zapomnijcie przywieźć stamtąd młodej gałązki figowca. Posadźcie ją w zwykłym domowym garnku z dobrą ziemią i codziennie podlewajcie. Gałązka z pewnością zapuści korzenie i za kilka lat wyrośnie w piękne drzewko na waszym parapecie. A przy każdym liściu, bez żadnego kwiatu, będą pojawiać się te tajemnicze zielonkawe figi. Jeśli pierwszego lata nie będzie owoców, wszystko jedno – możecie poczuć się jak Adam albo Ewa w Edenie – przecież liści figowych będziecie mieli pod dostatkiem! (Dalej nastąpi)

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 16strona oryginału ↗

Początek tekstu może być niepełny — porównaj ze stroną oryginału

Tekst uszkodzony przy rozpoznawaniu — przeczytaj stronę oryginału

Oryginał po ukraińsku · tłumaczenie jest aktualizowane

ї а | В ри т | узі 'і ці , бі чо А М Р. і - ніг я " і и ТЕ - є и | і чи Її | 1 , "в Райт | римкивтолос || (м ПРІМИЙЙ Гі І - ч. - - Пи Пи з ач | цій поь «А Те - й чо щі бю - М ий "ноз ба великою мірою саме за- | Й Зше в пит В я є /оя нює Ї й! БЮ. З | род із заборони його вихлюпуютьбезліч видань вдяки нам після розвалу 1) о ЇЇ доой ок ява | РО ЧИ || 4 | 41,20 0 8 З 9 мови, філософії, мис-світової л'тератури, що їх Союзу не сталося того, що | | 4444 "ДИ м | 299 13 1 | а | |0 8 | Б; С У ||0 59 тецтва, релігії ії навіть імперська ідеологія ї на зараз відбувається на Бал- | ЮХ - че іно ож оз: 5 1 1.6532.1...- й. Во | да ' назви самого народу поріг не впускала протяканах. У наших творах 13" во шко о з 90 з АНА ко НЕ Шовінізм не гомсемидесятиліть, А вже часом можна було змайтиї 5. А М б - хі ; кон З - о 5 є що спромігся підмінити зними (чи під їх виглядом) У служіння 1 «лизання», але | КАЗОК А чи о ко. б во о З 77 грувина в грузи новім пра Бо чого в них не було, то це | СЮ ч Хм х о Ра ЗЕ У й са кн "овен оо 32 здана 2 С Я узбека в узбекові, литуру 1 антикул ьтуру пропаганди людинонена-. ЮК: Щ5 10 8 - - «НЕ Же еиВ. з» но б ЗБ 4. товцявлитовцеві, якне літературного та видовищвисництва, насильства, КО С МО З ОА РАНО ОО б намагався. А от ного плану. І все те р. бруду. Натомість деклару- | 1 с зо У о У ЗРрАРОЯЕ В ве українця в українцєві НОДЕОДЕ Є Ац б ЦО валися гуманізм, 5 Зв о СУ МИР Зо ж; | такипідмінив, нарікши лозно-паперова справедливість, аде вдаванн У аз ою ше | його малоросом Диво-промисловість та - лося -- то й національний МЖСОЗ» 4 ЗИ ЛАННИРННИ Хо а о З Го шо вижний шулерський поліграфія на значно виг патріотизм. Оскільки "зок ж о збо: о 0992 | 2; же о кульбіт: спершумоско- щому рівні. Книга, видана літературні кордони були | 355: 4 ен б"... р За з жо ен | вит привласнює назву -шз того ж самого пагеру : З 4030 30 ДВО 00 хофАяО | ром ОГО чужого народу 1 стає Там, кошгтує в кілька разів 7 свідомість і підсвідомість | 43 4 84 84 З 8 ПО 3 НИЙ 0 0 РОД |14осесе - великоросом.А тиніукраїнського кордону З. З ОО ЗР Ж Ос це осо щоббуловажчерозплу- незрівняно зростає. Мало че я ко оз зло ;:оо З--- СЗЗ 9 ЧАЮ Я |94оісторії України. Вирослітератури, який проповіді гуманізму іспра- | ИКНЕОННО СК 2.2. 