Strona · s. 5strona oryginału ↗
KRYMCZANIE PODŁĄCZAJĄ SIĘ DO SŁOŃCA
Слово Просвіти, №26 за 2008 рік
Wiktor CHOMENKO, Krym. Pierwszymi na Krymie, którzy należycie ocenili energię słońca, byli biznesmeni, którzy na dachach minihoteli, pensjonatów i prywatnych domów zaczęli instalować kolektory. Obecnie niektóre firmy budowlane wyposażają w baterie słoneczne dachy i balkony nowych budynków mieszkalnych. Na terytorium półwyspu zainstalowano już 18 tys. metrów kwadratowych kolektorów słonecznych (dla porównania: na świecie — ponad 40 mln m kw.). Znamienne, że energia odnawialna przestaje być dostępna tylko dla zamożnych ludzi. Mieszkańcy półwyspu coraz aktywniej zaczęli kupować kolektory słoneczne, zauważają sprzedawcy. Ludzie tłumaczą swój wybór zarówno nadziejami na posiadanie wreszcie ciepłej wody przez cały rok, jak i chęcią zaoszczędzenia na „darmowej energii” oraz zmęczeniem wiecznymi problemami komunalnymi i coraz wyższymi cenami za ogrzewanie. Koszt metra kwadratowego takiego kolektora wynosi średnio 100—150 dolarów. Zatem nabyć jedną baterię solarną krajowej produkcji można za 380 euro, importowaną — od 300 euro. Specjaliści i przeciętni nabywcy uważają takie ceny za przystępne, gdyż nie chodzi już o dawne radzieckie chwytacze energii słońca, które zużywały się tak szybko, że trzeba było je wymieniać już po kilku latach. Nowoczesne urządzenia miedziane służą ponad ćwierć wieku, a krzemowe płytki fotowoltaiczne są jeszcze bardziej wytrzymałe, wyjaśniają w firmie „Ekobud”. Choć przed zamontowaniem „domowego ogrzewacza solarnego” trzeba uzgodnić jego instalację z Reskompryrody, stacją sanitarno-epidemiologiczną i kilkoma innymi instancjami. Najpopularniejsze wśród przeciętnych krymczan są urządzenia za 165 euro, w których nośnikiem ciepła jest woda, oraz płaskie kolektory za 300 euro z wysoką powłoką selektywną, wewnątrz których znajdują się miedziane płytki i rurki, przez które przepływa płyn niezamarzający, podgrzewając wodę. Są one najskuteczniejsze, gdy słońce świeci pod kątem 90 stopni, ale są czułe na promienie od wschodu do zachodu. Właściciele hoteli i pensjonatów preferują tak zwane se- Andrij ŁOZOWYJ
Rok 1972. Związek Radziecki. Władze przekonują obywateli, że wszystko jest dobrze i będzie jeszcze lepiej. Moja babcia, główny inżynier-ekonomista dużego przedsiębiorstwa, zarabia 140 rubli miesięcznie, natomiast dziadek, pracując jako spawacz, choćby wysokiej klasy, otrzymuje oficjalnie tylko 180 rubli, a w rzeczywistości — jeszcze około 300 co miesiąc. Dokąd zmierzać będzie gospodarka zgodnie z takimi standardami podziału dóbr materialnych? W otchłań kryzysów. Jednak w radzieckim supermocarstwie do tego nie doszło, bo system na drodze do samozniszczenia wyprzedził gospodarkę i pociągnął ją ze sobą w niebyt. Teraz władze, z których większość wyhodowano w politycznym inkubatorze komunizmu, tak samo przekonują, że niby wszystko jest dobrze i będzie jeszcze lepiej. Jednak pozytywne zmiany, mimo niestety powolnego tempa rozwoju, przeważają. Tym bardziej, że głód informacyjny stał się przeszłością i możemy zaspokoić swoją ciekawość, co naprawdę dzieje się obecnie z dziwacznym młynem zmian gospodarczych, który mieli tych, którzy nie są gotowi poruszać się w tym samym tempie co jego obroty. Świat zmienia się tak impulsywnie, że zadziwia to nawet tych, którzy psychologicznie próbują przygotować się na zmiany. Dla teraźniejszości charakterystycznym zjawiskiem jest działalność wpływowych w skali planetarnej osób, skierowana na zbieranie zasobów dla rozwiązania globalnych problemów, które powstają na gruncie niewiarygodnych metamorfoz. Wśród towarzyszących kolektorom za 230 euro, które pracują na takiej samej zasadzie, ale są najefektywniejsze od marca do października. Wśród różnorodności kolektorów solarnych największym popytem cieszą się balkonowe dla jednego mieszkania. Wielu nabywców woli wybierać droższe, ale efektywniejsze baterie słoneczne od 800 euro (produkcja chińska kosztuje 570 euro), które od wczesnej wiosny do późnej jesieni dają gorącą wodę, a zimą ogrzewają pomieszczenia, co bardzo przyciąga ludzi w warunkach ciągłego wzrostu cen tradycyjnych nośników energii. Są to w większości kolektory próżniowe, które są efektywne od świtu do wieczora, a nie tylko w słoneczne piki, jak płaskie. Dzięki systemowi szklanych rurek takie urządzenia są zdolne maksymalnie akumulować w pomieszczeniu nawet niewielką ilość rozproszonej energii słonecznej. Specjaliści twierdzą, że okres zwrotu nawet najdroższych ogrzewaczy słonecznych to zaledwie trzy lata. Atrakcyjność energetyki słonecznej tkwi w jej dostępności, ekologicznej czystości, zgodności z interesami kraju w planie niezależności energetycznej, niewyczerpalności źródła energii, które będzie istnieć i za milion lat. Na przykład na Krymie, jak i ogólnie na Ukrainie, wielkości sumarycznego promieniowania również znacznie przewyższają wielkości zużycia paliwa. Obecnie na półwyspie pracuje 112 instalacji solarnych dla potrzeb gorącego zaopatrzenia w wodę pensjonatów i uzdrowisk o łącznej powierzchni kolektorów 18 tys. m kw. Ich wykorzystanie tylko w zeszłym roku pozwoliło zaoszczędzić 2 502 tys. ton paliwa umownego. Optymistyczny początek, jeśli przypomnieć, że gazem ziemnym półwysep jest obecnie zapewniony tylko w 59 % ogólnego zapotrzebowania, a wśród nich należy wyróżnić intelektualizację gospodarki jako nieuchronny proces pokonywania kryzysów, które powstają w związku ze zmianami społeczeństwa. Ważną tendencją rozwoju światowej gospodarki w epoce społeczeństwa postindustrialnego (humanitarnego) jest proces intelektualnej transformacji (tak możemy nazwać intelektualizację) oraz formowanie na tej podstawie społeczeństwa opartego na wiedzy, w którym dobrobyt gospodarczy określają wysokie technologie, innowacyjne możliwości oraz poziom rozwoju intelektualnego. Świadczy to o tym, jak ciekawie dzisiaj przebiega łączenie badań politologicznych i ekonomicznych. Treść politycznej transformacji polega na historyczno-elektryczną — o 10,5 %. Aktywniej zwracać się ku słonecznemu ogrzewaniu mieszkań popycha kryzys energetyczny, który będzie zaostrzał się na wszystkich kontynentach coraz dotkliwiej. Według obliczeń najbardziej autorytatywnych specjalistów, światowych zapasów ropy i paliwa jądrowego ludzkości wystarczy jeszcze na 40 lat, gazu — na 60, węgla na — 225. Dlatego na świecie rozwija się energetyka odnawialna, której udział obecnie wyniósł już 18 %, a inwestują w nią co roku około 40 mld dolarów, podczas gdy w całą tradycyjną energetykę — 160 mld dolarów. Około 50 krajów świata i Unia Europejska na szczeblu państwowym wspierają producentów energii ze źródeł alternatywnych: określono ulgi, przyjęto ustawy, w których zapisano każdy rodzaj takiej energetyki ze specjalnymi taryfami, korzystnymi dla inwestorów. Do 2020 roku UE ma zwiększyć produkcję energii kosztem źródeł odnawialnych do 20 %. W tym celu kodeksy budowlane wszystkich krajów członkowskich UE przewidują obowiązkowe wykorzystanie odnawialnych źródeł energii we wszystkich nowych budynkach. Kto to wykonał, może liczyć na własną analizę środków masowego przekazu, biorę na siebie śmiałość oświadczyć, że dzisiaj spośród możliwych transformacji gospodarki intelektualna dominuje. Gospodarka Stanów Zjednoczonych Ameryki i szeregu innych krajów, w szczególności nadpotężnych w swoim rozwoju centrów geopolitycznych, przekształca się w tak zwaną sterowaną rozumem „intelektualną” gospodarkę. Ponieważ rola wiedzy w tworzeniu kapitału rośnie, będąc w przededniu postępu tej roli, która pokona wszystkie możliwe przeszkody, jest nadzieja na godną ocenę zasług intelektualnej elity — tych, dzięki którym naród progresuje na drodze do narodowej samoidentyfikacji i rozwoju grupowego. Przecież coraz więcej krajów przyłącza się do globalnej pomocy państwa w wysokości 50 % wartości projektu. U nas wciąż korzystają ze średniej taryfy hurtowej, którą można przeliczyć tylko za miniony rok. Taka taryfa nie może zainteresować ani krajowego, ani zagranicznego inwestora, narzekają specjaliści. Choć Ukraina też nie zostaje w tyle: pod względem liczby kolektorów solarnych do niedawna przodowała nie tylko wśród krajów bliskiej zagranicy, ale i wyprzedzała niektóre państwa europejskie, jednak od niedawna zaczęła tracić pozycje, mimo że w naszym kraju udział energetyki odnawialnej stanowi wciąż mniej niż jeden procent. A na przykład na Łotwie — 41 %. Ze wszystkich źródeł energii odnawialnej nasze państwo mogłoby otrzymywać 24 mln t paliwa umownego, co równa się 20 mld m sześc. gazu ziemnego — mniej więcej tyle Ukraina kupuje dzisiaj w Rosji, obliczyli specjaliści. Realiów inaczej niż rozpaczliwymi nie można nazwać. Według danych Ukraińskiego Centrum Analizy Gospodarczej i Prawnej, energochłonność krajowych przedsiębiorstw jest trzykrotnie wyższa niż w krajach UE i USA, pięciokrotnie —
Futurolog Władysław Inozemcew zauważa, że wkrótce świat zachodni może stanąć w obliczu niebezpiecznego starcia społecznego między pracownikami sfery intelektualnej, którzy ucieleśniają nową rzeczywistość gospodarczą i na zasadach własności prywatnej posiadają umiejętności oraz wyniki swojej działalności, a resztą społeczeństwa, żyjącą zgodnie z kanonami epoki przemysłowej. Społeczeństwo przemysłowe należy charakteryzować jako organizację maszyn i ludzi do produkcji rzeczy, natomiast centralne miejsce w społeczeństwie postindustrialnym, według Daniela Bella, zajmuje wiedza. Co więcej, wiodącą rolę w organizowaniu rozwiązań i wprowadzaniu zmian zyskują właśnie teoretyczne niż w Niemczech, o 8% ustępuje wskaźnikom Rosji. Zużycie gazu ziemnego u nas prawie dwukrotnie przewyższa światowy standard, co stanowi miliard metrów sześciennych na milion mieszkańców. Lecz wciąż nie mamy nawet państwowego programu efektywności energetycznej. Rząd ograniczył się do przyjętej w 2006 roku strategii energetycznej, która ma charakter czysto deklaratywny: środków państwowych na nią nie planowano. Potencjał energii słonecznej Ukrainy to ponad 2 mld kW/h rocznie oraz około 26 mld kW/h rocznie dla ciepłownictwa. Urządzenia solarne produkuje się w wielu miastach naszego kraju, ale ponieważ popyt na takie produkty dopiero się kształtuje, około 98% agregatów fotowoltaicznych kupuje Europa. Tam popyt rośnie gwałtownie: już 1,5 mln dachów domów na świecie wyposażono w systemy fotowoltaiczne. Coroczny przyrost takich mocy jest imponujący, zwłaszcza w Niemczech i Japonii. Przecież jest to również skuteczny środek walki z negatywnymi skutkami zmiany klimatu na planecie, podkreślają specjaliści. Właściwe wykorzystanie potencjału odnawialnych źródeł energii pozwoli Ukrainie w 2030 roku zaoszczędzić 18,58 mld m sześc. gazu, co w przybliżeniu równa się objętości rocznego wydobycia błękitnego paliwa w naszym kraju. W szczytowych okresach zużycia deficyt energii elektrycznej na Krymie wynosi 200—400 MW. Według prognoz, zużycie energii elektrycznej już za dwa lata wzrośnie do 1500 MW rocznie. Dlatego jednym z wyjść z zaistniałej sytuacji jest „kupić” sobie odrobinę energii Słońca i zacząć wykorzystywać źródła geotermalne, których zaniedbany potencjał jest zakonserwowany na stepowym Krymie i na Półwyspie Kerczeńskim. Należy odnowić nowoczesnymi wiatrakami pięć elektrowni wiatrowych, których przezbrojenie w wiatroagregaty o mocy ponad 600 kW zaspokoi jedną trzecią potrzeb całorocznego zużycia energii Półwyspu Tarchuckiego i regionu Szcziołkine we wschodniej części Krymu. cje. Ukraiński politolog Wołodymyr Horbatenko, zastępca dyrektora Instytutu Państwa i Prawa im. W. M. Koreckiego Narodowej Akademii Nauk Ukrainy, pisze: „Biurokratyzacji dzisiaj przeciwstawia się nie demokratyzacja, a intelektualizacja naszego społeczeństwa. Demokratyzacja — to tylko przesłanka intelektualizacji”. Zdaniem profesora Ołeha Biłousa, dla pomyślnego rozwoju Ukrainy „należy włączyć na pełną moc szczególny ukraiński zasób i mechanizm samorozwoju, mechanizm nadwysiłków w systemie zjednoczonego ogólnonarodowego narodu, a także mechanizm intelektualizacji rozwoju społeczeństwa na podstawie istniejącego potencjału naukowo-technicznego, demokracji ekonomicznej, wspierania inicjatywy i samodzielności obywateli”. Zatem świat się zmienia, dlatego wszyscy zmuszeni są brać to pod uwagę w dążeniu do samorealizacji i wzajemnie korzystnych relacji między jednostkami, między grupami, między jednostką a grupą. Na terenach Ukrainy zjawisko intelektualnej transformacji gospodarki obserwuje się nie tak wszechogarniająco, jak na przykład w USA czy Europie Zachodniej, ale właśnie intelektualizacja pracy niechybnie przyczyni się do tego, że integracja naszego kraju w nową światową przestrzeń gospodarczą da więcej możliwości i będzie szybsza, a rola w zróżnicowanym rozwoju cywilizacji — bardziej aktywna i historycznie ważna. Dla kraju ważna jest i powinna być godnie opłacana praca stolarza i tokarza, dojarki i sprzątaczki, traktorzysty i ślusarza. Jednak to właśnie elita intelektualna może stać się siłą napędową ukraińskiego postępu na arenie światowej. Najhojniej spośród wszystkich innych regionów Ukrainy pieszczony promieniami kurortowy półwysep najbardziej powinien być zainteresowany wieczną energią przyszłości. Przecież właśnie ona jest w stanie już wkrótce uczynić go komfortowym i ekologicznie czystym, zaznaczali uczestnicy ukraińsko-brytyjskiego seminarium w Sudaku w ramach projektu „Regionalna kampania efektywności energetycznej”.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
