Strona · s. 5strona oryginału ↗
Informacje zza frontu
Слово Просвіти, №26 за 2017 рік
Marharyta DOWHAN Zdjęcia Serhija BORYSOWSKIEGO
Siła narodu Rozmowa telefoniczna z moim dawnym bohaterem z obwodu charkowskiego Wałerijem Kuzniczenką, którego prapradziadek rozmawiał ze Skoworodą. Poinformował radośnie, że jedzie na zawody sportowe do Charkowa. Nazwa zawodów — „Siła narodu”. Dzielni chłopcy, których wojna pozbawiła rąk, nóg, zjednoczyli się, by uprawiać sport. I oto w maju — pierwsze ogólnoukraińskie zawody! Na wzór paraolimpijskich. Zwycięstw tobie, Wałeriju!
Za Syberią słońce wschodzi… Witalij Czub z Bobrowicy (obwód czernihowski) był na froncie minometnikiem. Słuchałam w kijowskim szpitalu jego gry na sopiłce. Jest człowiekiem artystycznym. Pytam ostatnio o życie, o zdrowie.
— Trzyletniego wnuka Walentyna uczę grać na sopiłce. Widzielibyście, jak on wygrywa, jak tańczy! Zapraszają mnie do Domu Kultury. Zgodziłem się grać w kapeli ludowej. Gitarę biorę do rąk. Pieśni ludowe śpiewam. Szczególnie lubię pieśń o Karmaluku „Za Syberią słońce wschodzi”… Podnosi na duchu.
Boks jedną ręką Dzwonię do miasta Pokrowśke w obwodzie dniepropetrowskim. Obecnie Rusłan Murajew jest w domu, ale na dniach znowu przyjdzie mu pobyć w szpitalu. A póki co... Chodzi na boks!
W rodzinnym miasteczku jest duży kompleks sportowy, nawet dwa baseny! I wojownik ATO zaczął uprawiać sport. Trzech trenerów zajęło się niezwykłym nowicjuszem. Rusłan na wojnie stracił prawą rękę. Prawdziwie po ojcowsku potraktował go starszy trener Feliks Mamiedow, Azer, który już dawno mieszka w Ukrainie. I zaczął się boks jedną ręką! Rusłan mówi: ćwiczę dla siebie, dla samopotwierdzenia.
Do Uniwersytetu im. Wasyla Stusa Anatolijowi Horbence wojna zabrała obie nogi. Protezy zrobiono w Kijowie. Anatolij żyje pełnią życia. I w tym pomaga mu żona Oleczka. Ma wiele różnych pomysłów. Właśnie zaprosili go na festiwal do Dykańki. Pojedzie. A co najważniejsze — sumianin, były frontowiec Anatolij Horbenko wstępuje w tym roku do Donieckiego Uniwersytetu im. Wasyla Stusa (tymczasowo mieszczącego się w Winnicy) na wydział prawa.
Karpiak — technik — Mały byłem. Dziadek naprawiał zegarek. Jakieś części wyciągnął, odłożył. Jeszcze trochę poczarował — i zegarek ruszył. Patrzyłem na to jak zaczarowany. Pytam dziadka, po co te części wyjął? Dziadek: one są zbędne, tylko przeszkadzają. Zbędne — przeszkadza: to była moja pierwsza myśl techniczna. Od dziadka, który razem z moją babcią w czasie II wojny światowej odlewali w fabryce kule. A ja podrosłem i ukończyłem Lwowski Profesjonalny Liceum Stawropigijskie. Zostałem operatorem składu komputerowego… W ogóle to lubię technikę. Technik.
Rozmawiamy w romantycznej rotundzie obok oddziału chirurgii szczękowo-twarzowej. Ze szczególną miłością Rostysław Orestowycz Karpiak, starszy żołnierz wydzielonej 99. brygady ds. naprawy sprzętu samochodowego, opowiada o dziadku, o mamie.
A jesienią 2016 roku Rostysław poszedł na ochotnika do ATO. Po szpitalu pojedzie już nie na linię frontu, a do Wasylkowa, pracować w kancelarii wojskowej.
Mówi, że liceum bardzo mu pomogło opanować broń, zrozumieć jej rodzaje. Martwi się wojownik, że nie umiemy jeszcze korzystać z całej różnorodności broni, która istnieje na świecie. W szczególności bardzo potrzebujemy amerykańskiego karabinu M-16, wygodniejszego w użyciu. Trzeba go kupić. Kierownictwo mówi — pieniędzy nie wystarcza. Nieprawda. Gdyby było więcej porządnych deputowanych, to i pieniądze by się znalazły.
Jeden z dziesięciorga rodzeństwa Znacie wieś Litky? Ośrodki wypoczynkowe, obozy letnie dla dzieci? Właśnie tutaj w 1981 roku urodził się Ihor Szamudyło. Jest z wielodzietnej rodziny. 10 braci i sióstr, a Mama i teraz piękna, młoda, szczupła i zgrabna! Historia rodziny, jak i większości rodzin w Ukrainie, jest dramatyczna. Wszystko zaczęło się od przewrotu leninowskiego. Dziadka rozkułaczyli. Komuna zrujnowała i wygnała z rodzinnych stron niegdyś pracowitą i zamożną rodzinę. I teraz przeżywamy niepowodzenia, zasiane jeszcze w tamtych czasach.
Ihorowi chciało się ochronić od spadkobierców krwawej komuny i ukochaną żonę Ludmyłę, i troje swoich dzieci — Mykołę, Andrijka, Sofiję. Oto i poszedł na front. Jeszcze 10 marca 2014 roku, kiedy wróg wtargnął do naszego Krymu. Później podpisał kontrakt, zaczął służyć w zespołach operacji specjalnych.
„Wyobrażacie sobie, człowiek, którego uważałem za przyjaciela — powiedział Ihor — przypuścił, że poszedłem do armii dla pieniędzy! Przecież ja pracą pokojową zarabiałem więcej! I nie dla pieniędzy idzie młodzież do Armii. Dla zachowania Ojczyzny, za którą tyle poległo jeszcze na Majdanie w 2014 roku!”
Ihora szokują przejawy ludzkiej duchowej nędzy, nieoświecenia. Trzeba w szkołach, przedszkolach podnosić do wysokiego poziomu wychowanie humanistyczne i, w szczególności, historyczno-patriotyczne. W piątej sali urazowej wszyscy się z nim zgadzają.
Ihor został ranny w Awdijiwce
2 marca 2017 roku. Uszkodzone tkanki miękkie klatki piersiowej, oba ramiona, liczne złamania kości. Ale są dzisiaj przy nim lekarze, są społecznicy, jest rodzina, są towarzysze broni. Zatem jest wiara i pewność — zdrowie się odrodzi i będzie przed nim pełnowartościowe życie.
Front — przejrzenie na oczy Spotkaliśmy się obok terapii. Egzotyczna koszulka, fryzura, jakieś gadżety na pasie. Artystyczny wygląd. On tak się przedstawia: „Artysta”. W szpitalu jest od 2015 roku. Zwiadowca, dlatego nie podaje nazwiska. Ale chętnie porozmawia. Uderzyła mnie jego myśl, bo dotyczy wielu przedstawicieli młodego pokolenia, którzy trafiają na front. Serhij powiedział aforystycznie: „Front — to przejrzenie na oczy. Właśnie tam dla tych, którzy potrafią myśleć, w pełnej krasie stają pojęcia — Ojczyzna, patriotyzm”.
Order wręczono… we Włoszech! Budował ludziom domy. A tu wojna. I wziął się Wiaczesław za niełatwą sprawę wojskową — został snajperem i zwiadowcą. We wrześniu 2016 roku w obwodzie ługańskim wybuchem granatu ciężko zraniło „Jermaka” — taki pseudonim ma Wiaczesław. Zmiażdżyło obie nogi. „Ledwo-ledwo poskładali je do kupy. A mogli przecież odciąć! — opowiada „Jermak”. — Jestem wdzięczny ukraińskim lekarzom. Największy wkład w ratowanie moich nóg miał sławny doktor Sawka”.
Nogi złożyli, podleczyli, a tu — ujawniła się ciężka infekcja, prawdopodobnie jeszcze z pola walki przyniesiona. I leczyć infekcję wzięli się… włoscy lekarze wojskowi, z Rzymu! Napatrzył się tam Wiaczesław piękna! Najsilniejsze wrażenie — Bazylika św. Piotra. 18 kwietnia tego roku do Rzymu przyjechał minister obrony Połtorak i prosto w szpitalu wręczył mu i jeszcze kilku ukraińskim wojownikom odznaczenia bojowe! Również niezapomniane wydarzenie.
I dalej podlecza się w naszym szpitalu Wiaczesław. Wierzy, że wróci w szeregi rodzinnej Armii.
Wielka próba — Zdobyłem zawód budowlańca.
Nie mając pracy w domu, na Rówieńszczyźnie, budowałem wieżowce w Pitierze. Ta praca wymagała twardej dyscypliny. Ukraińcy zawsze przestrzegali twardych zasad: pracowali, mocno przypięci pasami do obiektu.
A na wojnie zabezpieczać się każdemu trzeba za swoją głowę, niech Bóg chroni od kieliszka i żołnierzy, i oficerów,.. — zakończył ten temat nieco nerwowo Andrij Melnyk, chłopak o silnej woli, sportowy, któremu los przyniósł wielką próbę…
Od początku był na Majdanie, w Kijowie. Potem został desantowcem 80. aeromobilnej brygady desantowej. Obwód doniecki, Pisky, lotnisko w Doniecku — to jego szlak bojowy. A potem stało się to straszne, co się stało — przez swojego własnego pijanego oficera. On jest ukarany. Surowo. Z tym strasznym wybrykiem wojny Andrij zmaga się już od lat.
…W Konstantynówce żołnierzowi zszyto żołądek, pęcherz moczowy, kręgosłup. W charkowskim szpitalu wyciągnięto kulę. W winnickim — przeprowadzono globalną operację kręgosłupa. We lwowskim szpitalu — uczono siadać, poruszać się, jeździć na wózku. — A potem w nowoczesnym sanatorium „Modrycze”, które znajduje się koło Truskawca, dzięki pomocy finansowej braci Kliczków przeszedłem pierwszą porządną rehabilitację — opowiada żołnierz. — Potem zabrano mnie na rekonwalescencję do Ameryki. Dobra Ukrainka Iryna Waszczuk stworzyła organizację „Odrodzeni żołnierze Ukrainy”. Teraz ta organizacja pod Lwowem wykupiła dom dla bojowników ATO, gdzie tworzą centrum rehabilitacyjne. Pieniądze na ten cel przekazują Amerykanie ukraińskiego pochodzenia. Szczególnie chcę podziękować piosenkarce Anyczce Czebereńczyk, rodzinie Czabanów. W Ameryce kupili mi najdoskonalszy wózek sportowy. A uwagi i ciepła przywiozłem od amerykańskich przyjaciół na całe życie! Lekarze mówią, że przy odpowiednim leczeniu za 2—5 lat stanę na nogi. Wspaniale. Będę wtedy w wieku Chrystusowym. Pod koniec maja odwiedziłam Andrija w pierwszej sali chirurgii ropnej. Znowu było kilka operacji — czyszczono rany, założono szwy — nie dają spokoju nogi. Ale zobaczył wnuczkę rodziny Czabanów, którzy opiekowali się nim w Ameryce — i ożył! Zrobił sobie zdjęcie ze Stefanką i obiecał wstać później i przyjść posłuchać piosenkarki! Życie to bardzo droga rzecz. Obok budynku traumatologii radośnie spotykamy się z moimi dawnymi znajomymi, Greczynką Larą Arnową i Litwinką Ramune. Jadą do Irpienia, tam przewieziono ich podopiecznych na rehabilitację. A nas te kobiety-bojowniczki o ukraińską sprawę zapoznają z Serhijem Biłousem. Siedzi na ławeczce. Nogi, dzięki Bogu, całe. Tylko lewa ręka jakoś w bok patrzy i cała jest w skomplikowanych konstrukcjach. 11 maja tego roku pod Gorłówką porucznik, dowódca plutonu, obchodził pozycje. Zwykła, codzienna sprawa. I nagle — snajperska kula. Zmiażdżyła staw barkowy. Jedna trzecia jego po prostu zniknęła. Zmiażdżone mięśnie. Teraz lekarze dosłownie zbierają, składają je. A potem już zajmą się kośćmi — mówi mój spokojny, po męsku surowy rozmówca. — Życie to bardzo droga rzecz — mówi Serhij, przenosząc rozmowę na filozoficzne tory. — Wojna gruntownie zmieniła wartości życiowe, ujawniła prawdziwie bliskich ludzi. Przeżywszy syndrom śmierci, uczysz się szanować każdą minutę ziemskiego bytu, każdy przejaw szczerości, i rozumiesz marność dążeń do dóbr materialnych. Inżynier-budowlaniec z Żytomierza Serhij Biłous został wojskowym w pierwszym roku wojny. Napadł wróg, trzeba bronić rodzinnej ziemi. Syn Maksym podtrzymał rodzinną tradycję. Uczy się teraz w Żytomierskim Wojskowym Instytucie Radioelektroniki im. Korolowa. A na wspomnienie o 4-letniej córeczce Lizie mój rozmówca szczególnie rozkwitł! Prawie trzy lata jej nie widział. Marzy o spotkaniu… A tu podbiegają chłopcy. Dwaj frontowi towarzysze broni. Wysportowani, ruchliwi. Nie powiesz, że już swoje odsiedzieli po szpitalach. Przyszli odwiedzić przyjaciela Serhija. Wśród nich także legendarny Myrosław Haj, Ukrainiec o greckich korzeniach. Wojownik w 2014 roku podniósł ukraińską flagę na górze Karaczun. Młodszy porucznik Haj walczył w batalionie imienia Kulczyckiego. …Idziemy na kawę. Rozmowy w drodze są jeszcze jakże ciekawe! Kijowianin Myrosław, oficer rezerwy, zorganizował i kieruje teraz fundacją charytatywną „Mir i Ko”. Pomaga żołnierzom frontu i tyłów. Jeszcze jeden temat: wojna nauczyła rozróżniać ludzi. A potem przeszliśmy do myśli o Rosji-agresorze. Mówiąc, że kilka lat nienawiści nie wytrzyma ani człowiek, ani kraj. Więc imperium będzie koniec… A potem znów o historii i romantyzmie. Okazuje się, że we wsi Pustowariwka w obwodzie kijowskim żyje legenda (a może i prawda!), że kiedyś przywiózł do wsi kozak brankę-Greczynkę. Zakochał się, ożenił. Oto i wyrósł na radość Ukrainy kozak Myrosław Haj. Wieczne królestwo jego babci-Greczynki! Andrij Melnyk ze Stefanią Dowhań. Młodszy porucznik Serhij Biłous i wolontariuszka Ramune.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