33-84 ЗОЗ МИ з оо пт-оо побутового рівня на сто- 3 З ЗЛОЮ ЗОЗ ооо 5 9960 є і й є. про ВОНИ. ДО МИНУсо ІМПеРСЬКО А сунки між народами і ХК ВОМ ЗА НБК ВОК є МИ 3 о ВР АНОНС ОЛИВ Ор ВОГО З РОДУрУ ЩЕ треба долати отаку зрештою перекинуться на | ЗА З У У да пинроео бої | 80 Ге Людей-кураїн, конкуренцію. На нас не несправедливість вищого | 53 сен 09 р ни не зо 0 з Ср о 01-20 94 які кОТЯТЬСЯ КУДИ ВІТер | ТІЛЬКИ НаЖИВаються -- нам «ковбасної» рівності 9 о СН о 50 Зб оо о чо ЗПР, 0 де п дир ві атзаоо шо чо оо й ііі малих на : | І Ь, Ар з У - о » у і У кино зб ЗИ 29 З . Р г под ях ронних ЗО о м зо он р етносу, ЗУбоязаь З б зоб 0 З «80000005 РОСОЮ И складом характеру 1 військові дії. Приклади: л-оо- Зх он о ОО ЗО ї Гомень... Атим часом умнують овний корнищення національної ,, МЖИИОТСЕЧНИМИ о сн. шив зе - з 7 процес пішов». Кожен за- | зак Зою Зно 3 с ОСС непомірнимиамбіціями Білорусія, і відповідно, ОГО; ШПАМьтор ато етнічнікультури великих: 33 А оо ЗОЗАЦИЦ ВН з ОЗНОДЕНЕКО 20090 З | ко вла ЗР Я КО 06037 ЗДО звільнену екологічну дон нації. ШПрактикЇ/, зникн 1 кій пу т оч км дя ро Ф х Рона піка з чу У. пр нана У Кк чу ро - ення з історичної | ам о ЗРО ЗА па рон» 0900232 оо. пистий, з аванттіорним значно ефективніша, ніж ото що - я бот тота а прагнув мати у своїм хаті 0 йиє а РО 0 З 2 1 0 ЗОН «п старший брат. Посада Чечня х жожкиммюто "МДЛЮМУЧ»и нам м М лі Кт Мв шо попою соді, пп чн нь мови но ль ть а | ДАЛИ а нь о а Р Р є РУ Ли о Р Р ПВ Я сніг 0 б не А рм - . РРО ОР" РО ьійно | | иичикинануоньоммьом, це ре ол юй РОЗ ЧО 1 ока бор НО | ології (стає його розуміють ті, кого покли- Натхненні ідеєю неза- Ам, БА чо ок З ой НИМИ НСС 94напональноюпосадою. кано стояти на сторожі лежності інтелектуали | ; Б о БОРОНИ Р вн р оіа куб Віні тепер, якіколись, безпеки -- депутати, виступали ПІД | ЛИТОК о з ВН З о А пильно стежить, аби міністри, відповідні служнаціональними прапорами 23 "нини «и іч- Гн МИНУС кордон, який прохоби? Але ж усе так ясно на мітингах 1 в пресі. Гим ядщ шяу" и зо М | пі ЧЕС | дить в душі кожного створенняальтернативної Чи .-оп " чи чаззадо'ь 5 жииюа ді ана ем ЗИ часом номенклатура з мооко т "оз - Ши. ж ЗЕ о етнічного українця, за-культури ділить українців лодих ходила з течками при дк й хо за З БЕ ему о лишавсяневизначеним на два табори, поляризує боці в різні державні ЯЗ Нью ШРОЗе ік | о еконо шою о Зо зрозмитим|справді-бо, народ,априкритичній пол- тон ро р своєю ой яю - со - 0 нь 000040 м 09, заліщтов інстанції реєструвати нові | зовн о з З | | ЗРО 960 94 хто я українець, малояризації виникають банківські та комерційні По рос, руський чи хохол/ громадянські війни. Ів них утворення. «Той не Колись звичайні Гуси врятували Рим... Адже «Історію України-перемагає спочатку той, комуніст, який не прагне Руси» М. Грушевського хто має підтримку зовні. стати капіталістом» -- ста-і Б мало хто читав). Ця п'ята Та зрештою 1 йому утотові злягаються, як дорослі». | космополі | - | Р / ло їхнім гаслом. Вони легко Лор тичні) єрпомІЖ татар'у 45-му влаштували створена з них самих 1 лена доля проросійських : - Вони розумні о-них і відверто ворожі н і п ладнах крісел г -опальиьо х од за лише ній п б о б Тех ними, колон фінансує: | кримськихтатарикеньнищві дер д ма для і альтернативнічасописи до | західно-українських я у; скомпрометованої системи здебільшого мають хист ності, а й інцеві, як й чех ІВ пі ЦИ на мішки з грошима ізахо- 5 мен срср | о з сне СОМО М ЧЕЧеНЦЕВШСЛЯВІИНИ | яких пишутьальтернативні комуністів і т. п. - в кра- «, дились приватизовувати д | еджерської роботакому. Це на їхніх шпаль- вивезливсіх, без винятку налісти;вибориальтер- | щому випадку депортація, ти; в своєму оточенні тах вис ають різног -- від Г Р г ди 34 У (прихоплювати) все і вся, ря | 7 Р и рнего від героя ГодянськКОГО | пативних незалежності вгіршому-- фізичне вините, що потом, кров'ю і о дено є їі кодекс роду «Союзь советских Союзу до прибиральниці. депутатів, а ті в свою черщення Прислухайтесь-но стражданнями створюва- | чості мало що з них офидерово; зеворянокиє Всі жахіття імперської гу видають закони, знову до гасел теперішніх лося трьома поколіннями А 2 реотип собрания»тт. п. Одинпред- (не має значення -- царсьік таки альтернативні не російських політиків наших людей. Оакіліки ранкомівовюрко працівни; ставник такого «союзу» кої чи радянської) доби гількид ержавності, ай здо- Доки держава не визнає стереотип культурної лючо севдосвідомість, сказав косродердієцю; «Я починалися з нищення вому глуздові; всілякі | культуру корінного народини для них укладався в яку було відштамповано -- русский офицер! И при-національної культури та | концертні групи з-за / ду основним, грунтовним поняття не гнути матюччя, імперською ідеологієютв нималприсягунаверность її носіїв. Це 1 500 східного кордону; ешелопріоритетом, від якого заа за столом рибу, птицю й джагя ча працівни асо РОССИИ? г оон ОДУ; ман з зядці ср ХУ никнигічасописів звідти лежить її ж державний молодицю брати руками, со аа нд ВІДПОВІВ: « он радянський (ті затопили в БІЛОМУ . Тобто відбувається тоз суверенітет, доти над БодДОпиниВиасБи ри ро зн о чер пулаю СХРОлеВ рвана ПО РДА оо ОРОЦеси Жед тальне руйнування Україною висітиме шах (народних грошах), апіонало во , що є російських вистріляли в інтелігенцією, і психуш- | ннайміцнішого культурно- дамоклів меч білоруси-вони заходилися порядку- С 5 ознакою сімнадцятомуті, навірність ки. Чому так жорстоко втРочного кордону. зації, який зрештою вати згідно зі своїм -- УРат и ГУзоека, єврея, кого ви присягали. «Офирозправлялисяпоневоліо- | Натомість п'ята колона призведе до чеченського во сне о білоруса...) погано, авсе церика да голубчика вачі з провідниками длокуєбудівництвонафтоваріанту. розумінням культурних анна роя ак зара губ-осуд ак кудоЗУРИІ вого терміналу, аби не Ну, а тим, у кого руки цінностей. А саме: асигнудае, . тлу, ура