Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
← Archiwum «Slovo Prosvity»

Слово Просвіти, №26 за 2022 рік

16 s. · 38 wpisów · PDF w Wikimedia Commons ↗ · CC BY 4.0

Tłumaczenie maszynowe z ukraińskiego. Cytaty, nazwiska i liczby sprawdzaj ze stroną oryginału. 1 z 38 wpisów jest wyświetlanych po ukraińsku, dopóki tłumaczenie jest aktualizowane.

Tekst wyodrębniono z PDF i automatycznie podzielono na materiały. Granice części materiałów nie zostały sprawdzone redakcyjnie: jeden wpis może zawierać kilka materiałów, tylko część jednego lub blok serwisowy (np. ogłoszenie o prenumeracie). Źródłem pierwotnym jest strona gazety w PDF.

Strona · s. 1strona oryginału ↗

OGÓLNOUKRAIŃSKI TYGODNIK KULTUROLOGICZNY 26 (1170), 4–10 sierpnia 2022

...tych towarzyszy broni: „Jesteśmy »Azowem«, Ukraina jako państwo i cały cywilizowany świat zadamy odwetowy cios, aby Rosja zapamiętała to raz na zawsze. Już ustalamy nazwiska wykonawców i organizatorów egzekucji naszych jeńców. Znajdziemy ich, gdziekolwiek by się nie znajdowali – na okupowanych terytoriach Ukrainy, w Rosji czy w krajach trzecich. Ukraina jako państwo zapewni sprawiedliwą karę”. Tragedia i heroizm, prawda i krzywda, honor i nikczemność, pragnienie zwycięstwa i zemsta. A nad tą wichurą uczuć, nadziei i oczekiwań unosi się w przestrzeni surowe pytanie Ukraińców do świata. Na jakim jeszcze przestępczym poziomie musi stanąć Moskowia, aby państwa, ludzkość i ONZ wreszcie uznały to przerażające zło za państwo-terrorystę. Nie sponsora terroryzmu, lecz prawdziwego terrorysty, maniaka, mordercę ludzi, który ma już tylko jeden wybór – zostać zniszczonym. Bo „niedoimperium niewolników” nie jest zdolne nieść człowieczeństwa ani dobrych zamiarów, a jedynie zło, niewolnictwo, ludobójstwo, barbarzyństwo. Ono kona i wyzionie ducha. Misją Ukrainy jest „pomóc” w tym, by ta znienawidzona kacapska zjawa-zmora, która znalazła się poza granicami ludzkości, dobra i światła, odeszła w niebyt. Chwała Bohaterom! Ciąg dalszy na str. 2

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 1strona oryginału ↗

Apel do Prezydenta Ukrainy Wołodymyra ZEŁENSKIEGO

My, przedstawiciele organizacji pozarządowych, uczestnicy okrągłego stołu poświęconego problemowi bezpieczeństwa narodu i państwa ukraińskiego, świadomi całej krytyczności sytuacji, która powstała w wyniku podstępnego, wiarołomnego napadu Federacji Rosyjskiej na Ukrainę, zwracamy się do Prezydenta Ukrainy z żądaniem natychmiastowego utworzenia na świecie antyrosyjskiej (antyputinowskiej) koalicji w celu ratowania narodu ukraińskiego i światowego porządku prawnego, nie tylko poprzez ogłoszenie Putina terrorystą nr 1, a Rosji państwem wspierającym terroryzm, nie tylko poprzez dostarczanie Siłom Zbrojnym Ukrainy broni śmiercionośnej, ale także poprzez otwarcie szerokiego frontu przeciwdziałania agresorowi, z udziałem sił zbrojnych innych państw, aby ochronić zarówno świat, jak i Ukrainę przed prawdopodobną katastrofą. Ukraińcy całego świata, łączcie się! Wołodymyr Wasylenko, Nadzwyczajny i Pełnomocny Ambasador Pawło Mowczan, przewodniczący Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. T. H. Szewczenki Heorhij Filipczuk, przewodniczący sekretariatu Kongresu Inteligencji Ukraińskiej Mykoła Żuliński, przewodniczący Towarzystwa „Ukraina – Świat” Iwan Zajec, Towarzystwo „Ukraina – NATO” Mychajło Sydorżewski, przewodniczący Narodowego Związku Pisarzy Ukrainy Jewhen Szewczenko, koordynator związków twórczych Petro Kraliuk, prorektor ds. pracy naukowo-dydaktycznej Narodowego Uniwersytetu „Akademia Ostrogska” Stepan Wołkowecki, przewodniczący Iwano-Frankiwskiego Oddziału Obwodowego Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” Jurij Szczerbak, Nadzwyczajny i Pełnomocny Ambasador Dmytro Pawłyczko, Bohater Ukrainy, Nadzwyczajny i Pełnomocny Ambasador

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 1strona oryginału ↗

Oleg Sencow: my na pewno zwyciężymy!

Pisać cokolwiek ostatnio nie mam szczególnej ochoty. Czytanie wiadomości z tyłu bywa czasem dziwne, a czasem – obrzydliwe. Wszystko to bardziej przypomina jakiś równoległy świat albo informację z kosmosu. Tymczasem bitwa o Donbas dobiega końca, przynajmniej jej aktywna faza. Wróg skupił swoje ostatnie wysiłki na próbach zdobycia Bachmutu, a na innych donbaskich kierunkach znacznie obniżył aktywność. Rasiści przerzucają swoje główne siły na południe, aby bronić okupowanego Chersonia i spróbować zorganizować tam kontrnatarcie, by powstrzymać posuwanie się Sił Zbrojnych Ukrainy. Mam nadzieję, że Bachmut obronimy, a Chersoń wyzwolimy w najbliższych tygodniach.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 1strona oryginału ↗

Wojownicy chwały i wolności

Heorhij FILIPCZUK, akademik NAPN Ukrainy 31 lipca. Niewypowiedziany ból. Z gniewem, nienawiścią, wściekłością i nieukojonym pragnieniem zemsty przyjmuje się wszystko, co czynią nieludzie-naziści, moskiewscy kaci na ukraińskiej ziemi, co "tworzą" z naszymi ludźmi, miastami i wsiami, kulturą, duchowością. Głęboka, niezagojona rana Ukraińców krwawi jeszcze bardziej, gdy widzą, dowiadują się, przeżywszy na własnej skórze, do jakiej obrzydliwości może dojść to dzikie „głubinnoje nasielenije”, zwane moskwą, która wydała takie straszydło dinozaurów (jak one same) – putino-ławrowo-szojguowych… Doszło do kolejnej zbrodni, popełnionej przez moskiewskich ludożerców. Celowe zamordowanie dziesiątek ukraińskich jeńców wojennych w okupowanej przez Rosję Ołeniwce w obwodzie donieckim. Te nieludzkie, barbarzyńskie bestialstwa, dokonane przez najeźdźców-moskali, są niesłychanym aktem zuchwałego pogwałcenia konwencji genewskich, najcięższą zbrodnią wojenną, która nie podlega przedawnieniu. Ale kremlowscy faszyści wiedzieli, na co się narażają. Mordowali nie zwykłych jeńców, lecz WOJOWNIKÓW-AZOWCÓW, którzy są i zawsze będą uosobieniem wysokiego heroizmu i oddania Ukrainie, narodowi ukraińskiemu. Ci orkowie podle zabijają najszlachetniejszych, najdzielniejszych, najwierniejszych ukraińskich synów, „białą kość” narodu ukraińskiego, ukraińską arystokrację wojskową, która wyrosła pod sztandarami chwały, ideałów Wolności, Suwerenności, Państwowości i Ducha Narodowego. Moskale, wściekając się z bezsilności, by pokonać Ukraińców, wbili sobie w wąskie czoło, że z takimi olbrzymami ludzkiego ducha i patriotyzmu, jakimi są heroiczni Azowcy, nigdy nie zdołają podporządkować Ukrainy. Tacy rycerze honoru i odwagi bowiem doprowadzą moskala jedynie do zguby, do grobu, który sam sobie wykopał. Wielka Prawda zabrzmiała ustami obecnego dowódcy pułku „Azow” Mykyty Nadtoczija. Prawda o sprawiedliwej zemście wobec rosyjskich okupantów i Putina za zabi-

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 2strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

kolaborantów i zdrajców nie tylko się werbuje, ale także „wychowuje” i przygotowuje przez już wspomnianych „nauczycieli i kierowników”. Właśnie w nich tkwi przyczyna wielu społecznych wrzodów, niepowodzeń, tragedii. Zwłaszcza gdy takimi są odpowiedzialne osoby państwowe. Bo nie przystoi, by w tej samej Radzie Najwyższej Ukrainy przebywała cała kolumna ukrainofobów. I CO?! Nic. Bo nie zawsze przejmują się tym narodowi wybrańcy. Ponieważ otwarci wrogowie kontynuują normalne życie nawet w czasach wojny, której bramy otworzyli swoją zdradziecką działalnością. Natomiast deputowani 19 lipca za jednym zamachem podnieśli sobie dwukrotnie pensje i dodatki kosztem wpływów do budżetu z pomocy międzynarodowej. Prawdziwy „wolontariat” na opak w okresie wojennej niedoli. A może bardziej humanitarnie i państwowotwórczo byłoby wykorzystać tę międzynarodową pomoc dla zwycięstwa w wojnie, w szczególności przekazując środki na sektor bezpieczeństwa informacyjnego, przede wszystkim wspierając resztki konających ukraińskich gazet, czasopism, periodyków? Albo, powiedzmy, sfinansować z humanitarnej pomocy międzynarodowej unikalne wydawnictwo Proświty „Biblioteka Wojownika”. Przykro, ale podobne państwowe kroki „samozabezpieczenia” nie wzmacniają zaufania społeczeństwa do poszczególnych gildii władców. Chociaż dobrze zdaję sobie sprawę, kto jest głównym wrogiem. Bo my przede wszystkim nigdy nie powinniśmy wierzyć, tolerować nazistowskiej Moskwy, dobrych ruskiх i „naszych” płaczków za wielką ruską. Niedawno narodowy Artysta Anatolij Palamarenko odczytał, współbrzmiąc z obecnym czasem, znaczący wiersz laureata wielu nagród literackich Bohdana Stelmacha „Nie wierz Moskalowi jak psu”: Kiedyś chłopcy z lasu wieczerzali u nas Stale z bronią w pogotowiu Mówili mi na pożegnanie nie raz: Nie wierz Moskalowi jak psu. Rzeczywiście, jeszcze wczoraj ci faryzeusze w Stambule składali swoje haniebne podpisy pod „umową zbożową”, a już za chwilę okrutnie bombardowali Odessę, Kropywnycki, Mikołajów, porty morskie, gdzie załadowywane jest eksportowe zboże dla głodnych… Nieprzestrzegający umów dzicy! Ludojady! Kłamcy i cynicy! Podli raszyści pod marką „dobrych” moskali. Niech stanie się wiecznym przeklętym piętnem dla nich odpowiedzialność za ludobójstwo, terror, morderstwa, które kremlowscy faszyści przynieśli na ukraińską ziemię. Moskwa jest państwem-terrorystą; putler – przestępcą i mordercą; cerkiew gundiajowska – od diabła; wielka kultura i potężny język – narzędziem zniewolenia i śmierci. A cały ten orkowy chłam – śmierdzący materiał dla Międzynarodowego Trybunału. I TAK BĘDZIE. Ale przed tym Ukraiński Naród pełnoprawnie oświadczy moskiewskim dusicielom, że za każde niewinnie zabite ukraińskie dziecko symetrycznie „odpowiadać” będą wypłodki putinów, ławrowów, wołodinów, szojgów, miedwiediewów, sołowjowów… Sprawiedliwie i nie bezkarnie. Dlatego, nie szanowani przez Naród moskwofilscy kibice, radzę nie przesadzać w poddawaniu się ruskiemu światu, a przeczytać to, co powiedział nasz poeta-pieśniarz Wadym Kryszczenko o zwolennikach putina i „ruskiego miru” w wierszu „Przechrty”: …Mnie wstrętnie wspominać te twarze. Na usprawiedliwienie nie starcza słów. Kara nie minie tych – skruszy się Kto zdradził ród i przykazanie ojców. My własne rany prawdą zagoić. A zdrajcom i przechrtom – hańba! Sława Nacji! Śmierć wrogom! Heorhij FILIPCZUK

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 2strona oryginału ↗

Ciąg dalszy artykułu «Wojownicy chwały i wolności», s. 1

Wojownicy zwycięstwa i wolności

Zakończenie. Początek na str. 1. 28 lipca. Nazista, terrorysta ławrow obecnie realizuje na polecenie swojego pachołka putlera „afrykańskie” tournée, żeby jakoś, chociażby w Etiopii, reanimować bezduszną ruzkomirską „wielkość”. Na próżno, wszak cały cywilizowany świat już ostatecznie przekonał się o tym, że moskowia zdolna jest jedynie do „dyplomacji” krwawego rzeźnika. Taka jest rzeczywistość i ocena krwiożerczej polityki kremla. Dzisiaj senat USA uznał rosję za kraj będący sponsorem terroryzmu. Chociaż prawdziwiej byłoby: państwem-terrorystą XXI wieku. 155. dzień pełnoskalowej wojny moskowskich raszystów przeciwko narodowi ukraińskiemu potwierdza fakt, że to toksyczne dla ludzkości niedoimperium orków kojarzy się na świecie jako największe zło, które niszczy bezpieczeństwo, rozwój, życie. 28 lipca Ukraina po raz pierwszy obchodziła Dzień Ukraińskiej Państwowości. Niestety, w warunkach wiarołomnej agresji moskowickiej ordy, kiedy cała mapa Ukrainy spowita jest alarmującymi syrenami, zniszczeniami, śmiercią, które niosą putlerowscy aswaboditiele. Jakoś mdło czyta się słowa tureckiego przywódcy o tym, że „patrzymy na putina jak na przyjaciela, a nie wroga”. Jakimiż kryteriami należy się posługiwać, żeby los ponad 10 milionów Ukraińców-uchodźców; dziesiątki tysięcy śmierci cywilów; 358 zabitych dzieci oraz 693 rannych i okaleczonych określały takie „przyjacielskie” oceny wobec putina, co jest obrazą dla wszystkich Ukraińców. Wszak z nim niemożliwe jest kojarzenie jakiejkolwiek ludzkiej postaci. Ludożercza zwierzyna. I trzeba wreszcie przestać cieszyć się iluzjami, okłamując ludzkość, że ta bunkrowa istota, niszcząc wszystko, co żyje, jest zdolna do dialogu, komunikacji, zrozumienia. Dlaczego więc ci politycy, którzy próbują „zachować twarz” tej ludobójczej poczwary, publicznie nie ogłoszą, że jest on „nosicielem” „wielkiej kultury” ruzni, która płodzi morderców, gwałcicieli, maruderów, którzy swoim dzikim rozbojem zniszczyli już na Ukrainie 2197 placówek oświatowych (223 – doszczętnie), zniszczyli ponad 400 obiektów zabytków kultury. Moskowia niesie nie tylko śmierć ludziom, ale też okrutnie niszczy historyczne budynki, cerkwie, muzea, pomniki, galerie sztuki, biblioteki, niosąc duchową śmierć Ukraińcom, ich tożsamości narodowej. Nie na darmo dyktator putin w godzinnym wrzasku-przemówieniu w przededniu inwazji na Ukrainę wzywał do „denazyfikacji”. Tę bezbrzeżną głupotę trafnie skomentował znany na świecie historyk Timothy Snyder, zaznaczając, że „nazista” – według definicji putina – to Ukrainiec, który odmawia uznania siebie za rosjanina. A jeśli „odmawia”, to podlega zniszczeniu naród, jego państwo, kultura narodowa, tożsamość, ojczysty język ukraiński, wiara, pamięć historyczna. W tym krótkim nazistowskim przekazie mieści się cała ideologia kremlowskiego ordyństwa, co jest tożsame z faszyzmem i ludobójstwem. Dlatego złodziejskie uderzenia w historyczne, oświatowe, naukowe budowle, pomniki kultury narodowej, sztuki są zaplanowanymi zbrodniami wojennymi (zgodnie z Statutem Rzymskim). Zatem przed Ukrainą, która podpisała Statut Rzymski, naglącym zadaniem jest jego ratyfikacja. Bo tylko w takim przypadku możliwa będzie efektywna współpraca z Międzynarodowym Trybunałem Karnym w celu śledztwa w sprawie zbrodni za wyrządzone zniszczenia i utracone dobra kultury. Żeby nie doszło do powtórzenia „doświadczenia” z niewyjaśnionymi „kulturalnymi” zbrodniami w byłej Jugosławii. A oto Ukraiński Instytut przy MSZ Ukrainy, który jest, niestety, mało publiczny, obecnie musi aktywniej opowiadać o barbarzyńcach-kacapach XXI wieku, którzy na przestrzeni wieków tylko i istnieli (wegetowali) po to, żeby niszczyć, wydeptywać, unicestwiać obiekty kulturalne i historyczne Ukrainy. Jednak tym razem się nie uda, bo wierzymy w Siły Zbrojne Ukrainy, które obronią, zachowają, zwyciężą. Ale żeby nie skacapić się, musimy wszyscy szanować historię rozwoju ukraińskiej idei państwowej, która zawsze opierała się na najwyższej wartości – WALCE, dobrze pamiętając szewczenkowskie ostrzeżenie, żeby nie „kochać się” z moskalami. „Bo moskale – to cudzy ludzie…”. Ich trzeba tylko pokonać i zwalczać. Innego wyjścia nie ma. Walka z moskwicinami musi przejawiać się wszystkimi sposobami, wszędzie i zawsze, jako bezalternatywne zmaganie i obowiązek obywatelski. Ponad 110 lat temu Dmytro Doncow w artykule „Szewczenko i patrioci” napisze: „odmowa walki (z moskalem), od cienia protestu jest symptomem moralnego upadku i rozkładu”. Dzięki Bogu, że na tablicach Państwa Ukraińskiego dumnie, na cały świat, powiewa i brzmi: „Sława Ukrainie! Sława Nacji! Śmierć Wrogom!”. Walka – nasz amulet i sztandar narodowy. Ukraińcy – są niezwyciężeni! 23 lipca. Na tle wojny i zbrodni nieludzi-moskali wydaje się, że nie jest to czas na rozmowę o bolesnych tematach językowo-kulturowych. Jednak tak nie jest. Przecież poza narodową matrycą każdy naród, tracąc własną tożsamość, historyczność, sakralność bytu, odporność państwowej żywotności, staje się ofiarą obcych ekspansji. Poruszam ten czuły społeczny nerw, ponieważ natrafiłem na wypowiedzi piosenkarki Polakowej, która jeszcze niedawno lubiła w kokoszniku podśpiewywać ruskomirowskie szlagiery. Bo jej zdaniem, właśnie sprzedając się w takim asortymencie, można osiągać „sukcesy”, stając się „celebrytą”. Prawda, dzisiaj wszystko wydaje się inne. Ona niemal imperatywnie twierdzi, że rozumie, „kto jest dla nas wrogiem. My go widzimy i wiemy, jak z nim walczyć. Z nim warto walczyć. Jednak my urządzamy awantury wewnątrz naszego społeczeństwa z różnych powodów. Ostatni hejt to kwestia językowa. Społeczeństwo jest dzielone, a to na rękę naszym wrogom”. Zgadzam się, że trwa wojna. Ale została ona rozpętana przez nazistowską rasję, putlerowskie orki, faszystowski kacapstan, zdziczałych moskali, miłośników ruskiego miru. A także przez wewnętrznych sprzedawczyków z ich potężnym językiem. Przytaczam przykład, który podkreśla, że wojna trwa wszędzie, a zagrożenia płyną nie od narodowo zatroskanych, lecz od jaskiniowych moskwolubów. Tak, wykładowca Kijowskiej Politechniki Nasirow dzisiaj uporczywie propaguje (pomimo norm prawa) nauczanie po rosyjsku, nie chcąc znać ani używać państwowego, ucząc studentów. Treść przeprowadzonej przez niego zuchwałej ankiety jedynie potwierdza żywotność złośliwych nowotworów „ruskomirowstwa” w przestrzeni edukacyjno-naukowej nawet w najbardziej szanowanych „narodowych” uniwersytetach. Bo kiedy czytasz: „Chcielibyście wykłady słuchać po rosyjsku, jako żywą opowieść z anglojęzycznymi terminami czy sucho i nędznie, ale słowiczą?”, to staje się strasznie, uświadamiając sobie, w jakich wstrętnych rękach ukrainofobicznych pedagogów i naukowców znajduje się nasza młodzież, formuje się przyszła ukraińska inteligencja. Podobnymi „mentorami” z Nasirowami wciąż zaśmieca się proces edukacyjny w szeregu naszych uniwersytetów (i nie tylko). Natomiast poszczególne zagraniczne uniwersytety, w szczególności polskie, oferują ukraińskim studentom nauczanie po ukraińsku. Na przykład Politechnika Krakowska rozpoczyna w roku akademickim 2022/2023 bezpłatne kształcenie inżynierów w języku ukraińskim dla tych, którzy mają ukraińskie obywatelstwo, uciekają przed wojną i mówią po ukraińsku. Formuje się unikalny model kształcenia na strategicznych dla Ukrainy kierunkach, bezprecedensowy w polskim systemie szkolnictwa wyższego, co jest wyrazem szacunku dla języka ojczystego Ukraińców oraz wysokiego zrozumienia znaczenia dla Narodu wartości Języka. Wymowny fakt do naśladowania od europejskiego Narodu, który zna cenę i wielkość matczynego Słowa. Jednocześnie przypominając nam, że Język, Ojczyste Słowo jest naszą Jednością, Bezpieczeństwem, Siłą i Postępem. Warto przypomnieć naukę znanego filozofa J. Fichtego o „ojczystych” i „obcych” językach, które zawierały swoje synonimy „żywych” i „martwych” narodów. Czyż na Ukrainie trzeba ciągle udowadniać, że wojna nazistowskiej Moskwy jest egzystencjalna, światopoglądowa? Czyż nie widzą, z jaką wściekłością kremlowscy nieludzie niszczą ukraińskie wartości narodowo-kulturowe, biblioteki, muzea, przedszkola, szkoły, uniwersytety, akademie, teatry, pomniki historyczne? Szczególnie nieznośnym dla nich jest Język Ukraiński, ponieważ stała się najpotężniejszą bronią przeciwko moskowii przez 400 lat. Przez wieki wojna dla tej zdziczałej hordy służyła niszczeniu języka ukraińskiego, oni rozumieli, że pokonać Ukrainę i Ukraińców można, jedynie ostatecznie wydeptawszy ten duchowy skarb Narodu. Ale to nigdy się nie stanie, dlatego przeklęty moskal jest skazany na zgubę. Jednak wiedzmy: nawet jeśli ustaną działania wojenne, to wojna z moskowitami będzie trwać. Przecież ich celem jest zniszczenie Ukrainy jako Państwa i Ukraińców jako Narodu, Nacji. Dlatego też będzie ona prowadzona na wszystkich kierunkach działalności życiowej i dotyczyć będzie wszystkich – państwa, społeczeństwa obywatelskiego, każdego istniejącego, wielkiego i małego. Musimy znaleźć w tej walce swoje miejsce obywatela, żyjąc najważniejszą misją likwidacji raszystowskiego niedoimperium. Dlatego bronić wszystkim i wszędzie Języka Ukraińskiego, ochraniać, tworzyć i rozwijać jego szczytową wartość jest tożsame z obroną Ukrainy, Narodu, Rodzimej Ziemi. I właśnie on jest zdolny skonsolidować, zintegrować wszystkie siły narodowe antyputinowskiego, antymoskowskiego, antyimperialnego charakteru. Oczywiste jest, że klub miłośników “dobrych ruszkich” w tym nam nie pomoże. Bo wszystko związane z moskwą należy wycisnąć z organizmu narodowego, zastępując niepotrzebne ukrainocentrycznymi wartościami, wiedzą, osiągnięciami kultury światowej. Ale nie takimi “przykładami”, którymi od czasu do czasu nas “karmią” poszczególni włodarze. Nie wiem, jakie wrażenie na innych wywarł niedawny pieszy wywiad mera stolicy Państwa Ukraińskiego Kliczki z znanym miłośnikiem “ruskości” Gordonem. Nieprzyjemnie i obraźliwie. Kijowski Mer ukraińskiej stolicy, który musi być prawodawcą państwowej, kulturalnej, politycznej “mody”, zaproponował kijowianom i wszystkim Ukraińcom w społecznej przestrzeni narodowej długotrwałe i nudne ględzenie w złym kacapskim języku. U pisarza Wasyla Herasymjuka jest znamienny dla tego bagna dorobek poetycki – “Gdzie huculi?”. Więc czyż takim łachmanem włodarze i nadal zamierzają zabawiać Ukraińców podczas wojny i po niej, zagadując, że Ukraina wreszcie stanie się ukraińska. Jak Polska – polska, Francja – francuska, Rumunia – rumuńska. Bo jakoś żyją i rozkwitają Finowie i Szwedzi, praktycznie stawszy się członkami NATO, którzy (w odróżnieniu od naszych zwierzchników) szanują rodzimy (państwowy) język, nie nazywając żadnej ze swoich ulic czy placów puszkinowskimi, nie czytając zadyszani dostojewskich “idiotów” czy “biesów”, nie zachwycając się bułhakowskimi białogwardzistami, nie wydając środków i czasu na pokłony pomnikom katarzynom i aswaboditielom. Za to ich dzieci, studenci uniwersytetów, dobrze władają dwoma językami obcymi (rodzimy + dwa obce), wspaniale obeznani nie z “mumu”, a z wysoką kulturą europejską. A uczniowie na estońskich wyspach mają takie same dobre sukcesy w nauce, jak i uczniowie w Tartu czy Tallinnie. I całe życie ich jakoś dobrze układa się bez wielkiej kultury i potężnego języka. Czas wojenny ze szczególną surowością pyta nas, naszych urzędników, szefów ministerstw i urzędów, moskwoszczękich merów, a czy adaptacyjna jest narodowo-kulturowa, oświatowa, naukowa, informacyjna polityka i praktyka wobec interesów bezpieczeństwa narodowego Ukrainy? Czy odpowiadają interesom narodowym, zapewniają żywotność Narodu i Państwa obecnie działające koncepcje i programy historycznej, językowej, literackiej, artystycznej, medialnej, filozoficznej edukacji, zważając na światopoglądowy charakter współczesnej rosyjsko-ukraińskiej wojny? Powstaje ogromny front prac. Przede wszystkim, w zroście potencjału kadrowego, jego ideowo-politycznej, narodowo-patriotycznej świadomości oraz funkcjonalnej kompetencji. Przecież sądząc po tym, że tak wielu zdrajców Ukrainy okazało się w strukturach, na które, zgodnie z Konstytucją, nakłada się “zapewnienie bezpieczeństwa państwowego i ochronę granicy państwowej”, to nagłą koniecznością stają się jakościowe zmiany w treści i systemie przygotowania, doboru i rozmieszczenia kadr. Znaczny zasób kola-

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 3strona oryginału ↗

List zatwierdzony na posiedzeniu Świętego Synodu Prawosławnego Kościoła Ukrainy 27 lipca 2022 r.

Jego Najświętszości Bartłomiejowi, Arcybiskupowi Konstantynopola – Nowego Rzymu, Patriarsze Ekumenicznemu Wasza Najświętszość! Zgodnie z decyzją Soboru Archierejskiego z 24 maja tego roku zwracam się do Waszej Najświętszości z prośbą o zainicjowanie na poziomie ogólnoprawosławnym rozpatrzenia i potępienia działalności Moskiewskiego Patriarchy Cyryla Guniajewa oraz etnofiletycznej i rasistowskiej nauki o „russkim mirze”, którą on głosi. 24 lutego 2022 r. Federacja Rosyjska podstępnie, bez formalnego wypowiedzenia wojny, rozpoczęła pełnowymiarową agresję wojskową przeciwko Ukrainie. Wojna rozpętana przez Rosję w sercu Europy już w lutym 2014 r. toczy się w celu zniszczenia państwowości ukraińskiej i uderza wyjątkową brutalnością. Na oczach całego świata dokonuje się prawdziwe ludobójstwo narodu ukraińskiego. Agresor niszczy pokojowe ukraińskie miasta, ostrzeliwuje szpitale i szkoły, gwałci i poddaje torturom kobiety i nieletnich, zabija i okalecza dzieci. Wśród zabitych przez wojska rosyjskie są duchowni Prawosławnego Kościoła Ukrainy, przywódcy religijni innych wyznań. Prawie 200 obiektów sakralnych, przede wszystkim cerkwi prawosławnych, zostało całkowicie lub częściowo zniszczonych w wyniku rosyjskiego ostrzału. Rosja to kraj, który przez wieki wiązał swoją tożsamość z prawosławiem. Jednak w ostatnich dziesięcioleciach wiara chrześcijańska w Rosji ulegała paganizacji – podstępnie zastępowano ją religią obywatelską, która pozornie opiera się na tradycji prawosławnej, lecz jest obca duchowi Ewangelii i treści świątobliwej prawosławnej wiary ojców. Wielu żołnierzy Federacji Rosyjskiej, którzy wtargnęli do naszego kraju, utożsamia się z prawosławiem. Jednak czyny okupantów świadczą o nich jako o zbrodniarzach, którzy utracili żywą więź z Chrystusem i Jego Kościołem. Każde zabite dziecko, każda zgwałcona kobieta, każdy zniszczony dom mieszkalny i świątynia to nie tylko zbrodnia wojenna, lecz także akt wyrzeczenia się Chrystusa, w wyniku którego zbrodniarz znajduje się poza bła- Przyjaciele! Tygodnik „Słowo Proświty” – jedna z nielicznych dziś istniejących wysp niezależnego ukraińskiego słowa w morzu informacyjnym – za pewnym „wsparciem” naszych władz znalazł się na krawędzi zaprzestania istnienia. I tylko my sami, ci, którzy kochają, szanują i cenią prawdziwe i obiektywne ukraińskie słowo, możemy pomóc „Słowu Proświty”. Każde finansowe wsparcie wydawnictwa to znaczący wkład w sprawę ukraińską. Dlatego podajemy Państwu nasze dane bankowe: AT „Alfa-Bank, r/r UA 30 300346 0000026002016994001; odbiorca: GO „Ogólnoukraińskie Towarzystwo „Proświta” im. Tarasa Szewczenki; kod EDRPOU/NIP: 00031756. Cel płatności wypełnia płatnik w taki sposób, aby podać pełną informację o płatności. Na naszą prośbę o pomoc dla gazety „Słowo Proświty” odpowiedzieli: ...ochronną zaporą Cerkwi. Odpowiedzialność moralna za popełnione zbrodnie spoczywa jednak nie tylko na bezpośrednich wykonawcach, lecz także na ich ideowych inspiratorach – patriarsze Moskiewskim Cyryla i zgodnych z nim w poglądach hierarchach, którzy przez dziesiątki lat propagowali etnofiletyczną i rasistowską naukę o „russkim mirze” i obecnie błogosławią napaść na Ukrainę. Wielu z tych, którzy w 2009 roku wiązali z wyborem metropolity Cyryla na katedrę patriarszą pewne nadzieje na odrodzenie życia kościelnego, dziś musi przyznać, że po upływie dwunastu i pół roku od chwili, gdy Cyryl objął katedrę Moskiewską, jest zupełnie oczywiste, iż zapowiadane reformy nie doszły do skutku, a jedynymi realnymi osiągnięciami 16. patriarchy Moskiewskiego stały się koncentracja władzy w rękach jednej osoby przy pełnej degradacji realnej soborowości Cerkwi oraz całkowita zależność Cerkwi od państwa rosyjskiego. Metropolita, a następnie patriarcha Cyryl nigdy nie był wzorem wyznawania wiary prawosławnej. Niektóre jego wypowiedzi teologiczne – na przykład utożsamienie Trzeciej Ipostazy Przenajświętszej Trójcy z „Boską energią, która odwiecznie pochodzi od Boga Ojca” – wywoływały nawet spory i pokusę wśród duchownych Rosyjskiej Cerkwi. Przed całkowitym wpadnięciem w przestrzeń herezji chroniła Cyryla niemal zupełna jego obojętność wobec problematyki teologicznej. Sytuacja zmieniła się, gdy hierarcha, którego uwaga od dawna koncentrowała się na zagadnieniach geopolitycznych, postanowił włączyć się w tworzenie doktryny „russkiego mira” – nacjonalistycznej etnofiletycznej teorii o szczególnej roli narodu i państwa rosyjskiego w świecie i w Cerkwi. 15 marca tego roku, w Niedzielę Prawosławia, ogłoszono Deklarację o „russkim mirze”, pod którą początkowo podpisało się ponad 340 prawosławnych teologów z różnych krajów świata, a obecnie ich liczba wzrosła do tysiąca. Jak stwierdzono w tej Deklaracji, „russkij mir” to nieprawosławna, heretycka doktryna, bliska nauce etnofiletyzmu, która została potępiona na Soborze Konstantynopolitańskim w 1872 roku. „Odrzucamy herezję »russkiego mira« oraz haniebne działania władz rosyjskich dotyczące rozpętania wojny przeciwko Ukrainie, która została wywołana przez tę obrzydliwą naukę, nieposiadającą usprawiedliwienia – za przyzwoleniem Rosyjskiej Cerkwi Prawosławnej, jako działania głęboko nieprawosławne, niechrześcijańskie” – podkreślają prawosławni teologowie, którzy podpisali Deklarację. Analogiczne oceny zostały wyrażone również w innym dokumencie publicznym – Otwartym Apelu do Przedstawicieli Cerkwi Prawosławnych. Apel ten podpisali 437 duchownych Patriarchatu Moskiewskiego na Ukrainie, którzy zwrócili się do zwierzchników Cerkwi Prawosławnych z prośbą o ocenę nauki o „russkim mirze” z punktu widzenia nauki prawosławnej oraz – w razie potępienia tej doktryny jako heretyckiej – o pociągnięcie Cyryla Gundiajewa do odpowiedzialności kanonicznej, z pozbawieniem go prawa do zajmowania tronu patriarszego. Podzielając większość stwierdzeń zawartych we wspomnianych Apelach, chcemy również zwrócić uwagę Waszej Świątobliwości na inny heretycki aspekt doktryny „russkiego mira”, który istotnie zniekształca prawosławną antropologię. Chodzi o zaprzeczenie prawa narodów do historycznego samostanowienia lub historyczny fatalizm, właściwy doktrynie „russkiego mira” w interpretacji patriarchy Cyryla. Zgodnie z mitologiczną koncepcją historyczną tego ostatniego Rosjanie, Ukraińcy i Białorusini rzekomo należą do wspólnej cywilizacji „russkiego mira” i jako tacy nie mają moralnego prawa do dalszego historycznego samostanowienia. Dokonany w przeszłości wybór rzekomo na zawsze zobowiązuje ich do bycia częścią „russkiego mira” lub też państwa rosyjskiego. Zaprzeczenie wolności całych narodów... łączy się w światopoglądzie patriarchy Cyryla i jego zwolenników z teorią o duchu rasistowskim, zgodnie z którą Rosja i „russkij mir” są czymś zasadniczo lepszym i wyższym od innych narodów, a historyczni sąsiedzi Rosji – Ukraińcy i Białorusini – mają prawo do istnienia i przyszłości wyłącznie jako część rosyjskiej rzeczywistości. Całkowicie logiczne w ramach tej rasistowskiej koncepcji, która dzieli narody i państwa na „prawdziwe” i „sztuczne”, wydaje się także zasadnicze zaprzeczenie prawa narodu Ukrainy do pełnej kanonicznej samodzielności cerkiewnej (autokefalii) i do własnego bytu państwowego. Jednocześnie ważne jest zrozumienie, że ideologia współczesnej Rosyjskiej Cerkwi Prawosławnej stanowi zagrożenie nie tylko dla Ukrainy, ale też dla całego świata prawosławnego. „Tak samo jak Rosja wtargnęła w Ukrainę, tak i Patriarchat Moskiewski, kierowany przez patriarchę Cyryla, stał się najeźdźcą w Cerkwi Prawosławnej, na przykład w Afryce, wywołując rozłam i waśnie” – zaznaczają prawosławni teolodzy w cytowanej przez nas już Deklaracji. Ważne jest uświadomienie sobie związku między doktryną „russkogo mira” a konkretnymi decyzjami cerkiewnymi, zainicjowanymi przez patriarchę Cyryla w ostatnich latach – od zerwania wspólnoty eucharystycznej z Patriarchatem Ekumenicznym (15.10.2018) po utworzenie „Patriarszego Egzarchatu Afryki” (29.12.2021) i aktywne poparcie zbrojnej agresji Federacji Rosyjskiej przeciwko Ukrainie (2022). Począwszy co najmniej od października 2018 roku, wszystkie działania patriarchy Cyryla podporządkowane są konkretnemu celowi politycznemu. Dąży on do radykalnego zwiększenia obecności Rosyjskiej Cerkwi Prawosławnej poza granicami Rosji, maksymalnego osłabienia Patriarchatu Ekumenicznego i greckojęzycznych Cerkwi Lokalnych oraz w ten sposób narzucenia światu prawosławnemu hegemonii i dyktatu Patriarchy Moskiewskiego. W obecnej sytuacji niezwykle ważne jest, aby Kościół Katolicki w należyty sposób zareagował na wyzwania, które pochodzą z spogańszczonego rosyjskiego prawosławia. Jak świadczy Ewangelia: „Każde drzewo dobre owoce dobre rodzi, a drzewo złe owoce złe rodzi” (Mt 7,18). Kierując się tą zasadą, przekazaną nam przez naszego Zbawiciela, Kościół soborowo ma uznać, że drzewo, które dziś przynosi „owoce wojny”, jest trujące, to znaczy potępić doktrynę „russkogo mira” jako heretycką. Wzywamy Waszą Świątobliwość oraz Przedstawicieli Lokalnych Cerkwi Prawosławnych, aby jak najszybciej rozpatrzyli także działalność patriarchy Cyryla, związaną z jego sprzeciwem wobec Patriarchatu Ekumenicznego i wielu Lokalnych Cerkwi Prawosławnych, i – w przypadku, gdy ta działalność zostanie uznana za noszącą znamiona schizmy – pociągnęli Patriarchę Moskiewskiego do odpowiedzialności kanonicznej. Mając na uwadze powyższe, prosimy Waszą Świątobliwość oraz Błogosławionych Przedstawicieli Lokalnych Cerkwi Prawosławnych o kanoniczną kwalifikację kilku decyzji Świętego Synodu Rosyjskiej Cerkwi Prawosławnej, podjętych w latach 2018–2021, które, naszym zdaniem, nie odpowiadają zasadom prawosławnej ekklezjologii i zagrażają jedności wszechprawosławnej: • decyzji o zerwaniu (w sposób jednostronny) wspólnoty eucharystycznej z Patriarchatem Ekumenicznym, Patriarchatem Aleksandryjskim, Cerkwią Cypru i Cerkwią Grecji; • decyzji o utworzeniu – wbrew tradycji kanonicznej i szóstemu kanonowi Pierwszego Soboru Powszechnego – struktur cerkiewnych Patriarchatu Moskiewskiego na kanonicznym terytorium dawnego Patriarchatu Aleksandryjskiego. W imieniu hierarchów naszej Cerkwi oraz licznych ofiar wojny Rosji przeciwko Ukrainie, którą patriarcha Moskiewski otwarcie i jednoznacznie publicznie aprobuje i wspiera, zwracamy się do Waszej Świątobliwości oraz Przedstawicieli Lokalnych Cerkwi Prawosławnych z prośbą: • o potępienie doktryny „russkogo mira” i uznanie jej za heretycką; • o kwalifikację działań patriarchy Cyryla na kanonicznym terytorium Patriarchatu Aleksandryjskiego jako schizmatyckich; • o pozbawienie Cyryla Gundiajewa prawa do zasiadania na tronie patriarszym w Moskwie. Z szczerą braterską miłością we Chrystusie prosimy Waszą Świątobliwość oraz Błogosławionych Przedstawicieli Lokalnych Cerkwi Prawosławnych o dalsze wznoszenie modlitw za cierpiący naród Ukrainy oraz o spełnienie prośby wyrażonej w tym liście – o obiektywne rozpatrzenie, zgodnie z wiarą i świętymi kanonami Świętej Cerkwi Prawosławnej, działalności obecnego zwierzchnika Rosyjskiej Cerkwi. W imieniu i z upoważnienia Soboru Biskupów Cerkwi Prawosławnej Ukrainy – Epifaniusz, Metropolita Kijowski i całej Ukrainy, Prymas Cerkwi Prawosławnej Ukrainy

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 3strona oryginału ↗

Początek tekstu może być niepełny — porównaj ze stroną oryginału

Apel

do naszych czytelników, prenumeratorów, proświtian 1. W. P. Żywyłko — 500 hrywien. 2. M. S. Tymoszyk — 1000 hrywien. 3. M. P. Riabcew — 200 hrywien. 4. W. S. Drobenko — 1000 hrywien. 5. Ch. O. Buczma — 1000 hrywien.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 4strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

mój dobry przyjaciel (jeszcze z czasów uwięzienia nas przez władzę sowiecką) ukraiński filolog Wasyl Owsijenko. Tak, swego czasu nasłuchaliśmy się wystarczająco tych przekleństw od konwojentów. Wasyl Stus nazywał nawet „wielikij russkij” językiem konwoju. Ta moskiewska wulgarność nie mogła wywołać w nas niczego poza wstrętem. Szanowni dziennikarze, kiedy nieczysty popycha was do przekleństw, pomyślcie o dziennikarzu Walerym Marczence, który zginął w obozie koncentracyjnym za obstawanie przy języku ukraińskim i jego obronę, pomyślcie o poecie Wasylu Stusie, którego zamordowano w obozie koncentracyjnym za miłość do ukraińskiego słowa. Wreszcie, wspomnijmy Tarasa Szewczenkę: Cóż by się zdawało, słowa… Słowa i głos – nic więcej. A serce bije – ożywa, Jak je usłyszy!.. Znać, od Boga I głos ten, i te słowa Idą między ludzi!.. Więc „Znać, od Boga” były Tarasowe słowa, które poszły „między ludzi” jego „Kobziarzem”, który stał się potem naszą narodową Ewangelią. A było przecież 10 lat moskiewskiej żołnierki z musztrą i przekleństwami. Nie przyczepiło się, nie przykleiło. Nieczystemu nie udało się zawładnąć tą jasną duszą. Pamiętał, że „Na początku było Słowo, a Słowo było u Boga i Bogiem było Słowo” (J 1,1). M. Je. Polakowa. „Modlitwa za naszych obrońców” obrazy mariupolskich artystów, którym przyszło opuścić swoje rodzinne zrujnowane miasto. Obrazy „Płacz Mariupola” Pawła Ponomarenki, „Mariupol. Miasto niepokonane” Serhija Paprockiego, „Mariupol. Ulicami starego miasta” Wołodymyra Charakoza, „Chleb. Dziewczynka na czołgu”, „Ranione miasto” Ołeksandra Łukjanowa, które weszły do cyklu „Mariupol – dusza Ukrainy”, – to jeszcze jeden dowód zbrodni wojennych Federacji Rosyjskiej, której celem jest zniszczenie naszego państwa i wszystkich Ukraińców. W tym roku mija 30 lat od powstania mariupolskiej organizacji Związku Artystów Ukrainy, ale okupacja zbombardowanego przez raszystów miasta nie daje możliwości uczczenia tego jubileuszu w rodzinnym mieście. Niestety, niemało prac mariupolskich artystów z powodu wojny zostało utraconych. Ale nie utracono twórczego ducha artystów.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 4strona oryginału ↗

SOS! SOS! SOS!

Mykoła HORBAL, wieloletni więzień reżimu komunistycznego. Tym powszechnie znanym międzynarodowym okrzykiem trwogi – „Ratujcie nasze dusze!” – chcę wszcząć alarm. Możliwe, że nie jestem pierwszym, który bije w ten dzwon, ale kiedy duszom ukraińskiego narodu zagraża niebezpieczeństwo, nie mogę inaczej. W ostatnim czasie coś strasznego dzieje się w środowisku językowym ukraińskiej społeczności – na naszych oczach odbywa się pełzająca okupacja Ukrainy moskiewskimi przekleństwami. W ten sposób podsyca się demony moskiewskiej wojny swoją energią, duchowo okradając i osłabiając ukraiński naród. Nie mam najmniejszych wątpliwości, że zwyciężymy Moskali w tej wojnie, ale boję się, że Moskale mogą osiągnąć zwycięstwo na froncie duchowym, zniekształcając duszę naszego narodu, wszak język to dusza narodu. I nietrudno zgadnąć, kto jest zainteresowany zniekształceniem jej do niepoznania. Na Ukrainie nigdy nie było przekleństw, ta zaraza przyszła do nas z Moskowii i zamiast brzydzić się tą ohydą, wystrzegać się jej, odnosi się wrażenie, że niektórym z naszych dziennikarzy i polityków zaczyna się to podobać, nawet smakują tę podłość. Kiedyś taką „niecenzuralną leksykę”, gdy zdarzała się u kogoś, z kim przeprowadzano wywiad, nie wypuszczano na antenę, „pikało” się w tym miejscu, ale teraz ten brud leje się z ekranów wprost. Szanowany (wcześniej) przeze mnie dziennikarz Roman Skrypin jakieś swoje oburzenie, być może nawet całkiem sprawiedliwe, zaczyna na żywo wygłaszać „trzypiętrowym” kacapskim przekleństwem. Aż chce się wykrzyknąć: „Romanie Andrijowyczu, bójcie się Boga! Czy wy nie wiecie, że plugawienie języka to grzech? Już nie mówię, że to nieprzyzwoite. Rodziców byście swoich zawstydzili oraz swoich nauczycieli, bo czyż tego oni was uczyli? Nie upodabniajcie się do Moskali!”. „Na początku było Słowo, a Słowo było u Boga i Bogiem było Słowo” – właśnie tak zaczyna się Ewangelia od umiłowanego ucznia Chrystusowego, apostoła Jana. I właśnie na takim Bożym Słowie w dalszej kolejności formował się ukraiński etnos. Szatan zaś pragnie zamienić to Boże Słowo na przekleństwo. Przekleństwa to język piekła. Tak, w Moskowii rodzice rozmawiają ze swoimi dziećmi przekleństwami i dzieci ze swoimi rodzicami też komunikują się przekleństwami. To może szokować normalnego człowieka, ale nie Moskali, dla nich to naturalne, ponieważ oni są etnosem zdemonizowanym. Przy przechwytywaniu rozmów telefonicznych okupantów z ich bliskimi dziw bierze, jak oni uprzejmie komunikują się między sobą przekleństwami. Kiedyś czytałem, jak chłopcy z UPA wykrywali wrogich szpiegów. NKWD miało specjalne szkoły do przygotowania takich szpiegów, gdzie uczono ich nawet galicyjskich dialektów. Ale usunąć z języka Moskala przekleństwa żadna szkoła nie jest w stanie. Na tym właśnie wpadała moskiewska agentura. Nie do pomyślenia, żeby wojownik UPA posługiwał się moskiewską leksyką. Chce się wierzyć, że i dzisiejsi nasi wojownicy są godni tego przykładu. W przeciwnym razie zaklinam: „Bójcie się Boga! Pamiętajmy, że każda nasza myśl, każde nasze słowo niesie w sobie energię, która promieniuje we wszechświat. Myślmy i rozmawiajmy czysto, jasno, pięknie. Nie zaśmiecajmy nieba nad Ukrainą moskiewskimi przekleństwami!”. Szczególnie boleśnie słucha się, gdy takie przekleństwa wychodzą z kobiecych ust. Ukrainka zawsze była wzorem cnotliwości. Więc co się teraz z nami dzieje? Drogie, miłe, kochane nasze, tych ust, które dane wam są do pieśni, modlitw i pocałunków ukochanych, nie zamieniajmy w moskiewskie śmietniki. Na Ukrainę obecnie nałożona jest przez Boga wielka misja: oczyścić nie tylko Ukrainę z tej nieczystości, ale i uwolnić ludzkość od tego planetarnego zła. To wojna Boga z szatanem. I ukraińscy wojownicy w niej to wojownicy Światła. Tego, co wyczyniali moskiewscy ordyńcy w Buczy, Irpieniu, Mariupolu, inaczej niż szałem szatana nie nazwiesz. Bez wątpienia tylko szatan mógł skłonić ich do takich okrucieństw. Oni mają na to pozwolenie sternika swojego imperium. Imperium zła... Powiedzcie na miłość boską, czy mogła zostać czekistą osoba, która wierzy w Boga? Oczywiście, że nie. Bo wszystkie te NKWD, Czeka, KGB były mieczem bezbożnej bolszewickiej władzy. Od samego początku czekiści byli nastawieni na wojnę z Bogiem. Dzisiaj imperium Moskali kieruje właśnie taki czekista. A jego zbrodnie „błogosławi” i „uświęca” były agent KGB „świętobliwy” Kirił Gundiajew – głosiciel „ruskiego miru”. A tam, gdzie ruski mir, tam zawsze wojna. „Oni idą po trupach bronić rosyjskojęzyczną ludność” – jakoś tak ocenił to zjawisko.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 4strona oryginału ↗

Na płótnach malarskich – duchowa siła narodu

Oleksandr Łukjanow (Mariupol). „Zranione miasto” Heorhij ŁUKJANCZUK swoimi dziełami na zaproszenie do sal wystawowych w tak trudnym czasie, kiedy trwa wojna Rosji przeciwko Ukrainie. Są płótna głęboko filozoficzne, są takie, które odzwierciedlają tragizm teraźniejszości, a są i takie – i jest ich większość – które wlewają optymizm i utwierdzają: „Będziemy żyć!”. Sale wystawowe Centralnego Domu Artysty dawno nie widziały takiej liczby miłośników sztuki. Wśród zwiedzających w dniu otwarcia – wojskowi, wolontariusze, kapelani wojskowi, muzycy, aktorzy, studenci i właściwie artyści – autorzy prezentowanych obrazów. Można przypuszczać, że te prace, pełne tragizmu, bólu i miłości, będą mogli zobaczyć wkrótce także miłośnicy malarstwa w Europie. Wszystkie płótna to artystyczne przemyślenie wojny, rozpoczętej przez raszystowską Rosję przeciwko naszemu państwu, oraz wyczynu Sił Zbrojnych Ukrainy i wszystkich, którzy walczą o suwerenność i integralność terytorialną Ukrainy. I wystawy artystyczne dzisiaj – to potężny front artystyczny, na którym biją serca ukraińskich artystów w unisonie z bojownikami, a ich prace przenikają nas i skłaniają do czynienia dobra. Wśród innych zaprezentowana na wystawie jest także jedna z prac kapelana wojskowego – ojca Mykoły Medynskiego na deskach skrzyń po amunicji. Kapelan, który od dawna zajmuje się ikonopisarstwem, zauważa: „Moją funkcją jako ikonopisarza jest przekształcenie tych desek w pędy życia, tchnięcie pędzlem w nie duchowej siły. Jeśli chodzi o dzisiejszą wystawę, to jest to swoiste okno na świat sakralnego niezłomnego ducha ukraińskiego narodu”. Uwagę zwiedzających wystawę przyciąga płótno znanej kijowskiej artystki Maryny Soczenko „Modlitwa za Mariupol”. „Nie mogłam nocami spać, serce bolało za tymi, którzy cierpieli i ginęli pod rosyjskim ostrzałem, za naszymi bojownikami. Na obrazie namalowałam obrońców Mariupola – legendarnych azowców. W centrum szeregu – trzech dowódców „Azowa”: Prokopenko, Wołynśkyj, Kalyna. To nasi Bohaterowie. O ich wyczynie musi wiedzieć cała Ukraina, cały świat” – mówi artystka. Szczególna uwaga podczas otwarcia projektów artystycznych była skupiona na artystach i przedstawicielach kultury heroicznego miasta Mariupola, których obecni ciepło powitali. Na dźwięk nazwy miasta Mariupol u wielu napływają łzy... Nas wszystkich boli los mariupolców, ich cierpienia i niewypowiedziany ból strat. Dlatego nieprzypadkowo na wystawie osobno zorganizowano projekt dzieł artystów „Mariupol – dusza Ukrainy”. W projekcie w większości zaprezentowano Narodowy Związek Artystów Ukrainy przy wsparciu Ministerstwa Obrony Ukrainy oraz Międzynarodowej Organizacji Charytatywnej „Fundacja Dobra i Miłości” dał start przeprowadzeniu Ogólnoukraińskich projektów kulturalno-artystycznych „Niezłomna Ukraina” oraz „Mariupol – dusza Ukrainy”. W salach wystawowych Centralnego Domu Artysty zaprezentowano dzieła wszystkich rodzajów sztuk pięknych i dekoracyjno-użytkowych z niemal wszystkich zakątków kraju. Tutaj umieszczono około 300 dzieł od niemal 200 mistrzów pędzla z Kijowa, Czernihowa, Charkowa, Dniepru, Mariupola, Odessy, Krzywego Rogu i innych miast Ukrainy. Po tragicznym dla całej Ukrainy 24 lutego – to pierwsza wystawa, która otworzyła się w Centralnym Domu Artysty, a jej organizatorzy byli mile zaskoczeni, że wielu artystów z różnych miast Ukrainy odpowiedziało Oleksandr Łukjanow (Mariupol). „Chleb. Dziewczynka na czołgu”

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 5strona oryginału ↗

„Dobrzy Rosjanie”: kim oni są?

Jurij KISELOW, członek Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. Tarasa Szewczenki, Ługańsk – Humań. Jednym z głównych problemów mentalnych, na które natrafiło ukraińskie społeczeństwo po rozpoczęciu pełnoskalowej kremlowskiej inwazji 24 lutego 2022 roku, jest stosunek do Rosjan, którzy wyrażają krytyczne oceny działań wojennych, zainicjowanych przez ich zwierzchnika W. Putina, a nawet okazują otwarty protest przeciwko niesprawiedliwej, zaborczej wojnie, która faktycznie przerodziła się w masowe i bezsensowne zabijanie bezbronnych cywilnych Ukraińców. Tacy obywatele Rosji otrzymali już powszechnie używane określenie – „dobrzy Rosjanie”. Rzeczywiście, co z nimi począć? Na pierwszy rzut oka wszystko jest skrajnie proste – wszelkie przejawy niezgody z agresywną polityką Kremla, która rażąco sprzeciwia się wszystkim normom prawa międzynarodowego i niszczy podstawowe wartości ogólnoludzkie, należy witać. Właśnie tak, gdyby nie jedno „ale”. Tym „ale” jest cała wielowiekowa historia stosunków rosyjsko-ukraińskich, które określiły (pisaliśmy o tym wcześniej) egzystencjalny charakter konfrontacji Rusi-Ukrainy i moskiewskiej ordy. Przez co nawet najbardziej radykalni rosyjscy liberałowie w rodzaju „kadetów” w latach 1905–1917 czy demokraci w 1991 roku wstrzymywali wylew swojego demokratyzmu, gdy tylko zaczynało się mówić o Ukrainie. „Rosyjska demokracja kończy się tam, gdzie zaczyna się kwestia ukraińska” – trafnie zauważył w 1915 roku nasz wybitny rodak Wołodymyr Iwanowycz Wernadski. I dzisiaj wielu rosyjskich intelektualistów ostro potępia Putina, kierowany przez niego reżim i rozpętaną przez niego wojnę. To bardzo różni ludzie, tak samo różne są też motywy, które ukształtowały ich polityczną i obywatelską postawę. W szczególności znaczna część obecnych rosyjskich opozycjonistów w przeszłości przebywała w środowisku władzy (A. Iłłarionow, M. Kasjanow, I. Ponomariow i in.), niektórzy od dawna są „dysydentami” (D. Bykow, G. Kasparow, O. Nawalny) lub zmuszeni byli stać się emigrantami (J. Kiselow, O. Niewzorow, J. Szweć). Więc co łączy wielu z nich, co zmusza nas do traktowania ich niejednoznacznie? Podczas wystąpień „dobrych Rosjan” można, obok potępienia kremlowskiej wojenki, często usłyszeć wyrażany gdzieś na podświadomym poziomie żal za utraconymi możliwościami rosyjsko-ukraińskiej integracji. Oczywiście chodzi o ruch Ukrainy w stronę Rosji. Ci działacze – ludzie całkiem rozsądni – doskonale zdają sobie sprawę, że putinowska pełnoskalowa inwazja stała się punktem bez powrotu, za którym nieakceptacja, a często i otwarta nienawiść Ukraińców do wszystkiego, co rosyjskie, będzie tylko wzrastać. Dlatego dla takich opozycyjnych Rosjan wojna jest nieszczęściem, które uniemożliwia powrót do prób „integrowania” Ukrainy pokojową drogą. Jaskrawym przykładem „dobrego Rosjanina” jest postać dziennikarza Ołeksandra Niewzorowa, którego historia z otrzymaniem ukraińskiego obywatelstwa stała się skandaliczna. Ten ekscentryczny prezenter telewizyjny niejednokrotnie zmieniał swoje stanowisko wobec podstawowych kwestii cywilizacyjnych. Rozpocząwszy swoją działalność na fali „pieriestrojki” jako demokrata, wkrótce stał się sowieckim patriotą, czy wielkorosyjskim szowinistą, wychwalając szturm wileńskiego centrum telewizyjnego w styczniu 1991 roku (film dokumentalny „Nasi”), w trakcie którego zginęli pokojowi ludzie, którzy stanęli w obronie dopiero co odnowionej litewskiej państwowości. Autorowi nie wszystko wiadomo o światopoglądowej ewolucji dziennikarza w ciągu kolejnych 20–25 lat, dopiero pod koniec lat 2010. gwałtownie potępiając putinowski reżim, zaczął stale wypowiadać się przeciwko rosyjskiej agresji wobec Ukrainy. Oczywiście to bardzo dobrze, że O. Niewzorow nie upodobnił się do D. Kiselowa czy W. Sołowjowa. Ale czy na długo wystarczy petersburskiego telepublicysty w jego proukraińskości? Naszym zdaniem pytanie jest otwarte, a zatem wobec takich Ukraińcy muszą być czujni. Przynajmniej z nadawaniem obywatelstwa nie należy się spieszyć, dopóki nie wykażą się w ciągu kilku lat. Zgodnie z sondażami opinii publicznej, około 80–85% Rosjan popiera politykę Putina. Zatem pozostałe 15–20% to „dobrzy Rosjanie”. Możliwe, że wśród intelektualistów ten odsetek jest nieco większy. Ale i oni, potępiając wojnę, nie porzucają idei „zbierania” przez Moskwę ziem, tylko innymi metodami. Więc co, wszyscy Rosjanie są tacy sami w swojej imperialności? Oczywiście, że nie. Spośród „dobrych Rosjan” jest niewielka garstka naprawdę adekwatnych Rosjan, którzy nie uznają tak zwanego „słowiańskiego jedności” (która jest nonsensem, gdyż większość słowiańskich narodów dawno dokonała wyboru na korzyść Europy i NATO) i nie wątpią w prawo Ukraińców do własnego samostanowienia. Ale w razie aktywnego wyrażania swojego stanowiska ich los może stać się tragiczny. Wzorem takich Rosjan była Walerija Nowodworska, której nagła (a czy przypadkowa?) śmierć przypadła właśnie na czas początku kremlowskiej ekspansji na Ukrainę w 2014 roku. Albo wziąć legion „Swobodnaja Rossija”, który obecnie walczy po stronie naszego państwa przeciwko raszystom. To wolni duchem Rosjanie, którzy na froncie – nie słowem, a czynem – codziennie wcielają w życie dawne hasło Antybolszewickiego Bloku Narodów: „Wolność narodom! Wolność człowiekowi!”. Zatem granicę między „dobrymi Rosjanami” a naprawdę adekwatnymi Rosjanami można przeprowadzić w następujący sposób: „dobry Rosjanin” występuje przeciwko Putinowi i wojnie jako metodzie powrotu Ukrainy w orbitę Rosji, pragnie demokratycznych reform w swoim kraju, ale przy tym dalej widzi nasze państwo w sferze interesów Moskwy, a rosyjską historię zaczyna od starokijowskich książąt. Natomiast naprawdę adekwatny Rosjanin uważa Ukrainę za równą Rosji, uznaje za Ukraińcami należne im starokijowskie dziedzictwo, a przeszłość swojego narodu zaczyna od północnych lasów i bagien, wśród których z czasem powstała Moskwa. Czy oznacza to, że „dobrymi Rosjanami” Ukraińcy mają gardzić? Nie, bo do pewnego czasu są nam jednoznacznie użyteczni. Dopóki Putin i jego poplecznicy są u władzy na Kremlu, dla Ukrainy pozytywem jest wszystko, co ich władzę podważa. Ale korzyść z rosyjskich demokratycznych działaczy nie będzie dla nas wieczna. Dochodząc do władzy, najprawdopodobniej będą wyrządzać Ukrainie szkodę. To znaczy, jednoczenie się z „dobrymi Rosjanami” dla Ukraińców może mieć jedynie taktyczny charakter. Wspólne strategiczne widzenie dla nas jest możliwe z tymi jednostkami spośród Rosjan, które całkowicie odrzucają koncepcję „bratnich narodów” czy, tym bardziej, „jedinawa naroda”. Zwłaszcza z legionistami, krwią połączonymi z ukraińskimi wojownikami. Ukraińcy zawsze z szacunkiem odnosili się do wszystkich narodów. Ale w warunkach wojny zdrowa nieufność i czujność ratują życie. Całego narodu. Zatem szanujmy swoich życzliwych, ale pilnujmy, czy nie ma przypadkiem wśród nich wrogów.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 5strona oryginału ↗

Kto rodzi separatystów, kolaborantów i zdrajców?!

Wasyl Łyzanczuk, doktor nauk filologicznych, zasłużony profesor Lwowskiego Narodowego Uniwersytetu im. Iwana Franki Nasze życiowe środowisko potężnie oddycha ogromnym heroizmem narodowo świadomych bojowników przeciwko rosyjskim mutantom, o niepodległą, soborną ukraińską Ukrainę. Jednocześnie w przestrzeń informacyjną wdziera się gniewne potępienie separatystów, kolaborantów, zdrajców, którzy swoją podłością hańbią jasną ukraińską ziemię. Dotknęło ono nawet prokuratora generalnego, szefa Służby Bezpieczeństwa, Biuro Prezydenta Ukrainy. Nasuwa się pytanie: „Skąd biorą się separatyści, kolaboranci, zdrajcy?” Moim zdaniem te haniebne istoty żywią się jadowitą małorosyjską zgnilizną. O małorosyjstwie jako historycznej zaraźliwej chorobie pisali Jewhen Małanjuk, Jurij Szewelow, Mykoła Riabczuk i inni wybitni Ukraińcy. Aktualna jest także dziś monografia Jewhena Nakonecznego „Ukradzione imię: Dlaczego Rusini stali się Ukraińcami”. W powieści Wołodymyra Wynniczenki „Chcę!” czytamy: „Wiecie, czym jest małorus? Nie! Łajdak, mówiąc wprost, ani to, ani tamto. On, widzicie, z pochodzenia – Ukrainiec, z wychowania – ruski, z przekonań – ignorant we wszystkim, co dotyczy rodzimego na- rodu, z natury – tchórz, egoista i niewolnik. Oto – małorus”. Zatem małorus – nie przybysz z innej planety, nie obcy. Małorus – to twór ukraiński. To szczególny typ człowieka. To człowiek narodowo zdeformowany, psychicznie i duchowo okaleczony, który nie ma ukraińskiego instynktu patriotycznego, narodowego, godności i przekonania narodowo-państwowego. Wszystko, co ukraińskie, istotne, głęboko narodowe, z wyjątkiem barszczu, słoniny i pierogów, jest małorusowi wstrętne. Kocha się w tym, co obce – w rosyjskim języku, pieśni, literaturze, kulturze, obyczajach, obrzędach, oślepiony czterdziestopiętrowymi przekleństwami. Małorus to zrusyfikowane toczydło, które wstydzi się i brzydzi swojego naturalnego ukraińskiego pochodzenia. Małorosyjstwo jako obcą historyczną, moralno-duchową chorobę celowo zaszczepiano Ukraińcom za czasów carskiej Rosji, moskiewskiego komunistycznego Związku Radzieckiego. I dziś to negatywne, wrogie zjawisko wciąż pielęgnują partyjniacy „Platformy Opozycyjnej – Za Życie”, sczerstwiali komuniści, socjaliści, szariści i inni słudzy putinowskiego rasizmu. Warto przypomnieć, że małorosa źli ludzie zaczęli wytwarzać już w XVII wieku. Kulminacyjnym był rok 1721. Wtedy Piotr I ukradł naszą dawnoukraińską nazwę „Ruś” i nazwał Moskwę Rusią, po grecku Rosją. Od tego czasu ordyńską Moskowszczynę zaczęto nazywać „Rossijskim gosudarstwom”, Wielką Rosją. Ukrainę zaś moskale zaczęli uporczywie nazywać Małorosją. Rzekomo istnieje Wielka Ruś – Rosja, Wielka Rosja, a jej młodszą siostrą Mała Ruś – Mała Rosja, Małorosja. Jakby nie było żadnej Ukrainy, żadnej Hetmańskiej Ukrainy, żadnego Halicko-Wołyńskiego państwa i nie ma ani nie może być. Moskiewscy asymilatorzy wszystkimi sposobami, metodami rusyfikowali Ukraińców. Psychologicznie truli, pozbawiali honoru narodowego, kształtowali w nich świadomość méньшowartościową, małorosyjską, prorosyjską, narzucali tezę, że wielkorusi i małorusi, czyli Rosjanie i Ukraińcy, to jeden wielkorosyjski, ruski naród z sercem w Moskwie. Za czasów carsko-rosyjskiego, rosyjsko-sowieckiego złowrogiego panowania moskiewscy kolonizatorzy wydali 480 okólników, dekretów, uchwał, postanowień, zarządzeń o zakazie języka ukraińskiego, kultury, duchowości. Bezczelnie narzucali myśl, że małorusi, czyli Ukraińcy, nie są zdolni zbudować własnego państwa narodowego, że Ukraińcy są skazani istnieć tylko na łonie imperium rosyjskiego, a ich ojczystym językiem, kulturą, literaturą, Kościołem, obyczajami, obrzędami ma być wszystko, co moskiewskie, rosyjskie. Tak moskiewska, ordyńska ideologia i polityka ludobójstwa, etnocydu, lingwocydu wytwarzała małorusów – błoto Moskwy. Przykro o tym mówić, ale na różne szczeble władzy w dzisiejszej Ukrainie również podstępnie wdarli się małorusi, którzy intensywnie rodzą separatystów, kolaborantów, zdrajców. Psychologią małorosyjstwa zarażeni są także niektórzy zdrowi mężczyźni, którzy nazywają siebie Ukraińcami, ale na wszelkie sposoby unikają, odmawiają pójścia do Armii Ukraińskiej, nie chcą zdobywać wiedzy wojskowej, aby profesjonalnie, kwalifikowanie bronić Ukrainy przed czarną ordyńsko-rosyjską nawałą, która ludobójczo, terrorystycznie niszczy Ukraińców. Jestem przekonany, że po Zwycięstwie nad rosyjskimi agresorami dzisiejsze pokolenie Ukraińców rozwieje nad przepaściami wrogą psychologię małorosyjstwa. W duszach wszystkich nowonarodzonych Ukraińców ożywczo zabłyśnie ukraińska wielkość moralno-duchowej godności, patriotyzmu i nacjonalizmu, a we wszystkich komórkach organizmu społecznego, państwowego i kościelnego na wieki zapanują niegasnący ukraiński język, kultura, duchowość.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 6strona oryginału ↗

Nie tracić swojej wychowawczej roli

Mychajłyna BODNAR, kierowniczka pracy kulturalno-oświatowej obwodowej „Proświty”, m. Iwano-Frankiwsk. Przez wojnę sale, korytarze, pomieszczenia biurowe i wewnętrzny dziedziniec Domu Ludowego „Proświta” są zajęte przez sprzęt i wyposażenie wojskowe oraz pomoc humanitarną, o które zadbali chłopcy z Przykarpackiego batalionu ochotniczego „AZOW”. Ostatnio doszła pomoc humanitarna z zagranicy, zorganizowana przez „Proświtę”. Jednak sektor kulturalno-oświatowy nie koncentruje się tylko na wspieraniu Sił Zbrojnych Ukrainy. „Proświta” musi być „Proświtą”, jakkolwiek ciężko by nam nie było. Nie powinna tracić swojej wychowawczej roli, w przeciwnym razie nie mielibyśmy dzisiaj tak oddanych patriotów na wojnie, którymi zachwyca się cały świat. Dlatego mimo wszystko przeprowadzamy różne wydarzenia oświatowe. Przy Soborze Katedralnym i Metropolitalnym Zmartwychwstania Pańskiego przeprowadziliśmy święto wielkanocne z patriotycznymi hajówkami: „Góry karpackie, zsuńcie się w dolinę: strzelcy siczowi, przyjdźcie na godzinę…”, „Niech zmartwychwstanie ta sława, która pięćset lat w stepie spała…”, „Biała gryka, czarne końce – jednoczmy się, Ukraińcy…” oraz inne hajówki. W Muzeum Bohaterów Niebiańskiej Sotni przeprowadziliśmy czytania majdanowskie, poświęcone Światowemu Dniu Poezji. Na dzień urodzin T. Szewczenki zorganizowaliśmy wiec przy pomniku Poety. Z udziałem członków Proświty, naukowców, artystów, studentów, uczniów zorganizowaliśmy wydarzenie przyуроczone rocznicy powtórnego pochówku T. Szewczenki na Ukrainie. Z okazji Dnia Matki zorganizowaliśmy wieczór dla matek i żon, których mężowie i synowie są na wojnie. W centrum miasta przeprowadziliśmy koncert proświtański „Tobie, Ukraino, mój dzielny narodzie, składam pieśń świętej wolności”, podczas którego zebrano środki na potrzeby Sił Zbrojnych Ukrainy. Nasi członkowie Proświty wzięli udział w okrągłym stole z okazji rocznicy Konstytucji Ukrainy. W tym okresie w Domu Ludowym „Proświta” otworzyliśmy szkołę dla młodych rodziców „Rodzicielska świetlica”, która cieszy się popularnością. Przeprowadziliśmy również wieczór poświęcony ukraińskiej pisarce, poetce-szestdziesiątnicy, laureatce Nagrody im. Szewczenki oraz Nagrody Antonowyczów, Linie Kostenko. 7 lipca odbyły się drugie zajęcia „Rodzicielskiej świetlicy”, podczas których uprzejmości i dobroci uczyła członkini Rady obwodowej „Proświty”, kandydatka nauk pedagogicznych, docent Lubomyra Kałuska. Członkini Proświty zapoznała z tradycją święta Iwana Kupały. Będzie to sprzyjać twórczemu podejściu rodziców w kwestii wychowania moralnego dziecka.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 6strona oryginału ↗

Do wiadomości członków Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Proświta» im. T. H. Szewczenki

20 lipca sesja Rady Głównej Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Proświta» im. Tarasa Szewczenki postanowiła utworzyć Ukraiński Światowy Ruch Antyraszystowski. «Proświta» stała na czele wszystkich organizacji, które jednoczyły Ukraińców. Również dziś pozostaje ona narodowym rdzeniem ukraińskości na świecie. Dlatego proświtianie uważają za swój obowiązek wystąpić z inicjatywą zjednoczenia Ukraińców całego świata w walce z wrogiem. Rozpatrzono także kwestię przeprowadzenia XI zjazdu «Proświty» i podjęto decyzję o odroczeniu jego przeprowadzenia do czasu zakończenia obowiązywania stanu wojennego w Ukrainie.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 6strona oryginału ↗

Wszystkie wysiłki „Proświty” – dla odparcia wroga i zwycięstwa!

Wojna zabija i niszczy. Wojna zmienia nasze spojrzenie na zwyczajne rzeczy. Ci, którzy są na tyłach, odkładają zwykłe życie na drugi plan, bo najpierw – walka do zwycięstwa. Tak samo działalność proświtiańska odeszła od zwykłego koryta. Obecnie nasza aktywność skupiona jest na potrzebach czasu wojennego – na współdziałaniu, wsparciu i wszechstronnej pomocy wzajemnej. Już pierwszego dnia rosyjskiej inwazji na Iwano-Frankiwsk na bazie Domu Ludowego „Proświta” powstał Sztab Obrony Prykarpacia. O rozmachu ich bezinteresownej pracy można pisać osobny materiał, bo jest to maksimum, jakie mogą zrobić w kooperacji patrioci-jednomyślni. Wojskowi, ochotnicy, wolontariusze przebywali tu całodobowo i nieprzerwanie, organizowali pracę i udzielali pomocy. Także obok Sztabu działa obwodowe Centrum rejestracji i zakwaterowania wewnętrznie przesiedlonych osób. Do „Proświty” przyłącza się coraz więcej aktywistów i wolontariuszy, we współpracy z którymi robimy to, co w czasie pokoju wydawało się niemożliwe… Samochody dla frontu. Pod takim hashtagiem na Facebooku można znaleźć inicjatywę naszego proświtiańskiego wolontariusza i dobrego przyjaciela Jurija Litwiszka. Zajmuje się on poszukiwaniem, zakupem, naprawą i przekazywaniem samochodów na potrzeby Sił Zbrojnych Ukrainy. „Proświta” wszelko sprzyja jego ważnej sprawie i wspólnie już kupili i przywieźli z zagranicy kilka aut na front. Bezpośrednio na linię frontu Oczywiście samochody dla frontu nie jadą puste. Napełnia się je po brzegi. „Proświta” stale przyłącza się do doposażania aut w prowiant dla żołnierzy Sił Zbrojnych Ukrainy. Przekazywano również partię śpiworów, mat turystycznych i środków higieny – dla chłopców, którzy wyjeżdżają na zgrupowania wojskowe, a także przekazano harcerzom-pластunom słodycze i środki higieny do wysłania do Zaporoża. Jeśli mamy w zasobach – przekazujemy leki dla ap ...течок, które szyją i napełniają nasi przyjaciele-proświtianie. Nasz przyjaciel z Czeskiej Republiki Ołeksandr Kuczerak zorganizował zakup i przekazanie bezpłatnej partii koszulek dla rannych żołnierzy, przebywających w szpitalach na Prykarpaciu. Już wielokrotnie przygotowywaliśmy i przekazywaliśmy żołnierzom komplety odzieży, bielizny i środków higieny. Współpraca z ONZ Radę również warto odnotować, że zespół „Proświty Prykarpacia” kontynuuje współpracę z MOM (IOM) – Międzynarodową Organizacją ds. Migracji ONZ w działalności projektowej. Proświtianie odwiedzili kilkadziesiąt ośrodków zbiorowego zakwaterowania wewnętrznie przesiedlonych osób we wszystkich gminach regionu w celu oceny ich potrzeb. Od początku wojny Prykarpacie stało się schronieniem dla blisko 143 tysięcy Ukraińców, którzy przybyli do naszego obwodu z tych regionów kraju, które najbardziej ucierpiały od zbrojnej agresji okupanta. Ci, którzy nie mają dokąd wracać i nie mają możliwości znaleźć oddzielnego lub bardziej komfortowego mieszkania, nadal przebywają w zorganizowanych ośrodkach, przeważnie w placówkach oświatowych i akademikach. IOM w najbliższym czasie opracuje wszystkie wnioski i potrzeby i wkrótce zapewni ośrodkom WPO wszystko, co niezbędne do komfortowego i bezpiecznego zamieszkania. Z kolei „Proświta” jest organizacją partnerską i na wszelkie sposoby sprzyja owocnej współpracy, nawiązuje kontakty między darczyńcami a potrzebującymi. Zastępca przewodniczącego, odpowiedzialny sekretarz Mychajło Siczka przejął na siebie całą koordynacyjną i organizacyjną część procesu. Znajduje partnerów, planuje dostawy, szuka sponsorów, prowadzi negocjacje i organizuje pracę. Działalność kulturalno-oświatowa Tymczasem nie ustaje działalność kulturalno-masowa, bo jest to nie mniej ważny obszar aktywnej pomocy na tyłach. Dlatego zespoły proświtiańskie „Wyszywanka” i „Pszeniczne perewesło” biorą udział w zajęciach miejskich, proświtianie upamiętniają postaci historyczno-religijne i obchodzą kluczowe daty, a kierowniczka pracy kulturalno-masowej Myhajlina Bodnar organizuje tematyczne imprezy i na przykład zainicjowała comiesięczny „Salon dla rodziców”, gdzie wraz z kandydatką nauk pedagogicznych, profesor Ljubomyrą Kaluską prowadzi zajęcia wychowawcze i rozwojowe dla dzieci i ich rodziców. W okresie letnim do pracy wolontariackiej przyłączają się dzieci – młodzi proświtianie. Ważne jest dla nich pomaganie i odczuwanie swojego zaangażowania we wspólną sprawę. Chętnie włączają się jako pomocnicy przy rozdawaniu pomocy charytatywnej, uczestniczą w imprezach proświtiańskich, wtapiają się w proces codziennej, rutynowej pracy i w ten sposób lepiej rozumieją znaczenie roli „Proświty”. Informacyjna część pracy proświtiańskiej spoczywa obecnie na kruchych barkach naczelnej redaktorki „Galickiej Proświty” Iryny Szumady. A cały zespół proświtian każdego dnia pracuje, wolontariuje i na wszelkie sposoby pomaga, każdy na swoim miejscu. Warto zaznaczyć, że ta nowa dla nas praca wolontariacka nie obywa się bez dodatkowych wydatków finansowych, zwłaszcza na transport, paliwo, materiały, na druk proświtiańskiego tygodnika. Znaczący wkład finansowy wnosi przewodniczący obwodowej „Proświty” Stepan Wołkowecki oraz nasi amerykańscy koledzy Bohdan i Wira Bodnarukowie, za co im wielki szacunek i wdzięczność. Bo to najbardziej wyczerpujący i najpotrzebniejszy zasób dla naszej wspólnej pracy, dla naszego wkładu w zwycięstwo! Książki Z powodu masowego przymusowego wyjazdu ukraińskich kobiet i dzieci za granicę wzrósł tam popyt na ukraińskie książki. Biblioteki i centra kultury stale przesyłają zapytania o dziecięcą literaturą ...turów, wydania artystyczne i gry rozwijające. „Proświta” nie pozostała obojętna i już kilka razy, wraz z władzami miasta, bibliotekami i innymi organizacjami społecznymi, przyłączyła się do zbiórki literatury. Akcję przeprowadzono wspólnie z Politechniką Wrocławską (Rzeczpospolita Polska). Polski Instytut Książki poparł inicjatywę Ukraińskiego Instytutu Książki „Książki bez granic”. Przedstawiciele Politechniki Wrocławskiej w maju przybyli do Iwano-Frankiwska, aby przekazać pomoc charytatywną Sztabowi Obrony Prykarpacia, którą zebrali w Polsce dla ludzi uciekających przed wojną. Z powrotem, do rodzinnego miasta, wywieźli ukraińskie książki, które zebraliśmy dla dzieci przymusowo przebywających w Polsce. Książka w języku ojczystym pozwoli im czuć się bardziej komfortowo w obcym środowisku językowym. Przekazano kilkaset egzemplarzy czasopism o Prykarpaciu, literaturę różnych gatunków i przede wszystkim książki dla dzieci. W szczególności proświtianka, redaktorka naczelna czasopisma „Dzwiniczok” Lesia Pylypiuk przekazała polskim wolontariuszom kilka tysięcy egzemplarzy książek dla dzieci, czasopism i beletrystyki historycznej. A także dziesiątki czasopism anglojęzycznych o Prykarpaciu wolontariusze rozwieźli do Niemiec, Austrii, Anglii, Włoch. Medycyna dla szpitali Szpitale Prykarpacia przyjęły wielu chorych z regionów strefy działań wojennych. Dlatego istnieje stała potrzeba środków do opieki nad ciężko chorymi, osobami starszymi i dziećmi. Cieszymy się, że możemy pomagać potrzebującym dzięki ładunkom humanitarnym, które przekazali nam Iwan Harasymko oraz Ukrtransbezpeka. Na potrzeby Miejskiego Szpitala Klinicznego nr 1, Kliniki IFNMU oraz Wojskowego Szpitala Iwano-Frankiwska przekazano leki, materiały opatrunkowe, pościel, koce, pledy, ręczniki i wiele innych rzeczy. Odwiedziliśmy Centrum Chorób Płucnych OFPC, oddział dziecięcy, gdzie przekazaliśmy dla dzieci pościel, smoczki, środki higieny i pieluchy. Niedawno wolontariusze Proświty przy wsparciu Jurija Litwiszka przywieźli z Przemyśla dużą partię leków i sprzętu medycznego, które rozdzieliliśmy zgodnie z zapytaniami placówek medycznych; w szczególności pomoc otrzymali: Wojskowy Szpital, Szpital Ochotniczy, Miejski Szpital Kliniczny nr 1, Obwodowy Onkologiczny Dyspanser, Szpital w Kołomyi i inne. Pomoc dla tych, którzy jej potrzebują Niemal codziennie komponowane są indywidualne i zbiorcze zestawy produktów spożywczych oraz artykułów higienicznych dla wewnętrznie przesiedlonych osób, które są wysyłane do różnych zakątków obwodu. W szczególności wolontariusze wożą produkty do ośrodków tymczasowego zakwaterowania przymusowo przesiedlonych osób w gromadach. Nasi partnerzy – GEM UKRAINE, Ukrtransbezpeka, z którymi mamy ustaloną współpracę, regularnie odpowiadają na prośby i dostarczają wszystko, co niezbędne do dalszej dystrybucji wśród potrzebujących. Są to produkty długoterminowego przechowywania, przekąski, słodycze, napoje i wiele innych rzeczy. Chętnie dzielimy się także dostępnymi u nas środkami higieny, pieluchami, dziecięcym jedzeniem i pościelą. Używane rzeczy, które przywieźli nam ofiarodawcy, również wymagały posortowania i rozdzielenia. Dzięki działalności „Proświty” w projekcie oceny miejsc zamieszkania WPO mamy wykaz ośrodków i potrzeb ich mieszkańców. Dlatego odzież sezonowa trafia w dobre ręce, a niepotrzebna – do plecenia siatek maskujących. Każda paczka to osobna, nie najprostsza historia ucieczki, strat i potrzeb w najbardziej podstawowym zakresie. To jednocześnie wstyd i radość, bo pomoc z rąk do rąk to szczere uściski, zrozumienie i słowa wsparcia od proświtian. Ola BOJCZUK, proświtianka, sekretarka prasowa Iwano-Frankiwskiego obwodowego zrzeszenia „Proświta” im. T. Szewczenki

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 7strona oryginału ↗

Kulturalno-oświatowy front Rówieńskiej „Proświty”

„Grzmi nad światem sroga bitwa…” o Ukrainę, o prawo Ukraińców do bycia narodem, do życia na własnej ziemi, do posiadania ukraińskiego państwa i posługiwania się językiem ukraińskim. W tej walce musimy przeciwstawić moskiewskiemu okupantowi nie tylko silniejszą broń, odwagę, siłę fizyczną i wytrwałość, ale także wyższe zasady moralno-etyczne. Moskale obracają w popiół nasze miasta i wsie, niszczą muzea, pomniki, szkoły, uniwersytety; uderzają w szpitale, placówki dziecięce, zabijają pokojowych mieszkańców. Ukraińcy „w sławnej walce” bronią cywilizacyjnych wartości wolności, demokracji i humanizmu, demonstrując światu wysoki poziom zarówno kunsztu wojskowego, jak i ogólnoludzkiej kultury, u której podstaw leżą prawda, dobro, piękno, sprawiedliwość. Dlatego demokratyczny świat jest dzisiaj z nami, a my jesteśmy ze światem. W tej wojnie duchowość, oświata i kultura są na pierwszej linii frontu. Natalia SAWCHUK, członkini zarządu Rówieńskiego obwodowego zjednoczenia Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. Tarasa Szewczenki, członkini jury konkursu „Najlepsza książka Rówieńszczyzny – 2022”. „Grzmi nad światem sroga bitwa…” Wasyl Symonenko. „Najlepsza książka Rówieńszczyzny”. W Równem uhonorowano zwycięzców XII obwodowego konkursu „Najlepsza książka Rówieńszczyzny”, założonego przez Rówieński oddział obwodowy Ukraińskiego Stowarzyszenia Bibliotecznego w celu wyłonienia najlepszych wydań lokalnych autorów; wychowania kultury czytania i miłości do książki wśród dzieci i młodzieży. Współorganizatorzy konkursu: Rówieńska obwodowa uniwersalna biblioteka naukowa, obwodowe biblioteki dla młodzieży i dzieci, biblioteki publiczne obwodu, zarząd kultury i turystyki Rówieńskiej obwodowej administracji państwowej, obwodowe oddziały związków twórczych i organizacji społecznych. Tradycyjnym współorganizatorem konkursu jest Rówieńska „Proświta”. Tegoroczna selekcja konkursowa trwała od 1 września 2021 roku do 1 lutego 2022 roku. Przepytano ponad 10 tysięcy czytelników. Na końcowym etapie członkowie jury konkursu, w skład którego wchodzą naukowcy, pisarze, artyści, znani działacze społeczni i kulturalni regionu, spośród 701 książek w różnych nominacjach wybrali najlepsze wydania. Zostały nimi: „Najlepszy zbiór poetycki” – książka „Moje królestwo”, autorka Lubow Pszenyczna; „Najlepsze wydanie prozatorskie” – książka małej prozy (powiastki, opowiadania, okruszyny, sylwetki) „Zawija”, autor Borys Boroweć; „Najlepsze wydanie dla młodzieży” – książka małej prozy „Będzie dobrze”, autorka Jewhenija Hembarowska; „Najlepsze wydanie dla dzieci” – zbiór poetycki „Wierszyki ze słomianego koszyka”, autorka Wira Prawotorowa; „Najlepszy debiut literacki” – zbiór poetycki „Ta, która wychodzi na światło”, autorka Ludmyła Marczuk; „Najlepsze wydanie historyczno-krajoznawcze” – „Na międzyrzeczu Lwy i Stwyhy. Szkice krajoznawcze o zakątkach rezerwatowych i przeszłości Rokitnowszczyzny”, autor Jurij Chmyłowśkyj; „Najlepsze wydanie z zakresu pamiętnikarstwa i dokumentalistyki” – książka „Z głębin proświtańskiego serca: dzienniki Rówieńskiej „Proświty””, autorka Jewhenija Hładunowa-Borejko; Halyna Wokalczuk. „Najlepsze wydanie informacyjne” – album „Architektura międzywojennego Równego w dokumentach i publikacjach 1921–1939 lat”, opracowanie Olha Mychajłyszyn i Wiktor Łuc; „Najlepsza oprawa graficzna” – wydanie „Mazepa. Krok do prawdy. Mazepa. A Step toward Truth”, autor i ilustrator Jurij Żurawel. „Najlepsze wydanie poligraficzne” – fotoalbum „W fokusie – orbita „2616 Lesya”: fotopodróż od Zwiahla do Surami”, autorzy projektu Ołeksandr Charwat (jego projekt i wydawnictwo), Halyna Wokalczuk; redaktor literacki Jewhen Wokalczuk. Wyróżnienie od Rówieńskiej obwodowej biblioteki dla młodzieży otrzymała książka „Kostka Rubika”, autorka Ksenija Cyhanczuk. Rówieńskie obwodowe zjednoczenie Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. Tarasa Szewczenki wyróżniło książki: „Zabierz mnie w lato swoje”, autorka Tetiana Marcyniuk; „Kalendarz patriotów”, autorka Iryna Syczyk; dodatkowo wyróżniono autorkę projektu Halynę Wokalczuk za fotoalbum „W fokusie – orbita „2616 Lesya”: fotopodróż od Zwiahla do Surami”. „Z głębin proświtańskiego serca”. Książka znanej rówieńskiej działaczki „Proświty” Jewheniji Hładunowej-Borejko „Z głębin proświtańskiego serca: dzienniki Rówieńskiej „Proświty””, która została zwyciężczynią obwodowego konkursu „Najlepsza książka Rówieńszczyzny–2022”, nominacja „Najlepsze wydanie z zakresu pamiętnikarstwa i dokumentalistyki”, ukazała się w drohobyckim wydawnictwie „Koło” w 2021 r. W tej unikalnej książce-kronice w porządku chronologicznym zamieszczono dzienniki Rówieńskiej „Proświty”, które prowadziła Jewhenija Hładunowa-Borejko, jedna z fundatorek i wieloletnia starsza referentka Rówieńskiej „Proświty”, w latach 1988–2020. Zważywszy na nieoceniony wkład pani Jewheniji w procesy ukraińskiego państwowotwórstwa, dokładniej akcentuję uwagę na tej wybitnej postaci, powołując się na tekst z okładki książki. „Jewhenija Mychajłiwna Hładunowa-Borejko, bojowniczka o niepodległość Ukrainy w XX wieku, urodziła się 10 lipca 1936 roku na Łemkowszczyźnie (Polska, województwo krakowskie) w rodzinie chłopskiej. Ukończyła wydział filologiczny Lwowskiego Uniwersytetu Państwowego im. I. Franki. Pracowała w szkołach i placówkach przedszkolnych obwodu i miasta Równego. W 1988 r. – jedna z założycielek pierwszego w Równem Towarzystwa Miłośników Języka i Kultury Ukraińskiej im. Tarasa Szewczenki. W latach 1993–2003 – starszy referent, członek zarządu Rówieńskiego obwodowego towarzystwa „Proświta”. W latach 1995–1998 – asystentka deputowanego ludowego W. Kowtuncia. Od 2003 r. – członek rady miejskiego towarzystwa „Proświta”. Była w gronie fundatorów Rówieńskiej organizacji „Związek Ukrainek”. J. Hładunowa-Borejko jest autorką książek „Kronika Rówieńskiej „Proświty”: (1988–1998)”, „„Proświta” i proświtańcy” (2003), wielu publikacji w gazetach „Dzwin”, „Demokratyczna Rówieńszczyzna”, „Sim dniw”, „Panorama”, „Nowa Wołyń”, „Słowo Proświty”, w wydaniach diaspory itp. Za wieloletnią profesjonalną i... Działalność proświciańska Jewhenii Hładunowej-Borejko została nagrodzona medalami „Za zasługi w pracy”, „Budowniczy Ukrainy”, „25 lat Niepodległości Ukrainy”, „100 lat Rówieńskiej Proświty”, dyplomem „Za zasługi dla miasta” oraz wieloma honorowymi dyplomami obwodowej administracji państwowej, rady miejskiej, a przede wszystkim – z czego jest najbardziej dumna – macierzystej „Proświty”. „W młodości marzyłam, by zostać pisarką” – lubi wspominać pani Jewhenia. Książka-laureat „Z głębi proświciańskiego serca: dzienniki Rówieńskiej Proświty” świadczy o tym, że marzenie słynnej proświcianki, bojowniczki o niepodległość Ukrainy w XX wieku, spełniło się. Życie osobiste i społeczne oddanej proświcianki, która obecnie jest w podeszłym wieku, splotły się w jedną nierozerwalną całość – ponad 30 lat „Proświta” jest jej oddechem, inspiracją, sposobem myślenia. Swoje dzieło zadedykowała ukochanemu mężowi – wybitnemu proświcianinowi i wydawcy śp. Mychajłowi Borejce, który wydał ponad 60 rzadkich, zakazanych przez reżim komunistyczny książek, zachowanych przez Ukraińców w diasporach USA, Kanady, Anglii, Polski, Francji i innych krajach, z którymi małżeństwo Borejków utrzymywało stały kontakt. Mychajło Borejko wysyłał swoje książki do bibliotek, muzeów Czerkas, Połtawy, Kijowa, Kaniowa, Królewca, Odessy, Siewierodoniecka, proświcianom Królewca, Togliatti, Irkucka, Ochtyrki, Odessy, innych zakątków Ukrainy oraz poza jej granice. Książka ukazała się dzięki naszym proświciańskim liderom – przewodniczącemu Rówieńskiego Obwodowego Zjednoczenia Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. Tarasa Szewczenki Iwanowi Wetrowowi oraz przewodniczącej Rówieńskiej Miejskiej „Proświty” Katerynie Syczyk. Wnikliwa redaktorka Zoja Dydycz po mistrzowsku opracowała rozproszone, pisane odręcznie notatki, tworząc z nich wartościową książkę, która przyniesie korzyść badaczom historii „Proświty” i po prostu zainteresowanym czytelnikom. Oprócz tej, jeszcze dwie książki autorstwa Zoi Dydycz zostały laureatami konkursu „Najlepsza książka Rówieńszczyzny”, a mianowicie: książka jej autorstwa „Fiołki więziennych murów. Powieść o Miłości” (2014) oraz „Proświciańskie stulecie Rówieńszczyzny: artykuły naukowe, wspomnienia” (2018), gdzie wraz z Iwanem Wetrowem jest współredaktorką i współautorką. Nawiasem mówiąc, ta książka weszła do top 10 Ogólnoukraińskiego Bibliotecznego Rankingu Biograficznego 2018 Narodowej Biblioteki Ukrainy im. W. I. Wernadskiego. Wśród redagowanych przez nią książek, wydanych przy wsparciu Rówieńskiej „Proświty”, są także „Spadkobiercy” Mykoły Żułynskiego (2021). Konsekwentne utrwalanie wydarzeń, w których Jewhenia Hładunowa-Borejko brała aktywny udział, rzetelne naświetlanie nazwisk pierwszych bojowników o niepodległość Ukrainy, jest poparte własnymi spostrzeżeniami, ocenami, rozmyślaniami o losie Ukrainy, które są aktualne również dzisiaj. Zdobywszy wraz z towarzyszami broni i swoim ukochanym mężem niemało wielkich zwycięstw, przeżywszy niemało rozczarowań, pani Jewhenia zachowała radość serca i niezłomną wiarę w przyszłość Matki-Ukrainy. „Nas nie będzie, a wiatr historii będzie przewracał strony tych dzienników, czy kronik, albo kronikarstwa (każdy, kto będzie czytał, nada im swoją cenę), pisanych sercem w najpiękniejszym okresie życia – w latach naszej z Ukrainą młodości i dojrzewania, nadziei i rozczarowań, strat i osiągnięć; w czasie, kiedy serca nasze płonęły niepohamowanym pragnieniem osobistej wolności i narodowej niepodległości” – tymi słowami kończy się książka Jewhenii Hładunowej-Borejko. Lecz bitwa o prawo do życia w wolnym państwie, tak bardzo kochanej przez nią Ukrainie, trwa. I Rówieńska „Proświta”, jak zawsze, jest w centrum wydarzeń. Silny rdzeń prośwician, oddanych ukraińskiej sprawie, w tym Iwan Wetrow, Kateryna Syczyk, Myrosława Kosariewa, Lilija Owdijczuk, Petro Kudela, małżeństwo Zoi i Bohdana Dydyczów z Kostopola, Myrosława Żowtan, Oksana Prychodko z Kijowa, Jewhenia Hładunowa-Borejko, Ludmyła Hrekul, Łarysa Tkacz, Natalija Wojtowycz, Andrij Pastuszenko i wielu innych, tak jak w poprzednich okresach walki o Niepodległość, stoją w obronie wolności. Zbieramy dla Sił Zbrojnych Ukrainy środki, kupujemy latarki, kamizelki kuloodporne, apteczki medyczne, radiostacje, przyrządy noktowizyjne, środki czystości, pleciemy siatki, pomagamy transportem. Wspieramy uchodźców produktami, odzieżą, naczyniami, szukamy mieszkań, rozdzielamy pomoc. Wydajemy wysokoduchowe książki, prowadzimy patriotyczne wydarzenia, wychowujemy poradzieckie pokolenie i młodzież. Dziękujemy za znaczącą pomoc naszym dawnym przyjaciołom – Towarzystwu Języka Ukraińskiego w Chicago (USA), kierowniczka Wira Bodnaruk; parafii cerkwi św. Olgi i Włodzimierza z Chicago (Chrystyna Siutryk). Wierzymy w nasze Zwycięstwo i przybliżamy je wszystkimi siłami.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 8strona oryginału ↗

Wojna i ludzie

Jutro Serhij TATCHYN w ostatni dzień lipca myśli o dobrych rzeczach, przypominają się jakieś sprawy – dawne, nieprzegadane, słyszę babcię, która woła mnie na obiad – Sirooszka! Sirooożaaa! rzucaj już te wędki, bo zgryzota z tobą – oj zgryzota mi! widzę ptaki, które trzymają się wznoszących prądów, prawie nierozróżnialne na białym i wyblakłym błękicie, zgaduję wędkarza na tamtym brzegu, który będzie łowił – aż póki nie poznamy jego ojca i nie uwierzymy, że on jest Synem Jego, słyszę dziadka, który klepie kosę między jabłonią a orzechem, wyobrażam sobie, jak dotyka palcem ząbkowanego ostrza, jak hałaśliwe wróble krzątają się wokół sąsiedzkiego okapu – i tak spokojnie na sercu, a zarazem – tak wesoło! jakaś niemoc rozlana w powietrzu, jakieś drżące pragnienie, fantazjuje się o dziewczynce z ulicy dalej, można godzinami obserwować chmury i ich cień, albo jak słońce do nieba się tuli, a ono nad wszystkimi się garbi, czas jakby się zatrzymuje – nadmiernie gęsty i spowolniony, a wszystko przez upał, który popołudniu jest już nie do zniesienia, ja nikomu nic nie jestem winien – jeszcze niepokorny, wolny i jutro życie będzie trwało, bo jutro przecież – sierpień! oto on – przy przedmieściu – taki wysoki i postawny i ta ziemia mu się podoba, i on do niej pasuje, jak to nie oglądać się... jak to przestać... trzeba iść na obiad – babcia woła. Żebyśmy mogli żyć! Ludmiła FEDCZENKO, m. Winnica Mimowolnie podsłuchałam rozmowę wojskowego, który, zdezorientowany, przestępując z nogi na nogę, mówił przez telefon. “Saniok*, mam 22 hrywny w kieszeni, będę szukał, jak dostać się na dworzec i ile to kosztuje, a potem będę szukał pociągów, żeby dostać się do jednostki. Będę prosił, może wezmą.., będę pokazywał dokumenty, książeczkę wojskową...” Dalej już nic nie słyszałam: wątpliwości, że mogę pomóc – nie było. Podpowiedziałam, jak dostać się na dworzec, znalazłam dogodny pociąg. Nawiązałam rozmowę… Leżał w szpitalu z urazem czaszkowo-mózgowym, złamaną szczęką… podleczył się, oddali dokumenty i trzeba wracać. Jak? Powiedzieli, że “śmigłowca nikt nie przyśle, szukaj sam, jak się dostać”. Jego rodzinnego domu w osadzie pod Iziumem już nie ma. Walczy na kierunku donieckim (żałuje, że nie na charkowskim, bo przecież zna tam każde drzewo)… Ma dwóch synów w wieku 22 i 24 lata, którzy też są na pierwszej linii. – Proszę zaczekać, zaraz wrócę! – Nic nie potrzeba, będę uciekał! – Proszę, niech pan zaczeka! – weszłam do pracy, wzięłam pieniądze, ciastka. Wróciłam i nie zobaczyłam go, zdenerwowałam się, że poszedł. Ale to po prostu mundur dobrze pomaga się maskować, stał niedaleko przy drzewie, znów rozmawiał z Saniokiem… – Ona niesie mi ciastka i pieniądze, to jest żart, czy ja na coś takiego zasługuję. Ona mnie zobaczyła, pomogła, a teraz jeszcze chce nakarmić… – i łza potoczyła się po jego ustach... – Proszę, niech pan weźmie! U mnie bracia, bliscy walczą, ja pomogę panu tutaj, a im ktoś tam. To najmniej, co mogę zrobić – w sercu trzymam ogromną wdzięczność każdemu, kto nas broni. Po drugiej stronie słuchawki dowódca podziękował i przekazał: “Zwycięstwo zdobywa się w boju, na pierwszej linii. A kuje się je na tyłach” – gdybyście słyszeli, z jaką energią i wdzięcznością nam, cywilom, zostało to powiedziane. – Bez was nie mielibyśmy możliwości pracować i żyć! – Będę pamiętał panią przez całe swoje życie… – słów, łez i emocji już nie powstrzymywał. – Dziękuję! – Dziękuję panu! Kupię sobie środek przeciwbólowy i będę jechał, trzeba was bronić… Jak wiele chciałam jeszcze powiedzieć, ale skurcz w gardle wziął górę... Łzy płynęły same, jak tylko weszłam za bramę domu, a potem jeszcze, przy każdej wzmiance o tej historii… Dziękuję wam, OBROŃCY! * Saniok, jak potem się dowiedziałam, – dowódca. Wszystkie granice przekroczono... Ołeksandr BAŁABKO, m. Kijów Gdziekolwiek byśmy teraz nie byli, cokolwiek byśmy nie robili – czy to siedzieli przed komputerem, czy pracowali w polu, słuchali muzyki czy byli na liturgii – rany w naszych duszach i sercach wciąż krwawią. Ból to przygasa, to narasta znowu... Oto już mamy swoją Guernicę, swoje Auschwitz i Buchenwald... Ale o wiele straszniejsze! Nie, ten kraj nie ma prawa istnieć na mapie świata, nawet terytoria byłego Księstwa Włodzimiersko-Suzdalskiego to dla nich za dużo! I każdy Rosjanin, który był pełnoletni w 2014 roku, musi dożywotnio nosić piętno mordercy. A w miejscach publicznych, jak to było w strefach okupacyjnych aliantów w Niemczech po wojnie, powinny wisieć plakaty: “To stało się również przez ciebie!” Ich przymusowo trzeba będzie prowadzić do sal kinowych i pokazywać wideo morderstw, tortur, gwałtów raszystów w Ukrainie! To czynią ich mężowie, synowie, ojcowie! Z rękami przywiązanymi do krzeseł, żeby nie zasłaniali oczu i uszu! A odpłata może być tylko we wszystkich miastach raszki i białorusi! Mamy już wystarczająco broni, by sięgnąć przynajmniej najbliższych. Tymczasem Scholz hamuje, Biden ma wątpliwości, Orban drwi... Wszystkie granice już przekroczono, wszystkie czerwone linie! Światowa cywilizacja jest na skraju przed zagładą! A gaz, trzeba pamiętać, w jakim celu już wykorzystywano w Europie... Świat na to czeka? Zwyciężamy chaos Lucyna CHWOROST, Charków – Warszawa Rozdwojenie, rozszczepienie świadomości. Żyjemy w czasach ogromnej, antycznych rozmiarów tragedii – i jednocześnie usiłujemy podtrzymywać choćby pozorną normalność codzienności. Jak i w domu, sobotę zaczynam od sprzątania w domu; jak i w domu, czerpię przyjemność z porządkowania przestrzeni wokół siebie, chociaż dom nie jest mój, a wynajęty, a na wspomnienie o moim, ukochanym, porzuconym, ze staroświecką gipsową sztukaterią na sufitach i czekoladowymi tapetami w sypialni, mimowolnie wybucham płaczem. Ale przymusowa przeprowadzka – to nie tragedia, a tak, lekka przygoda w porównaniu z tym, co przypadło w udziale innym. Niedawno z przyjaciółką smutno ironizowałyśmy na temat względności wszystkiego. Ona mówi: “Nie przejmuj się samotnością: w porównaniu z bezrobociem i brakiem pieniędzy to drobnostka”. – “A bezrobocie i brak pieniędzy – to drobnostka w porównaniu z zbombardowanym domem – kontynuuję ja. – A zbombardowany dom – to drobnostka w porównaniu z utratą bliskich lub kalectwem w wyniku ostrzału...” Kogoś z naszych nieludzie torturują, pozbawiając twarzy i zamieniając w bezimienny kłąb pierwotnego przerażenia, – a my pijemy herbatę. Od moskiewskich rakiet giną w ogniu najbardziej bezbronni, ci, którzy nie mogli lub nie odważyli się wyjechać, – a my zachwycamy się pięknem cudzych miast. Rozrywamy się między naturalną ludzką empatią, która wciąga w bezkresny koszmar, a nie mniej naturalnym dążeniem do zamknięcia się, uchronienia siebie. Absurd, nienormalność, sytuacja psychotycznego zagrożenia. Ale... Często wspominam słowa kogoś z moich facebookowych znajomych, które bardzo podniosły mnie na duchu kilka lat temu: “Życie – to nieustanna walka z chaosem”. Dopóki mamy w sobie energię na to, żeby sprzątać w domu, smacznie gotować, uprawiać sport, robić makijaż, myć i ubierać swoje dzieci, pracować, wolontariować, pisać wiersze, obrazy, muzykę, – zwyciężamy chaos. Jednak warto popaść w apatię, machnąć na siebie i na wszystko ręką, zaniedbać ulubione zajęcia i zwykłe codzienne rutyny, – i chaos, nieśmiertelny amorficzny potwór, znów powstaje z otchłani. On, jak i Rosja, ma ekspansywną naturę: pochłania dokładnie tyle terytoriów, ile my mu pozwalamy. *** Serhij CZYRKOW, Kijów Skrzypce nie idą do domu, chodzą po świecie. Same. Bez mnie. Wyssane do strun. Podśpiewują melodię starą, tę, która dawno powinna odlecieć – w ciepłe kraje, pamięć, jeszcze jakie strony, dokąd Pan zbiera nadzieje i straty. Gania wiatr dojrzałe osty, a skrzypce – po prostu nie zapomniały grać. Nie proszą, nie pytają, nie szukają. Nic im od świata nie trzeba. Wznoszą swą melodię do nieba. I nikt nie widzi, jak drży ręka. Raszyści zabili Wadaturskiego Zoja KAZANŻY – Wiesz, Wadaturski zginął – powiedziała mi rano znajoma lekarka. – W sensie? – nie uwierzyłam. – W dosłownym. W swoim domu. Razem z żoną. Rakietą raszystów. Był w Mikołajowie. Nigdzie nie wyjechał. – No a dokąd miał jechać, przecież jest u siebie w domu – mówię na jakimś automacie i rozumiem, że mówię głupoty. – Przecież mógł pojechać gdziekolwiek! Na zachód kraju, za granicę! Ma ponad 70 lat. Przecież nikt go nie trzymał! Miał środki i możliwości! Wiesz, bardzo pomagał medykom podczas covidu… Lekarka z Odessy, przedsiębiorca z Mikołajowa. Ukraińscy ludzie. Wspólny ból. „Nibulon”, odrodzenie szkutnictwa, nowoczesne podejścia w sektorze agrarnym i najnowsze technologie, wielkie wkłady na różne projekty, w tym charytatywne. Zresztą, pryncypialna ukraińskojęzyczność. Bezgraniczna i skuteczna miłość do Ukrainy. Potężny człowiek. Wielkiego formatu. Jego specjalizacja – zboże. Producent i eksporter. Przypadkowo ta rakieta w jego dość charakterystyczny dom trafiła? Czy jednak naprowadzający się postarali? Generalnego dyrektora firmy „Nibulon” Ołeksija Wadaturskiego i jego żonę Raisę Wadaturską zabili Rosjanie w nocy w swoim mieście, w swoim domu i w swoim łóżku. Szaleństwo Anatolij MATWIJCZUK, Kijów Celnie biją – W dusze i serca. I świeże rany posypują solą... W tym kole – ani początku, ani końca. Panie, ratuj nas wszystkich Od szaleństwa. Ani skutków już, Ani przyczyn – Mgła krwawa przesłania oczy. W kogo bije Ten szalony dzwon? O czym nas przekonać chce?! Tak oto, znienacka. Wrzucony w wir, Nie zrozumiawszy nawet Co i jak, Widzimy, Jak toczy pazury bestia. I myśli, że ona pokona Boga! Mój Boże, Z zmysłów odejść nie daj. Kiedy zrywa dach Fala uderzeniowa... To piekło już, Czy to taki nasz raj?! Niech będzie jak chce – Byle nie szaleństwo! Długie przyjmowanie (nie)normalności Żanna KUJAWA, Kijów ...Dzisiaj ostatni dzień mojego dwutygodniowego urlopu. Jutro do pracy, to znaczy, do całodziennych zanurzeń w wykonywanie zadań, a także – do całkowitego powrotu w życie wojny i życie w wojnie. Dwa tygodnie temu wyrwałam się z tego życia, pojechałam do własnego dziecka i spędziłam z nim jakiś absolutnie boski czas. Wybaczcie już takie porównania. Ale ja naprawdę nie wiem, czy bywa w słynnym raju w Niebie tak dobrze, jak bywa matce z dzieckiem podczas wojny po długiej rozłące w relatywnym dwutygodniowym pokoju? Tam, gdzie mój syn, także niebezpieczeństwo, ono jest całkiem blisko. I jeśli zapytacie, na co mam nadzieję, nie będę wiedziała, co odpowiedzieć. Chyba powiem: na cud. Przecież po wszystkim, co my wszyscy dowiadujemy się o „tworach” Rosjan z Ukraińcami, o zwierzęcych morderstwach i nie do pomyślenia torturach – znowu i znowu pytam siebie: a jak mi udało się przeżyć? Jak się stało, że mnie oni wypuścili, przecież byłam w ich morderczych łapach? Jak nie rozstrzelali w plecy za pieniądze czy po prostu tak? Jak oddali samochód, który zamierzali odebrać, i pozwolili pojechać w całości? Ktoś Wszechmogący zadbał o moje przetrwanie i życie, innego wyjaśnienia na razie nie mam. Zresztą, od tamtej pory szczerze boję się zginąć. Zbyt po rakietowym ostrzale supermarketu w Krzemieńczuku stało się do bólu strasznie o swoje życie. Jechałam rano w samochodzie do pracy i bałam się, żeby rakieta nie trafiła w drogę, którą jadę; siedziałam przy biurku i bałam się o rozbicie ściany z wielkim oknem za swoimi plecami, kładłam się spać i modliłam

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 9strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

o tym, żeby rano się obudzić… Właściwie nauczyłam się żyć z tym pragnieniem: przetrwać. W rzekomo bezpiecznym, chronionym, lecz mimo wszystko kruchym Kijowie. …Moje wynajmowane dwa maleńkie pokoiki w Irpieniu doczekały mnie, także nietknięte ani przez okupantów, ani przez szabrowników. Przez dwa miesiące ziały opuszczonymi, wybitymi oknami, w jednym z pokoi na sofę do spania runął sufit – najpewniej od fal uderzeniowych wybuchów. Ale wszystko inne ocalało i to widoczny cud, niewiarygodna, nierzeczywista prawda. Ja z Serhijem wszystko naprawiliśmy. Sami. Nie czekając na żadną pomoc od doświadczonych fachowców, bo jest ona potrzebna ludziom o znacznie większych stratach. I kiedy znów myślę: jak to się stało, że wszystkie moje ubrania, korale, zabawki syna i garderoba, ulubione drobiazgi męża do domu – wszystko doczekało nas, to w odpowiedzi znów słyszę od siebie samej: to nic innego jak cud. A ponadto – głęboko w duszy skrywam jedną myśl, podzielę się nią z wami: może to ziemia, w którą jestem tak zakorzeniona i w którą tak wrosłam, którą kocham aż do bólu i którą pod groźbą śmierci bałam się opuścić (byleby nie uciekać za granicę, byleby nie na obczyznę, byleby, jeśli już uciekać, to gdzieś w najodleglejsze ukraińskie zakątki – modlę się cały ten czas), może to ona, moja najdroższa i najmilsza na świecie ukraińska ziemia, tak odpłaca mi za moją wierność, że czyni cuda? Mama mówi: uwierz po tym wszystkim całym sercem w Boga. A ja wierzę mamie i jej modlitwom. Pewnie to one są wszechmocne. …Trzy tygodnie temu, w niedzielę, obudziwszy się o świcie w cichym Irpieniu, długo piłam na balkonie kawę, słuchałam ciszy i nie wierzyłam uszom. Potem, w ciągu dnia, położyłam się na sofie, patrzyłam na krzywy, pobielony sufit, z którego jeszcze niedawno ziała dziura, a teraz widniała bezcenna, bo choć niewprawna, to staranna praca Serhija, oglądałam starannie ułożone książki na półce, każdą z nich otarłam z kurzu (przez kilka weekendów umyłam i wytarłam z kurzu każdą „komórkę ciała” choć nie własnej, lecz umiłowanej chatki), włączyłam plazmę i zaczęłam oglądać jakiś stary hollywoodzki film. Leżąc wtedy, złapałam się na myśli, że boję się. Bałam się tej normalności. Potem doszłam do wniosku, że w rzeczywistości boję się nienormalności. Przecież cóż w tym takiego, to przecież zwykła niedziela, zwykły telewizor i zwykła sofa, ja po prostu leżę… i boję się: czy to prawda? Nie wiem także, czy normalne, czy już nienormalne jest moje pragnienie: przetrwać tę wojnę? Teraz (po tym wszystkim i w trakcie tego wszystkiego) normalne wydaje się nienormalnym. I odwrotnie. I przyjęłam to. Cóż, na razie dziękuję, że tak. Ściskam wszystkich swoich. Tak dawne... I tak stosowne... Bohdan TOMENCZUK Lata... Lata... Jak wojsko na postoju. I księżyc na niebie jak sygnałowa trąba w marszu... A ty stoisz nietkniętą dziewczynką, kłębkiem w gardle – wyrafinowaniem kształtów. Mnie w pochód... Mnie prowadzić weteranów, a ty, zdaje się, nawet nie modliłaś się w ślad... I tylko oczy jak sierpniowe śliwki, i tylko wspomnienie przez cały pochód... Wszystkiego było, tylko zdrady ani na jotę. I horyzonty w zakrwawionych bandażach, czas już wracać z pochodu. I wyrywać daty na krzyżach... Ale w ten pochód nie widać ochotników, takie żyta nad przepaścią w życiu... I tylko oczy... Te śliwkowe oczy... Takie sierpniowe... Prawdziwe... Dokładnie te... ...No cześć, niezapomniana dziewczynko. Oto moi zmęczeni strzelcy... I cicho-cicho tak wzdycha wojsko, kiedy całujesz mnie w zarost... Świat wiecznej Marii Ludmiła ŁYSENKO ...Na próżno było oczekiwać od siebie spadku stopnia szalonych emocji po otwarciu wystawy Marii Prijmaczenko w Muzeum Narodowym we Lwowie imienia Andrzeja Szeptyckiego – to już nieuleczalna diagnoza, ale z nią będę żyć długo i szczęśliwie... Tam, w pałacu wymodlonym świętą sztuką – swobodnie i wolno! – do jesieni zamieszkał zdumiewający świat prymaczenkowskich zwierząt fantastyczno-ludowych i niebywałych kwiatów, świat ukraińskich pieśni, bajek i przysłów. Zamieszkał – i zaczął przepełniać wszystko duchem dobra, piękna, prawdy i Maryjnej miłości – wycierpianej, czystej, jasnej i niegasnącej... Od pierwszej chwili otwarcia wystawy prymaczenkowskie postacie zaczęły zachowywać się dość niezależnie, śmiało konkurując z rarytasami naszej historii, bo one ...same są unikatami i rarytasami, znają swoją wartość, bo one też – chwała Ukrainie! Ktoś z bołotniańskich postaci poszedł poznać naszych sławnych hetmanów – jakby w drewlańskie chaszcze... Ktoś pokazywał się – postczarnobylskich (mądrych – z czterema głowami!), straszących wyobraźnię mędrców... Pod sufitem „kosmosu” ...zaczęły latać skrzydlate konie, pływać skrzydlate ryby... Ktoś ocierał obfite łzy na grobach naszych bohaterów, a inni wzlatywali do niebios od skrzydlatości najwyższego na świecie uczucia... Posłuchajcie mojej rady: koniecznie odwiedźcie wystawę bez żadnych komentarzy! Jeśli Prima – Krzywa Maria już od lat 30. przebiła się do świadomości najwybitniejszych autorytetów artystycznego Paryża, a potem triumfalnie przemaszerowała przez 60 krajów świata, to nasz ukraiński umysł z pewnością sprosta temu cudownemu światu! Zatrzymajcie się, pomyślcie, spróbujcie postawić się na miejscu tej piękności-kaleki na jednej nodze, przypomnijcie sobie o jej jedynej za długie życie miłości – i wszystko zrozumiecie! Prymaczenko – nie jakaś tam wieśniaczka, dawna kołchoźnica, naiwna malarka! Ona – geniusz ogólnoziemskiego piękna, mądrości i nieśmiertelności ducha ukraińskiego. Dokładnie tak, nie wątpcie! Raz zobaczywszy jej obrazy, ale poważnie zastanowiwszy się nad ich sensem, ucieszywszy się otwartą istotą, zasmuciwszy się kobiecym bólem – złem-szczęściem, gorzko rozpłakawszy się i otarłszy łzy. Nigdy jej nie zapomnicie... Wszędzie dostrzeżecie i rozpoznacie jej rękę. Smuga lwowskich wspomnień o pracy i spotkaniach na wystawie Marii Prymaczenko w jednym z najlepszych muzeów Ukrainy i Europy wciąż ogrzewa mi duszę. I jeszcze raz, i jeszcze raz dziękuję wam, znani i nieznani, ale drodzy, za współudział w świętej sprawie. Powiedziano mi, że wystawa już zarobiła 100 tys. hrywien dla Sił Zbrojnych Ukrainy! – to znamienne! Dziękuję, drodzy! A jeszcze serdecznie dziękuję za przyjęcie, pamięć, poruszającą wyobraźnię, miłość – od tego szczęścia czas jakby cofnął się i teraz pomoże mi żyć i pracować nad ukończeniem powieści o naszej genialnej malarce. Z pewnością jeszcze się spotkamy, szanowni państwo! Pokonamy dzikiego wroga, spróbujemy żyć na nowo – ciężko i szczęśliwie pracując, kochając się i ufając sobie nawzajem, dbając o kraj, tworząc go w swoich duszach i sztuce, ceniąc pokój, budując go każdego dnia i wszędzie, dążąc do pełni szczęścia, które ma być pierwotne i niezniszczal- Na wystawie z nim! Odkrywajcie dla siebie świat wiecznej Marii, bo front jej życia o ukraińską duszę, duch narodowy i jego korzeń – jeden z najważniejszych na drodze do naszego bliskiego zwycięstwa! Wbrew wszystkiemu kochajcie swój heroiczny czas i jego zwycięskich twórców na frontach i na tyłach szczerze, bezinteresownie, po synowsku gorąco i cicho, ale w każdej chwili konkretnie... Kochajcie! Szczególnie dziś, w dni ciężkich prób i tragicznych strat... Wiem, co mówię i czego nauczyłam się od geniusza Prijmaczenko: szczęście to nie tylko dar Boga, lecz dożywotnie odkrywanie wszystkiego, co żywe i istniejące. To dożywotnia płodność waszej żywej, pięknej, mądrej i silnej ukraińskiej duszy! Psalmy niezdradzonej woli Serhij Szelkowyj Jest Bóg i Słowo, Ojciec i Syn I matka, która oczami losu Niepokoi pamięć ze zdjęć W czasy, gdy Duch niepowstrzymanie płacze O krwi, która by nie na próżno Lała się... Wojowniku-młodzieńcze, Daruj, że ta drapieżna zima Wtargnęła w twoje młode lato... Wybacz, mój kraju, grzesznym dzieciom Za zgubne myto egoizmów, Za nieudolność Rad i zdrad... Nadchodzi sądny czas, By odpowiedzieć, Czy jesteśmy, czy nas nie ma, Wszyscy – i bojownicy, i gitarzyści, Wszyscy, którzy patrzyli w czyste niebo, Którzy żyli i oddychali nie na próżno... Na wojnie złapałam kopa – pragnienie życia, po prostu życia Tetiana CZORNOWOŁ To pragnienie pojawia się ostro i często. Tutaj tak bardzo docenia się życie! To, na co wcześniej nigdy bym nie zwróciła uwagi, – kochasz bez miary, zachwycasz się chwilami i odcieniami codzienności. Tyle pragnienia życia, prostych rzeczy. Na przykład trzecia w nocy, idę na rozpoznanie, łapię ze sobą kawę do samochodu. Pierwsze 10 km są prawie bezpieczne. Piję kawę w tym czasie z niezwykłą rozkoszą i rozluźnieniem kota przed skokiem. Tego nie da się wytłumaczyć. Żartujemy. Doceniasz każde usłyszane słowo od druhów broni. Te słowa szczerze ciepłe. Nieważne, kto co mówi – po prostu ciepło. Za oknem księżyc – cienki sierp. Coś wisi obok – nisko, co to? Bezzałogowiec? O nie, piękna Wenus! Cały kosmos z nami. Wieś, dokąd jedziemy, jest pod ostrzałem – między nią a wrogiem tylko rzeka – 15 metrów. Pod ostrzałem całą dobę. Podjechać samochodem – usłyszą. Lepiej pieszo... Idziemy, wokół, tam, gdzie nie wypalono kasetową amunicją – suche trawy. Południowe lato pod koniec lipca już nie buja farbami, jak w czerwcu, wszystko w ochrze, z kwiatów – ostropest. Ale jakie же te ostropesty są wspaniałe. Podziwiam. Wszystko przysypane pyłem, ale ten pył pachnie cynamonem... A z pagórka widać daleko, aż po kraniec świata – wąwozy, pola, pagórki, pasy leśne, a brzeg nieba płonie świtem. Szczególnie miło – wroga tu już nie ma, odbiliśmy go. Teraz tutaj jest bezpieczna widoczność. Teraz można popatrzeć, nasycić oczy. Step dopiero się budzi – cicho. Jaka cudowna cisza, „wyjść” nie ma. W ciemności pod drzewami cienie – podnoszą się krowy i powoli wchodzą w suchą trawę, łagodnie machając ogonami... Kajf. Za godzinę wszystko się zmienia, za nami już wita nas salwa: AGS, i działo 30, i moździerz. Wszystko nie w naszą stronę, walą na oślep, ale bardzo blisko. I chce się żyć jeszcze bardziej, choć nie widzisz nic ładnego, a nawet przeciwnie, leżysz w dole pełnym śmieci, i to ten dół, do którego... sikałam wiosną. Ale życie wydaje się takie piękne. I to dopiero piąta rano! I wierzcie mi, kiedy dzień zaczyna się od takiej miłości do życia i nikt nie ucierpiał – mija wspaniale... Jeden z wielu dobrych dni. Przypominam sobie swój mandat deputowanej i potem, po mandacie, kiedy nie było ani jednego dobrego dnia i tak często nie chciało się żyć. Tak dotkliwie i mocno nie chciało się żyć. I jak to było częste... Nie było mi po prostu ciężko, lecz nie do zniesienia. Kiedy wszyscy w kraju cię znają, rozpoznają i nienawidzą, a tę nienawiść czujesz na co dzień, ona tak przygniata i jest taka niesprawiedliwa... Kiedy, na przykład, wybierasz się z dziećmi na wypoczynek, a przy stoliku w kawiarni obowiązkowo przysiądzie się jakiś byk i zacznie cię przeklinać przy dzieciach. I wszyscy patrzą... I nie ma obok mężczyzny, który dałby temu w pysk, a ty sama nie możesz, bo obok już nagrywają „deputowaną”, żeby wrzucić do sieci, jaka to jesteś szalona... Ale to pół biedy, ta ogólna nienawiść. Gorsze, że jest niesprawiedliwa, że jest za dobre sprawy. Gorsze, że ty jesteś sama i przeciw nienawiści, i przeciw niesprawiedliwości. Ile samotności, kiedy tak bardzo potrzeba komuś oprzeć plecy! I tak lata za latami i nikogo, zupełnie nikogo obok, komu można by wypłakać się w ramię. I wtedy rozumiesz, że nie zdobędziesz zwykłego ludzkiego otoczenia i stosunku nigdy, bo wszyscy twoi kontakci się boją, ...żebyś nie pociągnęła się na dno... do sprawy karnej – zemsty, pod opłacone gównomety, ponieważ skutkiem oczerniania jest to, że stajesz się brudna dla wszystkich, nawet dla tych, którzy znają cię od dawna... Dlatego tak bardzo nie chciało mi się żyć. Tak często nie chciało mi się żyć... A teraz tak bardzo chcę. Nie trzeba, żeby było sprawiedliwie. Nie trzeba, żeby zło zostało ukarane. Nie trzeba nawet nikogo obok, kto zrozumie. Ta wojna stała się dla mnie nauką, że nawet przysypany kurzem oset to wielki sens życia. Całą niesprawiedliwość całego świata, niedoskonałość ludzkiej natury, prymitywne instynkty społeczeństwa, a nawet zdradę jestem gotowa wybaczyć życiu za jedną chwilę zachwytu ostem... Chcę żyć! I tak, to wspaniale – chcieć żyć!

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 10strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

niczym magiczny kod. Skrzypnie radio – “Przyjąłem. Trzymajcie się, chłopaki”. Reszty słów nie usłyszę. Bo znów nakrył nas “przychod”. Ożyje na pozycji stado stalowych słoni, Skieruje swe trąby w stronę naszych bied. I wejdzie w lufy z trzaskiem zaciśnięty boży gniew, Dla szybkiej dostawy – bez deklaracji i ceł. Nawet anioły zamarły na niebie – jak teatralna sala, Niebo też lubi sypać – śniegiem, gradem, deszczem. Doczekaliśmy się. Jakby pięść w wszechświat uderzyła salwa. Druga, trzecia, a potem jeszcze i jeszcze. A nad nami niebo pękło niczym okienna szyba, Aż ziemia podskoczyła i nieco zmienił się krajobraz. Śmierć siedziała na przedpiersiu. Już jej nie ma. Zmiotło. Lecz z zaciśniętych rąk wróciła do serca dusza. “Co tam, bracie? Odbiór? – Tak wszystko na plusie, bratan! Tak włożyliśmy, że w pył. I celów więcej nie ma!” Co ja jeszcze odpowiem? Kłaniam się wam, arta! Nie darmo was zwą bogami. Oj nie darmo... W przedmowie do zbioru Hliba Babicza “Wiersze i pieśni” (Kijów: Wydawnictwo “Biłka”, 2021, 240 s.) mowa o tym, że jego pierwszy dwujęzyczny zbiór poetycki jest szczery do bólu i potężny jak broń. “Kiedy pracują armaty, Muzy milczą” – to nie o twórczości Hliba. Jego szalone muzy krzyczą na głos, zagłuszając wybuchy, przenosząc każdego z pokojowego, cichego, sytego życia w czarno-biały świat wojny. A jeszcze one śpiewają głosem “Kozak System”, dopełniając muzyką przejmujące teksty. Dobrym Molfarem, Człowiekiem sumienia i czynu pozostaje w sercach wielu Ukraińców Hlib Babicz. Poeci, niestety, nie są wieczni. Ale wieczne są ich utwory, ich słowa prorocze i święte... Godne sprawy i godną kontynuację pozostawia po sobie na tej ziemi Hlib Babicz, jego marzenia i dążenia nadal niesie ludziom córeczka, poetka Darka Babicz, dla której strata ojca jest najbardziej bolesna i najcięższa: Już nie usłyszysz, jak ja tu czytam wiersze. Stoję na Majdanie. On jest wolny, Jak chciałeś. Wiem, że spośród wszystkich kolorowych światów Ty wybierzesz mój. Będziesz się za mnie modlić, Patrzeć na mnie z nieba. Już nie usłyszysz, Ależ mi trzeba, Tak trzeba, Żebyś pochwalił… Powiedział, że znów jestem dzielna, Że możesz być ze mnie dumny. Pośpij, oddaj swoją broń. Ona nie będzie ci potrzebna. Mnie w tym domu się nie śpi. Jest zbyt pusty i ciemny… Jeśli widzisz mnie z nieba, Powiedz, co mam robić? Mam pisać, kochać, Ale ty o tym nie usłyszysz, Ale ty nic nie powiesz… Tatusiu, będę silniejsza. Ale mi na razie ciężko. Darka Babicz Wojna trwa. A to znaczy, że każdy nabój i każdy wiersz się przyda! Wieczna pamięć Bohaterowi, Poecie, który trzyma wysokie i wolne niebo nad Ukrainą. Niezależnie od gęstości boju, Nie martw się – wszystko będzie, jak trzeba. Cokolwiek by się stało, wiesz, zawsze nad tobą Twoje dzieci utrzymają niebo. Przygotowała Iryna HOŁOWAJ

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 10strona oryginału ↗

Kiedy odchodzą Poeci Hlib Babicz – wojownik i poeta

Ukraińców poraziła wieść o śmierci obrońcy Ukrainy, aktywisty, wolontariusza, poety Hliba Babicza. Urodził się w Mikołajowie w 1969 roku. Ochotnik Sił Zbrojnych Ukrainy, w latach 2014–2019 brał udział w operacji antyterrorystycznej i operacji połączonych sił. Sześć rotacji. Debalcewe, kurhan Mohyła Hostra, Debalcewe, Zołote, Marjinka – Krasnohoriwka, Szyrokyne – Wodiane, Popasna – Zołote, Krymske – Triochizbenka. Wojskowy, aktywista organizacji społecznej „Sprawa Hromad”, poeta, autor piosenek, do 2019 roku chorąży 10. Oddzielnej Górsko-Szturmowej Brygady SZU. Przeszedł pięć lat wojny i sześć rotacji bojowych. Od początku pełnoskalowej wojny, od lutego 2022 roku – znów w szeregach SZU, w obronie Ukrainy. Człowiek nieobojętny, o wielkim sercu i poetyckiej duszy. W 2021 roku wydano zbiór poezji Hliba Babicza „Wiersze i piosenki”, ukazał się on nakładem wydawnictwa „Biłka”. Ponadto Hlib Babicz napisał teksty do piosenek, które wykonuje znany zespół Kozak System. Wśród nich – „Podaj broń mi, bracie”, „Molfar”. Stały się one bardzo popularne. Oto jak boleśnie i szczerze o stracie przyjaciela wypowiada się solista zespołu Kozak System Iwan Lenio: „Drogi mój Przyjacielu. Drogi mój, uparty i dobry Przyjacielu. Przyszedłeś na ten świat jak jasny Anioł. Przy tobie zawsze było ciepło i z energią. Zawsze marzyłeś i działałeś. Wiedziałeś, czego chcesz, i byłeś przekonujący w swojej racji. Byłeś unikalnym połączeniem prawdziwego wojownika i prawdziwego poety. Napisaliśmy z tobą „Podaj broń”, „Siła i broń”, „Dość smutnych piosenek”, „Wolność jak miłość”, „Molfar”, „Ci, którzy trzymają niebo nad Bożym Narodzeniem”. Została nam jedna piosenka, którą mieliśmy wydać dosłownie na dniach – „Nie porzuć”. Nigdy bym nie pomyślał, że właśnie ona stanie się pożegnalną w naszym wspólnym życiu...”. Słowa i piosenka „Molfar” stały się dla Hliba Babicza symboliczne i prorocze. Pozostały ciekawe wspomnienia samego autora: „Molfar” pojawił się w jeden dzień. Nagle. Nie pytając nawet mnie – czy chcę tego ciężaru? W przeddzień była szczególna wizyta KOZAK SYSTEM na froncie. Kręciliśmy teledysk do naszej wspólnej piosenki „Podaj broń”. Zdjęcia odbywały się prosto na linii frontu. Kręciliśmy uczciwy frontowy teledysk. Dlatego brali w nim udział także żołnierze z mojej 10. górsko-szturmowej brygady. W przeddzień „Kozacy” dali polowy koncert dla chłopaków i dziewczyn. Prosto w betonowym pomieszczeniu schronu, prawie bez aparatury – na żywo. I naturalnie było dużo rozmów z ludźmi, którzy przed chwilą wrócili z pierwszej linii, posłuchali koncertu, pośpiewali razem – i poszli z powrotem na wojnę. Tego samego wieczoru, następnego ranka i w trakcie zdjęć sypały się na mnie dziesiątki pytań. Kozacy zawsze brali blisko do serca i wojnę o wolność (cała ich twórczość zrodzona jest z Wolności), i los tych, którzy walczą za Ukrainę. Ale po tak intensywnym kontakcie chcieli wniknąć, poczuć i zrozumieć o wiele więcej. Opowiadałem. Odpowiadałem na pytania. W tym także na pytania dotyczące relacji ze śmiercią na wojnie. Wspominałem poległych towarzyszy broni. Rozmawialiśmy o tym, na ile nasze społeczeństwo ceni ryzyko i ofiarę swoich żołnierzy. Rozmawialiśmy o pamięci. O szczerości. O współczuciu. O wielu rzeczach. Rano odwiozłem ich do Kramatorska i posadziłem w pociąg do Kijowa. I w drodze powrotnej do Popasnej zaczęły mi przychodzić muzyka i słowa Molfara. Molfar przyszedł od razu. Jako całość, idea i forma. Chyba wpłynęły na to nasze rozmowy w przeddzień. Molfar – to nasze sumienie, pamięć, szczery smutek i zrozumienie sensu wojny o swój kraj i Wolność. To wszystko – o tych, którzy płacą maksymalną cenę za wspólne dobro. I mistyczna zdolność do poświęcenia. Poświęć siebie – by dać żyć innym. Właśnie tacy ludzie bronią Ukrainy. Molfar – to pragnienie zachowania najlepszych. I ból z tego powodu, że często bywa to niemożliwe. I zamiar zachowania choćby pamięci o nich. Jasnej i długiej. I wdzięczność. Kiedy dojechałem do Popasnej – już wiedziałem, jak będzie brzmiała piosenka. Jaka będzie muzyka. I jakie emocje będą w głosie i wykonaniu Iwana Lenio. Dokładniej, przeczuwałem. Ponieważ piosenka tworzona była właśnie dla KOZAK SYSTEM. Czułem, że lepiej od nich nikt nie przekaże tego, co zmusiło mnie do napisania tej piosenki. To było jak przeczucie cudu. I cud się wydarzył. Po kilku dniach przyjechałem na krótką delegację z frontu do Kijowa. Przyszedłem na próbę, włączyłem mikrofon i zaśpiewałem Molfara. Po prostu tak, bez żadnego akompaniamentu. Najpierw było kilka minut całkowitej ciszy. A potem wzięli instrumenty i zaczęli grać. A Iwan – śpiewać. Właśnie tak, jak sobie wyobrażałem. Bez ani jednego słowa z mojej strony „jak trzeba”... A Iwan nie po prostu śpiewał – on stawał się Molfarem. Od samego pierwszego wykonania on nie śpiewał – przeżywał piosenkę. Jemu dostawało się najbardziej. Mówił – Molfar za jedno wykonanie wyciska ze mnie więcej sił i emocji niż dwugodzinny koncert. Ale śpiewał znowu i znowu. Piosenka narodziła się w jeden dzień. Właśnie w takiej formie, w jakiej usłyszą ją teraz. Ale mistyka na tym się nie skończyła. Minęły cztery lata. Ale piosenka nijak nie mogła dotrzeć do słuchaczy. Z różnych powodów. Głównie – nie układało się z tymi, którzy nakręciliby do piosenki maksymalnie odpowiednie wideo. Jakby Molfar trzymał ją do głównego czasu. Kiedy zaczęła się pełnoskalowa inwazja, zrozumieliśmy – dlaczego. Bo wszystko zaostrzyło się dziesiątki, setki, tysiące razy. Bo śmierć zbiera najhojniejsze żniwo od ostatnich osiemdziesięciu lat. Bo uświadomienie sobie tego, że stoimy na progu zniszczenia – zmieniło czyn w sposób życia całej armii i całego Narodu. Jest potrzebna właśnie teraz. I jakże szkoda, że to „teraz” jednak nadeszło...”. Niepowtarzalny talent miał poeta Hlib Babicz. Jego obolałe słowa kiełkują niewiarygodną energią, miłością do Ukrainy. *** Nie skłoniwszy w pokorze kolan, Nie poddawszy się kłamstwu i przekleństwom, Uśmiecha się do Boga moja Ukraina – W kamuflażowym stroju madonna. Niezależna od śmierci i strachu, Mimo bólu kajdan i niewoli, Ty wysłana, nawet przez katów na szafot, Królową wchodzisz na tron. Twoje serce – miłość i nadzieja, A dusza i przestworza – bezkresne. Ty nauczyłaś dzieci walczyć o marzenie, Niezależnie od liczby wrogów. Ty nauczyłaś – po co my, i kim jesteśmy. Żeby trzymać się nawet w oblężeniu. Ty wezwałaś iść niezależnie od zmęczenia, Po prostej i cierniowej drodze. Ty jak pieśń śpiewasz wolność, Kołysankę – świętą i wzruszającą. Ty źródlaną, żywą, nieskażoną wodę – Nam z dłoni dajesz ostrożnie. Niezależnie od gęstości boju, Nie martw się – wszystko będzie jak trzeba. Cokolwiek się stanie, wiesz, zawsze nad tobą Twoje dzieci utrzymają niebo. Ja świt w polu spotkam, I zobaczę, przez poranek bezdenny, Bóg za rękę prowadzi Ukrainę – Kamuflażową, szczęśliwą madonnę. 2018 *** Widziałeś łzy pszenic? Ich jęk, niby rodzącej, Świętą hosannę u krzyży I bujne ziele... martwe ziele... Czy słyszałeś dziś krzyk puszczyka? Co kołysał ostatnią Modlitwę spragnioną od miecza, Omdlałą o świcie. Widziałeś wyszywany ręcznik, Rozpięty dziś na wiśni? Bohaterskie oblicze... Pańskie oblicze, Święte w świecie grzesznym... Czy widziałeś łzy pszenic?.. Czy słyszałeś dziś krzyk puszczyka?.. Ręcznik dotykał krzyży, Rozpięty od miecza... Leciał do nieba krzyk puszczyka... *** Kiedy śmierć przysiądzie na przedpiersiu, zapyta – “No co tu ty?” Kiedy nas, jak ciasto, miesi ognisty wał, Nie będę szarpać Boga – wyjdę na kanał arty. Piechota z artą i Bogiem – zawsze ma bezpośredni kanał. Zagłuszając krzykiem w radiostacji chrapliwy głos wojny, podyktuję czarodziejskie cyfry,

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 11strona oryginału ↗

Symbol obywatelskiej odporności i bojowej odwagi. W rocznicę śmierci Iryny Kalynec

Halyna RAJBEDIUK, profesorka, laureatka nagrody im. Iryny Kalynec, m. Izmaił Oto jedność w słowie i we krwi, oto jedność, o którą prosimy dziś! Nie prosimy, Boże, o wieczną miłość, lecz o jedność, która jest silniejsza od śmierci... Iryna Kalynec Powszechnie znana myślicielka, aktywna uczestniczka oporu wobec totalitarnych reżimów i ideologii nazistowskiej, Hannah Arendt pisała, że „nawet w najciemniejszych czasach mamy prawo spodziewać się choćby jakiegoś promyka”, i że są na ziemi tacy ludzie, którzy swoim życiem i pracą w każdych okolicznościach są w stanie rozpalić owo „migotliwe i nierzadko słabe światło”, którym opromieniają wyznaczony im na ziemi czas. Wśród takich niezłomnych osobowości, pasjonatów naszego narodu, zdolnych w skomplikowanych okolicznościach „ukraińskiej bezczasowości” (I. Dziuba) Słowem i Czynem uświęcać jego duchowy postęp, wyróżnia się postać Iryny Kalynec – płomiennej Ukrainki, Bohaterki świata, dysydentki-obrończyni praw człowieka, wieloletniej więźniarki komunistyczno-moskiewskich obozów politycznych (1972–1981), autorki głęboko lirycznej poezji, artystycznie doskonałej prozy, cennych utworów dla dzieci, rzetelnych prac naukowych i pasjonującej publicystki, energicznej i niestrudzonej działaczki społecznej na polu budowania państwowości. Ona „godnie przeszła swoją życiową drogę i pozostawiła żyjący dla przyszłości wzór uczciwej służby matce-Ukrainie”. „Nieprzezwyciężone dążenie do wolności, poczucie wysokiej patriotycznej odpowiedzialności, społeczno-politycznej i chrześcijańskiej godności, aktywna postawa życiowa niewątpliwie dają podstawy, by mówić o Irynie Kalynec właśnie w kontekście plejady wybitnych Ukrainek, a dokładnie w sensie owej świętej przysięgi „Sama wyjdę przeciw burzy / I stanę – zmierzę siłę!” [znane wiersze Łesi Ukrainki z jej wiersza „W czarną chmurę zebrała się moja tęsknota”. – H. R.]”. Biografia Iryny Kalynec – jasny przykład rzadkiego podwyższonego poświęcenia i stoicyzmu w walce o prawo ukraińskiego narodu do posiadania własnego państwa, języka i kultury, edukacji i nauki, oddychania własnym powietrzem, budowania rodzinnego domu, dokonywania samodzielnego wyboru we wszystkich sferach narodowego bytu. „Opętana duchem nieugiętości” (L. Senyk), była ona człowiekiem godności i honoru, który nie tylko literacko, ale i biograficznie ukazał „wzór narodowej postawy i wielkiego narodowego serca” (te słowa Je. Małaniuka o H. Czuprynce w pełni można odnieść także do Iryny Kalynec). Wszechprzenikliwy i wszechogarniający fenomen jej gorącej działalności życiowej i różnorodnej twórczości wyznaczył głębokie refleksje nad ideą narodową oraz wielostronną praktyczną realizację egzystencjalnych problemów ukraińskiego narodu, które „angażują nie tylko intelekt, lecz całą ludzką istotę, a więc są niezbędne dla bytu wspólnoty narodowej w całej jej wartościowo postrzeganej przez człowieka konkretności”. „Z perspektywy dzisiejszego dnia pojawia się wrażenie, że Iryna Kałynec jakby pracowała dla historii i dla własnego miejsca w niej – zauważa M. Osadczy we wstępie do książki wierszy „Ślub z piołunem” (2012). – Lecz przez długie lata, osobiście kontaktując się z poetką, przestrzegamy przed takim domysłem. Każdy krok, każda chwila, każda sytuacja życiowa dla Iryny Kałynec „aż po brzegi” są wypełnione bezwarunkową odpowiedzialnością obywatelską i osobistą za los pojedynczego człowieka i Ukrainy w ogóle jako najważniejszej wartości życia”. Iryna Kałynec jest dość znaną osobistością, dlatego przypominanie kamieni milowych jej życiowej i twórczej drogi chyba nie jest potrzebne. Warto jednak przypomnieć choćby w zarysie najważniejsze z nich, aby zrozumieć, dlaczego dla Ukraińców jej postać stała się „symbolem obywatelskiej stałości i bojowniczej męstwa” (M. Marynowycz). Jak wiadomo, należała ona do tych pasjonatów-inakomyślnych (Iwan Hel, Mychajło Horyń, Ihor Kałynec, Stefanija Szabatura i inni), którzy we Lwowie w latach 60. kształtowali narodowo zorientowane środowisko intelektualne i kulturalno-artystyczne. Z nadejściem okresu prześladowań ukraińskiej przestrzeni wolności jednoznacznie przyjęła postawę przeciwstawienia się reżimowi: otwarcie wystąpiła w obronie aresztowanego historyka Walentyna Moroza, wspólnie z Wiaczesławem Czornowołem zainicjowała „Komitet obrony N. Strokatej” w odpowiedzi na aresztowanie 6 grudnia 1971 roku żony znanego długoletniego więźnia politycznego S. Karawanskiego. Mimo groźnych, licznych ostrzeżeń organów karnych nie przerywała też twórczości literackiej, wówczas oficjalnie uznanej za „nieblagonadiezną”. Jej przenikliwe wiersze, jak i ostre radykalne wystąpienia przeciwko narodowej destrukcji, zostały zakwalifikowane według artykułu 62.1 Kodeksu karnego Ukrainy jako „przestępstwo państwowe”. Tu stosowne jest przytoczenie jednego z fragmentów aktu oskarżenia (10.07.1972): „Kałynec I. O. w celu propagowania antysowieckich nacjonalistycznych idei napisała znaczną liczbę wierszy, które przesiąknięte są antysowiecką nacjonalistyczną ideologią […] wezwaniami do walki o „odrodzenie” Ukrainy”. Okrutny wyrok (6 lat obozu surowego reżimu i 3 lata zesłania) nie złamał patriotycznego ducha ani mocnych przekonań Iryny Kałynec – ani podczas procesów sądowo-śledczych, ani w okresie niewoli. Jej stałość i bojownicza męstwo zasługują na podziw i głęboki szacunek. Znany obrońca praw człowieka M. Marynowycz w wywiadzie dla gazety „Chrystyjanśkyj hołos” (2012) w tej sprawie stwierdził: „Jeśli wśród mężczyzn-więźniów politycznych „generałem zeków” był Wiaczesław Czornowił, to wśród kobiet-więźniarek politycznych takim generałem, ośmielę się przypuszczać, była Iryna Kałynec. Nie sposób wyliczyć protestów, do których uciekała się za czasów swojego uwięzienia; liczne były również karcery, którymi karano ją za prawdomówność i wolnościowość”. W warunkach niewoli dojrzewało obywatelskie i twórcze „prostowanie się” (za W. Stusem) Iryny Kało- ...wzmacniało się jej nacjocentryczne „Ja”, umacniała się mocna wiara w to, że „jeszcze nie skończyło się twoje życie [...] Bo jeszcze czeka na ciebie Ukraina”. Wszystkie życiowe próby postrzegała nie jako nieszczęście, cios losu, lecz przeciwnie, jako dar losu, namaszczenie Boże, jako krzyż, wzięty na siebie świadomie i dobrowolnie niesiony krwawą, lecz radosną drogą na Golgotę”. Symbolem nadchodzącego, dla którego trzeba było ponosić ofiary życia, w liryce niewoli tej poetki występuje dominujący obraz świecy (świecznika) jako znak utwierdzenia idei wieczności, jedności z rodzinną ziemią, z „promyczkiem nieba Ukrainy”, z Wszechwyższym: „I ten świecznik jeszcze zajaśnieje znowu, / gdy wezwie płomieniem, jak słowem, / by wrócić na tę ziemię z powrotem, / by z rodzinnego progu poświęcić / twą drogę ku niej i na sąd przed Bogiem”. Lata niewoli nie przyćmiły blasku narodowej duszy ani nie obniżyły wysokiego napięcia bezkompromisowego słowa i aktywnego czynu Iriny Kalynets. Do poezji już nie wracała, przekierowując skuteczny patriotyzm i pasjonarną mobilność w nurt praktycznej działalności. Bardzo ważna i niezastąpiona z tego punktu widzenia jest jej owocna i rezultatywna praca w płaszczyźnie humanitarnej i w dziedzinie budowy państwa. Świadczy o tym skuteczna praca w Radzie Najwyższej pierwszej kadencji jako przewodniczącej podkomisji ds. oświaty i nauki oraz członkini grupy deputowanych „Niezależność” (przewodniczący – L. Łuk’janenko), liczne otwarte listy-apele do różnych instancji i osób urzędowych, publiczne wystąpienia w sprawach narodowych. W obronie stanowisk chroniących naród Iryna Kalynets zawsze była konsekwentna, nieustępliwa i bezkompromisowa. Zbójecki napad znienawidzonych moskali na naszą ziemię „obnażył” wiele jej przewidywań i ostrzeżeń. Tak więc demaskowała wrogą misję moskiewskiego patriarchatu na Ukrainie, z gniewem potępiała „szatańską destrukcję” przez jego popleczników duchowej przestrzeni Ukraińców: „Oni zaś ze swych ambon błogosławili zabójców i złodziei, oni wielbili bluźnierców i milczeli wobec kłamstwa, oni ubrali kosztowne ornaty dla własnej korzyści [...] Oczy ich nie widzą wzniesionych wysoko tablic Pańskich...”. (Jak przejrzysta aluzja do dnia dzisiejszego!). Te przepojone nienawiścią do wroga słowa z jej „TRENU na tysiąclecie chrztu Ukrainy”, datowanego na 1988 rok, dźwięcznie rezonują w naszej dzisiejszej konfrontacji z rosyjskim okupantem, gdy „nieszczęśni w nędzy ducha swego” i w „pogardzie dla Ducha Świętego” moskale w kapłańskich sutannach błogosławią swoich parafian na okrutne mordy na Ukraińcach. Dla Iriny Kalynets, prawdziwej patriotki i zawodowej filolożki, szczególnie istotne było zagadnienie upaństwowienia i pełnego zastosowania języka ukraińskiego we wszystkich sferach jako kluczowego kodu narodowo-duchowej tożsamości narodu. Dlatego jej żądania dotyczące powszechnej derusyfikacji były stanowcze, a wystąpienia przeciwko totalnemu rusyfikowaniu przestrzeni ukraińskiej – systematyczne i uzasadnione. Poświęcając wiele sił sprawie reformowania systemu oświaty na Ukrainie, akcentowała potrzebę zamknięcia rosyjskich szkół, podkreślając, że „sponsoruje je wroga nam państwo – rosja”. Już we wczesnym wierszu „Czyhyryn” (cykl „Doroszenko”) poetka pogardliwie i sarkastycznie, w stylu inwektyw Szewczenki, mówiła o moskwie jako o „obłudnej, fałszywej, przegniłej, / bezwstydnej jak nierządnica”. Światopoglądowym ośrodkiem jej aktywnej działalności była idea duchowej państwowości Ukrainy jako świętości – osobistej i ogólnonarodowej. W wywiadzie dla gazety „Postup” (z 28 maja 2006 roku) wypowiedziała się na ten temat: „Kiedy życie zmierza ku schyłkowi, raczej pytasz: czy choć niektóre z twoich idealnych marzeń się spełniły? Ukraina. Niepodległość… Odkąd pamiętam, ogłoszenie niepodległości wyobrażałam sobie wypełnione dzwonami wszystkich cerkwi. I Ukraina – jak niebiańskie miasto…”. Według jej przekonań Ukraina stanie się potężnym państwem wtedy, gdy „wreszcie naród ukraiński stanie się pełnoprawnym gospodarzem na swojej ziemi i będzie określał charakter ukraińskiego państwa”. A zbudować je mogą „jedynie świadomi Ukraińcy, którzy będą się wyzwalać z niewolniczej psychologii niższości, którzy będą uświadamiać sobie swoją tożsamość, znać swoją historię, szanować swój język, kulturę, tradycje, gdy do małorusów powróci narodowa godność i duma”. W artykule „Bo sławę już mamy i niesławę” wyraźnie nakreślono te kluczowe priorytety, na których miałaby się opierać koncepcja państwowości: 1) duchowe, moralne i fizyczne zdrowie narodu; 2) oświata; 3) obrona”. Znaczeniowa interpretacja różnych poziomów narodowego sensu bytu przenika cały dorobek Iriny Kalynets, większość którego przedstawia uporządkowana przez Ihora Kalynca ośmiotomowa edycja, która ukazała się w lwowskim wydawnictwie „SPOLOM” w latach 2012–2014. Rok później pojawił się dodatkowy tom „Motyle nad grobem”, do którego weszły niezamieszczone w poprzednich książkach utwory artystyczno-publicystyczne oraz pamiętnikarstwo. Lektura i przemyślenie materiałów zawartych w tym wydaniu przekonuje, że miejsce i rola Iriny Kalynets w duchowym rozwoju narodu ukraińskiego ma tę energetyczną wagę, którą w pewnym stopniu można uznać także za strategiczną – ze względu na artystyczną wizjonerskość i spójny, zrealizowany w praktyce program (filozoficzno-estetyczny, kulturologiczny, religijny i państwowotwórczy). Swoją myślową energię, sens życia i twórczości we wszystkich okresach życia (więzienny, niewolniczy i postzesłańczy) kierowała na utwierdzanie wysokości i niezniszczalności ducha narodowego, ukazując biografię wolitywnej Ukrainki o ideałach chrześcijańskich cnót. ...W tym roku mija dziesięć lat, odkąd Iriny Kalynets nie ma wśród nas na ziemskim świecie. 31 lipca 2012 roku jej życiowy krąg się zamknął, ale „krąg ducha trwa i nie ma końca”, przemawiając do nas, żyjących, „błyskiem słowa” jej testamentów: „Uczmy się bronić swoich ideałów”; „Nie czcijmy obcych bożków”; „Siejcie ziemię swoją i strzeżcie jej darów”; „Chwałę oddajcie Bogu naszemu”; „Nie idźcie za większością na zło i nie odstępujcie od prawdy”; „...nie bądźcie jak naród, który stracił rozum i żyje bez sensu!”. Obecność postaci Iriny Kalynets w dzisiejszej przestrzeni Ukrainy jest nie tylko oczywista i potrzebna, ale wydaje się także konieczna. Ta wielka ważność jest w dużej mierze uwarunkowana tym, że każda rozmowa o niej zazwyczaj wykracza daleko poza granice literatury czy biografii dysydentki, co jest widoczną rozwiązką tajemnicy fenomenu tej wyjątkowej pasjonarnej osobowości, jednej z kluczowych postaci narodowego życia duchowego ostatnich dziesięciu lat. Ona „zostawiła nam pamięć o mężności i niezłomności, a także – swoją twórczość” (Zvenysława Kalynets-Mamczur). Na grobie „bereginii naszego ducha” (L. Kijanowska) wyryto wers z jej wiersza „Graffiti Sofijskie”: „W dzień zmartwychwstania przyjdę...”. Dziś ta pora nadeszła. Z niesłychaną siłą hartuje się stalowa moc i niezwyciężona siła narodu, a wraz z nią zmartwychwstaje Słowo wielkiej Ukrainki – namiętne wezwanie do „jedności, silniejszej niż śmierć” w walce z znienawidzonym okupantem: „W imię wolności i synów / niechaj prowadzi nas czysty gniew!”. W artykule „Wybór”, opublikowanym na łamach „Wieczornego Kijowa” jeszcze w marcu 1994 roku, Iryna Kalynets pisała: „To, że Ukraina przetrwała w wirze tysiącleci, zachowała swoją mentalność (choć dziś jeszcze nie masowo wyrażoną), stworzyła wysoko duchową ideologię państwa narodowego – jest dla nas nadzieją”. I ten wybór staje się dziś realną potrzebą nie tylko narodu ukraińskiego, ale i całego ładu światowego.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 12strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

kiedy dziesiątki tysięcy ojców i matek, wdów i sierot gorzko opłakują najdroższych – zabitych i okaleczonych obrońców Ojczyzny, – i dzisiaj mój duchowo zamrożony, moralnie skamieniały Perejasław „inspiruje” putinowskie ludojady do niekończącej się wojny przeciwko Ukrainie!!!” Chodzi o „wielkie dzieła architektoniczne”, które jeszcze niedawno straszyły na licznych placach miasta. Na dzień dzisiejszy te pomniki naszej narodowej hańby zostały częściowo zburzone… A wzniesiono je „na cześć” 300-lecia zjednoczenia Ukrainy z Rosją. A czy powstanie w Perejasławiu pomnik Włodzimierza Monomacha – najwybitniejszej postaci spośród wszystkich, którzy tam kniaziowali? I jak tu nie wspomnieć o fakcie: jeszcze w 2002 roku w gazecie „Słowo Proświty” Iwan Szpytal cytował słowa rosyjskiego historyka W. Sołowjowa: „duchowy rozwój Rosji jest zahamowany i głęboko okaleczony”. Już wtedy autor głęboko patriotycznych artykułów zwracał się do nas: „Ukraińcu! Mam nadzieję…, że nawet temu, kto wygrzewa się w najdalszym kącie ukraińskiego suwerennego pieca, powinno być zrozumiałe, że tylko czeczeńska krew powstrzymuje Moskwę od pokusy zawrócenia swojego czołgowo-transporterowego taboru z Kaukazu na Ukrainę”. W podstawy architektury ludowej – w szczególności chaty – kładziono fundamenty z mocnego drewna – dębu. Tak praktykowano od wieków w leśno-stepowej Ukrainie, oczywiście także na Perejasławszczyźnie. Iwan Szpytal również nie narusza tradycji budowlanych, kiedy przystępuje do „zabudowy” tego czy innego słownego obiektu – w fundamenty swojego dzieła kładzie mocne, wypróbowane przez czas słowo Szewczenki. Ono prawie zawsze stoi na początku autorskiej opowieści jako drogowskaz, aby czytelnikowi było łatwiej trafić na swoją ukraińską drogę, nie błądzić manowcami, natykając się na orienty „czerwonych akademików”, którzy mogą skierować Ukraińca na „magistrale wielkoruskiej historii”. ...Przerzucono, przeczytano, doprecyzowano setki wieloletnich publikacji, którymi obfitowały strony zagranicznych i krajowych rosyjskojęzycznych antyukraińskich wydań – złych, kłamliwych, sprzedajnych. Wydaje się, że dla jednego człowieka taki ogrom pracy jest nie do udźwignięcia. Ale co począć, kiedy trzeba, jak to mówiono, ciągnąć ukraiński pług. W każdym utworze trzyksięgi Szpytala „Ukraina przed Bogiem i przed światem”, jak i w każdym kwiecie jabłoni, odgaduje się twórczy zawiązek owocu. W naszym zaś słownym wyrażeniu ten owoc nazywa się Ukraińską Ideą Narodową. Studenci pierwszego roku: Wasyl Czechun, Iwan Szpytal, Petro Sawczenko, Borys Bielakow-Bielski, Mykoła Riabyj (?), Mykoła Som. Kijów, pierwsze dni września 1952 r.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 12strona oryginału ↗

Kozak pułku perejasławskiego Zamiast nekrologu

Petro ZASENKO 13 maja 2022 roku w 91. roku życia w nieodgadnioną wieczność odszedł wspaniały, niezapomniany Człowiek – Iwan Hryhorowycz Szpytal. Praca, Honor i Godność tej osobowości są warte głębokiego szacunku. W czasie pobytu na ziemi w przepełnionej bólem duszy pisarza, dziennikarza, poety żyła brzemienna w skutki Ukraina, w szczególności bliska mu Perejasławszczyzna, która drżała na pełnej niepokoju drodze do zrozumienia Prawdy Historii oraz potępienia niesprawiedliwości i ciężkich zniewag dla Ukrainy. Iwan Szpytal urodził się w 1931 roku w słynnej wsi Wjunyszcze, którą Taras Szewczenko nazywał „ziemskim rajem”. W młodym wieku w chacie pod wiejską strzechą przyszły pisarz w pełni doświadczył „stalinowskiego szczęśliwego dzieciństwa”: przyszło mu przeżyć śmiertelny głód w latach 1932–1933, a później także głód w latach 1946–1947. W tułaczce przeżyto również ciężkie czasy II wojny światowej w latach 1939–1945. Po ukończeniu wiejskiej szkoły we Wjunyszczach w 1952 roku Iwan Szpytal wstąpił na wydział filologiczny (oddział dziennikarstwa) Kijowskiego Uniwersytetu Państwowego im. T. H. Szewczenki. Dwa lata później wspomniany oddział nabierze siły naukowej i uformuje się w osobny wydział dziennikarstwa. Działo się to po śmierci tyrana Stalina i w środowisku uniwersyteckim już wtedy niewidocznie unosił się duch przyszłego pokolenia szistdesiatnykiw. Odnosi się wrażenie, że synowie i córki rodziców-kołchoźników przebili się do stołecznego uniwersytetu, jakby przestrzegali kalendarza rolniczego – rozpoczynali kampanię siewną na duchowej ukraińskiej niwie w czasie ocieplenia, a mianowicie w „chruszczowowskiej odwilży”. Mawiał przecież Hryhir Tiutiunnyk: „Literaturze, jak chlebowi i jabłku, pogody potrzeba”. W środowisku uniwersyteckim, w obecności tak profesjonalnie porządnych i moralno-etycznych osobowości, jak Arsen Ołeksijowycz Iszczuk – dziekan wydziału filologicznego, Matwij Mychajłowycz Szestopał – dziekan wydziału dziennikarstwa, formowało się wyraźnie indywidualne środowisko dziennikarsko-literackie – utalentowane, z jasno określoną świadomością narodową. Członkowie tej ciekawej studenckiej rodziny staną się duchową ozdobą narodu: Wasyl Symonenko, Wiktor Blyzneć, Tamara Kołomijec, Borys Olijnyk, Wasyl Didenko, Mykoła Som, Anatol Perepadia, Wasyl Kostiuk, Borys Rohoza, Wołodymyr Kryżaniwski… Wśród tego zbiorowego towarzystwa Iwan Szpytal nabierał twórczego doświadczenia, wsłuchiwał się w ojczyste słowo, myślami zapuszczał korzenie w głębiny ludowego czarnoziemnego losu. Po studiach na uniwersytecie pracował jako gazeciarz, w szczególności w gazecie „Weczirnij Kyjiw”, kiedy to na ten drukowany organ prenumeratorzy ustawiali się w długich kolejkach. Później pracował jako redaktor naukowy w roczniku „Nauka i kultura. Ukraina”. Obok pracy organizacyjnej i redaktorskiej Iwan Szpytal występował jako dziennikarz-reportażysta, głęboko naświetlając na łamach wydania historyczne badania nad życiem naukowym, artystycznym, pisarskim i teatralnym Ukrainy. Swoje korespondencje podpisywał pseudonimem – „Iwan Perejasławski”. Poczucie przywiązania, miłości do tego, co ojczyste, nigdy nie wywietrzało z jego duszy. Oto jak pisał: „Według opinii współczesnych perejasławskich historyków (a ja z tą myślą przeżyłem całe życie), nie ma tu żadnego przypadku. Taras wybrał Perejasławszczyznę jako swoje Duchowe Wzgórze z wysokiego polecenia Pańskiego. Aby uratować, wyrwać Ukrainę z »carskiej niewoli«, Szewczenko musiał pojawić się właśnie w Perejasławiu, gdzie w 1654 roku doszło do pierwszej zniewagi wobec Ukrainy Kozackiej”. Iwan Szpytal wchodził do literatury, jak wchodzi się do świątyni – bez hałasu, głęboko uświadamiając sobie i odczuwając duchową obecność wielkich męczenników, mistrzów Słowa. Zatem Szewczenkowski Perejasław i wieś Wjunyszcze – to miejsce budziciela świadomości narodowej Ukraińców. We Wjunyszczach tylko w grudniu 1845 roku Taras Szewczenko napisał najwybitniejsze dzieła: poemat „I martwym, i żywym, i nienarodzonym rodakom moim na Ukrainie i nie na Ukrainie moje przyjacielskie posłanie”, poezję „Chołodnyj Jar”, „Psalmy Dawidowe”, „Małej Mariannie”, „Mijają dni, mijają noce…”, „Trzy lata”. W 1975 roku dokonano drugiej, nie mniej ciężkiej zniewagi przy budowie Kaniowskiej Elektrowni Wodnej – wtedy Wjunyszcze wraz z okolicznymi wsiami (z historycznymi kozackimi cmentarzami) zostało zatopione wodą. Opowiadano: jeszcze długo na miejscu pochówków przed wschodem słońca szumiały wody, jakby słychać było czyjś oddech… W duszy pisarza Iwana Szpytala na całe jego ostatnie życie pozostała niewysłowiona tęsknota. Zanotował: »Ostatnie wjunyszczanki Paraskowija Matwijiwna Bojko oraz jej córka Marija z chat« z marnym dobytkiem i niezawodną krówką z naddnieprzańskiej łąki przenieśli się do Cybli – nowej wsi, stworzonej przez radzieckiego geniusza na wysokim wzgórzu, gdzie od wieków nikt nie mieszkał, chyba że dziesiątki wiatraków wymachiwały skrzydłami”. Nieliczna rodzina Szpytalów również przeniosła się do Cybli. “Tylko w strefie Kaniowskiego zbiornika (obecnie, uważaj, zbiornika gnilnego) wycięto ponad 64 tysiące hektarów lasu. Pamiętacie, u Szewczenki: Pod górą, jarem, dołem, Jak ci dziadowie wysokoczołowi, Dęby z hetmańszczyzny stoją. Dostały. Potężnych korzeni owych wysokoczołowych rycerzy nie mogła załadować i wywieźć nawet technika „epoki wielkich budów komunizmu”. Więc chowano je na miejscu: zsuwano buldożerem do specjalnie wykopanych rowów i zasypywano ziemią”. 177 lat temu właśnie we Wjunyszczach Taras Szewczenko prorokował do nas – do Ukraińców słowa, które i dzisiaj ani odrobinę nie straciły pierwotnego brzmienia: Nie ma na świecie Ukrainy, Nie ma drugiego Dniepru, A wy pchacie się na obczyznę Szukać dobrego dobra. Wtedy Iwan Szpytal, osiadły były kozak, więcej czasu przebywał we wsi Cyble – w końcu jakoś bliżej do niezapomnianych Wjunyszcz. W 2019 roku pełnowartościowa, jak spowiedź, wyszła w trzech tomach praca „Ukraina przed Bogiem i przed światem”. W trzykniążce Iwana Szpytala cały pokład utworów historyczno-publicystycznych wyrażonych zawodowym doświadczeniem autora, napełnionych wysokim poziomem narodowo-patriotycznego myślenia i głębokim uświadomieniem kultury językowej. Odnosi się wrażenie, że wszystkie jego publikacje są dopiero co wyjęte z tygla – oddychają gorącymi ustami ukraińskiej, barwnej mowy. Osiągając ten wieloletni, pełnowartościowy dorobek Mistrza artystycznego słowa publicystycznego Iwana Szpytala, przekonujemy się, że nasza duchowa niwa dawno już została zaorana i zasiana złotymi ziarnami państwowotwórczego demokratyzmu i humanizmu. Jakaż ona jest, Ukraina, w przedstawieniu pisarza? “Dla kogoś Ukraina jest zupełnie nieznana (terra incognita); dla kogoś absolutnie obojętna; ktoś o niej wie tylko złe rzeczy, a prawdy nie zna i znać nie chce; ktoś ją kocha do samopoświęcenia; ktoś nienawidzi zoologicznie. A dla kogoś ona, m o j a U k r a i n k a, jest tak pocieszna i droga, tak pożądana i niezbędna, że ten ktoś oj jak żarliwie pragnie, aby ją, m o j ą U k r a i n k ę, „pomieścić we własnym ciele”. I już zaczął połykać po kawałkach: Krym, Donbas… A chce się – całą! I to żeby już – na wieki wieków!” Autor – pisarz i dziennikarz nie po prostu wylicza zwycięskie i tragiczne daty wydarzeń, którymi tak nasycona jest ukraińska ziemia, kiedy wrogowie oszalali „w złości” – spod naszych nóg wybijali naszą ziemię, a ludność rozpraszali po Sołowkach i Sybirach. „Nigdy, nigdy nie zapomnimy i tego, ile krwawych koszul zostało zdartych, wybaczcie, z ukraińskiego narodu od samego Perejasławia – 1654. Kto i kiedy policzy, ile dziesiątek milionów istnień zostało wyłączonych z Ukrainy dla użyźnienia rosyjskich przestrzeni, ile ukraińskich geniuszy, a i po prostu pracowitych rąk i umysłów utopiono w szerokościach wiecznej zmarzliny Rosji. Czas by i Ukrainie wystawić swoje rachunki za zgubione przez Moskiewskie imperium miliony ukraińskich istnień oraz nieodpłatną niewolniczą pracę na katorżniczych robotach w Rosji, a nawet za zwrot zagrabionych środków ukraińskich wkładców Oszczadbanku!” Iwan Szpytal umie swoją nieobojętność wobec wyrządzonego przez wroga zła przekazywać czytelnikowi bez natrętnych mentorskich pouczeń, bez pouczającej dydaktycznej przymusy. On mówi prawdę i w tym – bezsporne przekonanie. Autor słynnej trzykniążki „Ukraina przed Bogiem i światem” porusza jedną po drugiej najistotniejsze, najbardziej bolesne tematy naszego zewnętrznego i wewnętrznego współżycia, które są szczerymi rozmowami z czytelnikami „O awanturniczym marzeniu moskiewskiego imperializmu: „utrzymać Ukrainę w ciele Rosji”, „Russkij mir”: fasada i wnętrzności (z kim Ukraina wojuje, handluje, przyjaźni się, brata i wychyla „z moskiewskiej czaszy moskiewską truciznę”), „Moskiewski nacjonalizm jako ideowy automat Kałasznikowa”, rozmowa „O patriotyzmie i „bandytyzmie” (Zwracajmy sławnym – sławę, bezecnym – hańbę!), „Perejasław: „Na wieki razem!” Na wieki? Z kim? Z bratem czy wrogiem???” (O historii, którą znamy słabo albo i wcale nie znamy i znać nie chcemy) i dziesiątki innych. Przerażająco czytać: “Nad ukraińskim Krymem, nad ukraińskim Donbasem krąży moskiewski dwugłowy trupożerca, wyłupiając kozackie oczy. Pożywienia pełno. Ciężki rok (pisano w 2018 roku – P. Z.) strasznego rozlewu krwi. Dziesiątki tysięcy zabitych, okaleczonych, osieroconych – ojców, żon, dzieci… „Chotiat li russkije wojny?” Chcą, i to jak! Oni zawsze jej chcieli. „Ja przelewałem krew, strumieniami. Wzdrygam się… Dumny jestem z tego, że jestem – Rosjaninem!” (Z dziennika A. Suworowa). Iwan Szpytal przerzuca głębię swojego niepocieszonego przeżywania w naszą niepokojącą teraźniejszość: „I teraz, na trzydziestym roczku naszej świętej Niepodległości,

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 13strona oryginału ↗

28 lipca – Dzień Ukraińskiej Państwowości

Jewhen Buket Ukraina po raz pierwszy obchodziła Dzień Ukraińskiej Państwowości 28 lipca. Obchodziła w czasie niezwykle okrutnej wojny – w jej szóstym miesiącu, po ośmiu latach działań wojennych w Donbasie, w trwającej od kilku stuleci konfrontacji z moskiewską ordą. Dzień Ukraińskiej Państwowości ma na celu utwierdzenie więzi Ukraińców żyjących obecnie z naszymi przodkami, którzy przez wiele pokoleń budowali państwowość narodu ukraińskiego. Święto to ma wychować w każdym obywatelu Ukrainy zrozumienie, że państwowotwórcze doświadczenie Ukraińców, nasza kultura, nasza tożsamość, ukraiński charakter mają nie tysiąc lat. Biorąc pod uwagę dostępną bazę źródłową, naród ukraiński zaczął utwierdzać się w swojej państwowości ponad 2000 lat temu. Pierwsze formacje państwowe na terytorium współczesnej Ukrainy – Kimmeryjska, Scytia, Królestwo Bosporańskie, antyczne miasta-państwa istniały jeszcze przed naszą erą. Natomiast punktem wyjścia, od którego mamy prawo prowadzić rodowód współczesnej państwowości, jest Związek plemienny Antów, istniejący od IV do początku VII wieku. Właśnie w tym czasie założono miasto Kijów. Potomkami Antów byli Rusini, którzy założyli Ruś – średniowieczne feudalne państwo monarchiczne ze stolicą w Kijowie. Dzień Ukraińskiej Państwowości nieprzypadkowo obchodzony jest właśnie 28 lipca – w dniu Chrztu Rusi. Przecież właśnie to wydarzenie, które zaznaczyło się utworzeniem metropolii kijowskiej i mianowaniem do Kijowa pierwszego metropolity Michała, oznaczało przekształcenie Rusi w pełnoprawne w świecie chrześcijańskim państwo. Był to wybór cywilizacyjny, który wpłynął i nadal wpływa nie tylko na ziemie ukraińskie, ale także na wiele sąsiednich krajów. O prawo do władania Kijowem rywalizowało kilka pokoleń potomków legendarnego księcia Ruryka. A przedstawicielki rodu kijowskich książąt znajdują się w drzewach genealogicznych niemal wszystkich obecnych monarchów Europy. W 1240 roku władzę nad Kijowem otrzymał książę Daniel Romanowicz Halicki, który w kolejnych latach dopiął potwierdzenia jej zarówno od Batu-chana, jak i od papieża Innocentego IV. W 1253 roku legat papieski opat Opizo koronował księcia Daniela. Przekształcenie Rusi w królestwo utwierdziło europejski wektor rozwoju naszego kraju, chociaż jego położenie geograficzne prowokowało procesy, w których o kijowskie dziedzictwo rywalizowali nie tylko zachodni, ale i wschodni monarchowie. Unia lubelska z 1569 roku zaświadczała, że „Kijów był i jest głównym miastem ziemi ruskiej”. Zgodnie z dokumentem, Księstwo Kijowskie przyłączano do Korony Polskiej na zasadach konfederacyjnych, zachowując ten sam zakres samodzielności, co ziemia wołyńska. Zwierzchnikiem obu tych jednostek administracyjno-terytorialnych był wówczas Konstanty Konstantynowicz, książę Ostrogski, kijowski, marszałek wołyński i starosta włodzimierski. Według definicji Wołodymyra Wynnyczenki, państwowość to ustrój całego materialnego i duchowego bytu całego narodu, kompleks tych instytucji gospodarki, polityki, kultury, które działają na terytorium zamieszkanym przez kolektyw narodowy i wiążą go w zwartą całość, zapewniają rozwój w teraźniejszości i przyszłości. Historia uczy, że tylko własne państwo jest najlepszym sposobem zachowania życia i rozwoju zarówno całego narodu, jak i każdej jednostki. Korzystając z prawa do powstania, zapisanego w dokumentach prawnych XVII wieku, hetman Wojska Zaporoskiego Bohdan Chmielnicki po zajęciu Kijowa w 1648 roku został koronowany na księcia Rusi, zakładając pierwsze ukraińskie państwo typu nowoczesnego. Przecież wojna narodowowyzwoleńcza pod wodzą Bohdana Chmielnickiego wraz z rewolucją angielską i wojną trzydziestoletnią w Europie położyły fundamenty współczesnego porządku światowego – podziału świata na państwa narodowe i pojawienia się związanych z tym zasad prawa międzynarodowego. Właśnie z 1648 roku pochodzą: priorytet interesów narodowych, zasada równowagi sił, priorytet państw-narodów, zasada suwerenności państwowej, prawo żądania nieingerencji w swoje sprawy, równość praw państw, zobowiązanie do wykonywania podpisanych umów oraz inne atrybuty stosunków między krajami. Wymuszona umowa wojskowo-polityczna Wojska Zaporoskiego z Moskwą, podpisana w 1654 roku, doprowadziła do czterech wojen ukraińsko-moskiewskich, które zakończyły się całkowitym rozgromieniem Moskali na czele z carem i samozwańczym patriarchą Piotrem I podczas kampanii pruckiej w 1711 roku. Ale interesami ukraińskiego państwa kozackiego wielkie imperia poświęciły wtedy dla 25-letniego pokoju… Przez wiele lat z rzędu hetman Wojska Zaporoskiego i ostatni książę Rusi-Ukrainy Filip Orlik próbował drogą dyplomatyczną przywrócić prawa narodu kozackiego do własnej państwowości. Jednak europejscy władcy, gorąco go wspierając, troszczyli się jedynie o własne interesy narodowe. Niemniej jednak, zbiór dokumentów z tamtego czasu przekonująco dowodzi, że Ukraina była niezależnym, samowystarczalnym państwem, z własną Konstytucją, jeszcze na początku XVIII wieku, a nie od 1922 roku, jak niektórym się wydaje… Taras Szewczenko, Mykoła Kostomarow, Pantełejmon Kulisz, Mychajło Drahomanow, Wołodymyr Antonowycz, Ołeksandr Konyski, Iwan Franko, Łesia Ukrainka, Mykoła Michnowski, Mychajło Hruszewski oraz inni intelektualiści XIX – początku XX wieku uzasadnili doktrynę ukraińskiego konstytucjonalizmu. Przetarli oni mocne mosty między tradycjami państwowymi epoki kijowsko-ruskiej, litewsko-ruskiej i kozackiej a przyszłym niezależnym państwem ukraińskim, które narodziło się w wirze I wojny światowej i ogłosiło niepodległość 22 stycznia 1918 roku. Rewolucja ukraińska lat 1917–1921 wpłynęła na procesy geopolityczne w Europie. Państwo ukraińskie w granicach etnicznej te- terytorium, choćby na krótko, stała się rzeczywistością. I idea sobornej Ukrainy stała się wiodącą w zmaganiach wyzwoleńczych XX wieku. Próby odnowienia ukraińskiej państwowości lub wywalczenia jej drogą zbrojną trwały przez lata 30. – 50. XX wieku, jednak mogły zrealizować się dopiero 24 sierpnia 1991 roku. Pomimo tego, że Ukraińską Socjalistyczną Republikę Radziecką trudno traktować jako formę ukraińskiej państwowości, od niej Ukraina odziedziczyła status założyciela Organizacji Narodów Zjednoczonych oraz ustrój administracyjno-terytorialny, który jest zapisany w Konstytucji z 1996 roku. Ważne jest, aby zaznaczyć, że współczesna Ukraina jest następcą prawnym nie tylko USRR, ale także Ukraińskiej Republiki Ludowej. 14–15 marca 1992 roku nadzwyczajna sesja Ukraińskiej Rady Narodowej X kadencji, organu ustawodawczego URL na uchodźstwie, podjęła decyzję o przekazaniu pełnomocnictw i atrybutów władzy państwowej URL legalnym organom władzy Ukrainy. To wydarzenie po raz kolejny zaświadczyło, że tradycja ukraińskiej państwowości nie ma przerw i obecnie odziedziczyła wszystkie fundamentalne cechy, nagromadzone przez tysiące lat. Nieprzypadkowo teraz w wielu wyczynach naszych żołnierzy, w mądrości naszych ludzi w walkach, nawet po prostu w rozmowach zwykłych Ukraińców o tym, co się dzieje, możemy zobaczyć, możemy usłyszeć i zrozumieć przykłady takich samych charakterów, jak setki lat temu. Możemy zobaczyć przykłady takiej samej odwagi, takiego samego stosunku do życia i co najważniejsze – stosunku do Ukrainy i do wroga. Tylko ci, którzy absolutnie nie znają prawdy historii i absolutnie nie czują jej sensu, mogli podjąć decyzję o zaatakowaniu Ukrainy. Niestety, Kijów, jako centrum tysiącletniej katedry metropolitalnej, do dziś pozostaje obiektem szczególnego zainteresowania Moskwy, która położyła chrzest naszych przodków przez Włodzimierza u podstaw swojej neofaszystowskiej ideologii „ruskiego miru”. Rosja nienawidzi Ukraińców jako narodu, bo nie może pogodzić się z ukraińską państwowością, naszą niepodległością i niepokornością. Ale po wszystkim, co przeszedł nasz naród, po wszystkim, czego nauczyliśmy się przez wieki, Ukraińcy nigdy nie oddadzą swojej niepodległości. I już nie złamią się od wewnątrz, jak to bywało nie raz. Przecież dzisiaj wreszcie mamy jedność narodową – obowiązkowy warunek zachowania państwowości. Strzec jedności teraz, pracować razem na zwycięstwo – to najważniejsze zadanie narodowe, które wszyscy my obowiązkowo wykonamy. A zatem, będziemy mogli zrobić to, czego nie udawało się zrobić wcześniej poprzednim pokoleniom. Dotyczy to i naszej obrony w tej wojnie o niepodległość, i naszego ruchu do zjednoczonej Europy do pełnoprawnego członkostwa w UE, i naszej zdolności stania się jednym z najbardziej nowoczesnych państw świata.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 13strona oryginału ↗

„Żyłem i pracowałem, nie będąc aniołem, ale zawsze starałem się być godnym człowiekiem”

Tak napisał o sobie w jednej z popularyzatorskich książek nasz kolega i przyjaciel, wieloletni kierownik Centrum Informacyjno-Technicznego Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Proświta» im. Tarasa Szewczenki Michajło Pantelejmonowycz Sopiwnyk. Ostatniego dnia lipca pożegnaliśmy na zawsze pana Michajła, który przeżył na tym białym świecie 80 lat i trzy miesiące i odszedł do Boga, mając zamiar zaprezentować swoją nową książkę, o której mówił: „Nie szukam żadnej sławy, uważam jednak za swój obowiązek opisać wydarzenia na terenie mojej wsi (Błyszczanka, powiat zaleszczycki na Tarnopolszczyźnie, gdzie urodziłem się 8 maja 1942 roku), która w 2030 roku będzie obchodzić 500-lecie… Zachować w pamięci i przekazać wiedzę o życiu i losach moich współwieśniaków, którzy walczyli, byli karani, przechodzili przez więzienia i obozy sowieckich gułagów, a po powrocie znów angażowali się w walkę, która pokazała całemu światu, że dążenie ukraińskiego narodu do Wolności było i jest odwieczne”. Michajło Sopiwnyk miał wyższe wykształcenie poligraficzne. Od 1973 roku mieszkał i pracował w Kijowie. Kierował Radą Starszyzny Międzynarodowej Asocjacji „Kozactwo” w stopniu generała-pułkownika, był członkiem naukowo-metodycznej rady Naukowo-Badawczego Instytutu Kozactwa Instytutu Historii Narodowej Akademii Nauk Ukrainy. Członek Związku Oficerów Ukrainy w stopniu kapitana Sił Zbrojnych Ukrainy. Napisał i wydał: „Bitwa pod Beresteczkiem” (2014), „Ukraina – państwo kozackie” (2015), „Bitwa konotopska” (2016), „Ukraiński wódz Iwan Bohun” (2017), „Rodzina powstańcza” (2019), „Rodzinne ścieżki” (2021), „Ukraina od samodzielności do nie- …zależności” (współautorstwo, 2018), opracował książkę „Iwan Mazepa” (2015). Miał odznaczenia i nagrody. Człowiek niezwykle światły i rozważny, Michajło Sopiwnyk był twardy i odważny, gdy szło o sprawę ukraińską. Wydrukował setki tysięcy ulotek z czasów Ruchu, powstawania Towarzystwa Języka Ukraińskiego, wieców Proświty, dwóch Majdanów, w których uczestniczył. Z dumą mówił: „Moja partyjność – to Ukrainiec”. Tak właśnie jest. Z bólem i smutkiem pożegnaliśmy Michajła Pantelejmonowycza, którego odprowadzono nabożeństwem żałobnym w cerkwi św. Mikołaja na Askoldowej Mogile i pochowano na cmentarzu Bajkowym. Składamy głębokie kondolencje rodzinie i przyjaciołom zmarłego. Na zawsze zachowamy pamięć o Michajle Sopiwniku – prosvitianinie, Budowniczym Ukrainy. Centralny Zarząd, Sekretariat Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. T. H. Szewczenki

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 13strona oryginału ↗

Godna osobowość i jasna dusza

Olena Jewtiejewa: Pożegnaliśmy wybitnego Ukraińca, światłego działacza oświatowego Mykołę Pawłowycza Korpaniuka, człowieka-pochodnię, człowieka-drogowskaz. Był jednym z tych, dzięki którym odnowiono państwowość Ukrainy, aktywnym działaczem Towarzystwa Języka Ukraińskiego im. Tarasa Szewczenki, Ludowego Ruchu Ukrainy, Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Proświta» im. T. H. Szewczenki. Bronił idei narodowej od lat 80. XX wieku. Godna osobowość i jasna dusza. Naukowiec, doktor nauk filologicznych, profesor, kierownik jedynego w Ukrainie centrum skoworodoznawstwa, literaturoznawca-mediewista, wybitny pedagog i mentor. Żegnać Mykołę Pawłowycza zebrała się intelektualna elita Perejasławia: jego towarzysze broni i towarzyszki walki, znani muzealnicy, wykładowcy uniwersytetu. Wszyscy oni stwierdzają nieodwracalną stratę. Znać Ukraińca takiego kalibru, rozmawiać z nim, uczyć się od niego to wielki zaszczyt. Ciało nie jest wieczne, życie nie jest długie. Jednak sława tego, kto służył wielkiej idei wolnej, соborowej Ukrainy i wychowywał następców, jest wielokrotnie dłuższa niż ziemskie życie. Wielka wdzięczność za Pana drogę, Mykołо Pawłowyczu. Pana sprawa jest niezniszczalna. Świetla pamięć. Honor, Nauczycielu. Swietłana Szewczenko: Zabrakło dobrego, przyzwoitego, rozumnego, zasadniczego człowieka – profesora Mykoły Korpaniuka. Nie tylko kochał Ukrainę, ale uczył nas wszystkich kochać ją ponad wszystko. Szczere kondolencje dla mojej drogiej koleżanki z klasy Roksolany Cyruk i całej rodziny. Królestwo Niebieskie Mykole Pawłowyczowi. Witalij Kocur: Przestało bić serce Mykoły Pawłowycza Korpaniuka, prawdziwego patrioty Ukrainy, doktora nauk filologicznych, profesora Katedry Literatury Ukraińskiej i Zagranicznej oraz Metodyki Nauczania Uniwersytetu im. Hryhorija Skoworody w Perejasławiu. Wieloletni ideowy inspirator, bojownik o ukraińskie idee i państwowość, kierownik Centrum Skoworodoznawstwa w Ukrainie – to tylko krótki zarys jego życiowego credo. Smucimy się, współczujemy bliskim, pamiętamy i jesteśmy przekonani, że jego idee będą żyć wiecznie, bo pozostawił po sobie tysiące świadomych uczniów, którzy poświęcają swoje życie walce o ukraińską nację.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 14strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

ka), S. Denysenko, H. Możarowska. O wszystkim mówię w czasie przeszłym. Bo niestety wasylkowski zakład majoliki – wizytówka nie tylko miasta, ale i Ukrainy – okazał się mniej odporny na otaczające wstrząsy niż borodiański kogucik. Od 2019 roku przedsiębiorstwo, które mogło zadziwiać świat, zarabiać pieniądze, tworzyć piękno oraz zachowywać i pomnażać oryginalną tradycję garncarską, przestało istnieć. Pod koniec XIX – na początku XX wieku w Wasylkowie naliczano do 150 mistrzów. Teraz praktycznie wszystkie zakłady, które są związane z ceramiką, majoliką, porcelaną – stoją. Zgasły piece, zatrzymały się koła garncarskie… I kiedy wydawało się, że już nic nie można zrobić, aby wskrzesić słynną na cały świat wysokiej klasy artystyczną produkcję wasylkowskiej majoliki, nagle zaśpiewał Ptak. Powstał jak Feniks z popiołów. Obudził ludzi. Wdychał miłość, tak jak kiedyś czynił to Mistrz. Włączył nam instynkt samozachowawczy. I już z inicjatywy mer Wasylkowa Natalii Bałasynowycz planuje się wznowić produkcję słynnej wasylkowskiej ceramiki. W szczególności Kogucika, który teraz śpiewa na cały świat pod imieniem Borodiański. Jego figurkę od niedawna posiada Boris Johnson, premier Wielkiej Brytanii, która pomaga Ukrainie wytrwać i zwyciężyć raszystów, którzy rozpętali przeciwko nam krwawą wojnę. Wystawa w Narodowym Muzeum Ukraińskiego Ludowego Sztuki Dekoracyjnej potrwa do końca sierpnia. organizacji Narodowego Związku Pisarzy Ukrainy przy wsparciu Rady Ekspertów przy Kijowskiej Miejskiej Administracji Państwowej pod kierownictwem dawnego przyjaciela Ołeksandra Alfiorowa ma pojawić się także ulica imienia Hryhorija Porfyrowycza, obok jego sławnego nauczyciela Mykoły Zerowa. Od licznych kolegów z bliskiego Marii Łeonidiwnie Narodowego Związku Pisarzy Ukrainy, od kolegów-przekładoznawców ze wspólnoty uniwersyteckiej, od zagranicznych pisarzy-tłumaczy, a także od siebie osobiście życzę naszej Berehyni natchnionych, spokojnych i zdrowych lat na liczne nowe poszukiwania i odkrycia, tworzenie i przekształcenia – dla chwały ukraińskiej kultury, wszak wierzy się, jak i przykazał Hryhorij Porfyrowycz, że „niczym wiatr, co spokojnie oddycha // i płynie polem bezkresnym, // my skromnym słowem prawdy cichej // stugłosy hałas przezwyciężymy...”. Mnoga lata, błoga lata!

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 14strona oryginału ↗

Oryginał po ukraińsku · tłumaczenie jest aktualizowane

Добрі звірі з Василькова

Галина ДАЦЮК, журналістка У Національному музеї укра* їнського народного декоративно* го мистецтва триває виставка “Український фенікс. Васильків* ська майоліка”, на якій представ* лено близько 90 творів з музейної колекції, значна частина яких – із серії робіт художників Валерія та Надії Протор’євих “Добрі зві* рі”. Організована Національним Музеєм Революції Гідності та Національним музеєм україн* ського народного декоративного мистецтва виставка привернула увагу тисяч відвідувачів і стала помітною культурною подією не лише в Києві, а й Україні. Звісно, найголовнішим експонатом вия* вився керамічний півник з Боро* дянки. …Він народився на Василь* ківському майоліковому заводі наприкінці минулого століття. Подібних виробів “широкого вжитку” завод випускав тисячі. Вони розліталися по українських оселях, слугуючи посудом для ви* на чи узвару або прикрасою в мисниках. Шафку з посудом, на якій поселили півника, міцно прибили до стінки, і на її вершеч* ку птах почувався в безпеці. Тре* нував горлечко, як ніхто не чув, господарював на кухні, коли ніх* то не бачив. Інколи господиня чистила його пір’я, і тоді по* лив’яний хвіст злітав угору на кілька сантиметрів. Птах перегу* кувався з сонцем і чумацьким шляхом, заводив будильник на любов, прокидався раніше від усіх, щоб вартувати час і служити цим прекрасним людям. Так жив він багато років, аж поки в одну мить його заведене серце ледь не розірвалося. Хтось страшний і нахабний розбудив його вибухами і обпік гребінь по* лум’ям. Від тривоги й болю пів* ник закричав, проте вмить опа* нував себе. І як дім здригнувся вдруге, птах з усіх полив’яних сил уперся лапками в шафку, щоб не впасти. Коли розвіявся дим, при* биті горем люди, глянувши вгору, побачили відважного півника, що стояв на тому самому місці, де стояв завжди. Народжений у Ва* силькові він вижив у пеклі Боро* дянки. Нині під іменем “боро* дянський півник” він відомий на увесь світ. Проте на цьому місія півника не закінчилася. Він не лише уособив стійкість народу, серед якого народився, а привер* нув увагу до майстрів, які його створили. Він зацікавив світ ви* датним культурним явищем – “васильківською майолікою”. Тимчасово птах стоїть у Му* Дмитро ЧИСТЯК, професор, заступник голови Київської організації НСПУ Не віриться, що славне 80* ліття відзначає нині дивовижна Марія Леонідівна Кочур, відома актриса, громадська діячка, зас* лужена працівниця культури Ук* раїни, берегиня творчої спадщи* ни видатного українського пись* менника ХХ століття Григорія Порфировича Кочура. Для укра* їнського перекладознавства вне* сок Марії Леонідівна й Андрія Григоровича Кочурів у співдруж* ності з колегами – неоціненний: видання вибраних перекладів “Третє відлуння” (К.: Україн* ський письменник, 2008), двото* мові літературознавчі праці “Лі* тература та переклад” (К.: Смо* лоскип, 2008), шекспірівський “Гамлет” (К.: Альтерпрес, 2003), двотомова “П’єрова книга” Ана* толя Франса (К.: Пінзель, 2019), листування “Кочур*Лукаш” (К.: Пінзель, 2019), спогади “Що зеї, де триває виставка, на сторо* жі “Добрих звірів”. Його сусіди – коники, баранці, пташки, корів* ки, кози і звісно півники – до* машній світ з бешкетним настро* єм, який зворушує і захоплює. Глибокі відтінки коричнево*зеле* ної фарби створюють барвисте розмаїття, яке кожен, хто це ба* чить, домальовує власною уявою. “Я тримаюсь!” – промовляє пів* ник, і ви, мовляв, тримайтеся. І ми не перестаємо дивуватись йо* го силі, що врятувала птаха у страшній лютневій вирві війни. Видно, міцний був заміс і неви* черпна енергія любові, яку вдих* нув у птаху Майстер. Словосполучення “васильків* ська майоліка” я вперше почула від народного художника Михай* ла Івановича Денисенка понад тридцять років тому. Михайло Іванович, родом з Олешні, що на Чернігівщині, тривалий час був головним художником Василь* ківського майолікового заводу. У 1991 році громадськість готувала* ся відзначити 135*річчя від дня народження просвітительки і державної діячки Софії Русової у її рідному селі Олешні, і Михайло Іванович з групою художників працювали над пам’ятним зна* ком до цієї дати. Тоді ж познайомилася з на* родним художником Григорієм Павловичем Денисенком, побра* тимом і троюрідним братом Ми* хайла Івановича, та з усією твор* чою родиною Денисенків, з діда* прадіда славними олешнянськи* ми гончарами, які приїхали тво* рити красу на Київщину у Ва* сильків. Васильківська майоліка – частинка особистої ра* дості і захоплення. Гонча* риня Леся Денисенко стала подругою. Люблю з нею яр* маркувати, розглядати її предивних звірів на вистав* ках. Знаю, що найсмачніші борщі – з Лесиних полу* мисків, життєстійких, як бородянський півник. І ко* ли я вперше побачила бо* родянського півника, то не сумнівалася, що він родом з Василькова. Васильківська майоліка впізнавана не лише коло* ристичним рішенням, а й особливою єдністю худож* ника і майстра, які черпали наснагу в народній тради* ції. Тут і особлива мова, знаки, метафора, стиль. Саме таку особливість ху* дожніх керамічних виробів підкреслила Ірина Бекето* ва, науковиця музею, кураторка виставки. А починалася історія василь* ківської майоліки майже сто ро* ків тому. 1928 року на базі куста* рів*одинаків, що працювали ро* динами, була створена артіль “Керамік”. Спочатку майс* три артілі робили простий посуд. Згодом стали виго* товляти більше художнього, майолікового: випалену глину покривали глазур’ю і декорували орнаментами. А вже 1934 року на базі гон* чарної артілі “Керамік” за* снували завод. З 1948 року підприємство стало випус* кати лише декоративно*по* бутовий посуд та декоратив* ну майоліку, тут працювали лише місцеві народні майс* три. 1950 року в колектив прийшли скульптори Григо* рій та Михайло Денисенки та випускники Київського училища декоративно* прикладного мистецтва На* дія та Валерій Протор’єви. На початку 60*х завод було реконструйовано, тут об* лаштували тунельну та елек* тричну печі, цехи відливання у формах і штампування виробів зі збереженням ручного розпису. Відтоді Васильківський майолі* ковий завод став одним із провід* них підприємств української ху* дожньої промисловості. Велика кількість творів не лише з успіхом експонувалася на основних вис* тавках декоративного мистецтва в Україні і за кордоном, а стала масовою заводською продукцією й надходила до магазинів багатьох міст, набувши найширшої популярності. Основу асортименту ста* новила колекція посуду й декоративних виробів, ви* конана в традиційному ук* раїнському стилі. Завод випускав вироби більш ніж 70 найменувань виробів. Тут і набори для моло* ка, квасу, води, десерту, ва* реників, салатниці, вази, вазони для квітів, декора* тивні тарілки, горщики для печені, сувеніри, ані* малістична скульптура, іг* рашково*сувенірна про* дукція, посуд тощо. Посуд округлих, простих за силу* етом форм, декорований ручним розписом ангобами (кон* турним розписом і фляндрівкою) або вкритий поливами брунатно* го, зеленого і жовтого кольорів. У декорі використовувалися рос* линні та геометричні орнаменти, зображення птахів. Пластика і окремі зразки посуду прикраша* лися рельєфним орнаментом та наліпами. Продукція заводу екс* портувалася у понад 30 країн (зокрема до Чехії, Словаччини, Канади, Японії, Лівії, Йорданії). Роботи майстрів та художників заводу експонувалися на мис* тецьких виставках в Україні та за кордоном. Серед місцевих народ* них майстрів – П. Бідасюк, М. Бібик; художники*керамісти за* воду – М. Денисенко, Г. Дени* сенко, Валерій і Надія Про* тор’єви, Н. Ісупова, В. Ковален* ко (автор бородянського півни*
Strona · s. 14strona oryginału ↗

Początek tekstu może być niepełny — porównaj ze stroną oryginału

Strażniczka spuścizny Kocziura

pamięć zachowała” (K.: Pinzel, 2021), dwutomowy bibliobiograficzny indeks „Hryhorij Kocziur” (Lwów: LNU im. I. Franki, 2006), szereg wydań międzynarodowych konferencji naukowych z zakresu przekładoznawstwa, zbiór dwujęzyczny wierszy „Intyński zeszyt” (tłum. ros. M. Kahanccowa; Charków: Prawa ludyny, 2018), liczne publikacje w ukraińskiej i zagranicznej prasie. Memorialne Muzeum Hryhorija Kocziura w Irpieniu od dawna stało się centrum pielgrzymek miłośników literatury ukraińskiej, ośrodkiem naukowym i oświatowym. Przez lata naszej wspólnej pracy w komitecie Międzynarodowego Festiwalu pisarzy-tłumaczy „KocziurFest” w Irpieniu jej nieustanne mądre mentorstwo tworzy niepowtarzalną atmosferę twórczą, która zjednała sobie wielu naszych ukraińskich i zagranicznych gości. W tragiczne dni wojny Maria Leonidiwna do ostatniej chwili strzegła spuścizny Kocziura i ledwo uniknęła śmiertelnego zagrożenia, dosłownie wywożąc wartości za granicę pod ostrzałem, gdzie obecnie prowadzi swoją niestrudzoną pracę oświatową. Mam nadzieję, że po powrocie Berehyni uda nam się ponownie spotkać na odnowionym Festiwalu pisarzy-tłumaczy im. Hryhorija Kocziura w Irpieniu i w Kijowie, gdzie z inicjatywy Kijowskiej

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 15strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

jasno i niezwykle przekazała zasłużona artystka Ukrainy Olha Kohut. W jej interpretacji ta bohaterka wyszła w czymś komiczna, w czymś tragiczna, a w czymś lekkomyślna czy nawet naiwna. Ciekawi i groteskowi bracia Witalij (naczelnik dworca) oraz Jewhen (Ikim, Konduktor, Chłop) Owczarowie. Jeśli Witalij służy w teatrze już ponad piętnaście lat, to Jewhen znacznie krócej, ale już zdążył zapamiętać się widzom swoimi rolami w spektaklach „Julia i Romeo”, „Co się zdarzyło w zoo”, „Kaleka z Inishmaan” i in. Momentalnie po wyjściu na scenę wywołuje sympatię Stanisław Bobko, który udanie gra nauczyciela muzyki Udrię, inteligentnego kompozytora-nowatora. A reżyser spektaklu gra Griga. Jak przyznał Jewhen, ten wizerunek jeszcze znajduje się w procesie tworzenia.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 15strona oryginału ↗

W poszukiwaniu własnego szczęścia

Każdy nowy spektakl Narodowego Akademickiego Teatru Dramatycznego imienia Łesi Ukrainki to prawdziwe święto dla miłośników teatru. Szczególnie cenne są premiery dzisiaj, w tragicznych dniach wojny. Dają one wiarę w nasze Zwycięstwo. Wydarzeniem stał się nowy spektakl teatru „Bezimienna gwiazda” na motywach sztuki o tym samym tytule autorstwa Mihaila Sebastiana. Wyreżyserował go zasłużony artysta Ukrainy Jewhen Łunczenko. Teatromanom zapadł w pamięć dzięki rolom w spektaklach „Pasażer bez bagażu” (Metr Juspar), „Aleksander Wertyński. Bal Pański…” (Wertyński), „Aniołek, albo Seksualne nerwice naszych rodziców” (wyrafinowany Pan) oraz wieloma innymi, w których stworzył wyraziste i życiowe kreacje. Obok ciekawych ról Jewhen coraz częściej zwraca się ku reżyserii. Obdarzony subtelnym poczuciem humoru, wraz ze swoim kolegą ze sceny, narodowym artystą Ukrainy Serhijem Ozirianem, przygotował kilka teatralnych kabaretów, a później – dwa duże programy poświęcone jubileuszom rodzinnego teatru. W 2016 roku wystawił swój pierwszy pełnowymiarowy spektakl – „Wiatr szumi w topolach” według sztuki Geralda Sibleyrasa. Ta historia to swoista saga o trzech starszych mężczyznach, którzy przeszli wojnę. Dożywają oni swoich dni w przytułku, zachowując przy tym ogromną miłość do życia, do siebie nawzajem, pragnienie dążenia do upragnionego marzenia, poczucie humoru i niezłomność wobec trudności. Według fabuły utworu, pewnej wiosennej nocy w zapadłym prowincjonalnym miasteczku Rumunii niespodziewanie zatrzymał się stołeczny ekspres, który zawsze przejeżdżał obok. W pociągu jechała niezwykła pasażerka, która nie miała biletu. Zrządzeniem losu na tym samym dworcu znalazł się młody mężczyzna, utalentowany nauczyciel kosmografii, który wbiegł do naczelnika stacji odebrać długo wyczekiwaną książkę. Zapewne tamtej nocy gwiazdy zeszły się, aby ci dwoje się spotkali! Ona – Mona, wyrafinowana piękność. On – Marin Miroiu – romantyczny filozof. Ale czy rzeczywiście wszystko jest tak dobrze, jak mówiły gwiazdy? Czy uda się zakochanym zachować swoje uczucia? Na czyją korzyść Mona dokona wyboru, co i kto będzie nią kierował? Z czym zostanie Marin Miroiu? Przecież według jego słów: „Żadna gwiazda nigdy nie zbacza i nigdy nie zatrzymuje się na swojej drodze”. Widzowie próbują znaleźć odpowiedzi na odwieczne pytania wraz z bohaterami spektaklu „Bezimienna gwiazda”. Wszystkie wydarzenia spektaklu rozgrywają się w czasie krótszym niż jedna doba, ale w tym czasie każda postać zdąży przeżyć całe życie... Ten spektakl był samodzielną pracą Jewhena Łunczenki i wszystkich zaangażowanych w spektakl aktorów. Na pierwszych próbach był dyrektor artystyczny teatru, narodowy artysta Ukrainy Mychajło Reznikowycz, dał on reżyserowi i aktorom wiele cennych rad, które zostały wykorzystane podczas przygotowania spektaklu. Twórczą pracę przerwała wojna. Ale z czasem właśnie praca nad tą inscenizacją stała się tym kołem ratunkowym, które przywróciło aktorów do pełnowartościowego życia. Postanowiono przełożyć spektakl na język ukraiński, więc wiele trzeba było zaczynać od nowa. Jednak zespół twórczy doskonale poradził sobie z tym zadaniem. Wielu widzów po obejrzeniu spektaklu zaznaczało, że właśnie takich inscenizacji dzisiaj brakuje. Tutaj harmonijnie przeplotły się utalentowana gra aktorska, reżyseria, scenografia, kostiumy oraz choreografia z efektami wizualnymi. Postać Mony w spektaklu stworzyła zasłużona artystka Ukrainy Iryna Nowak. Udało jej się wspaniale oddać wizerunek lwicy salonowej, momentami manierycznej, gdzieś naiwnej czy kapryśnej, a gdzieś – namiętnej. Udane znalezisko kostiumografki Ołeny Drobnej – jedwabna biała suknia bohaterki z szalem – jest tak samo wyrazista, jak jej gra. Szczery w swoich przeżyciach i miłości do Mony jest Ołeksij Poliszczuk (Marin Miroiu, nauczyciel kosmografii). Charyzmatyczny i utalentowany aktor Artem Jemcow w tym spektaklu ma niewielką rolę pana Pascu, ale zdołał przedstawić postać bardzo wyraziście. To człowiek-feeria, człowiek-święto. Postać, dzięki której spektakl zajaśniał nowymi barwami. Postać surowej damy klasowej nie jest tak jednoznaczna, jak może się wydawać na pierwszy rzut oka. Choć stara się udawać cynika, w rzeczywistości jest zakochany w Monie i bardzo ją ceni. Scenograficzne rozwiązanie oraz kostiumy, stworzone przez Ołenę Drobną, pomagają uwierzyć w wiarygodność tego, co dzieje się na scenie. Na szczególną uwagę zasługuje jej pomysł połączenia książek i gwiazd w mieszkaniu Miroiu. Muzyka w spektaklu występuje jako pełnoprawny bohater. A to, czego nie dopowiadają bohaterowie, za nich „wypowiadają” ruchy (rozwiązanie plastyczne Olhy Hołdys). Spektakl jest jeszcze w procesie tworzenia, ale burzliwe owacje, którymi widzowie powitali pierwsze pokazy, świadczą o tym, że praca reżyserska i aktorskie się udały. Pozostaje życzyć, aby „Bezimienna gwiazda” na długo weszła do repertuaru teatru. uznani aktorzy: Tetiana Michina, Ludmyła Smorodina, Ołena Chochłatkina, Ksenija Basza, Ołeksandr Peczerycja, Dmytro Rybałewski, Akmał Hurezow. Ja ich wszystkich dobrze znam, wszystkich kocham. Zrobiliśmy razem nie jeden spektakl. To był ciekawy proces twórczy. A z Romanem Jasinowskim, który niedawno przyszedł do Teatru Franki, pracowałem po raz pierwszy. To też bardzo ciekawa osobowość twórcza. Widziałem go w innych spektaklach, a teraz odkryłem dla siebie w zupełnie innej hipostazie. Rozwiązanie scenograficzne robił Petro Bohomazow, z którym tworzymy już nie pierwszy spektakl. Zrobił przestrzeń, w której bardzo wygodnie się pracuje i która daje wiele możliwości, by uczynić spektakl wewnętrznie mobilnym. Kostiumy tworzyła Tetiana Owsijczuk, z którą robiłem „Beztalenną”. Sztuka była pisana w połowie XX wieku, właśnie z tej epoki są kostiumy. Jak wiadomo, Kaligula lubił przebierać się w odzież kobiecą oraz odzież bogów, postanowiliśmy to połączyć i wyszła postać Wenus. Chciałbym powiedzieć, że komfortowo mi się pracuje razem z Petrem i Tetianą. Mam nadzieję, że to nie nasza ostatnia wspólna praca. Oprawą muzyczną zajmowałem się razem z Ołeksandrem Krysztalem. Dobraliśmy muzykę współczesnych kompozytorów, która, naszym zdaniem, jest współbrzmiąca z wydarzeniami, które dzieją się na scenie. Następne pokazy spektaklu „Kaligula” – 16, 19 oraz 30 sierpnia. Materiały przygotował Eduard OWCHARENKO

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 15strona oryginału ↗

Jeśli bezgraniczna władza jest w rękach szaleńca

Kaligula. To imię realnej osoby, rzymskiego cesarza z dynastii julijsko-klaudyjskiej, od wielu wieków, począwszy od książki historyka Swetoniusza „Żywoty cezarów” (ok. 120 r. n.e.), kojarzy się z okrucieństwem, dla którego nie istnieją żadne granice, bezkarnością tyranii, zboczeniami sięgającymi absurdu. Jednocześnie jego na swój sposób tragiczny los intryguje, fascynuje tajemniczą paradoksalnością, pewną obsesją. Co kryje się za jego pogardą, miejscami otwartą nienawiścią do wszystkich i każdego, z której rodzi się zwierzęce okrucieństwo? A zatem Kaligula w wersji Alberta Camusa... – Już dawno chciałem wystawić tę sztukę – opowiedział reżyser-inscenizator Iwan Urywśkyj. – Interesowała mnie swoją złożonością i trudną linią filozoficzną. Zaproponowałem wystawienie tego spektaklu kierownictwu Teatru im. Franki i nasze interesy się zbiegły. Sztuka wydawała się aktualna, chociaż było to latem ubiegłego roku. Oczywiście wtedy odbierano ją inaczej niż teraz. Wraz z początkiem wojny zmieniła się jej interpretacja. Poruszyliśmy w niej wiele tematów, każdy widz odkryje dla siebie coś własnego. Jednym z wiodących tematów antyfaszystowskiej sztuki Alberta Camusa jest to, że władza absolutna to wielkie zło. A jeśli władzę absolutną połączyć z szaleństwem, to mogą dziać się straszne rzeczy na skalę światową. Staje się zrozumiałe, dlaczego ten temat jest tak aktualny właśnie teraz. Ponad połowę prób przeprowadziliśmy przed wojną. Przyznam, powrót do procesu prób był trudny zarówno moralnie, jak i psychologicznie. Ale postanowiliśmy nie zatrzymywać się w połowie drogi i kontynuowaliśmy przygotowania do premiery. Kolejne próby odbywały się w okresie pełnoskalowej wojny, która zmieniła nie tylko temat spektaklu, ale i każdego z nas. Sztuka Camusa jest wielka i złożona. Dokonałem istotnych skrótów i pozostawiłem pięć postaci. Spektakl trwa godzinę i dwadzieścia minut, myślę, że na dzisiaj taka długość to optymalny wariant. Na szczęście udało się zebrać w tym składzie, który planowano od początku. Rolę Kaliguli w jednym ze składów wykonuje Witalij Ażnow. Grał w moich poprzednich spektaklach – „Łymeriwna” oraz „Beztalentna”. A z drugim wykonawcą głównej roli, Ołeksandrem Rudynśkym, pracowaliśmy razem przy „Peer Gyncie” i „Łymeriwnie”. Według naszej koncepcji obaj świetnie pasują do tej roli. Mają młodość i ten temperament, który jest potrzebny do roli Kaliguli. W tej pracy zaangażowani są również... Pierwszą premierą Narodowego Akademickiego Teatru Dramatycznego im. Iwana Franki w czasie wojny stał się spektakl Iwana Urywśkiego „Kaligula” według sztuki Alberta Camusa. Pokazy premierowe odbyły się na nowej scenie Narodowego Akademickiego Teatru Dramatycznego im. Łesi Ukrainki.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 16strona oryginału ↗

Lecznicza „Trucizna” od Bohdana Hnatiuka

Eduard OWCHARENKO Zdjęcia autora Na prezentację przybyli dawni i nowi wielbiciele twórczości Bohdana. – Jesteśmy przekonani, że bycie razem, mówienie o literaturze, sztuce, tworzenie – to tak samo ważne, jak bicie wroga na froncie – podkreślił prowadzący prezentację, ojciec autora książki, artysta ludowy Ukrainy Anatolij HNATIUK. – Przecież barbarzyńcy chcą zniszczyć naszą kulturę, język i historię, naszą tożsamość, zniszczyć nas jako naród. Wróg chce, żebyśmy się zatrzymali, złożyli ręce. Ale to nigdy się nie stanie. Żyjemy i tworzymy! Już teraz budujemy przyszłość naszego narodu. Piszemy piosenki, sztuki, poezje, wystawiamy spektakle i kręcimy filmy. A dzisiaj zebraliśmy się, aby w przyjaznym gronie ucieszyć się z wydania nowej książki – zbioru opowiadań Bohdana Hnatiuka „Trucizna, od której nie sposób się uwolnić”. Nasza szczera i serdeczna rozmowa to najlepszy scenariusz dzisiejszego święta. Ponieważ Bohdan pisze nie tylko prozę, ale i sztuki, postanowiliśmy zapoznać was z niektórymi jego utworami dramatycznymi – zagrać fragmenty kilku spektakli. Jest mi bardzo miło być na święcie mojego syna. To już jego trzecia książka. To prawdziwe święto dla Bohdana, naszej rodziny i wszystkich, którzy dzisiaj zebrali się na prezentacji… Obecni mieli okazję obejrzeć fragment spektaklu „Kawiarnia »Republika«”. To pierwsza sztuka Bohdana wystawiona na profesjonalnej scenie i spektakl, w którym zadebiutował jako reżyser. Odbyło się to pięć lat temu w teatrze „Suzirja”. A możliwość zrealizowania tej inscenizacji dał kierownik teatru, artysta ludowy Ukrainy Ołeksij Kużelny. Rolę kelnera wykonał zasłużony artysta Ukrainy Ołeksij Pałamarenko, a Charytona – aktor Nazarij Baruszok. Swoją drogą, dziadek Bohdana Hnatiuka miał na imię Charytyn. Dobrze go pamięta. Pewnie dlatego postać ma takie imię. Rok temu w twórczości Bohdana Hnatiuka pojawiła się nowa sztuka „Idealny sztorm”. Opowiedział o niej mecenas, polityk, rolnik i naukowiec Witalij SKOCYK. – Pewnie są różne podejścia do tego, jak książki się rodzą, piszą – zaznaczył pan Witalij. – Ale dla tych, którzy ich rzeczywiście nie piszą, a rodzą – ten proces jest jak narodziny dziecka. Łapiesz moment, kiedy czujesz, że teraz możesz pisać. Jeśli go nie złapiesz, to więcej takiego momentu już nie będzie. I wtedy książka wyjdzie zupełnie inna. Szczerze gratuluję Bohdanowi narodzin wspaniałej książki. To wielkie szczęście. A kiedy ludzie czytają twoją książkę i dzielą się z autorem swoimi wrażeniami, to jeszcze większa rozkosz. U nas z Bohdanem narodził się twórczy tandem. Na podstawie mojej książki „Idealny sztorm” wystawił spektakl, który cieszy się kompletem widzów w teatrze „Suzirja”. Ten spektakl po raz pierwszy pojawił się nieco ponad rok temu na dużej scenie Narodowego Akademickiego Teatru Dramatycznego imienia Iwana Franki. Kiedy po raz pierwszy spotkaliśmy się z Bohdanem i Anatolijem, mieliśmy tylko rękopis. I postanowiliśmy na podstawie książki, która nie jest utworem artystycznym, wystawić spektakl. Gatunek absolutnie niezwykły. Trzeba oddać sprawiedliwość dyrektorowi generalnemu – kierownikowi artystycznemu Teatru Franki Mychajle Zacharewyczowi, który zgodził się pójść na taki eksperyment i dał dużą scenę dla spektaklu. Mieliśmy z Bohdanem umowę, że nie będę czytał scenariusza i nie będę miał żadnego związku z doborem aktorów. A przyjdę, jak wszyscy widzowie, 31 maja 2021 roku i zobaczę, co z tego wyszło. Dziękuję Bohdanowi za współpracę, dziękuję ojcu za wspaniałego syna! – Chciałbym podziękować za tę przenikliwość, z jaką rok temu wydał swoją książkę Witalij Skocyk – kontynuował Anatolij Hnatiuk. – To praca naukowa, w której przewidział wydarzenia, które dzieją się dzisiaj. Nie można nie dziwić się wewnętrznemu wyczuciu Wszechświata, właściwemu Bohdanowi. On rok temu o tym wszystkim napisał. Prawie odgadł datę. Napisał, że z czwartku na piątek przyjdą dziwne istoty na naszą ziemię, a one przyszły ze środy na czwartek. I wszystko tam było opisane: i zaminowane pola, i ziemia, którą chcą nam zabrać, i snajpe- Bohdan Hnatiuk rzy, którzy strzelają do Ukraińców, i jak próbują nas truć. Wszystko to napisano rok temu! Fragment spektaklu „Idealny sztorm” zagrali artysta ludowy Ukrainy Wołodymyr Nikołajenko (Kirił), Ołeh Ternowy (Sawelij), Iryna Sopit i Tetiana Krysztal (czarujące rusałki stepowe, polne). – Żadnymi słowami nie wyrazić wdzięczności mojemu ojcu i przyjaciołom-aktorom za to, że zrobili tę prezentację – wyznał Bohdan HNATIUK. – Aktor jest zdolny do wszystkiego, może wykonać każde zadanie. Moi przyjaciele zaprezentowali książkę, grali wyraziście. Wielkim szczęściem jest oglądać w teatrze „Suzirja”, jak profesjonaliści gry scenicznej odtwarzają to, co napisałem, znajdują nowe barwy dla pewnych słów i dialogów. Dzięki nim w moim życiu połączyły się teatr i literatura. Prezentacja wyszła optymistyczna. Dzisiaj świat się wali, a artysta powinien o tym mówić. Nie wiem, czy sztuka uratuje świat, ale póki istnieje literatura i teatr – nadzieja jest! Aktorzy przeczytali także fragmenty opowiadania Bohdana Hnatiuka „Tajemnica szpitala wojskowego” i powieści „Motyle lecą na front”. A Anatolij Hnatiuk i Iryna Sopit wykonali kilka piosenek. Tego samego wieczoru na scenie Kijowskiej Akademickiej Pracowni Sztuki Teatralnej „Suzirja” pokazano spektakl na podstawie sztuki Bohdana Hnatiuka „Ukradzione piękno” w reżyserii autora. W Kijowskiej Akademickiej Pracowni Sztuki Teatralnej „Suzirja” odbyła się prezentacja zbioru opowiadań pisarza Bohdana Hnatiuka „Trucizna, od której nie sposób się uwolnić”, który zawiera życiowe historie naszych współczesnych, którzy przeszli próbę wojną, przeżyli uczucie pierwszej miłości i gorycz ciężkich strat.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 16strona oryginału ↗

Nie zatrzymamy się, nie zmęczymy się

Tu jest gorąco. Bardzo. Nasi trwają do końca. Dai Boże dożyć zwycięstwa i doczekać wnuków. Opowiem im, że widziałem żywych bogów wojny. Prawdziwych, nie udawanych. Siła ich ducha sięga nieba. Módlcie się za nich, ludzie, i bądźcie wdzięczni na wieki! Obecnie w Ukrainie toczy się prawdziwa wojna ludowa. Ukraina nie upadnie. Nie zatrzymamy się i nie zmęczymy się. Jesteśmy nastawieni na zaciętą walkę, tak długo, jak będzie to potrzebne, aby bronić swojej ziemi i ludzi. Anatolij HNATIUK 1 sierpnia 2022 r. PRENUMERATA — 2022 Koszt prenumeraty (z dostawą i opłatami pocztowymi):

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 16strona oryginału ↗

TYGODNIK OGÓLNOUKRAIŃSKIEGO TOWARZYSTWA «PROŚWITA» im. TARASA SZEWCZENKI

Założyciel: Ogólnoukraińskie Towarzystwo «Proświta» im. Tarasa Szewczenki. Świadectwo rejestracyjne KV nr 4066 z 02.03.2000 r. Kod pocztowy – 30617. Numer w katalogu – 66. Prenumerata: na 1 miesiąc – 28 hrywien 14 kopiejek; na 3 miesiące – 79 hrywien 42 kopiejki; na pół roku – 152 hrywny 84 kopiejki; na 11 miesięcy – 276 hrywien 54 kopiejki.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 16strona oryginału ↗

ZAPOWIEDŹ

Redaktor naczelny Pawło MOWCZAN Odpowiedzialna za wydanie Lubow HOŁOTA K o l e g i u m r e d a k c y j n e Lubow HOŁOTA (przewodnicząca), Pawło MOWCZAN, Mykoła TYMOSZYK, Heorhij FILIPCZUK Zastępczyni redaktora naczelnego ds. produkcji Natalia SKRYNNYK 278-01-30 (tel./faks)

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 16strona oryginału ↗

Jesteście ze „Słowem Proświty”, bo to jest Wasza gazeta!

Sekretarz odpowiedzialna Iryna SZEWCZUK Dział kultury Eduard OWCHARENKO 279-39-55 Redaktorka literacka Halyna DACIUK Korektorka Ołena HŁUSZKO Skład komputerowy Iryna SZEWCZUK, Wołodymyr ŻYHUN Redaktor dyżurny Eduard OWCHARENKO Księgowość 279-41-46 Adres redakcji: ul. Chreszczatyk 10-B, m. Kijów, 01001 E-mail: slovo_prosvity@ukr.net http://slovoprosvity.org http://prosvitanews.org.ua Korespondencja z czytelnikami — tylko na łamach gazety. Odpowiedzialność za wiarygodność informacji ponoszą autorzy. Redakcja zastrzega sobie prawo do redagowania i skracania tekstów. Redakcja nie zawsze podziela poglądy swoich autorów. Przy wykorzystywaniu naszych publikacji powołanie się na „Słowo Proświty” jest obowiązkowe. Indeks gazety „Słowo Proświty” — 30617 Wydrukowano w spółce z o.o. „Mega-Polihraf”, 04073 m. Kijów, ul. Marka Wowczka 3.

Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn