Strona · s. 3strona oryginału ↗
JEWHEN KONOVALEC: «MY PÓKI CO NAKREŚLILIŚMY NASZE ZADANIA…»
Слово Просвіти, №26 за 2011 рік
Bohdan Czerwak. W czerwcu tego roku przypada 120. rocznica urodzin jednego z liderów Ukraińskiej Republiki Ludowej, założyciela Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów, pułkownika Jewhena Konowalca. Co dla narodu oznacza to imię? Przede wszystkim trzeba podkreślić, że Jewhen Konowalec pojawił się na społeczno-politycznych horyzontach wtedy, gdy nasz naród zdawał niełatwe egzaminy przed historią. Dzisiaj bez przesady można twierdzić, że właśnie J. Konowalec był jednym z niewielu liderów narodowych, których działalność pozwala powiedzieć: u zarania minionego stulecia położyliśmy fundamenty państwowości, którą dzisiaj bronimy i umacniamy. Opowieść o J. Konowalcu przyjęło się zaczynać od epoki URL. Rzeczywiście, trudno wyobrazić sobie młody kraj bez legendarnego dowódcy Korpusu Strzelców Siczowych, który wbrew przywódcom-pacyfistom, jacy znaleźli się w ówczesnym kierownictwie, zdołał stworzyć zdolną do walki armię, która przez długi czas broniła URL przed zewnętrznymi wrogami i „piątą kolumną”. Jednak swoją misję pułkownik J. Konowalec wypełnił po upadku URL. W odróżnieniu od większości ówczesnych polityków, którzy dobrowolnie poszli na służbę do okupantów lub poddali się apatii i zwątpieniu, on znowu zdołał podnieść sztandar narodowo-wyzwoleńczej walki. Któż wie, co by się stało, gdyby nie było J. Konowalca. Rozszarpana przez czterech agresorów ukraińska ziemia, której naród, zdawało się, utracił historyczną perspektywę, miała wszelkie szanse znaleźć się w ślepym zaułku cywilizacyjnym. Tutaj warto podkreślić, że J. Konowalec nie tylko był jednym z tych, którzy zachowali wiarę w ideę narodową, ale także zdołał zorganizować zbrojny opór siłom, które uważały, że pokonać je już jest niemożliwe. Ukraińska Organizacja Wojskowa, którą stworzył i na której czele stanął Konowalec, pokazała Europie i światu: naród ukraiński z bronią w ręku kontynuuje obronę swojej godności. Oczywiście, największym sukcesem J. Konowalca stała się Organizacja Ukraińskich Nacjonalistów, której fenomen próbuje zgłębić współczesne pokolenie nacjonalistów. Ale w dalekim 1929 roku zaczął ją tworzyć J. Konowalec. On pierwszy zrozumiał, że zdobyć ukraińską państwowość jest niemożliwe bez dwóch decydujących czynników: ideologii i silnej organizacji. Tak, na arenie życia społeczno-politycznego pojawił się nowoczesny ukraiński nacjonalizm oraz OUN jako jego ucieleśnienie. On nie tylko stanął na czele OUN, ale pokierował całym etapem Walk Wyzwoleńczych, które można porównać chyba tylko z ruchem Bohdana Chmielnickiego i Iwana Mazepy. Przy tym jeszcze nigdy w historii Ukrainy nie było tak masowego ruchu ideowo-politycznego, który miałby jasny cel i posiadał niezbędne metody do jego realizacji. Już w 1929 roku stało się to, w co mało kto wierzył. OUN zmusiła Europę po raz kolejny przypomnieć sobie o Ukrainie oraz na cały świat ogłosiła prawo Ukraińców do życia we własnym państwie. Z kolei wrogowie Ukrainy uświadomili sobie, że na wszystko przychodzi czas zapłaty. Zrozumiałe, że nie było to łatwo zrobić i wymagało wielkich ofiar. Ale tylko tak naród mógł znowu poczuć, że jego los jest w rękach samych Ukraińców, a marzenie o niepodległym państwie nie jest już iluzją. Bez J. Konowalca nigdy by się to nie stało. W 1938 roku przeciwko Jewhenowi Konowalcowi dokonano aktu terrorystycznego, w wyniku którego lider OUN zginął. Już teraz, oceniając tragiczną śmierć pułkownika, można z pewnością stwierdzić, że operacja specjalna NKWD była aktem rozpaczy, którym bolszewicka Rosja próbowała zatrzymać zwycięski pochód OUN i ukraińskiego nacjonalizmu. Co ciekawe, badając tę zuchwałą zbrodnię, miejscowa policja w pokoju hotelu „Central”, gdzie zatrzymał się J. Konowalec, znalazła krzyż, który pułkownik mimowolnie zostawił na stole. Oczywiście, fakt ten świadczy o tym, że lider nacjonalistów był głęboko wierzącym chrześcijaninem, a tradycyjny dla chrześcijan symbol zawsze zabierał ze sobą w podróż. Z opowieści jego bliskich znajomych wynika, że ten krzyż Jewhen Konowalec otrzymał od swojej matki, gdy wyjeżdżał na front I wojny światowej. Od tego czasu nigdy się z nim nie rozstawał. Mało kto wie, że relikwia J. Konowalca zachowała się do dziś. Po śmierci pierwszego Przewodniczącego OUN krzyż przechowywał jego następca, pułkownik Andrij Melnyk. Od tego czasu każdy nowy Przewodniczący OUN przekazywał relikwię swojemu
swojemu następcy. Dziś krzyż J. Konowalca przechowuje przewodniczący OUN Mykoła Pławjuk. Dlaczego zaistniała potrzeba opowiedzenia tej historii? Na tle antynacjonalistycznej histerii, która podniosła się wokół innych wybitnych działaczy ukraińskiego ruchu narodowowyzwoleńczego, w szczególności Stepana Bandery i Romana Szuchewycza, ta opowieść dobrze ilustruje obraz prawdziwego lidera narodu, który, uświadamiając sobie konieczność zbrojnej walki z wrogami Ukrainy, jednocześnie głęboko przeżywał nieuniknione ofiary w ludziach, a dlatego odczuwał stałą potrzebę przebywania z Bogiem. Zachował się charakterystyczny list, adresowany do prokuratora generalnego Szwajcarii, w którym J. Konowalec wyjaśniał przedstawicielowi miejscowej władzy istotę narodowowyzwoleńczej walki Ukraińców i swoją misję w niej: „…Biorąc pod uwagę tę moją rolę podczas zmagań wyzwoleńczych, a dalej rzeczywiste położenie Ukraińców w obecnym momencie, nie zaprzeczam, że w tej długotrwałej walce, w szczególności młode pokolenie, wychowane na tradycjach tych zmagań wyzwoleńczych, chce w mojej osobie widzieć symbol dalszych ukraińskich zmagań wyzwoleńczych, których ostatecznym celem jest stworzenie ukraińskiego państwa. Właśnie to dążenie ukraińskiego ogółu, w szczególności ukraińskiej młodzieży, by widzieć we mnie ten widzialny symbol nieprzerwalności zmagań Ukraińców o samodzielność, jest przyczyną tych ataków i nienawiści do mnie zarówno ze strony Polaków, jak i bolszewików. Tym też trzeba wyjaśnić, że zarówno jedni, jak i drudzy próbują mnie w pierwszej kolejności moralnie niszczyć i robić mi wszelkie możliwe trudności, w szczególności przedstawiając mnie jako przywódcę wskroś terrorystycznej organizacji. Utrudniać mi przebywanie w jakimkolwiek kraju. Z uwagi na to muszę złożyć wyjaśnienie, że ukraiński ruch wyzwoleńczy w swej istocie nie jest terrorystyczny. Jego zadaniem jest w pierwszej kolejności przygotować ukraiński ogół do tego, aby w przypadku jakichś międzynarodowych komplikacji ukraiński naród był dojrzały do tych wydarzeń oraz aby przy rozwoju tych wydarzeń był on przygotowany do stworzenia swojego własnego państwa…”. Do tych słów pułkownika trudno coś dodać. Po śmierci Konowalca OUN nie zaprzestała swojej działalności. Co więcej, już w 1939 roku jej wysiłkami została odrodzona państwowość Karpato-Ukrainy, której oddziały bojowe jako pierwsze weszły w śmiertelny bój z niemieckim nazizmem. W tym jubileuszowym roku, czcząc pamięć J. Konowalca, ważne jest, by pojąć lekcje pułkownika. Główna z nich: nikt i nic nie może stanąć na przeszkodzie Ukraińcom w bronieniu państwowości swojego narodu. Życie Jewhena Konowalca jest jaskrawym przykładem. Bez wątpienia, było mu o wiele trudniej prowadzić walkę, aniżeli jego obecnym następcom. Ale on wypełnił swój obowiązek z honorem. Teraz kolej na nas. Niezależnie od tego, gdzie i kiedy będziemy w tym roku obchodzić 120. rocznicę urodzin pułkownika Jewhena Konowalca, niech na czołowym miejscu będzie jego drogowskaz, a mianowicie słowa, które wypowiedział, zamykając obrady Kongresu Ukraińskich Nacjonalistów, na którym powstała OUN: „…Dziś my póki co nakreśliliśmy nasze zadania i przyjęliśmy dobrowolne zobowiązania. Ale to nie jest osiągnięcie. Bo musimy sobie jeszcze raz wyraźnie uświadomić i wielkość tego naszego zobowiązania: mobilizując się i opierając na szerokich masach narodowych, musimy, prowadząc je, walczyć i wywalczyć odnowienie Samodzielnego Sobornego Ukraińskiego Państwa Narodowego na wszystkich przestrzeniach życia ukraińskiego narodu”.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