і ека». а а тому, що з Усіх |, 'спустити в Україну альне доходять до впровадвати українофобські, в косо ідповідне Це -- п'ята колона. Вона | кордонів, які має народ, тернативного російському | ження целюлознокращому разі космоподО мистецтва, - небезпечна, але Ц, при-культурний | кордон. , керела енергії, становпаперових технологій, до дітичні, часописи, радіо-й мтератури, освіти, мови наймні, можнарозпізнати. найн адійніший, ення целюлозновидання законів і указів. телеканали, де свою думку корінного народу. Авто- Гірше, колиукрашецьство- найдовговічніший; він-Оо0 паперової промисловості. які захищали б українську може висловити всяк, хто Роз Цихрядківневідомий ріоє поживне середовище проходить через (Душу Тільки руйнівні їмпулькнигу, культуру, може ста: забажає, крім патріота. Їхні рден зрАветним ЗЕ А Не ЛІВО реетання нн окПеозраанни си вже надходять не з тися, доведеться займатися канали вихлютують в ефір руб нн вн пу чяоо квисута РА УРАН НДР СЯ році нан суворо законстрованих паперовою проблемою; ра кров, насильство, ву, ча журнал, спонсоровані | вчиться на чужих помилвійсько, то при міцному кабінетів царського чи вжена місоповалі в Сибіру звісно, і порно, те, начому олишніми ідейними на-ках, нерозумний--насвоїх культурно-духовно му більшовицького режимів, 1 Адже при втраті незалеж: вл набік зямлНтЬ тхненниками, а власних. А як назвати ліокордоні ощо довго не аздемократичної, нарешті | ності розправляться в Недурно літні комуністи теперішніми фінансовими дитпу, котране може дістати затримається. Специ З незалежної Росії. Ні, першу чергу з чільними колись казали поблажливо гузами, які 6 у ц уроку з сразчуцеа о РМеСВЬКОГО відкрито не руйнуються людьмидержави | україськог мовою. А їх | лок свого народу? Адже управління, Священного здобутки української куль- про свою КОМСОМОЛЬСЬКУ стає дедалі більше. Не всі голодомор на Україні 33- Синоду й Політбюро це тури. Їм просто знаходять В/ктор САВЧЕНКО, зміну: «Вони все роблять, | | жо реко | ре або і іме рен вони гільки го, депортацію кримських добре знали, 1 починали зльтернативу. З одного м. Січеслав І | дрлорІио ьо дрооутьо оо Зно го'озют з ШЕШШЕАщЇ ДЕ рр нн НВ АННИ НН - | «Слово Просвіти» шеф-редактор мчавлох чу овчан Адреса "Слова Просвіти" - 252001, Київ-1, Засновтик - Всеукраїнське редколегія: Орій Бадзьо, Ярема Гоян, Товариство росніта Анатолій Журавський, | імені Тараса Шевченка Уч Р "М Днатолій Шогрібний, Рг Завулок Музейний, 6, Всеукраїнське Іовариство 007 «Просвіта» імені Тараса Шевченка, тел.226-01 «30 | я де | Мо І , З з - . Реєстраційне сріоцто | Зам. Ме 0315333 Наклад 2000 | під 15 031993 р. Олександр Пономарів, Іван ЛОщук / ндекс З0617 с ен | Відповідальнй ий редактор Витотовлено з готових фотоформ на комбінаті «І Греса України» | ЛЮБОВ ГОЛОТА | ечеЙЕніА о СЕ слив З | ЗИМ РОДИННИМ ССО ЕР ні аа Р чб ен а НО Й ання зних зд - ні що ак нн з пн ле - жо син нання зажиио наннниннинннохх маже
Емблема «Просвіта»Prosvitianyn