Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 12strona oryginału ↗

Z RODU BIEŁOUSÓW… Po drugiej stronie wypowiedzianego słowa: Zbiór artykułów / Opracował Hryhorij Biełous. — Czerkasy, 2006. — 360 s.

Слово Просвіти, №26 за 2007 рік

Jewhen BARAN, m. Iwano-Frankiwsk Przed nami zbiór artykułów literacko-krytycznych, którego opracowaniem zajął się czerkaski literat Hryhorij Biełous. Właściwie występuje on jako opracowujący i autor, ponieważ sama książka składa się z dwóch rozdziałów, nazwanych bardzo prosto: „O twórczości Hryhorija Biełousa”; „Hryhorij Biełous o twórczości”. Można by zarzucić pewną uproszczoność nazw rozdziałów, jednak nic to nie zmienia w kompozycyjnej pełni książki. Jedynie, być może, nie warto było samemu Hryhorijowi Biełousowi występować w roli opracowującego materiały o własnej twórczości, chociaż z drugiej strony — kto lepiej zna swoją twórczość, jak nie autor. Jest tu jeszcze jedna obiektywna przyczyna. Hryhorij Biełous jest na progu swoich siedemdziesiątych urodzin, jednak jest mało znany szerokiemu kręgowi czytelników. I problem nie leży w autorze — tutaj akurat wszystko jest w porządku — problem leży w naszej wiedzy, właściwie w nieznajomości literatury ukraińskiej. Lubię powtarzać frazę Hessego o tym, że sława lub jej brak u jakiegokolwiek pisarza jest metafizyczna. To znaczy, najsłynniejszy pisarz jest jednocześnie nieznany, a najmniej znany — znany. Taki jest paradoks życia i literatury. Jeśli chodzi o Hryhorija Biełousa, to jest on utalentowanym poetą-liryką, w jego dorobku są dwa zbiory poetyckie „Zorianyj kołodiaz” (1971) i „Ternocwit” (1999), jest wspaniałym prozaikiem (książka prozy „Rudoman”, 1992) oraz liryko-epikiem (książka wierszy i poematów o Hryhoriju Skoworodzie, Tarasie Szewczence i Wasylu Stusie „Prowydci prawdy i swobody”, 2004). Nawiasem mówiąc, za poemat o H. Skoworodzie „Wohon u kameni” poeta został uhonorowany międzynarodową nagrodą literacką im. H. Skoworody. Ale najsłynniejszą jego książką jest „Słowa, słowa, spasite naszi duszi: wybrani storinky lystuwannia z druziamy” (Kijów, 2004), o której laureat nagrody im. Szewczenki Wasyl Zacharczenko powiedział: „To hymn do listu, do korespondencji. Daj Boże usłyszeć nam ten hymn i ocenić niezbywalne znaczenie korespondencji w naszym życiu i w życiu następnych pokoleń. Przecież napisany dzisiaj list do konkretnego adresata — to jednocześnie, używając wyrażenia Jurija Janowskiego, także list w wieczność”. A jeszcze ważne jest to, że Hryhorij Biełous (o jego kierowaniu Czerkaską organizacją pisarską, której przewodzi od 1999 roku, tylko wspomnę) pochodzi z rodu znanego ze swoich tradycji kulturowych i narodowych: jego rodzony stryj — poeta i tłumacz, laureat nagrody im. Szewczenki Dmytro Biełous, jeszcze dwóch stryjów pozostawiło wyraźny ślad w działalności naukowej i dziennikarskiej, Ołeksij — doktor nauk filozoficznych, a Mykoła był redaktorem ogólnozwiązkowej gazety wojskowej. W pierwszej części książki właśnie opowiada się o osobliwościach życiowej i twórczej drogi pisarza. Wśród autorów znajdujemy Anatolija Mokrenkę, Wołodymyra Poliszczuka, Ołeksija Neżywoho, Wasyla Zacharczenkę, Wasyla Stefaka, Hryhorija Lutoho, Mykołę Hrycenkę, Iwana Drobnego i innych. Wydrukowano nawet studencką pracę dyplomową poświęconą twórczości H. Biełousa (Wita Nowyk „Idejno-chudożnij analiz poeziji H. Biełousa”). Jej celowość również budzi wątpliwości, chociaż dla pełnego wyobrażenia o twórczości H. Biełousa taka publikacja jest użyteczna. W drugiej części podano różnorodne materiały Hryhorija Biełousa (artykuły, wystąpienia, recenzje, opinie, autokomentarze itp.). Wśród najciekawszych należy wyróżnić „Ukraino, kołysko moja!” (o Dmytro Biełousie), „Duch joho buw zranenyj, mow łebid’…” (o Wasylu Symonence), „Rokowanyj wereseń: Rozdumy pro żyttia i tworczist’ Wasyla Stusa”, „Zaswity swoju zoriu: pisliamowa do poemy pro H. S. Skoworodu”, „Wohon u kameni: Pisliamowa do poemy pro H. S. Skoworodu”, „Poky horyt’ swicza: Pro pys’mennyka Wołodymyra Malyka”, „Pro Hryhorija Lutoho”, „Nezabutnij Andrij Chymko”, „Szcze je skarby, dopoky jich szukajut’…” (o artyście Wasylu Jewyczu). Oczywiście, takie zbiory są potrzebne czytelnikom. Na nowo odkrywają one twórczy świat pisarza, zaznajamiają z jego twórczymi poszukiwaniami, osobliwościami twórczego stylu. W końcu odkrywają one samego pisarza, wpisują jego doświadczenie w ogólnoukraiński kontekst literacki. W tym sensie zbiór artykułów „Po drugiej stronie wypowiedzianego słowa” uwydatnia oryginalny talent literacki, którego twórczość jest świadectwem wysokich wymagań i odpowiedzialności przed wypowiedzianym słowem.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn