Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 6strona oryginału ↗

„Dzwony Ogijenki” z Brusiłowa

Слово Просвіти, №26 за 2021 рік

Posłowie do Ogólnoukraińskiego festiwalu-konkursu ukraińskiej pieśni narodowo-patriotycznej oraz ceremonii uhonorowania nowych laureatów nagrody imienia Iwana Ogijenki Mykoła TYMOSZYK O tym niecodziennym, niezwykłym pod względem treści i formy wydarzeniu powinna wiedzieć cała Ukraina. Mimo to odbyło się ono bez kamer telewizyjnych, bez choćby krótkiej świty „weselnych generałów” pokroju chronicznie tymczasowych dla naszych czasów władz z góry, bez naznaczonych krzykliwą sytością i bezduchowością „kawiorowych bankietów” oraz zorganizowanej pokazówki. Wszystko odbywało się po domowemu – ciepło, serdecznie, szczerze. I otulało wielkim zamiłowaniem organizatorów do własnej idei, przekonaniem o jej nadaktualności i potrzebie. Chodzi przecież o sprawy najskrytsze, własne i wspólne: o to, co drogie, co boli, co budzi uśpioną pamięć genetyczną, co jest zdolne wyciskać kropla po kropli z ciała i duszy zadawniony kompleks niewolnika, małorusa, zastraszonego i zwątpionego „giętkoszyjca”. Właśnie dlatego wiele epizodów tego widowiska poruszało do łez niemal każdego, kto tam był. Wyobraźmy sobie, szanowny czytelniku, że znaleźliście się rano w centrum miasteczka Brusiłów w obwodzie żytomierskim, na ludnym i wielogłosowym placu, który od niedawna nosi imię Iwana Ogijenki. Dość duża jak na upalny czerwcowy dzień kolumna miejscowych i przyjezdnych ludzi zatrzymała się na krótko przy muzeum i pomniku tego, kto rozsławił zarówno kraj, jak i Ukrainę samopoświęcającą się i pełną wyrzeczeń służbą świadomie wybranym głównym ideałom: ojczystemu językowi, kulturze, nauce, cerkwi, państwu. Tutaj – wspólna służba żałobna ku czci pamięci Iwana Ogijenki (metropolity Hilariona) pod przewodnictwem miejscowego kleru Prawosławnej Cerkwi Ukrainy na czele z ojcem Ołehem Romanyną. I oto ta kolumna (w niej przeważają stroje narodowe wyszywane różnostylowymi wzorami) rusza główną ulicą, której ruch samochodowy został przezornie wstrzymany przez miejscową policję, do gminnego domu kultury. Podniosłość, świąteczny charakter pochodu wzmacniają dzwony cerkiewne. Jeden – główny – na wysokiej dzwonnicy świeżo odbudowanej świątyni Świętego Zmartwychwstania (zamkowej), brzmiał z oddali szczególnie majestatycznie, gdyż został podniesiony i poświęcony całkiem niedawno. A kolejne 12 rozmieszczono wzdłuż obwodu głównej ulicy na słupach elektrycznych co sto metrów. Dzwonnikami przy każdym byli skupieni i piękni chłopcy oraz dziewczęta w wyszywankach. W miarę zbliżania się procesji do miejsca wydarzenia, rozdzwonienie dzwonów staje się bardziej nasycone, głośniejsze, bardziej zgodne. Raz po raz rozbrzmiewają w tym rozdzwonieniu zgodnie skandowane hasła „Sława Ukrainie!” – „Bohaterom sława!” Opisany wyżej obrazek, którego bezpośrednim uczestnikiem i współorganizatorem był autor tych słów, oddaje atmosferę początku nowego święta w Brusiłowie – Ogólnoukraińskiego festiwalu-konkursu ukraińskiej pieśni narodowo-patriotycznej, a w ramach tego wydarzenia – ceremonii wręczenia nagrody imienia Iwana Ogijenki niedawno wyłonionym nowym laureatom. (Posiedzenie komitetu tej nagrody pod przewodnictwem szefa Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. Tarasa Szewczenki Pawła Mowczana odbyło się w Żytomierzu miesiąc wcześniej). O istocie i zadaniach nowej inicjatywy brusiłowskiej społeczności z przejęciem opowiada jej przewodniczący Wołodymyr Habeneć: – Kilka lat temu doprowadziliśmy do tego, aby coroczna ceremonia wręczenia nagrody odbywała się właśnie w Brusiłowie, tak jak od początku jej ustanowienia 26 lat temu. To widowisko kryje w sobie tak potężną wychowawczą, patriotyczną energię. Grzechem byłoby jej nie wykorzystać. Dlatego za każdym razem urozmaicamy scenariusz. Idea festiwalu leżała na powierzchni. Ci, którzy znają i kochają wieś, nie mogą obojętnie patrzeć, jak wykrwawia się ona fizycznie i duchowo. Najbardziej żywotna była tam przez wszystkie czasy ukraińska pieśń. Dać jej skrzydła, wesprzeć tych niewielu, którzy nie pozwalają jej ucichnąć, stworzyć ruch na rzecz ratowania pieśni ludowej w ukraińskiej głębi i poza naszym krajem – to jest właśnie cel „Dzwonów Ogijenki”. Moim zdaniem, niezwykle trafna i głęboka nazwa festiwalu. Dzwonnicę świątyni Świętego Zmartwychwstania w Brusiłowie, jak i samą cerkiew, zbudowaną przez brusiłowian jeszcze w czasach kozackich, okupacyjna moskiewska władza zamieniła w ruinę pod koniec złowieszczych lat 20. XX wieku nieprzypadkowo. Przecież to ta świątynia, w której chrzcił się i brał ślub Iwan Ogijenko. Zatem miała ona strzec pamięci genetycznej Ukraińców. A takie amulety były bezpośrednim zagrożeniem dla komunistyczno-bolszewickiego systemu. Dlatego zburzyli cerkiew, aby pamięć o wielkim Ukraińcu została wymazana, a z czasem i bezczelnie sfałszowana. Teraz z tego miejsca nowe dzwony odnowionej świątyni wzywają Ukraińców do przejrzenia i zjednoczenia. Festiwal zapoczątkowano w 2019 roku jako coroczny. Jednak w zeszłym roku z powodu epidemii koronawirusa go nie przeprowadzono. Wahano się i teraz. Ale mimo wszystko odważono się. I ludzie to poparli. Jeśli dwa lata temu przyjechało tu sześć zespołów folklorystycznych, w większości z byłego rejonu brusiłowskiego, to w tym roku – 16, niektóre z różnych „starych” rejonów obwodu: radomyskiego, nowogrodzko-wołyńskiego, narodyckiego, andruszowskiego. Wszyscy zostali godnie docenieni i nagrodzeni nagrodami pieniężnymi: zarówno za udział, jak i za zwycięskie miejsca. Grand Prix otrzymał ludowy zespół „Dzwin” ze wsi Pryworottia w gminie Brusiłów, również nagrodę w wysokości 5 tysięcy hrywien ufundowała rada gminna. Podstawę funduszu pieniężnego konkursu stanowiły środki kierowanego przez Wołodymyra Habeneća funduszu charytatywnego „Rodzinny dom – Brusiłowszczyzna” (38 tysięcy hrywien), a także Żytomierskiej Obwodowej Administracji Państwowej (6 tysięcy hrywien). Pomógł również znany rodak, były minister sprawiedliwości Mykoła Oniszczuk. Występuje profesor Wasyl Jaremenko Nieco z ceremonii uhonorowania tegorocznych laureatów, w organizację której najwięcej wysiłku włożyli zastępca przewodniczącego Komitetu Nagrody Iwana Ogijenki, dyrektor Żytomierskiego Kolegium Kultury i Sztuki im. Iwana Ogijenki Mykoła Pokropywnyj oraz sekretarz komitetu Natalja Chomjak. Miło zaznaczyć, że poziom wymagań wobec kandydatów do otrzymania tego wysokiego tytułu, jak i autorytet nagrody, z każdym rokiem rośnie. Taką poprzeczkę podniosły w poprzednich latach autorytatywne w skali ogólnonarodowej osobistości, których życiowy czyn i postawa obywatelska współbrzmią z tą sprawą, której wierny przez całe swoje niełatwe życie pozostawał Iwan Ogijenko. Wymienię choćby kilku z pierwszego rzędu: Iryna Farion, Iwan Juszczuk, Hałyna Daciuk, Jewhenija Sochacka, Mychajło Skoryk, Dmytro Stepowyk. Nagroda wybrzmiała na poziomie międzynarodowym. Pierwszym zagranicznym laureatem dwa lata temu został Ukrainiec polskiego pochodzenia Hryhorij Kuprijanowycz. Imię tego młodego historyka stało się znane na świecie po tym, jak wojewoda lubelski zainicjował przeciwko niemu sprawę karną za rzekomo popełniony przez niego czyn przeciwko narodowi polskiemu. „Czyn” ten polegał na tym, że na licznym wiecu z okazji okrągłej rocznicy spalenia przez Polaków wsi Sahryń niedaleko Chełma, w obecności ówczesnego Prezydenta Ukrainy oraz ukraińskiego korpusu dyplomatycznego, pan Hryhorij, jako rzetelny i uczciwy historyk, wypowiedział prawdę o tragedii Ukraińców w Polsce w latach II wojny światowej, o której swego czasu mówił na cały świat ówczesny metropolita chełmski i podlaski Hilarion (Ogijenko). Z czasem pospiesznie sformułowana sprawa sądowa rozpadła się, ale młody uczony stracił wzrok. W tym roku mamy jeszcze jednego zagranicznego laureata – ukrainoznawcę Ołeksandra Kolanczuka z polskiego Przemyśla (nominacja „Oświata”). Swoje życie poświęcił przywracaniu pamięci historycznej o bojownikach o wolność Ukrainy w okresie Ukraińskiej Rewolucji Narodowo-Wyzwoleńczej 1917–1921 lat, których droga życiowa zakończyła się na terytorium Polski. To setki nazwisk, odnajdywanie ich grobów, tworzenie ich życiorysów. To kilka dużych pod względem objętości książek zarówno w języku polskim, jak i ukraińskim. Niestety, ze względu na stan zdrowia doktor Kolanczuk, podobnie jak znana pisarka Wałentyna Masterowa, laureatka w nominacji „Literatura”, nie mogli przyjechać do Brusiłowa. Ale mieszkańcy Brusiłowa mieli okazję szczerze witać i słuchać innych znanych na Ukrainie osobistości. Wśród nich – prawdziwa legenda ukraińskiego dziennikarstwa profesor Wasyl Jaremenko (w nominacji „Nauka”). Unikalność tej osobowości polega na tym, że we wszystkich czasach i pod każdą władzą pozostawał uczciwym i pryncypialnym miłośnikiem Ukrainy, twórcą ukraińskości i pracusiem. Największym życiowym wyczynem Wasyla Wasylowycza jest odnalezienie w archiwach, opracowanie, uporządkowanie i wydanie ze swoimi przedmowami i przypisami kolosalnego dorobku twórczego jednego ze współpracowników Iwana Ohijenki, jeszcze jednego prawdziwie zasłużonego Wielkiego Ukraińca Borysa Hrinczenki. To – 14 tomów bezcennej- Na czele kolumny – księża i organizatorzy festiwalu. Finałowe akordy ceremonii wręczenia nagród laureatom imienia Ohijenki.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn