Strona · s. 15strona oryginału ↗
CESARSKI RADCA, KTÓRY PODAROWAŁ CZERNIOWCOM SERCE
Слово Просвіти, №26 за 2011 рік
Społeczność wsi zbierała się codziennie o szóstej rano na podwórzu kołchozowym przy ławce (sklepiku). Tam też brygadzista rozdawał przydziały do pracy, a mleczarz (wujek Iwan) przyjmował od wieśniaków mleko na dostawy dla „państwa”. Na tych gwarnych „spotkaniach” można było usłyszeć wszelkie nowiny, babskie plotki, ktoś komuś dawał jakieś rady i tym podobne. Obserwowałem to, gdy jako nastolatek podczas wakacji pracowałem jako pastuch w brygadzie. Było wtedy na chutorze wiele innych barwnych postaci. Czego wart był chociażby kowal, też nasz sąsiad, Mychajło Juchymowycz Paciuk. Kuł wszystko: brony, motyki, noże, oprzyrządowanie do wozów, furmanek, bezresórek do ziarna, naprawiał kołchozowy sprzęt, obsługiwał brygadę i wszystkich chutorzan. Był zawsze wesoły, miał pięcioro dzieci, z zapałem łowił w chutorowym bagnie ryby i polował na zwierzynę. Jego matka, Mełaszka, coś wiedziała: i od uroku, i od wszelkiej niemocy wyszeptywała dzieci, zresztą i dorośli przychodzili do niej, żeby pozbyć się „uroczonego”. Oprócz Mełaszki Paciukowej byli na chutorze i inni ludzie, którzy znali się na znachorstwie. Ostatnia z nich, Hanna Hałas, odeszła na tamten świat kilka lat temu. Szeptała szybko. W tym wszystkim była kombinacja prawosławnych modlitw z naszymi prastarymi zaklęciami. Pomagało. A jeszcze dziwiło mnie to, że nigdy nie zabijała komarów, które siadały jej na ręce lub na twarz, a delikatnie je przeganiala: „boże stworzenie też chce żyć”. Taka filozofia była w naszych ludziach!.. Nie można zapomnieć wielkiego sadu, który za mojej pamięci był kołchozowy. A w rzeczywistości ten sad z wyśmienitych jabłoni i grusz kiedyś zasadził ostriwski zamożny człowiek o nazwisku Szkawro. Miał ziemię, sto uli pasieki i wszystko w gospodarstwie, ale rozkułaczyli, zesłali i gdzieś zginął na Sybirze. A stara Szkawrycha została z synami Mychajłem i Saszką i dożywała wieku sama w małej chatynce przy tym wspaniałym sadzie. Często widywałem staruszkę, jak smutno siedziała pod starą gruszą-dziczką, która była przy chacie, pewnie pogrążając się w swojej przeszłości, która odeszła z latami. Długo ten sad rósł i rósł oraz obficie rodził. Ale gdzieś w latach sześćdziesiątych ścięli go na opał, jak i ostriwski młyn, na polecenie kogoś z nieudolnych naczelników… Była w „sozie” czytelnia. Zbierali się tam wieczorami chłopi i grali w karty, czasami popijali samogon, palili samosiejkę. Wszystko to zaczynało się późną jesienią i trwało do kwietnia. Gdzieś w 1957 roku dobudowali klub i tam zaczęli dwa razy w tygodniu „kręcić” kino. Tam też była przyzwoita biblioteka. To już było ciekawe, bo zbierała się młodzież, harmoszka grała „stradanie”, „karapiet” i walca. Tańce, śmiech, łuskanie nasion, zaloty, bójki o dziewczyny. A najwyżej — wystawienie „Natalki Połtawki” Kotlarewskiego. To był niezapomniany spektakl. Do dziś żyje Mychajło Petrowycz Hałas, który stworzył niezapomnianą postać Wybornego. Tak oto rosłem w naturalnej łasce, wśród moich wspaniałych ziomków, którzy dali mi duchową siłę i miłość. I pewnie ja także jestem produktem tej czarującej ostriwskiej mowy, tych pieśni, które każdego wieczoru rozbrzmiewały z różnych zakątków mojego małego chutoru, z kołchozowego pola. Śpiewali je na weselach, na chrzcinach, na narodzinach, na tradycyjnych i nietradycyjnych świętach, i po prostu w dni powszednie — tak pięknie śpiewali moi ziomkowie. A teraz Ostriw coraz bardziej maleje. Kto umiera, kto wyjeżdża, zostało jakichś trzydzieści dusz. Zarosły krzakami zalewowe kwitnące łąki z północnej strony chutoru rzeki Porosiaczki (czy jeszcze mówią — Bachmaczki), a z drugiej — rzeki Borzenki, bo nie było komu ich wykosić. Czasami słyszę dzwonienie kos wielkiej grupy ostriwskich kosiarzy, naprawdę drogich mojemu sercu ziomków, którzy o świcie wchodzili w „rączkę” i jeden za drugim, nie odstając, wesoło gonili długie zgony, a pod nogi im kładły się bujne pokosy pachnącej trawy. A teraz nie ma nikogo, odeszli oni wszyscy i zabrali ze sobą żarty i pieśni, a czasem zabawne kłótnie. Zostały tylko wspomnienia oraz mamine wiśnie, które kwitną każdej wiosny jednakowo pięknie, przypominając o moim bosym dzieciństwie, o mojej pięknej rodzinie, szkole i licznych przyjaciołach, którzy poszli w świat i osierocili chutor, szukając swojego losu, gdzie komu jak przyszło. A może w tych białych płatkach odbijają się radości i smutki tych, którzy są za granicą Wieczności? Możliwe, że o tym wiedzą jaskółki, które wypełniają swoim świergotem ten stary ojcowski dziedziniec i sad, a może pszczoły, które noszą słodki miód do cudzych uli i brzęczą, i brzęczą, i brzęczą?.. A serce moje, przepełnione żalem, znowu i znowu wzywa mnie do maminego wiśniowego sadu… Czerniowiecki ratusz miejski Maria WYSZEWSKA, m. Czerniowce Notatka „SP” Andreas Mikulicz — austriacki architekt, którego przodkowie pochodzili z Białorusi. Ukończył niższą gimnazjum w Czerniowcach. Później uczył się na uniwersytecie we Lwowie, gdzie zdobył zawód inżyniera budowlanego i architekta. Od 1836 r. A. Mikulicz mieszka w Czerniowcach, później został mianowany architektem kameralnym. Z racji stanowiska odpowiadał za wznoszenie budynków państwowych. W szczególności uporządkował plac Rynek (obecnie Centralny), wraz z inżynierem okręgowym A. Marinem kierował budową i wzniósł na nim czerniowiecki ratusz w stylu późnego klasycyzmu (1843—1847), rozbudowywał Czerniowce i drogi Bukowiny, założył Ogród Narodowy (obecnie park kultury i wypoczynku im. T. Szewczenki) oraz ogród botaniczny. Jeszcze w latach 20. XIX wieku postanowiono wznieść w Czerniowcach piękną budowlę dla magistratu. Początkowo budowa planowana była zupełnie w innej dzielnicy miasta, na zachodnich obrzeżach nad Prutem. Ale inżynierowi Adolfowi Marinowi udało się udowodnić, że trębacz na wszystkie cztery strony świata obwieszcza, że „Tam, na tamtej stronie, tam mieszka Mariczka…” miasto będzie rozwijać się w kierunku południowym i już w 1830 roku podjęto decyzję o budowie ratusza w innym miejscu. Dekretem o numerze 7872 z 24 kwietnia 1841 roku magistrat za 8000 florenów kupił działkę ziemi nr 298 pod budowę ratusza. 12 marca 1842 roku austriacki cesarz wydał dekret o wzniesieniu czerniowieckiego ratusza. 19 kwietnia 1843 roku położono pierwszy kamień w fundament przyszłego magistratu. Według starej tradycji włożono tam kilka złotych monet i pergaminową gramotę z przesłaniem do potomnych. Wznoszono ratusz w latach 1843—1847 według typowego projektu Andreasa Mikulicza, a miejsce na budynek wybrano idealnie. W ciągu 4 lat w centrum Czerniowiec wyrosła elegancka budowla w stylu późnego klasycyzmu. W planie kompozycyjnym budowla wykonana jest tradycyjnie dla ratuszy miejskich. Budynek jest zbliżony do kwadratu i posiada wewnętrzny dziedziniec. Nad całą budowlą góruje dwukondygnacyjna wieża z balkonem, miedzianą iglicą z masztem flagowym na dachu. 50-metrowa wieża ratusza usytuowana jest na dość głębokim fundamencie: 6 metrów. Wszak ratusze, „wizytówki” europejskich miast, budowano na wieki. Ta budowla
Czerniowiecki ratusz widział i austriackich urzędników, i rumuńskich okupantów, i rosyjskich funkcjonariuszy, pełniąc nie tylko funkcję reprezentacyjną, ale i całkiem pilną — wykorzystywano go jako wieżę strażacką. Jeszcze jedna ciekawa osobliwość czerniowieckiego ratusza: umieszczono na nim od razu dwa zegary. Jeden pokazuje czas na wieży ratuszowej, drugi — prezent burmistrza Antona Kochanowskiego (1817—1906) — zainstalowano na frontonie budynku. Ten zegar, którego tarcza świeciła w nocy, burmistrz zamówił w Pradze i podarował ukochanemu miastu podczas swojego ponownego wyboru na stanowisko burmistrza. „Ostateczne przyjęcie nowej budowli odbyło się 20 marca 1848 roku — bez uroczystości i bankietów. W tym celu przygotowano szczegółowy opis wszystkich trzech pięter ratusza, który sporządził architekt Franz Rador, a podpisali go komisarz krajowy Kral, architekt Mikulicz, murarz Urbański, członkowie komitetu budowlanego Karl Martel oraz Josef Ott. Ten unikalny dokument przechowywany jest w funduszu Czerniowieckiego Magistratu Miejskiego”. Budowla czerniowieckiego Ratusza zawsze była wykorzystywana zgodnie ze swoim bezpośrednim przeznaczeniem. Tutaj przyjmuje się dekrety, wita szanownych gości, a wcześniej wydawano tu wyroki na przestępców. Obecnie nad wieżą powiewa ukraińska niebiesko-żółta flaga, a fasadę zdobi herb miasta. 12 listopada 2004 roku narodziła się nowa tradycja: równo o godzinie 12 w południe na balkonik pod zegarem na wieży ratuszowej wychodzi trębacz w stroju ludowym — i płynie nad miastem melodia S. Sabadasza „Tam, na tamtym brzegu, tam mieszka Mariczka…”, a posłuchać jej zbiera się niemały tłum czerniowczan i gości miasta. Dziś nie sposób wyobrazić sobie Czerniowiec bez tej budowli architekta Andreasa Mikulicza von Radeckiego, którą już od ponad 160 lat uważa się za serce miasta. Koronkowe schody miejskiego ratusza. Imię czerniowczanina Andreasa Mikulicza von Radeckiego (1804—1881) jest dobrze znane w światowej architekturze do dziś, chociaż minęło ponad 200 lat od dnia jego urodzin, a 13 kwietnia minęło 130 lat od dnia jego śmierci.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
