Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 15strona oryginału ↗

Na „Kozackie Mogiły” przeniesiono „historyczną” cerkiew

Слово Просвіти, №26 за 2017 рік

To wydarzenie miało miejsce w 1912 roku, a obecnie we wsi Plaszewa świętowano 105 lat od czasu funkcjonowania cerkwi św. Michała w świętym miejscu — modlitwą, konferencją i salwą z kozackiej armaty. A także wycieczką w przeszłość, aby historia tej świątyni stała się bliższa współczesnemu pokoleniu. Odwiedzający „Kozackie Mogiły”, rozpoczynając zwiedzanie od cerkwi św. Michała, pytają, ile ma lat, kto ją zbudował, i ze zdziwieniem dowiadują się, że ta świątynia jest jak swoista pielgrzymka. „Przybyła” ona tutaj z sąsiedniej wsi Ostrów, a w swoim życiu widziała oj jak wiele — aż od czasów hetmana Ukrainy Bohdana Chmielnickiego, który właśnie w niej przyjął od metropolity korynckiego Joazafa miecz, poświęcony na Grobie Pańskim w Jerozolimie — jako znak błogosławieństwa na obronę ojczystej ziemi i prawosławia. Ostrowska cerkiew powstała, według danych archiwalnych, w 1650 roku. A już rok później było jej pisane na wieki wpisać się w historię, bo właśnie ona stała się epicentrum uduchowienia kozackiego wojska. Właśnie w jej łonie 20 czerwca 1651 roku metropolita Joazaf odprawił mszę świętą na znak błogosławieństwa kozactwa na czyn zbrojny. Właśnie tutaj Bohdanowi Chmielnickiemu wręczono miecz przywieziony z Jerozolimy. W końcu na tych terenach świątynnych pozostał wiekopomny ślad samego Joazafa, który podczas bitwy wykazał się prawdziwym heroizmem. Kiedy kozackie wojsko, zdradzone przez sojuszników, zmuszone było się wycofywać, kapłan wyszedł naprzeciw polskiego oddziału i, podnosząc nad głową krzyż, próbował w ten sposób go zatrzymać. Zginął od wrogiej strzały, a dalej, po prostu poruszony takim czynem, polski król rozkazał pochować zabitego z wszelkimi honorami — właśnie pod babińcem cerkwi św. Michała. Niestety, wiele historycznych epizodów związanych z cerkwią zagubiło się w wiekach. I dopiero na początku XX wieku świątynia na nowo zaczyna przyciągać do siebie uwagę. Przyczynił się do takiego zwrotu losu dzięki inicjatywie odnowienia pamięci o epoce kozackiej i uczczenia bohaterów-przodków. Wszystko to miało urzeczywistnić się w duchowym panteonie „Kozackie Mogiły”. Bezpośrednim inicjatorem budowy „Kozackich Mogił” został archimandryta Witalij, który w 1909 roku w „Wołyńskich wiadomościach eparchialnych” przedstawił swoją wizję przyszłej świątyni. W całościowym kontekście panteonu przewidział on także historyczną cerkiew św. Michała. W rezultacie inicjatywa o. Witalija znalazła swoje realne urzeczywistnienie w zespole architektonicznym „Kozackich Mogił”. W 1912 roku cerkiew św. Michała rozebrano, przeniesiono i odbudowano w pierwotnym wyglądzie na wyspie Żurawlicha. Jednocześnie, według projektu eparchialnego architekta eparchii wołyńsko-żytomierskiej Wołodymyra Łeontowycza, połączono ją podziemnym przejściem z grobowcem nowo wzniesionej cerkwi św. Jerzego, gdzie umieszczono odnalezione szczątki poległych bohaterów bitwy pod Beresteczkiem. Obecnie w cerkwi zachowało się niemało zabytków przeszłości. W szczególności główną ozdobą cerkwi św. Michała stał się rzeźbiony drewniany ikonostas z XVII—XVIII wieku, wykonany przez ludowych mistrzów. Zapamiętują się ikony w cerkwi — głęboką duchową treścią, swoim życiorysem. Niektóre z nich mają sto i więcej lat. Ogólnie cerkiew św. Michała na terenach plaszewskich przez 105 lat przeżyła różne rzeczy: i sławę, i zniesławienie. Przeżyła wojenne nieszczęścia i nieszczęścia czasu pokoju — podczas komunistyczno-ateistycznych rządów. Obecnie cerkiew św. Michała jest odrestaurowana, posiada status zabytku architektury o znaczeniu narodowym.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn