Strona · s. 13strona oryginału ↗
Z NOTATNIKA PISARZA
Слово Просвіти, №26 за 2007 рік
Majowy ton trybunowych fraz odbija się echem niczym policzek wymierzony marności nadziei i spokojowi grobów. Autocytat z recenzji „Jeziora”: „Jest nowoczesny pod względem sposobu myślenia, podkreślonej skłonności do domkniętych konstrukcji logicznych, pod względem maniery — surowej, czasem nadmiernie ascetycznej. Maniery, w której wyraźnie wyłapuje się potoczną intonację”. Nazywałem go też surowym analitykiem, myślącym liryką. Nie rezygnując obecnie z żadnej z tych charakterystyk, chciałbym dodać, że to poeta zasadniczo antybanalny, antyinercyjny, wróg wydeptanych turystycznych szlaków myśli. A jeśli czasem na nie zbacza, to jakby próbował się poprawić. Nawet wspominane relacje z czasem ma własne. W cerkiewce płaczą świece pogrzebowe z nadzieją na to, czego nie ma. Bezlitosny, czasie, ty, ależ — i trywialny, jak pop w marynareczce, gdy szaty zdejmie. Nie przypominam sobie, żeby ktoś jeszcze tak pisał o czasie. Relacje poety z czytelnikiem układają się ciężko albo wcale się nie układają. A winą za to jest — paradoks — autorski pozytyw. Zakłada on ruch zwrotny kultury myśli. W przypadku braku takiego ruchu zwrotnego kontakt jest niemożliwy. Czytelnik wychowany na powierzchownej liryce, czytelnik nieprzyzwyczajony do wysiłku umysłowego, nieuczony zmiennego biegu lirycznego myślenia, a do tego obciążonego brzemieniem kulturowości, takiej poezji nie przyjmuje. Dla niego jest ona nudna i niezrozumiała. Nieskłonny do eufemizmów Mark Twain, czyż nie z tego samego powodu sformułował, moim zdaniem, formułę stuprocentowego trafienia: to, co głupcy piszą, niech głupcy czytają. Nieproste relacje ma rozumny i kulturalny poeta także z krytyką. „Poezja W. Hużwy nieczęsto stawała się obiektem krytycznych studiów. I to, wydaje się, jedna z wielu niesprawiedliwości, na które szczodre jest nasze środowisko literackie”. Wybaczcie, to znowu autocytat. Przez 20 lat, które minęły od czasu, gdy to powiedziano, mamy, jeśli się nie mylę, jedynie Zbrodnia niekompatybilna z geniuszem? Mozart był idealistą. Bo w tym cała tragedia, że kompatybilna, że kompatybilna. Poeta jako osobowość i los. Kiedy nie odczytuje się ich w wierszach, poety nie ma. Jest wierszopis. Odosobniony dostawca towarów masowych. Tutaj mamy osobowość i los o wyznaczonych konturach. Ze swoim kręgiem myślenia. Między innymi, próba podążania racjonalną drogą to jedna z tendencji obecnego procesu literackiego, czy też jarmarku literackiego. Ale jakimi zboczeniami i nadmiernymi kosztami naznaczone jest to przemieszczanie się! Rozum to imituje swoją obecność, to wspina się na koturny i — pod nieobecność nici Ariadny, jasnej myśli — z hukiem wpada w labirynt Minotaura. Intelektualność podmieniana jest na natężoną, skrajnie zaplątaną grę w intelektualność. Doświadczony odbiorca to wyłapuje: rogi sterczą, a i ogon daje się odgadnąć pod łachmanami słów. Bies — on jest też wielkim mąciwodą: zaplątując innych, w końcu sam wpada we własne sidła. Bez tragizmu poeta jest nie do pomyślenia. Od czasu do czasu zrywa się i wpada w jego czarne wody. Niepoeta — nigdy. Hużwa to poeta z wyczuciem miary i samodyscypliną. Najmniej ciąży ku nadmiarowi. Ale oto wiersz „Rozpacz”. Deszcz pada. Ten deszcz pada po mnie. Ja to wiem. Parasol w rękach. Deszcz taki, Że inni podcinają żyły. Ja stoję. I parasol w rękach. Zadeszczyło tak, że ciężko żyć. Zadeszczyło tak, że nie żyję. Lecz nie ma siły parasola zamknąć i upaść twarzą w mokro. Jakże tu pojemnie i oszczędnie odtworzono nocny stan duszy. A tylko tyle — deszcz i parasol. Dziwna rzecz: u tego niesentymentalnego poety najsilniejszy rozdział to liryka intymna. Po brudzie, cynizmie, zboczeniach w wykonaniu zwichniętych na cielesności młodych i podstarzałych poetów i poetek, jak oczyszczający przeciąg — jasny, szlachetny ton. Różnorodność stanów psychologicznych, sygnały duszy — przemiana codzienności w święto w całym powiązaniu ziemskiego i niebieskiego, zbliżenie do tej filozofii miłości, która odłożyła się w pamięci odłamkami klasyki… Jaka szalona rzecz — wyznanie miłości. Podpowiada miłość tobie jakieś słowa. I dziewczyna twoja — morelka w kwieciu wczesnym — Różowa i blada, półżywa-półmartwa. Jaka piekielna rzecz — przy nikłym światełku, szykując szeregi zawsze przybliżonych słów, wspomnieć kobietę — dar Boga, której, gdyby nawet chciał, — nie odkochał. Tak same proszą się do cytowania takie wiersze jak „Czerwonoliść bluszczu”, „Znowu makijaż wiosny”, „Jaka bywa uroda”, wiersz, który kończy się wersami: „Cień rumieńca przy okrągłych kościach policzkowych. Zagadkowa kobieta. Niczyja.” I jeszcze, i jeszcze… „Ale dokąd jeszcze?” To jeśli za Winhranowskim… Wydana kosztem Ligi Ukraińskich Mecenasów, książka W. Hużwy uzupełniła szereg najlepszych książek wydawnictwa „Jarosławiw Wał”. Odpowiedzialny za wydanie i autor posłowia z wyraźnie postawionymi akcentami M. Słaboszpycki.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
