Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 10strona oryginału ↗

Na stronach Książkowego Arsenału

Слово Просвіти, №26 за 2021 рік

Eduard OWCHARENKO Zdjęcia autora Wydawnictwo Akademii Kijowsko-Mohylańskiej zaprezentowało książki z historii Ukrainy, wśród nich – prace Serhija Pawłenki „Wojsko Karola XII na północy Ukrainy” oraz „Otoczenie hetmana Iwana Mazepy”, Tarasa Chuchliba „Kozacy i janczarzy” oraz „Kozacy i Tatarzy”, Ołeha Repana „Rdza na żelazie”. Wydawnictwo „Łybid” zapoznało z wydaniem „Prawo do śmiechu. Antologia satyry i humoru ukraińskiej diaspory w dwóch księgach”, zbiorami Liny Kostenko „Scytyjska Odyseja” oraz Uliany Krawczenko „Chryzantemy”. Wydawnictwo „A-BA-BA-HA-ŁA-MA-HA” przedstawiło przekłady na język ukraiński arcydzieł literatury światowej „Taras Bulba” Mykoły Hohola, tragedii „Hamlet”, „Romeo i Julia”, „Król Lear” Williama Szekspira, powieści „Portret Doriana Graya” Oscara Wilde’a, a także powieści Jurija Szczerbaka, Marii Matios oraz utwory innych współczesnych ukraińskich pisarzy. Galeria „Biłyj swit” zaprezentowała kilka zbiorów z utworami współczesnej ukraińskiej sztuki, a Dowżenko-Centrum – „Antologię ukraińskiej krytyki filmowej” w trzech tomach. *** Jednym z pierwszych wydarzeń na scenie ulicznej stała się zorganizowana przez Ministerstwo ds. Weteranów dyskusja o roli literatury weteranów w przeciwdziałaniu wojnie Federacji Rosyjskiej przeciwko Ukrainie. – Rozmowę o literaturze weteranów trzeba zaczynać od takich nazwisk, jak Cervantes, Remarque, Jurij Horlis-Horski – przekonany jest doradca ministra ds. weteranów Wasyl Pawłow. – Ta literatura w różnych czasach kształtowała świadomość społeczeństwa i całych pokoleń. Jeśli spróbować określić kwintesencję literatury weteranów, to można użyć hasła, które w zeszłym roku stało się hasłem pierwszych wspólnych ćwiczeń wojskowych sił powietrznych Niemiec i Izraela: „Pamiętając przeszłość, kształtując przyszłość”. Literatura weteranów faktycznie jest tym bazisem, na którym możemy kształtować historię współczesnej wojny. Literatura weteranów nazywa rzeczy po imieniu, a wroga – wrogiem. Im potężniejsza będzie taka literatura, tym silniejszy opór będziemy mogli stawiać w wojnie, którą prowadzi przeciwko nam Rosja. Minweteranów wystąpiło inicjatorem literackiej dyskusji, dołączyliśmy do organizacji namiotu weteranów na Książkowym Arsenale. Będziemy nadal brać aktywny udział w działaniach na rzecz propagowania i rozpowszechniania literatury weteranów. – Polityka Federacji Rosyjskiej to przekręcanie historii – podkreślił zastępca redaktora naczelnego czasopisma „Ukraiński tydzień” Jurij Łapajew. – Robi się to różnymi kanałami – utworami artystycznymi, kinem, literaturą naukową, muzyką itd. Wiele osób słyszało o rosyjskim filmie „Krym”, nakręconym w 2017 roku o tym, jak Krym rzekomo wrócił do domu. Na jego zdjęcia wydano 6 milionów dolarów, oficjalnym zleceniodawcą było Ministerstwo Obrony Federacji Rosyjskiej. Istnieje Rosyjskie Towarzystwo Historyczne – organizacja państwowa, która pozycjonuje się jako charytatywna i humanitarna. Wspiera ona różnorodne projekty, w tym kulturalne. Roczny budżet tej organizacji to 500 milionów dolarów, to więcej niż budżet na rok całego Ministerstwa Kultury Ukrainy. A takich organizacji w Rosji jest kilka. Te liczby nie mogą nie niepokoić. W rosyjskiej literaturze pięknej stały się popularne wątki, kiedy ludzie wracają w przeszłość i walczą z faszyzmem na terytorium Ukrainy, albo odwrotnie – z przeszłości trafiają w teraźniejszość. To fantastyczna alternatywna historia o tym, jak „dumni ruscy rycerze” zwyciężają ukraiński faszyzm pod Kijowem itd. Nie można ignorować faktu, że taka literatura, niestety, znajduje swojego czytelnika. Musimy przeciwstawić z naszej strony coś przeciwko tej „heroice”. Musimy wypełnić naszą przestrzeń jakościową literaturą weteranów, która przedstawiałaby obiektywne spojrzenie na wydarzenia, które trwają na Ukrainie od 2014 roku. Jeśli nie będziemy utwierdzać naszego spojrzenia, naszej prawdy, to tę niszę bardzo szybko zajmie wróg. Musi być państwowe wsparcie dla ukraińskiej literatury patriotycznej i, w szczególności, takiego jej rodzaju, jak literatura weteranów. Z tego wygrają i społeczeństwo, i weterani. Autorki WD „Bukrek” Zirka Menzatiuk i Hałyna Daciuk Jednolity pogląd społeczeństwa na wydarzenia, które dzieją się wokół, sprzyja konsolidacji wspólnoty, zmniejsza liczbę konfliktów. Zgodnie z ostatnimi badaniami socjologicznymi, daleko nie wszyscy obywatele rozumieją, że u nas wciąż trwa wojna. Właśnie literatura weteranów może wielu przekonać, spopularyzować nasz punkt widzenia. Dla weteranów taka literatura to sposób psychologicznej rehabilitacji. Myślę, że w perspektywie mogłaby stać się dla nich biznesem wydawniczym. Jestem pewien, że weterani mogą i powinni zarabiać na książkach. – Nasze wydawnictwo jest niewielkie. Przez dwa i pół roku pracy wydaliśmy nie tak dużo – 30 książek. Około 20 z nich – o współczesnej wojnie – opowiedziała dyrektorka wydawnictwa „Biłka” Iryna Biłocerkiewska. – Nazywanie tej literatury literaturą weteranów tak naprawdę nie jest do końca poprawne, bo o wojnie piszą nie tylko weterani, ale też wolontariusze i profesjonalni pisarze. O wojnie może pisać każdy człowiek: jeśli jego postawa jest patriotyczna, to te utwory mogą zainteresować wydawcę. Jeśli mówić o właściwie literaturze weteranów, to ma ona kilka składowych: ci, którzy piszą teksty, ci, którzy je wydają, ci, którzy sprzedają i promują, a najważniejsi ludzie w tym procesie to ci, którzy te utwory czytają. Mówiono mi, że wydajemy ciekawe książki, ale mamy wąską niszę czytelników, więc czy nie warto z niej wyjść? Odpowiadam: „Nie, ja chcę rozszerzyć tę niszę”. Po to, żeby literatura weteranów zajęła godne miejsce, musimy nie tylko więcej wydawać książek. Te książki muszą być najwyższej próby we wszystkich gatunkach, w tym powieści kobiece i kryminały. Przy okazji, prezentujemy na Książkowym Arsenale powieść kryminalną na ten temat – „Zasada ingerencji” Tamary Horiha Zerni. W ostatnim czasie dla mnie ważne są biblioteki. Kraj kupuje książki dla bibliotek, w tym wiejskich, które kształtują światopogląd ludzi. Jednak przeważnie są to przekłady zagranicznych autorów. Warto przecież propagować swoją literaturę i kulturę. Wydaje mi się, że właśnie przez literaturę możemy znajdować to, co nas łączy. Staram się wykorzystać każdą okazję, aby dostarczyć książki naszego wydawnictwa do czytelnika. – Namiot weteranów prezentuje około 200 książek, wszystkie one są różne, ale łączy je ich autorzy, ludzie, którzy przeszli wojnę – zaznaczył weteran wojny rosyjsko-ukraińskiej, pisarz Hlib Babycz. – Oni mają poczucie wojny, która się nie skończyła. Oni kontynuują walkę, ale już na innym froncie. Ich książki to bezpiecznik dla tych, którzy chcą przepisać naszą historię. Im więcej będzie takich książek, tym większa gwarancja pamięci historycznej. Muszą być ludzie, którzy będą wspierać taką literaturę. Niestety, na poziomie poszczególnych osób i państwa w ogóle takiego wsparcia na razie nie ma. U nas wciąż dość popularna jest telewizja. Ale na żadnym kanale telewizyjnym nie znajdziecie audycji, gdzie choćby coś mówiono o literaturze weteranów. Mamy niewielką warstwę ludzi, którzy interesują się tą literaturą. Mam nadzieję, że społeczeństwo w końcu zacznie rozumieć znaczenie takich książek. Ale na to mogą pójść lata... *** Otwierając jubileuszowy Książkowy Arsenał, dyrektor generalna Mysteckiego Arsenału Ołesia Ostrowska-Luta podkreśliła, że ostatnie dwa lata pomogły zrozumieć, jak ważne jest gromadzenie się razem, bycie ludźmi o podobnych poglądach. Przez dwa lata wielki zespół, prawie 100 osób, przygotowywał to forum. W zeszłym roku przeprowadzono program online dla wydawców. Przez cały ten czas myślano nad tym, jaki powinien być Książkowy Arsenał w okresie pandemii. Głównym hasłem podczas przygotowań były słowa: „Doczekamy się Książkowego Arsenału!”, a nowe hasło brzmi: „Doczekaliśmy się, żyjmy dalej!”. Minister kultury i polityki informacyjnej Ukrainy Ołeksandr Tkaczenko, przeglądając ofertę wielu wydawnictw i kupując kilka książek, wezwał wszystkich, by zrobili to samo, aby nie wychodzić z Książkowego Arsenału z pustymi rękami. Wyraził wdzięczność zespołowi, który organizuje święto książki, aby czytanie stało się bardziej dostępne. Życzył organizatorom zapału, a wydawcom – sukcesu komercyjnego. W dniu otwarcia Książkowego Arsenału ogłoszono zwycięzców VI konkursu „Najlepszy projekt książki”. Tym razem na konkurs zgłoszono ponad 200 książek, stworzonych przez ukraińskich projektantów i ilustratorów od sierpnia 2000 roku do maja 2021 roku, które nie były zgłaszane do konkursu wcześniej. Według słów kuratorki projektu Oksany Chmelowskiej, przez te lata konkurs stał się markowy, tak jak sam Książkowy Arsenał. Jego zadaniem jest łączenie literatury i sztuki, treści i estetyki. Jak w minionych latach, na konkursie zaprezentowano wiele wspaniałych wydań. Co ciekawe, najlepszą oprawę książek robią właśnie małe wydawnictwa. Grand Prix konkursu otrzymała pracownia twórcza „Ahrafka” (Romana Romanyszyn i Andrij Łesiw) za książkę „Dokąd i skąd” od „Wydawnictwa Starego Lwa”. To samo wydanie zwyciężyło w kategorii „Książka dziecięca”. Zgodnie z regulaminem konkursu, zwycięskie książki będą miały możliwość reprezentowania Ukrainy na światowym konkursie projektowania książek fundacji „Buchkunst” i wejdą do kolekcji „Najlepsze książki świata”. W kategorii „Książka do czytania” zwycięstwo odniosło wydanie „Jak budować na wieki. Architektura ponad czasem” – wydawnictwo „Osnowy”. „Za badania kulturoznawcze” – książka „Loty we śnie i na jawie” (Dowżenko-Centrum). W kategorii „Książka wizualna” wyróżniono wydanie „Narbut. Studia. Wspomnienia. Listy” (wydawnictwo „Rodowid”).*** Wielkie zainteresowanie u odwiedzających Książkowy Arsenał wzbudziła prezentacja ukraińskojęzycznej wersji książki „Wielka prezydentka małego kraju. Historia Dalii Grybauskaitė” z udziałem autorki Daivy Ulbinaitė, a także samej bohaterki – prezydent Litwy w latach 2009–2019 Dalii Grybauskaitė. Jak zaznaczyła pani Daiva, w książce opowiada się o tym, czym żył jej kraj przez wszystkie te lata. Mowa jest także o tym, jakie cechy powinien mieć każdy lider. Książka pomoże spojrzeć na prezydentkę pod nowym kątem, gdyż przedstawiono tu wypowiedzi o Dalii Grybauskaitė od przedstawicieli NATO i Unii Europejskiej. Ukraiński czytelnik znajdzie opowieść o tej drodze, którą Litwa przebyła wcześniej, a Ukraina przechodzi teraz. – Kiedy przyjeżdżam na Ukrainę, to ludzie mi dziękują, a ja im zawsze odpowiadam: „To Wam dziękuję” – wyznała pani prezydent. – To wy, Ukraińcy, walczycie o swój kraj, siedzicie w okopach, do was strzelają. Kiedy widziałam, że chcecie stworzyć nową, kwitnącą Ukrainę, to moim obowiązkiem jako lidera było wam pomóc. Jeśli Ukraińcy będą wiedzieli, dokąd idą i będą walczyć o siebie, zawsze będziemy im pomagać. Każdy lider, czy to w biznesie, czy w polityce, zawsze ma wybór – dokąd i po co idziesz. Jeśli polityk idzie na stanowisko po to, żeby nabić sobie kieszenie pieniędzmi, to niech lepiej nie idzie. Polityka to nie sposób na wzbogacenie się, to praca ze swoimi obywatelami, swoimi wyborcami. Ta działalność ma sens, kiedy całkowicie się oddajesz i poświęcasz wszystko dla tego celu. Jeśli u was w państwie do władzy dochodzą politycy, żeby kraść czy oszukiwać swój naród, albo po prostu zarobić pieniądze, to wy takich polityków usuwajcie, nie pozwalajcie, żeby was okradali. Na wschodzie waszego kraju trwa wojna, ludzie przelewają swoją krew, a w Kijowie, przynajmniej wcześniej, siedzieli ci, którzy grabili swój naród. Kiedy ja, jako prezydent, chciałam pomóc waszemu krajowi z amunicją, to Ministerstwo Obrony Ukrainy trzykrotnie mi odmawiało. Musiałam zwracać się bezpośrednio do prezydenta Ukrainy. Dochodziło do sabotażu, bo część biurokratów była skorumpowana. Nie chcieli przyjmować prezentów, bo kontrolowaliśmy, dokąd idzie nasza pomoc. A potem ukraińscy bojownicy opowiadali mi, jak te prezenty musieli wykupywać. Ale cokolwiek by się nie działo, naszym celem jest pomaganie tym ludziom, którzy walczą o swój kraj. Każdy lider powinien brać ogień na siebie, podejmować decyzje i mieć motywację nie dla siebie, a dla swoich ludzi. To aksjomat, tak musi być wszędzie, niezależnie od tego, w jakim kraju żyjemy… Dalia Grybauskaitė odpowiedziała również na liczne pytania ukraińskich czytelników. Według jej przekonania, autorytarny reżim na Białorusi przekształcił się w dyktaturę, a samozwańczy prezydent Łukaszenka robi z kraju więzienie. Uważa się za szczęśliwego człowieka, bo mogła na wysokim stanowisku zrobić wiele dla swojego narodu. Język ojczysty i kultura stały się impulsem walki narodu litewskiego o swoją wolność i niepodległość, pomagają one i teraz. Na zakończenie rozmowy Dalia Grybauskaitė życzyła Ukraińcom zwycięstwa w wojnie rosyjsko-ukraińskiej. Wyznała, że najlepszym prezentem dla niej stał się hełm pomalowany w niebiesko-żółte barwy, który podarowali jej weterani tej wojny. W Kijowie odbył się jubileuszowy X Międzynarodowy Festiwal „Książkowy Arsenał”, który stał się znaczącym wydarzeniem intelektualnym, łączącym wokół książki różne środowiska artystyczne. W kiermaszu książek wzięło udział ponad 200 wydawców, ilustratorów, instytucji kultury. W ramach festiwalu odbyło się ponad 300 wydarzeń – prezentacji, dyskusji, koncertów, performansów, wykładów, wystaw. Prezentacja książki Ałły Kowtun „Saldo wielkich pieniędzy”

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn