Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
← Archiwum «Slovo Prosvity»

Слово Просвіти, №26 за 2023 рік

16 s. · 35 wpisów · PDF w Wikimedia Commons ↗ · CC BY 4.0

Tłumaczenie maszynowe z ukraińskiego. Cytaty, nazwiska i liczby sprawdzaj ze stroną oryginału.

Tekst wyodrębniono z PDF i automatycznie podzielono na materiały. Granice części materiałów nie zostały sprawdzone redakcyjnie: jeden wpis może zawierać kilka materiałów, tylko część jednego lub blok serwisowy (np. ogłoszenie o prenumeracie). Źródłem pierwotnym jest strona gazety w PDF.

Strona · s. 1strona oryginału ↗

OGÓLNOUKRAIŃSKI TYGODNIK KULTUROLOGICZNY 26 (1213), 29 czerwca – 5 lipca 2023 JURIJ PŁAKSIUK

Jewhen BUKET Zdjęcia Wiktorii BUKET Gości czekał bogaty program: wieczorki przy ognisku, zajęcia psychologiczne i rozwijające, śpiewy i tańce, a także tradycyjny obrzęd kupalny, program koncertowy, jarmark oraz wycieczka do zabytków archeologicznych i przyrodniczych: Czwartego Wału Zmijowego, staroruskiej osady w urocznisku Widźmanka, uzdrowicielskiej „Krynicy przy kapliczce” i 350-letniej lipy z Kozicz. Dla gminy byszowskiej była to pierwsza próba zorganizowania tak masowej imprezy, a to, że oficjalnie zarejestrowanych uczestników było ponad 700, można uznać za sukces. Geografia uczestników nie ograniczyła się wyłącznie do Kijowa i obwodu – byli przedstawiciele z Chersonia, Enerhodaru, Charkowa, Zaporoża, Tarnopolszczyzny, a nawet z Krymu. Zatem w przyszłym roku (a organizatorzy mają stanowczy zamiar nie ograniczać się do jednego wydarzenia) festiwal „Kupalskie Koło” w Gruzkiem będzie można śmiało nazwać ogólnoukraińskim. Cały ciężar przygotowań do festiwalu (urządzenie miejsca imprezy, budowa sceny, ułożenie programu i ogólna koordynacja) wzięła na siebie niedawno zarejestrowana organizacja społeczna „Wesołe kurkuli”. Wiele prac organizacyjnych spadło na barki działaczki społecznej i menedżerki projektów Natalii Rudnyk, mieszkańców wsi Gruzkie i Wesela Słoboda (starosta – Tetiana Larczykowa) oraz gminy terytorialnej Byszów (przewodniczący – Iwan Roznaj, zastępca – Witalij Klucznyk). Dla Gruzkiego uczczenie tradycji przodków, w tym obchodzenie Kupały, jest tradycją wieloletnią. Zapoczątkował ją działający już od 1975 roku lokalny zespół folklorystyczny „Żywycia”. Mieszkańcy Gruzkiego od dawna marzyli, aby ich wieś stała się ośrodkiem ogólnoukraińskiego obchodu kupalskiego – i wreszcie to marzenie stało się rzeczywistością. Organizowanie zakrojonych na szeroką skalę imprez w czasie wojny zasługuje na szacunek. Ludziom, którzy niemal cały czas przebywają w Podczas wycieczki przy lipie z Kozicz WASYL LYZANCZUK

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 1strona oryginału ↗

Kupalske Koło

Z inicjatywy organizacji społecznej „Wesołe kurkuli” i za wsparciem Byszywskiej Wiejskiej Wspólnoty Terytorialnej w wsi Hruzke w rejonie fastowskim na Kijowszczyźnie odbył się festiwal „Kupalskie Koło 2023”. Wydarzenie składało się z dwóch części – rodzinnego obozu namiotowego, który rozpoczął się 20 czerwca, oraz właściwego festiwalu, trwającego trzy dni – od 23 do 25 czerwca. ...stanie stresu trzeba skądś czerpać wsparcie psychiczne i pozytywne emocje. Celem wydarzenia było więc wspieranie się nawzajem, umacnianie ducha każdego człowieka i całego naszego narodu, a także stworzenie obrazu przyszłego ukraińskiego Zwycięstwa. Wstęp na teren festiwalu – dobrowolna opłata – zostanie przeznaczony na remont schronu w Hrużczańskim Gimnazjum oraz na wsparcie 401. Batalionu Strzeleckiego. „Kupalskie Koło 2023” nie jest festiwalem w zwyczajnym formacie świąt, do jakich przywykliśmy w czasach pokoju. Dopóki w Ukrainie trwa wojna, a nasz naród przeżywa ciężkie czasy, przechodzi przez trudności i próby, pełne świętowanie i zabawa są niemożliwe. Każdego dnia pamiętamy, że trwają walki, giną nasi obrońcy, okupowane są nasze terytoria, ostrzeliwane są nasze miasta i wsie, giną cywile. Życie postawiło wielu przed koniecznością podejmowania trudnych decyzji. Dziś każdy ma swój front: wojskowy, wolontariacki, informacyjny, medyczny, duchowy. I każdy na swoim odcinku przybliża nasze wspólne zwycięstwo. Zadaniem festiwalu było umocnienie jedności Ukraińców, aby wytrwać i zwyciężyć. Podczas obozowania i trwania wydarzenia jego uczestnicy medytowali i uprawiali jogę, słuchali wykładów i uczyli się ukraińskich pieśni ludowych, które pomagają przetrwać ból strat, grali w gry sportowe i pływali kajakami. Wszyscy chętni mieli możliwość uplecenia lalek z trawy i nitek, wypróbowania na sobie mehendi (malowania henną), wzięcia udziału w warsztatach parzenia herbaty, zagrania w grę psychologiczną Lila i gry planszowe, obejrzenia wystawy obrazów i wyjątkowych amuletów od rzemieślniczki Haliny Hrużczańskiej, a także zanurzenia się we wszechświat dawnych ukraińskich obrzędów – powitania słońca, tryzny i oczywiście święta Kupały, które prowadzili Wielemyr i Switolada Babiczowie. Można było też zobaczyć hopak z szablami oraz pokaz ognia w wykonaniu rodziny Daraiewych i Anatolija Szepeliuka. Strefę fotograficzną festiwalu, zbudowaną z dawnych przedmiotów i ozdobionej skrzyni po orkowej amunicji (bo Ukraińcy potrafią przekształcać nawet te rzeczy, które przynosiły nieszczęście, w coś pożytecznego), zaprojektowała dyrektorka Domu Kultury wsi Czornohorodka Maria Izoria. W programie koncertowym wystąpiły lokalne zespoły „Jasen cwit” (wieś Jasnohorodka), „Sik zemli” (wieś Łyszna), „Lubystok” (wieś Byszów), „Żinoczi wytrebenky” (osiedle typu miejskiego Hostomel), Happy Dances (wsie Kozyczanka, Hruźke, Byszów), a także specjalnie zaproszeni wykonawcy: Stefania Winogradowa, duet „Namysto” (skrzypce i bandura), etno-jazzowy zespół „The Heavenly River”, duet harfowy Zoriana Prydka i Jarosława Dmytruk, kobziarz Swiatosław Syłenko i inni. Zespół „Balamuty” nie tylko zaśpiewał wspaniałe ukraińskie pieśni, ale także porwał wszystkich do tańca i chórowodów pod ciepłym letnim deszczykiem! Zarówno miejscowi mieszkańcy, jak i goście wydarzenia, którzy przyjechali specjalnie na festiwal „Kupalskie Koło 2023”, wynieśli z niego morze pozytywnych wrażeń. Wszyscy obecni naładowali się inspiracją i wiarą w nieunikniony Zwycięski Triumf Ukrainy. Wszyscy życzyli sobie nawzajem, aby kolejne święto Kupały spotkać w Hruźkem już nie w czasie wojny, lecz pokoju. LESIA WORONINA PRENUMERATA 2023. Tygodnik „Słowo Proświty" (indeks 30617) można zamówić w placówkach Ukrposhty za pomocą „Katalogu wydawnictw Ukrainy »Prasa pocztą« na 2023 rok (II półrocze)" z dostawą: 1 mies. – 28,39 hrywien, 3 mies. – 80,17 hrywien, 6 mies. – 154,34 hrywien. Naszą gazetę można także zamówić na stronach Ukrposhty https://pered-plata.ukrposhta.ua/ oraz DP „Prasa" http://presa.ua/

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 2strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

...ale szczerze mówiąc, zwłaszcza niewystarczające wysiłki naszych partnerów, które choć bardzo znaczące, to jednak nie wystarczają, by razem z nami rozchwiać na śmierć Ordę – tę próchniejącą „izbuszkę” na kurzych nóżkach w ciemnych ostępach imperium zła, która ma jeszcze piec z jądrowym ogniem, którym tamtejsza baba-jaga grozi spalić wszystkich wokół. Tak, ta „izbuszka” już się chwieje, już z niej sączy się „zgnilizna”, w imperium rośnie niezadowolenie i przerażenie własnymi klęskami w wojnie, która dla nich na początku wydawała się wesołą i przyjemną przechadzką po terenach Ukrainy. Dlatego na tych nastrojach próbuje grać nazista Prigożyn, który gada, że jego „Wagner” dowiódł, iż przeszedłby Ukrainę w jeden dzień, a nawet nie w trzy. Aha, jak w dowcipie – „mówi pan i ty”. Przeszedł od Rostowa w kierunku Moskwy dokładnie tyle, ile mu pozwolono według scenariusza. Ale o tym porozmawiamy nieco później. A oto przechodzimy do kolejnego punktu rozważania wydarzeń i motywów tych ostatnich dni sztucznej Pompei, w której spłonął „Wagner”, a także wszelkie naiwne nadzieje. Przede wszystkim warto powiedzieć, że te niebezpieczne procesy niezadowolenia i rozpaczy z powodu klęsk, sankcji, spadku poziomu życia, rosnącej autarkii, ćwierć miliona grobów i milion okaleczonych, rannych – wszystko to rzeczywiście nabrało groźnej siły dla Kremla i jego pachołków. To właśnie skala wewnętrznych zagrożeń, wywołanych bezrozsądną i nieudaną wojną przeciwko Ukrainie, zmusiła Kreml do podjęcia zakrojonej na szeroką skalę i niebezpiecznej operacji, mającej na celu naprawienie tego zgubnego dla Kremla trendu. Odważyć się na operację na dużą skalę, która zgodnie z ich zamysłem miała przynieść dywidendy władzy, umocnić lub choćby utrzymać autorytet władzy i wodza na wysokim poziomie, lecz jednocześnie takie rozmiary i zaplanowane działania niosły, jako konsekwencję, poważne zagrożenia utraty reputacji dla Kremla, scenarzystów i osobiście dla Putina. Mimo wszystko oni się na to odważyli, co świadczy o świadomej powadze zagrożeń dla istnienia status quo w ordzie. Ten plan oczywiście nie był improwizacją, lecz starannie przemyślaną i konsekwentnie przygotowaną operacją. Autorstwo planu należy do bardzo wąskiego kręgu otoczenia Putina. Wszyscy inni aktywni uczestnicy mieli jedynie rozkazy i wskazówki, nic więcej. Chyba że mogli się czegoś domyślać. Absolutna zaś większość została wykorzystana w ciemno. Bez wątpienia przeprowadzono gruntowne przygotowanie operacyjne, w tym dobrze zamaskowane podrzucanie „tajnych” informacji do uszu kierownictwa wiodących zachodnich wywiadów i odpowiednio – zgodnie z przeznaczeniem – kierowników ich państw. Którzy, jak sami teraz twierdzą, wiedzieli o przygotowaniach do tego puczu. I zdecydowana większość połknęła tę przynętę. W ten sposób pucz został zabezpieczony pierwszym konturem „prawdziwości”. Dosłownie dziś w prasie zachodniej pojawiła się informacja, że USA wiedziały o przygotowywanym puczu i że o tym były też informacje w Kremlu. Najwyraźniej taka dodatkowa informacja, którą dowiedział się rząd USA, zmusiła ich do ostrożniejszych założeń co do prawdziwości buntu, podczas gdy w większości stolic innych państw ta podrzucona kaczka o prawdziwości dobrze zagnieździła się w głowach. Biden długo milczał w sprawie puczu i dopiero teraz publicznie nieco się wypowiedział na temat tych wydarzeń: uniknął jakichkolwiek twierdzeń, ograniczając się do oświadczenia, że USA w żaden sposób nie są zaangażowane w ten bunt. Dlaczego powiedział właśnie to, stało się jasne, gdy wieczorem wystąpił Putin ze swoim kolejnym „wzywem” do ordy, w którym zasugerował udział zachodnich państw w organizacji tego puczu. Tak więc, wskazując „winnych” w zachodnich państwach, sfabrykował dla siebie i wszystkich swoich aktorów alibi, zwłaszcza dla licznych generałów i jeszcze liczniejszych dowódców oraz szeregowców, których zaangażowano w masówki lub nawet zestrzelono w niebie dla skuteczności rekwizytów prawdziwości spektaklu. Uczestnikami scenariusza było zaledwie kilka osób. I myślę, że wśród nich nie ma na przykład ani Szojgu, ani Gierasimowa, ani innych asów, a

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 2strona oryginału ↗

Cyrk-szapito Prigożyna zakończył przedstawienie. Co będzie dalej w rosyjsko-ukraińskiej wojnie

Wiktor SKORYK, komentator „SP” Inscenizacja, przedstawienie – to dokładnie to, co przewidywałem od samego początku, jako jeden z możliwych wariantów układu Prigożyna, ale najbardziej prawdopodobny. Przedstawieniem zadowoleni są wszyscy – i scenarzyści, i widzowie – zaludnienie całej Ordy. Scenarzyści w toku swojej prostej kombinacji z trzech palców dążyli do osiągnięcia konkretnych celów. Wszystkim ordyńcom tym przedstawieniem jaskrawo namalowano, czym jest „orda bez Putina” i czym to „grozi”. Teraz z tą przestraszoną publicznością, oszołomioną zaprezentowanymi jaskrawymi efektami, można zrobić wszystko, co tylko wymyślą kremlowscy scenarzyści. Przynajmniej na to liczą i rachują się pomysłodawcy. A te ofiarne 13 zabitych lotników, 6 helikopterów i samolot, a także zbombardowane trasy, rycie dróg koparkami, uderzenia w bazy naftowe – to rekwizyty dla efektowności przedstawienia, grosz za wynajem, który dla scenarzystów nic nie kosztuje, bo „baby urodzą”, za to publiczność jest oszołomiona rekwizytami – one jeszcze bardziej zanurzyły widzów w „prawdziwość” działania i do śmierci przestraszyły widownię. Teraz ta publiczność z radością i ulgą westchnie i zgodzi się: „Uff, udało się. Jak dobrze, że mamy takiego mądrego wodza-zbawcę!” i z wrzaskiem sama będzie żądać, by wezwać wodza i jego opryczników, aby na śmierć zdusili wszystkich opozycjonistów albo tych, którzy choćby w najmniejszym stopniu są do nich podobni. Klient gotowy, o to właśnie chodziło! Druga kremlowska „bułeczka” dla widzów Moskiewii jest taka: według zamysłu scenarzystów napięcie i wrzenie w ordyńskim zaludnieniu i osiedlach, które narastały pod gnietem uderzeń Ukraińskiego Wojska, od których już zginęła ćwierć miliona ich „naszych chłopców”, teraz mają zostać jakby ręką zdjęte – przebiegłą i zręczną ręką „wierchownogo rukowoditiela”. A przecież są jeszcze sankcje, blokada aktywów Moskiewii za granicą, a także publiczna hańba w państwach zachodnich dla Moskali, upadek majątków itd. – teraz to wszystko nie jest straszne, bo widzom na tym przedstawieniu w cyrku aktorów-najemników wyraźnie pokazano, czym naprawdę jest strach. A reszta to teraz drobiazgi. Teraz widzom „żyć stanie się łatwiej, żyć stanie się weselej”, jak głosił Stalin – bożyszcze i ideowy praojciec Putina. W Moskwie nawet wyznaczono dodatkowy dzień wolny, bo przecież u „narodu” święto – zwycięstwo! A ten „naród” tak zatęsknił za zwycięstwami, które im obiecywał wódz i o których wszyscy marzyli jak o swoim osobistym i wspólnym głównym celu i sensie swojego nikczemnego istnienia w „wielkiej Rosji”! Tymczasem zamiast „za trzy dni parada zwycięstwa w Kijowie” doznali szeregu haniebnych porażek i z przerażeniem oczekują nowych – w przededniu nowej wyzwoleńczej ofensywy chwalebnych, zahartowanych Sił Zbrojnych Ukrainy. Trzecim czynnikiem, na który mogli liczyć kremlowscy scenarzyści, jest chęć sprowokowania Ukraińców do pospiesznych i nieprzygotowanych działań w ofensywie na frontach, nabrania się na złudne „okno możliwości”, które rzekomo otwierał ten incydent z przedstawienia w Moskwie. I ukarania ich za to. Sztabowi Generalnemu Sił Zbrojnych Ukrainy – mój pokorny ukłon i podziękowanie. Nie dali się nabrać. Czwarty rezultat, do którego dążyli scenarzyści, to stworzenie widowiskowych podstaw do wyznaczenia winnych dla swoich nowych „gestów dobrej woli”, które nieuchronnie zbliżają się na frontach wojny. Zrozumiałe, że będzie to przede wszystkim Prigożyn, bo on „uderzył w plecy w decydującym momencie dla losów naszej ojczyzny”. Dlatego wypisano mu „zesłanie” na Białoruś. Aby trochę ostygła publiczność, a potem on znowu będzie w grze. Jak woda po kaczce. Takimi „cennymi kadrami” się nie rzucają. Co więcej, całkiem możliwe, że to zesłanie tymczasowo wyznaczonego antybohatera ma też inne zadanie: zapoczątkować formowanie „Wagnera” na terytorium Białorusi, gdzie być może przygotować atak na Ukrainę, i nie wyklucza się, że właśnie z terytorium Białorusi. Ale nie tylko Prigożyn. Teraz otwiera się możliwość także „czystek” w wierchuszce Kremla i sztabu generalnego, z zrzuceniem na nich wszystkich swoich porażek i trudności, korupcji i niekompetencji. Ta operetkowa farsa ma swoje główne korzenie w tym, że Kreml i jego sztab generalny zaczęły przygotowywać swój odwrót na frontach; stało się dla nich oczywiste, że nie utrzymają masowej ofensywy Sił Zbrojnych Ukrainy. I to piąta, według kolejności, ale główna przyczyna urządzenia tego cyrku. Winny i winni nieuniknionego odwrotu już są – w wyniku tej hałaśliwej specoperacji. A uwaga „zaludnienia” od wydarzeń na frontach zmniejszyła się w wyniku szokoterapii inscenizowanym blitzkriegiem Prigożyna. I ból z powodu bliskich nowych porażek po szoku będzie przez „naród” odczuwany mniej. Wszystko jak trzeba! W ciągu ostatnich dni siła formujących działań ukraińskiej ofensywy osiągnęła tak skuteczny punkt, że dalej zwlekać kremlowcy już nie mają czasu. Nie publicznie (i nie widowiskowo, jak to przedstawienie), teraz okupanci odprowadzają swoje bazy logistyczne daleko w głąb swoich tyłów, i nie tylko z bliskich linii, ale już też z niektórych przednich pozycji, na przykład na wschodnim brzegu Dniepru. Przygotowywany jest uporządkowany odwrót, aby uniknąć chaotycznego z jego stratami. Dokąd się cofną, jeszcze sami nie określili, ale są oznaki, że do Czonharu na południu, a na południowym zachodzie waha się między Berdiańskiem a Mariupolem. Tak więc to przedstawienie było dla nich w sam raz. Jaką rolę w tym wodewilu według scenariusza Kremla grał Prigożyn – czy jako aktor, czy w ciemno – naprawdę nie ma znaczenia, ważny jest rezultat. Chociaż uważam, że jego rola nie była ani–ani, raczej grał jako zorientowany aktor, ale zorientowany w ograniczonym stopniu, nie był wtajemniczony we wszystko. Może też być wykorzystany w formie pełnomocnika. Na koniec chciałbym zauważyć, że po raz kolejny jestem rozczarowany skrajnie niskim poziomem przeważającej większości analityków, zachodnich ekspertów i polityków, mężów stanu i urzędników. O „analityce” ukraińskich urzędników i ich „zampolitów” lepiej pomilczę... Podsumowanie: wróg kręci się jak węgorz na rozgrzanej patelni, nie wie, jak się uratować. A nijak! Rozgrzana patelnia – to właściwe przygotowanie do ostatecznego miejsca przeznaczenia wielkiej ordy – do piekła. Ten tekst napisałem zaraz po tym, jak fiurer „Wagnera” Prigożyn ogłosił „finita la commedia” – że jego imitacyjny marsz dobiegł końca i jego demonstracyjny oddział „wraca do koszar”, a także po tym, jak ogłoszono warunki „pokoju” dla niego i jego błąkającej się teatralnej trupy, której członkowie nawet nie domyślali się, że biorą udział w roli statystów w wielkoskalowym przedstawieniu. Doba, która – jak wielu sądziło – miała przewrócić do góry nogami całą Moskiewię, zakończyła się u większości tak, jak zostało to wyreżyserowane przez realizatorów widowiska. Car wszystkich przestraszył, zszokował, potem „wszystko załatwił”, wszystkich, którzy odegrali swoje role winnych bojarów i opryczników, ułaskawił – jak bohaterów. I we wszystkim obwinił „nazistowską” Ukrainę i jej zachodnich panów. Otóż to! Czas podsumować nieco ten sztabowy szoł, który trwał dobę – w fazie aktywnej, i następną dobę – w informacyjnej. W tekście powyżej, napisanym bezpośrednio podczas tamtych gorących wydarzeń, obecnie nie zmieniłem ani jednego słowa, ani jednej litery i nie zmieniłem żadnego ze swoich rozumowań; wręcz przeciwnie, w toku dalszych wydarzeń i faktów jeszcze bardziej upewniłem się co do słuszności tamtejszych ocen, które teraz nabrały jeszcze większej mocy. Po ludzku rozumiem nadzieje Ukraińców i obywateli państw naszych partnerów, którzy w przeważającej większości uważali i nadal uważają, że to nie inscenizacja, lecz prawdziwy bunt, w który pokładali nadzieje, ponieważ, jak im się wydawało i wydaje, świadczy to, że z tym wojennym przewrotem Moskiewii pojawiły się potężne pęknięcia w środowisku władczych struktur i zwykłych mieszkańców ordy, i że to wydarzenie zapoczątkuje tamtejszą wojnę domową, a więc być może zakończy wojnę przeciwko Ukrainie, w ogóle osłabi Moskwę, a nawet – w perspektywie – ją zniszczy, rozbije na wiele państwowych odłamków, czym położy haniebny kres imperium zła. No, albo przynajmniej osłabi jego siłę w wojnie przeciwko Ukrainie. Piękne marzenie, ale trzeba przyznać: na razie jest nie do zrealizowania. Bajki zdarzają się w życiu, ale ich szczęśliwe zakończenie w życiu wymaga ciężkiej pracy, krwi i potu, jak swego czasu zauważył Winston Churchill. Nadzieje muszą być krytyczne i opierać się na gruncie faktów, rzeczywistej analizy i odpowiednich działań. Zwycięstwa nikt nam nie podaruje, trzeba je osiągnąć swoim trudem – na polu bitwy i w tyle. Te rozważania dotyczą nie tylko nas, Ukraińców, lecz także naszych partnerów. Bo uważać, wbrew faktom, że Rosja już mocno się chwieje i lada moment może upaść, i że naszych już jawnych działań i rezultatów okazało się dość na to – to niebezpieczne samooszustwo albo miła dla nerwów „analityka”, która nie chce widzieć prawdziwego obrazu, nie uwzględnia faktów, co prowadzi do błędnych, a więc zgubnych prognoz. Naszym partnerom trzeba jeszcze bardziej pomagać Ukrainie uzbrojeniem, amunicją, finansami i innymi środkami i metodami. Przekroczyć wszystkie linie sztucznie namalowanych granic, bo te czarodziejskie linie i kręgi są jedynie zabobonami i lękami. Zamiast tego trzeba wzmocnić promienie światła, otworzyć wszystkie okna i drzwi, aby szatańskie plugastwo zginęło od oślepiającego światła. Tylko tak! To znaczy nie być Chomą, który kreśli kręgi, aby uratować się przed nieczystą siłą. Ocalał, ale stracił rozum. Nie kręgi trzeba kreślić, lecz otwierać drzwi i okna dla światła, aby pokonać mrok i pozostać przy rozumie i potem żyć pełnią życia. Ukraińcy muszą mieć wytrwałość na frontach i w tyle, zachować swoją jedność i wspólny szyk. Rób dobrze i zapalczywie swoją sprawę – rób swoje, a wtedy i los będzie przychylny. Według mojego przekonania nasze sukcesy w boju nie tylko zmuszą najeźdźców do ucieczki z naszej ziemi do swojej ordy, ale też prędzej czy później – dadzą start zniszczeniu imperium zła. Ponadto, jeśli szybko i konsekwentnie będziemy poruszać się drogą rozwoju demokratycznego i praworządnego państwa, jeśli szybko własnymi rękami za pomocą naszych partnerów odbudujemy wszystko, co zniszczyła wojna, odbudujemy się jako nowoczesne i ekologiczne państwo, jeśli nasz kraj stanie się wygodny i przyjazny dla swoich obywateli i wszystkich dobrych przyjaciół, to będzie osinowym kołkiem w zgniłe ciało ordy, które ją unicestwi na wieki. Wtedy zniszczą ją nasze sukcesy i ich waśnie, które nieuchronnie osiągną nadkrytyczną siłę, co zmiecie ten śmieć, tę imperialną potworność z powierzchni Ziemi. A na razie... Na razie wciąż jest za mało naszych, bez przesady, tytanicznych wysiłków

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 3strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

mniejszych tuzików – tym bardziej. Wszystkie argumenty i „niezaprzeczalne” dowody absolutnej większości analityków, obserwatorów i polityków o prawdziwości tego wszystkiego to także owoce specjalnej operacji stworzenia wirusa „prawdziwości” na etapie przygotowań, tworzenia potrzebnych narracji, a także pragnienia wierzenia w to, co pożądane, ku szkodzie dla rzeczywistego, spróbować sięgnąć do analizy faktów i wydarzeń bezstronnie i poza ura-populizmem. Analityk ma wykonywać swoją pracę bez uprzedzeń i zbędnych emocji. Emocje, zapał są potrzebne, ale musi być równowaga. Argumenty, że „zbuntowani” zestrzelili dużo swojego nie byle jakiego lotnictwa – w ordyńskich przestrzeniach nigdy się z tym nie cackano: „Kiedy rąbią las, wióry lecą”, ta ulubiona przez Stalina „mądrość” jest kainowym piętnem ordyńskiego istnienia, i tę „mądrość” chętnie przyjął na uzbrojenie ideowy spadkobierca Stalina – Putin. Jeszcze jak przyjął! I to dawno. Wysadzone w powietrze budynki... ojej, takich prowokacji i zbrodni o tym samym charakterze jest tyle, że długo i obrzydliwie byłoby je wymieniać. Drugi argument „prawdziwców” – Prigożyn doszedł prawie do Moskwy. Aha, doszedł prawie do granicy administracyjnej obwodu moskiewskiego – doszedł dokładnie tak daleko i zatrzymał się właśnie tam, gdzie miał się zatrzymać zgodnie ze scenariuszem. Dlaczego się tam zatrzymał? Bo jednym z głównych celów tej operacji (nazwijmy ją ironicznie – specjalna operacja wystawowa, SWO) było zastraszenie ordyńskiej ludności widmem wojny domowej, buntu i tym podobnych. A głównym obiektem takiego zastraszania była i jest Moskwa. Dlaczego? Ponieważ to właśnie Moskwa jest najbardziej wielkim kotłem, w którym wrzało coraz większe niezadowolenie z wojny i wszystkiego, co z nią związane. Ponieważ to właśnie w Moskwie jest najwięcej wykształconej publiczności i aktywności politycznej. Ponieważ to właśnie w stolicy, w Moskwie, jeśli w ogóle są możliwe – właśnie tam dochodzi do rewolucji, buntów i zapoczątkowują się wojny domowe. To jest charakterystyczne dla stolic – w takiej czy innej mierze – na całym świecie, ale w państwach dyktatorskich, totalitarnych, autorytarnych – to jest imperatyw. Centralizacja w Moskowii jest absolutna, Moskwa i cała reszta Rosji to faktycznie dwa różne światy, dwa państwa. Właśnie dlatego oni nie rozumieją ukraińskiej rzeczywistości, gdzie nigdy nie było takiej centralizacji, a te atawizmy, których, niestety, Ukraina nabyła podczas kilkusetletniej okupacji przez ordę, znacznie osłabły, decentralizacja przeszła już znaczną drogę. Zdecentralizowane państwo jest znacznie bardziej stabilne, plastyczne, elastyczne – to struktura z wieloma stopniami swobody, dlatego bardziej wytrzymała, zdolna szybko i adekwatnie reagować, rozwijać się, doskonalić się. Właśnie dlatego ordyńcy tak zaciekle bili „po centrach podejmowania decyzji”, bo nie mogą pojąć, że państwo żyje nie tylko jednym Kijowem, oddycha pełnymi płucami. A zatrzymać przed Moskwą потішny pułk – to dokładnie to, czego trzeba w realiach ordy i scenariusza „SWO” Kremla. Wynik: 1. Putin zdołał na pewien czas umocnić swoje pozycje w państwie, mimo pewnych strat wizerunkowych. 2. Kreml ma związane ręce do wzmacniania tendencji totalitarnych i likwidowania wszelkiej opozycji, zakręcania śrub we wszystkich sferach życia. 3. Moskwa odwróciła uwagę ordy od porażek, które już nastąpiły i które wkrótce staną się faktem. 4. Obecność tak masowej i kosztownej operacji specjalnej świadczy o tym, że Ordzie jest już bardzo źle. 5. Kreml tym pyrrusowym zwycięstwem coraz bardziej pogrąża się w coraz głębszym ślepym zaułku: działanie tego narkotyku – SWO (specjalnej operacji wystawowej), wstrzykniętego w celu ożywienia wiotkiego ordyńskiego ciała, szybko wygaśnie, mimo masowej, „końskiej” dawki. Dalej będą potrzebne nowe zastrzyki, znacznie mocniejsze, co pewnego dnia doprowadzi do szczęśliwego końca – śmiertelnego. Dla całej Ordy. 6. Zmusić Ordę do śmiertelnego końca – nasze główne zadanie: Boliwar historii nie udźwignie dwóch – albo dobro, albo zło; my walczymy o zwycięstwo, wybieramy dobro. Nic osobistego, tylko prawda. A na drogę: nam swoje robić, razem – do Zwycięstwa! Chwała Ukrainie!

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 3strona oryginału ↗

Żabomyszodrakówka XXI wieku, czyli jak Ukraińcom reagować na „bunt Prigożyna”

Jewhen Buket Na to, co działo się na bagnach w ostatnich dniach (mam na myśli to, co moskale nazwali „buntem Prigożyna”), język ukraiński ma całkiem precyzyjne określenie: „żabomyszodrakówka”, czyli epicka potyczka nikczemnych łajdaków, która udaje coś nadzwyczaj ważnego. Ten termin jest dokładniejszy niż „żabogadziuching”, który oznacza sytuację, w której jedne oddziały okupantów po prostu niszczą inne. Nikt nie zaprzeczy, że było to przede wszystkim ciekawe widowisko, które, niestety dla nas wszystkich, bardzo szybko się skończyło, bo w rosji wielu nie rozumiało, co się dzieje, i mogło szczerze napędzić mnóstwo kłopotów. A im więcej kłopotów zostanie narobionych wewnątrz rosji, tym lepiej dla Ukrainy. Jednak nawet ta krótkotrwała „epicka potyczka” przekonująco pokazała, że tyły naszego wroga są zupełnie niezabezpieczone, a bunkrowy szczur jest znacznie słabszy, niż chce się wydawać. Właściwie porównanie Putina do szczura, które od dawna jest aktywnie używane, to także element „żabomyszodrakówki”. Przyznaję: to właśnie wydarzenia 23–24 czerwca zmusiły mnie wreszcie do odnalezienia i przeczytania jednoimiennej poemy ukraińskiego poety, tłumacza, etnografa i teologa Kostiantyna Dumitraszki, po raz pierwszy wydrukowanej w 1859 roku. Literaturoznawcy zauważają, że ten niewielki utwór, napisany na wzór „Eneidy” Kotlarewskiego, bardzo spodobał się Tarasowi Szewczence. Wielki Kobzarz, jego rodak i rówieśnik, nazywał Dumitraszkę „niewątpliwie utalentowanym człowiekiem” i śledził jego twórczość. Treścią burleskowo-travestyjnej poemy, która w XIX wieku przyniosła autorowi uznanie i popularność, byłem przyjemnie zaskoczony. Choć właściwie nie zaskoczony – przerosła wszystkie moje oczekiwania. Sam utwór jest bowiem jeszcze bardziej genialny niż tytuł, który stał się skrzydlatym słowem. W „Żabomyszodrakówce” autor wprost porównuje myszy do moskali: „Wszystkie myszki po całej tej ziemi do pochodu szykować się zaczęły / I ubierały się jak moskale w rządowe mundury”. Żaby to jakieś anarchiczne wojsko, mieszkańcy bagien (rosja, jak wiadomo, znajduje się „na bagnach”), a poza tym „u tych żab z głową nie w porządku, brakuje im dziesiątej klepki”. Różnicę między myszami a żabami opisano prosto i zwięźle: „Jak że nam być w towarzystwie, skoro nie zgodzimy się z tobą? / Ty, panie-bracie, ciągle taplasz się w błocie, a nasz brat / Je, choć kradnąc, wszystko, co popadnie…”. Jednak i jedni, i drudzy tak bardzo rozzłościli bogów, że mieszkańcy Olimpu odmówili im pomocy i postanowili, że „Lepiej będziemy patrzeć z nieba na żabią z myszami bójkę” i „Wytrzeszczyli na ziemię gały i rzędem się położyli”. Pierwsze skojarzenie, jakie mi się nasunęło: Bogowie – to tutaj Ukraińcy, którzy z zapałem i popcornem przez wszystkie dwa dni trwania buntu Prigożyna obserwowali to widowisko. Krótką jego chronologię opisuje się teraz tak: „obrońcy Rosji” postanowili przejąć władzę w Rosji, przez co inni „obrońcy Rosji” polecieli zabijać pierwszych „obrońców Rosji”, ale ci sami ich zabili. A „bohater Rosji” Prigożyn jechał zabijać „bohatera Rosji” Szojgu, przez co „bohater Rosji” Kadyrow pojechał zabijać „bohatera Rosji” Prigożyna. A także przez to „bohater Rosji” Bortnikow wszczął postępowanie przeciwko „bohaterowi Rosji” Prigożynowi, ale wkrótce je zamknął, ponieważ najważniejszy „bohater Rosji” Putin najpierw gwarantował, że „zdrajcy” zostaną ukarani, a potem gwarantował, że nie zostaną. A co do tych najpierwszych „obrońców Rosji”, których zabito, wszystkim jest to obojętne. Najważniejsze, że wszyscy są „obrońcami Rosji” i „bohaterami Rosji”, i można dalej dumnie się chwalić tym, jacy w Rosji są bohaterscy obrońcy! Kulminacja poematu „Żabomyszodrakiada” opisuje bitwę znacznie poetyckiej. Oto tylko niewielki fragment: Pierwszy Pesybojec włócznią ugodził na oślep Lichenora, Żeby ten zawadiaka nie wyskakiwał przed ojca do piekła. Lichenor runął głową w dół i powąchał ziemię jak dynie. A Troglodyt po nim trafił Peliona w bok, Kopyto wbiło się aż do serca, runął z nim, Jak ten snop, a Pelion szybko odrzucił nogi: Wujek Samilo z Perechytrem, zbiegłszy, chwycili go za łapki, A Sitofag porządnie obił Polifonowi wątrobę, Bo, chwyciwszy się za pępek, potoczył się jak zwinięty zwój. Gdy Limnoharis ujrzał, że zwalono z nóg Polifona, Zaraz chwycił kamień, rzucił i trafił Troglodyta W czubek głowy, rozbił go, jak łupinę z orzecha. Tu Lichenor, zerwawszy się w galop, natarł na Limnoharisa, Włócznią przebił go i odesłał do rodziców na kolację, a Knambofag przestraszył się i czym prędzej dał nogę, ale nie uciekł daleko. Dopadła go zguba: z włócznią tkwiącą w plecach skoczył w głęboki wąwóz. Krwią swoją zrobił z całej kałuży jakby zupę z gotowanego mięsa, a jego wnętrzności pluskały w wodzie jak flaki… Skończyło się na tym, że Bogom obrzydło przyglądanie się starciu, i wypuścili raki, które szybko rozgoniły zarówno żaby, jak i myszy. Myślę, że gdyby tak zwana rosyjska „wojna domowa” nie zakończyła się w ciągu dwóch dni, Siły Zbrojne Ukrainy z pewnością wykorzystałyby tę sytuację, aby szybko wyzwolić okupowane terytoria i postawić kropkę w rosyjsko-ukraińskiej wojnie. Aby, jak te raki, które dla wszystkich Rosjan są „straszne jak pekielny marjuka. / W czarnych mundurach i spodniach, a kto gorętszy – w czerwonych. / Plecy – kowadło, a nogi jak szczypce, a w pysku dwie włócznie”, wszystkich wrogów, bez względu na podział na „żabi” czy „myszy”, „poprzeganiali i wojnę zakończyli”. Pozostaje dodać, że autor „Żabomyszodrakowiady” Kostiantyn Dymitraszko pochowany jest na Kijowskim Cmentarzu Historycznym „Szczekawica”. Zatem, drodzy nasi obrońcy, czytajcie ukraińską klasykę, bijcie wrogów, nie zważając na to, co dzieje się na ich tyłach, i niech będzie z wami siła! Centralne Zarząd Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. T. H. Szewczenki oraz redakcja „Słowa Proświty” szczerze współczują członkowi kolegium redakcyjnego tygodnika Jewhenowi Wasylowiczowi Buketowi w związku z ciężką stratą – przedwczesną śmiercią ojca Wasyla Mykołajowicza Buketa (1958–2023). ської rady przy Ministerstwie Obrony, przedstawiciele Społecznej Spółki Ogólnoukraińskie Wojskowo-Cywilne Zjednoczenie „Bojowe Bractwo Ukrainy”, Organizacji Społecznej „Centrum Ochrony Prawnej i Socjalnej Obywateli Ukrainy”, członkowie ochotniczych formacji gmin terytorialnych. Niestety, Ministerstwo ds. Weteranów i Ministerstwo Polityki Społecznej po raz kolejny zademonstrowały swoją obojętność wobec rozwiązania poruszonych kwestii i nie przyłączyły się do omówienia dróg ich rozwiązania. Omówienie poruszonych kwestii przebiegło konstruktywnie, a jego wynikiem stały się poparte rekomendacje, które przewidziano przedłożyć do rozpatrzenia Radzie Ministrów Ukrainy i innym centralnym organom władzy wykonawczej. Uczestnicy okrągłego stołu potwierdzili gotowość do dalszego monitorowania sytuacji z doprowadzeniem aktów normatywno-prawnych KMU do zgodności z obowiązującym prawodawstwem oraz wytrwałość w doprowadzeniu tego procesu do logicznego zakończenia. Informacja własna

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 3strona oryginału ↗

Ważne w obronie kraju

W ostatnich dniach w Centralnym Domu Oficerów Sił Zbrojnych Ukrainy odbył się zainicjowany przez Związek Oficerów Ukrainy okrągły stół „Ochrona socjalna ochotników formacji terytorialnych gromad: stan, problemy, drogi rozwiązania”. Według słów przewodniczącego Związku Oficerów Ołeksandra Sasko, świadomie ograniczono listę zagadnień do omówienia do problemów ustanowienia statusu weterana wojny i członka rodziny poległego, ponieważ centralnym punktem ochrony socjalnej jest określenie statusu (to pierwsze). Po drugie, każda działalność pożyteczna dla społeczeństwa powinna mieć należną ocenę społeczną. Obywatele Ukrainy, którzy z bronią w ręku stawiali i stawiają opór rosyjskiej agresji wojennej, mają prawo do takiej oceny. Tym bardziej gdy po broń sięgnęli w imię sumienia. Po trzecie, Ustawa Ukrainy „O statusie weteranów wojny, gwarancjach ich ochrony socjalnej” przewiduje ustanowienie statusu weterana wojny w trybie określonym przez Gabinet Ministrów Ukrainy. Jednak przez niemal 15 miesięcy akty normatywne Gabinetu Ministrów Ukrainy w tej części nie zostały doprowadzone do zgodności z Ustawą. Po czwarte, brak należnego trybu postępowania oraz poszczególne wewnętrzne niespójności w nim wywołują oburzenie i nieporozumienia, tworzą obieg pism, których istota polega na udzielaniu odpowiedzi wnioskodawcy, a nie na rozwiązywaniu spraw co do istoty. Zatem celem okrągłego stołu było określenie problemowych kwestii, które hamują uznanie za weteranów wojny osób, które w składzie ochotniczych formacji terytorialnych gromad brały i biorą udział w odparciu rosyjskiej agresji wojennej, oraz określenie dróg ich rozwiązania. W posiedzeniu okrągłego stołu uczestniczyli zaproszeni przedstawiciele Ministerstwa Obrony, Ministerstwa ds. Weteranów, Ministerstwa Zdrowia, Ministerstwa Polityki Społecznej oraz przedstawiciele organizacji społecznych. W posiedzeniu wzięli udział odpowiedzialni urzędnicy Ministerstwa Obrony i Ministerstwa Zdrowia, Dowództwo Wojsk Obrony Terytorialnej Sił Zbrojnych Ukrainy, przewodniczący Громад-

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 4strona oryginału ↗

Bronimy prawa do godności

28 czerwca 1996 roku na Ukrainie miało miejsce wydarzenie, o którym każdy Ukrainiec marzył od wieków: na piątej sesji Rada Najwyższa Ukrainy, opierając się na wielowiekowej historii ukraińskiego państwowotwórstwa i kierując się Aktem proklamacji niepodległości Ukrainy z 24 sierpnia 1991 r., zatwierdzonym w ogólnonarodowym głosowaniu 1 grudnia tego samego roku, przyjęła Konstytucję – Ustawę Zasadniczą Ukrainy. Odzwierciedliło się w niej odwieczne pragnienie Ukraińców do samostanowienia, zapewnienia praw i wolności człowieka oraz godnych warunków jego życia, troski o wzmocnienie zgody społecznej, dążenia do rozwijania i wzmacniania demokratycznego, socjalnego, prawnego państwa, świadomości odpowiedzialności przed Bogiem, własnym sumieniem, poprzednimi, obecnymi i przyszłymi pokoleniami. Anatolij BUTENKO, przewodniczący organizacji społecznej „Centrum inicjatyw twórczych „Jedność” Nie może w dobru ten żyć, Kto chce złu i dobru służyć, Bo chcąc dogodzić obojgu, Szybko stanie się zła niewolnikiem. I. Franko Konstytucja (od łac. constitutio) – dokument, który określa ustrój państwowy, porządek i zasady funkcjonowania organów przedstawicielczych, wykonawczych i sądowych władzy, system wyborczy, prawa i obowiązki państwa, społeczeństwa i obywateli. Od tego czasu wszystkie ustawy, które będą przyjmowane na Ukrainie, muszą obowiązkowo opierać się na Konstytucji – w przeciwnym razie będą uznawane za nieobowiązujące. Ale dlaczego nie od razu, czyli od momentu proklamacji niepodległości, państwo Ukraina rozpoczęło ruch ku realizacji swojego marzenia? Na to pytanie trudno jednoznacznie odpowiedzieć, ponieważ wtedy jeszcze wielu kierowników państwowych nie uświadamiało sobie do końca, że Ukraina to niepodległy i samodzielny kraj, który otrzymał prawo do samostanowienia o swojej polityce wewnętrznej i zagranicznej. Od dnia uchwalenia Konstytucji minęło 27 lat. I teraz każdy z nas musi odpowiedzieć, czy spełniły się jego nadzieje. Ale przede wszystkim, aby to zrobić, wszyscy my, obywatele Ukrainy, musimy szczerze, otwarcie powiedzieć: a co ja zrobiłem dla poprawy własnego życia i wzmocnienia państwa Ukraina? I jeśli własnoręcznie nic nie zrobiono, to nie trzeba wołać na cały świat: „Oj, jakie złe państwo – nic dla mnie nie zrobiło!”. Tak, niestety, trzeba przyznać, że wśród nas wciąż jeszcze są tacy ludzie, którym wszyscy są coś winni, a o swoich obowiązkach wobec państwa i społeczeństwa jakoś zapominają. Ci ludzie żyją obok nas nie od dziesięcioleci, ale mają swoje wyobrażenie o Ukrainie, uważając, że odwiecznie żyją w Małorosji i język rosyjski jest dla nich ojczystym, bo w nim myślą. A nam, patriotom swojego państwa, niby niezręcznie robić im uwagi. A to nie jest całkiem dobrze, jak teraz widzimy. Więc czasami przychodzi na myśl powiedzenie z ludowej mądrości: „Aby odwieść od siebie biedę, trzeba śmiało spojrzeć jej w oczy”. Nie mam ochoty psuć komuś nastroju, ale chyba nie zaszkodzi przypomnieć, że dzień staje się świątecznym tylko wtedy, gdy za plecami pozostała wielka praca, mokra od potu koszula, a na stole, jako podsumowanie wielkiej pracy – pachnący chleb. I rodziony ojciec własną ręką – w modzelach, z bruzdami na dłoniach – hojnie, radośnie, z wielką czułością i miłością w oczach częstuje darem Bożym wszystkie swoje dzieci. Historycznie określono: wszystko, co by nie działo się w państwie, powinno wzmacniać prawo człowieka do uznania jego godności i dobrobytu. Godność – szczególny moralny stosunek człowieka do siebie, który przejawia się w uświadomieniu swojej samowartości i moralnej równości z innymi ludźmi. I te prawa, wolności oraz obowiązki człowieka i obywatela zatwierdzone są w art. 21–68 II rozdziału Konstytucji Ukrainy. Zgodnie z tą Ustawą, prawa i wolności gwarantowane są przez państwo i nie mogą być zniesione. Każdy ma prawo do poszanowania jego godności. Każdemu gwarantuje się prawo do wolności myśli i słowa, do swobodnego wyrażania swoich poglądów i przekonań. Każdy ma prawo do wolności światopoglądu i wyznania. Obywatele mogą brać udział w zarządzaniu sprawami państwowymi, zbierać się pokojowo, bez broni, na wiece czy demonstracje. Każdy ma prawo zarabiać na życie pracą, którą swobodnie wybiera lub na którą swobodnie się zgadza. Każdy ma prawo do wystarczającego poziomu życia dla siebie i swojej rodziny, do edukacji, realizacji możliwości twórczych, do ochrony zdrowia, pomocy medycznej i ubezpieczenia medycznego, do bezpiecznego dla życia i zdrowia środowiska oraz odszkodowania za szkodę wyrządzoną naruszeniem tego prawa. Ale o czym świadczy ten zwięzły wykaz praw? Wychodząc z naszego życiowego doświadczenia, wiemy, że mało mieć prawo do godnego życia, a trzeba jeszcze umieć aktywnie bronić go. I w tej sprawie możemy już śmiało powiedzieć: nasze społeczeństwo stopniowo jakościowo zmienia się. Z każdym dniem staje się coraz więcej ludzi, którzy uświadamiają sobie, że tylko przy ich aktywnym udziale mogą nastąpić istotne zmiany na Ukrainie, które sprzyjać będą poprawie ich życia. Więc, biorąc pod uwagę to, że „obywatele Ukrainy mają prawo brać udział w zarządzaniu sprawami państwowymi…” (art. 38), oni bez wahania korzystają z tego prawa i coraz aktywniej biorą udział w państwowotwórstwie. Historia naszego państwa bierze początki z odległych czasów i każde wydarzenie, które działo się w życiu narodu ukraińskiego, było bezpośrednio związane z walką o niepodległość kraju i godność narodu ukraińskiego. Wydarzenia na Majdanie w 2014 roku stały się kolejnym przejawem nieprzejednania Ukraińców wobec samowoli, na którą pozwoliła sobie władza pod wodzą nieszczęsnego prezydenta Janukowycza. Kardynalne zmiany, które wtedy zaszły w świadomości wielu, nie były przypadkowe: ludzie śmiało zdołali powiedzieć w oczy tym, którzy ich oszukują, okradają, że oni nie odpowiadają narodowi. Ukraińcy wybrali wolny rozwój kraju i społeczeństwa na zasadach demokratycznych. Zapewne wszyscy dobrze pamiętają powiedzenie: aby zmieniło się własne życie na lepsze, trzeba samemu stać się lepszym. Powstańcy wyrzucili „historyczne śmieci” na śmietnik historii i śmiało odwrócili swój statek, wszak Ukraińcom właściwe jest demokratyczne zarządzanie jeszcze od czasów Rusi Kijowskiej. Pierwsze uznanie człowiek otrzymuje w dniu swoich narodzin. Nazwisko, imię i imię ojca, miejsce urodzenia – to nie tylko formalne dane ankietowe o osobie. Na wzór wielu krajów świata tam państwo uważa za swój obowiązek troskę o dalszy los swoich obywateli, a za priorytetowe w kraju uznaje się programy edukacji, ochrony zdrowia i środowiska, poprawy wypoczynku i bytu. Taka norma prawa jest naturalnym zjawiskiem dla tych krajów, w których społeczeństwo historycznie uznało za święte prawo człowieka do godnego życia. Niewykonywanie tych norm obniża poziom życia obywateli i dlatego społeczeństwo nie pozostawia bez uwagi tych okoliczności, które doświadczeni urzędnicy państwowi i specjaliści-naukowcy charakteryzują za pomocą wskaźników społeczno-ekonomicznych, dotyczących dobrobytu ludności kraju. Oczywiście, aby zrozumieć, co i jak dzieje się w państwie, w przypadku niezadowalającego stanu sfery socjalnej, pierwsze osoby w kraju, kimkolwiek by nie były, będą musiały odpowiedzieć na mnóstwo pytań (czasami dość niewygodnych), począwszy od czasów utworzenia państwa aż do dnia dzisiejszego. Obecnie mowa może być nie tylko o zasobach, które należą do państwa (czyli do zwykłych ludzi), ale także o tych, które bez naszej zgody ktoś przywłaszczył i bezczelnie z nich teraz korzysta, jak mu się podoba. Oto dlaczego tak ważne jest wiedzieć, kim jesteś, gdzie się urodziłeś, w jakiej rodzinie, w jakim państwie. Ukraińcy to tolerancyjny i wysoko wykształcony naród, co uznał cały świat. Pracowitość, wykształcenie i wysoka kultura we wszystkich czasach były właściwe naszemu narodowi, a niekończące się pragnienie wolności czyniło go nieprzejednanym wobec swoich wrogów. Dzisiaj trwa wojna rosyjsko-ukraińska. Prawie 500 dni trwa brutalna konfrontacja między starym światem a nowym życiem, które wybrali Ukraińcy. Zwyciężymy! Jesteśmy pewni: nadejdzie czas, kiedy nasza sławna Ukraina wzniesie się na taki poziom przemian społeczno-ekonomicznych, że nasze osiągnięcia staną się przykładem dla wielu krajów świata. Musimy zawsze pamiętać, że nasz los jest w naszych rękach, a Konstytucja dla nas zawsze będzie twardą podporą we wszystkich naszych sprawach. Nasza droga jest sprawiedliwa i nigdy z niej nie zejdziemy. Zdjęcie ze źródeł otwartych. Wyszukiwałam perły. Pewnego razu przyjechaliśmy do Odessy – ponad 15 lat temu. Podczas spotkania w bibliotece podszedł do nas człowiek i zapytał: „Na czym polega idea narodowa Ukrainy?”. Okazuje się, że nie wyjeżdżał poza Odessę. A jeszcze wyjaśniło się, że jest on zawzięty. Iwan Kapsamun (o nim mowa) – Gagauz z narodowości. Po pewnym czasie zaprosiłam go do gazety „Deń”. Jest on jednym z najlepszych dziennikarzy. On jest jedynym, który powinien otrzymać nagrodę Gongadzego”. Wystąpienie Łarysy Iwaszynej uzupełnili Andrij Sodomora, pisarz, tłumacz; Roman Jaciw, artysta-historyk sztuki; Oksana Juryneć, kandydat nauk ekonomicznych, oraz Olha Kwasnycia, kandydat nauk w dziedzinie komunikacji społecznej. Na zakończenie podziękowała Łarysie Iwaszynej za wystąpienie i za jej działalność na rzecz tworzenia Ukrainy Iryna Kluczkowśka. Dziękujemy i my.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 4strona oryginału ↗

Początek tekstu może być niepełny — porównaj ze stroną oryginału

Dlaczego ważna jest wewnętrzna integracja

bytu niepodległej Ukrainy. Tej sprawie służą projekty Larysy Oleksijiwny, które przerodziły się w szereg inicjatyw. To jest interesujące”. Rzeczywiście, temat spotkania-dialogu jest nie tylko interesujący, ale i koniecznie potrzebny. Bo „zanim będziemy mówić o integracji zewnętrznej – powiedziała Iryna Kluczkowska – musimy mówić o integracji wewnętrznej”. Spróbuję przekazać główne myśli z wystąpienia Larysy Iwszyny: „Bardzo mi się podoba, że ludzie zbierają się w bibliotekach (bo my zebraliśmy się właśnie w bibliotece MIOK – B. Z.). Bo to są refleksje + odczucia z przeżytego… Wewnętrzna integracja Ukrainy to konieczność życiowa już w latach 90. Pamiętamy referendum… Ukraina oddała prawie 90% głosów za Niepodległością. Naród ukraiński dał od siebie wszystko dla rozwoju kraju. Lecz na zewnątrz wyglądaliśmy dość okaleczonym krajem, który wyszedł z paszczy ZSRR. Tak może być jedynie w źle wychowanej rodzinie. I to przydarzyło się Ukrainie… Wskutek pewnych wydarzeń politycznych w Ukrainie ukształtował się system, który jedynie wykorzystywał zasoby, jakie pozostały w ZSRR… Nasza elita traci wpływ na naród. Rozpoczął się okres białorutenizacji. Tylko dwa Majdany wstrząsnęły sytuacją. Czy właściwie walczymy? Dlaczego skutkiem każdego Majdanu stało się odmłodzenie? Wewnętrzna zintegrowanie może zostać osiągnięte na podstawie głębokiego zrozumienia drogi. Moje spotkania z uniwersytetami były praktyką. Politycznie nie jesteśmy teraz Europą. Musimy kształcić młodych. Jak dotąd silna jest tylko nasza armia. Nasze siły – wojownicy – nie zdołają zapewnić stworzenia państwa. Społeczeństwo musi być wychowane wać świadomych obywateli. Chłopcy z frontu dają nam chwilowy oddech. Odwaga na wojnie i odwaga w polityce – to różne rzeczy. Musimy przygotowywać ludzi przyszłości. Najważniejsze – myśleć o tym, z czym przyjdziemy do chwili, gdy będziemy mieli upragnione Zwycięstwo… Czasem jesteśmy „za swoich w swoim kole”, ale nie „za najlepszych”… Zwracam się do sił intelektualnych i duchowych… W wojnie trzeba wybierać mężnych. U nas, niestety, nie skończono z „piątą kolumną”. Potrzebny jest plac dla działalności narodowej. A jego nie ma… Potrzebne nam jest wszystko jakościowe i lepsze… Ukraina między dwoma frontami: 1) zewnętrzny wróg; 2) wewnętrzny sojusznik Moskwy… My na Ukrainie musimy się zmieniać. …Jaka idea zwycięstwa – według Łypyńskiego czy według Doncowa? W gazecie „Dzień” o tym mówiono…

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 5strona oryginału ↗

Widmo damy pik

Do tytułu tego artykułu nie mogłem nie wykorzystać interpretacji literatury klasycznej dotyczącej jednego ze znaczeń wyrażenia „dama pik”, ponieważ to właśnie skryta niechęć, począwszy od 1954 roku, była kwintesencją relacji, które były kultywowane i pomnażane przez ZSRR między Krymem a Ukrainą. Jurij PŁAKSIUK, dziennikarz, pisarz Nie trudno zrozumieć, że gdyby natura Krymu i Morza Czarnego posiadała umowną zdolność wyrażania swoich uczuć ludziom, z pewnością skorzystaliby z okazji, by wyrazić ludności półwyspu swoje gniewne niezadowolenie z powodu jej bezmyślnego marnotrawstwa zasobów naturalnych, drapieżnej eksploatacji uzdrawiających właściwości południowej perły kontynentalnej Ukrainy. A wraz z rozpoczęciem pełnoskalowej rosyjskiej agresji plądrowanie unikalnego terytorium basenu Morza Czarnego stukrotnie się nasiliło i zwiększyło… Wojna nikogo i niczego nie oszczędza, jedynie niszczy i zabija. To aksjomat! Lecz jakkolwiek krwawa by ona nie była, koniec wszystkim ziemskim koszmarom z pewnością nadejdzie… I gdy wraz z nadejściem jesieni podążać będą śladem krążownika „Moskwa” w otchłań ostatni raszystowscy barbarzyńcy, stopniowo milknąć będą armaty, parkować będą w boksach ocalałe czołgi i pojazdy opancerzone, powracać będą z frontu nasi dzielni wyzwoliciele, coraz pewniej brzmieć będą oświadczenia światowych polityków i dyplomatów nie tylko o euroatlantyckich dążeniach Ukrainy, ale także o przyszłym modelu społeczno-ekonomicznym Półwyspu Krymskiego, o jego statusie prawnym w ramach unitarnego państwa ukraińskiego. Oczywiście, tak zakrojona na szeroką skalę międzynarodowa dyskusja po raz pierwszy rozpocznie się bez udziału i pouczeń kremlowskich morderców-świniopasów, ponieważ nieogarnięte terytorium zdemoralizowanej, rozgromionej i ekonomicznie wykrwawionej od Kaliningradu po Kamczatkę Rosji ogarnie bratobójcza partyjno-kryminalna smuta. Nie do Krymu i Donbasu będzie moskiewskiej hołocie, jeśli na szali stanie wszystko, co przez nią grabieżczo zagrabione w epoce rządów judoki Pu i jego „esbeckiej” kliki z petersburskiej spółdzielni „Ozero”… I w przeciwwadze do tego nad ruinami i zgliszczami ukraińskich miast i wsi stopniowo pojawiać się będą pierwsze pędy nowego życia, realne oznaki przyszłej nowoczesnej Ukrainy. Niesłychana dotąd tragedia jednego z najbardziej pracowitych i najbardziej pokojowych w historii ludzkości państw stanie się przedmiotem badań filozofów i polityków, prawników i politologów, kronikarzy i dziennikarzy... I spośród tradycyjnej kazuistyki, z listy zasadniczych sądów, wyróżniać się będą najistotniejsze pytania: jak to mogło się stać? Co przeszkodziło światowej demokratycznej wspólnocie zapobiec rozlewowi krwi, którego jeszcze dziesięć lat temu nikt nie mógłby ani przewidzieć, ani mu zapobiec? Właśnie wtedy pojawią się pytania, w jakich decyzjach na początku lat 90. kryły się błędy pierwszej niepodległej i stosunkowo „młodej” ukraińskiej władzy w kwestii administracyjno-terytorialnego ustroju obecnie już okupowanej Autonomicznej Republiki Krymu? Na czym polegał jej strategiczny błąd, jeśli ustalenia w Puszczy Białowieskiej dotyczące Półwyspu Krymskiego były jednoznaczne: Krym to Ukraina? Komu z kijowskich przywódców potrzebne było uciekanie się do politycznej mimikry, aby wyznawać dwulicową politykę przystosowania do ustalonego środowiska społeczno-politycznego na półwyspie, do ustalonych za czasów ZSRR warunków życia w Obwodzie Krymskim Ukraińskiej SRR? Tym samym podłożyć minę opóźnionego zapłonu dla pojawienia się przyszłych konfliktów i w i tak niełatwych relacjach między naprędce skrojonym przez Jelcyna, Krawczuka i Szuszkiewicza krymskim wielonarodowym enklawem? „Na jakiej beczce prochu żyjemy!.. W jaką kloakę zmieniła się nasza Wyspa!” – oburzał się A. Buturlin, jeden z bohaterów antyukraińskiej prowokacyjnej powieści pisarza W. Aksionowa „Wyspa Krym”. – Stalin ustalił, że to niby zagraniczny kraj… Ale i nie kraj nawet, a po prostu strefa geograficzna!” Te autorskie pasaże zostały napisane ponad czterdzieści lat temu, a takie wrażenie, że wzięte są z obecnych przedwojennych realiów… Chociaż wtedy, w czasach lat dziewięćdziesiątych, kiedy społeczno-polityczny szkielet półwyspu bazował na udawanym porozumieniu i ustępliwości miejscowej elity wobec kijowskiej władzy, on wciąż pozostawał niezmiennie sowieckim. Jednak według wyników ogólnoukraińskiego referendum i pojawienia się w związku z tym wyrażeniem woli krymczan złudnej euforii, status prawny półwyspu zamiast zachowania jego statusu obwodowego niespodziewanie otrzymał cukierek w formie autonomii – znacznie mocniejszy fundament dla dalszego kultywowania samowoli i separatyzmu… Na to wskazywały Kijowowi wyniki poprzedniego referendum za lat rządów J. Meszkowa: tak, 82,81% krymczan żądało podwójnego obywatelstwa, nieco mniej – dalszych relacji z Ukrainą na podstawie umów, a dla miejscowych dekretów – siły ustaw. Oczywiście, także rosyjskiego języka państwowego – we wszystkie sfery działalności życiowej ludności półwyspu! Na wzmocnienie ocen sytuacji na Krymie przez bohatera powieści Aksionowa, deputowany ludowy Ukrainy Ołeh Habrijelan scharakteryzował lata dziewięćdziesiąte jako okres prawnej niestabilności, któremu towarzyszyło przenikanie kryminalistyki i utrata własności przez miejscowe organy władzy. Czy istniały u niezdecydowanej kijowskiej władzy możliwości wyboru innej drogi współistnienia lądu z półwyspem? Bezsprzecznie, jednak nie chcąc dopuścić do miejscowych sterów repatriowanych przez Stalina na wschód przesiedleńców-Tatarów, wciąż kontynuowała dokonywanie swojego wyboru na korzyść promoskiewskiej nomenklatury i miejscowego kryminalistyki. Do czego to doprowadziło – wiadomo każdemu niezaangażowanemu przez Moskwę adekwatnemu obywatelowi Ukrainy. Tak, krok po kroku, w czasach prezydentury Krawczuka, Kuczmy, Juszczenki i Janukowycza, centralna władza zaczęła tracić dźwignie wpływu na rozwój wydarzeń na Krymie. Najpierw społeczno-ekonomiczne, potem – kulturalno-oświatowe, a na zakończenie – i wojskowo-prawne. Promień nadziei na kardynalne zmiany w życiu półwyspu zamigotał w lutym 2014 roku, na tle Rewolucji Godności w Kijowie. Jeszcze nie wyschła na ulicach Instytuckiej, Hruszewskiego, Chreszczatyku oraz na chodnikach Parku Maryjskiego krew Bohaterów Niebiańskiej Sotni, jak 26 lutego krymskotatarscy i proukraińscy patrioci rozpoczęli własną rewolucję pod murami Rady Najwyższej Krymskiej Autonomii. Prawie 12 tysięcy świadomych ukraińskich obywateli zablokowało wszystkie podejścia do głównego organu krymskiego samorządu i za nic nie chcieli odstąpić od zamiaru organizatorów spontanicznego protestu zerwania jakichkolwiek separatystycznych przejawów krymskich deputatów. I zerwaliby, i nie dopuściliby do przeprowadzenia zdradzieckiego posiedzenia w sprawie referendum, gdyby nie nadeszło polecenie do Dżemilewa i Czubarowa (najprawdopodobniej z Bankowej) przerwać i zdjąć blokadę. Razem, być może, z zapewnieniami, że żadne posiedzenie się nie odbędzie, decyzji o organizacji referendum nie będą podejmować, a rozstrzygać się będzie wszystko w Kijowie oświadczeniami parlamentu i decyzjami ówczesnego p.o. głowy państwa… O 22:00 majdan opustoszał, emocje ucichły, a już o północy Rada Najwyższa autonomii, jak i cały Krym, przeszły w tymczasowe podporządkowanie rosyjskich „zielonych ludzików”. Dlatego też nie rejestrują i nie określają historycy, prawnicy i dziennikarze naliści wydarzenia pod murami autonomicznej Rady Najwyższej jako rewolucję ludową, a tym bardziej Rewolucję Godności. Nie podniosła się i u mnie ręka, by nazwać symferopolskie wzburzenie Rewolucją Godności. Popychali się – i rozeszli! “Cóż to wy tak bezzębnie broniliście ukraińskiej państwowości w lutym czternastego roku? – zapytałem Krymczankę w 2017 roku (sama przyznała, że była czernihowianką, a od 1992 roku stała się Krymczanką), kiedy jechałem obok w autobusie do centrum obwodowego. “Nas, świadomych Ukraińców, przestraszono doniesieniami czy plotkami o tym, że radykalni Tatarzy krymscy jeszcze na długo przed wydarzeniami na Majdanie rozpoczęli polowanie na urzędników miejscowych organów władzy, oznaczając ich mieszkania i prywatne domy specjalnymi znakami, zgodnie z którymi należałoby nas wyciąć całymi rodzinami… Sama jestem z Eupatorii, pracuję w służbie socjalnej rady rejonowej, dlatego również podpadałam pod tę prowokację… Chociaż miałam wielu przyjaciół wśród Tatarów, którzy, niestety, nie dementowali plotek, ale i nie potwierdzali ich…” “A gdyby nie rozeszli się, staliby do końca, jak kijowscy rewolucjoniści?” – znów zapytałem starszą kobietę, która jechała w rodzinne strony, aby pożegnać się z umierającą starszą siostrą. “Gdyby nie rozeszli się Tatarzy, a kijowska władza zapewniła nas, że rozpowszechnione zmyślenia o prześladowaniu urzędników państwowych to tylko prowokacja FSB, to zapewne nie byłoby posiedzenia deputowanych w Symferopolu, nie byłoby decyzji o referendum, w ukraińskiej armii pojawiłyby się prawne podstawy, by nas bronić, a u Krymczan i światowej opinii publicznej – podstawy, by uznać “zielone ludziki” za nielegalnych rosyjskich terrorystów. Po co ja to wszystko konstatuję? Przede wszystkim, z uwagi na współczesne perypetie dotyczące uporządkowania statusu administracyjnego półwyspu. Nie przeszli godnie próby czasem i historią, a co za tym idzie, nie dorośli do samodzielności ani Tatarzy krymscy, ani proukraińscy patrioci, aby Kijów po raz drugi stawał na te same grabie i uroczyście ogłaszał przywrócenie samorządności Autonomii Krymskiej. Szansę Krymczanie mieli nie lada, jednak oni nią wzgardzili i zmarnowali. Teraz będzie ciekawie obserwować to, jaką model wymyślą dla półwyspu kijowscy włodarze, aby w przyszłości uniknąć nowej konfrontacji. Dla mnie osobiście jednoznaczne są dwa wnioski: świętej pamięci deputowany ludowy Mychajło Syrota, który przestał 27-28 czerwca 1996 roku za trybuną parlamentu 23 godziny, aby wesprzeć szerokie uprawnienia mieszkańców półwyspu wraz z innymi deputowanymi-reformatorami, w mało czym wtedy się pomylił. Po drugie, nowo wybrany po zakończeniu wojny rosyjsko-ukraińskiej nowy parlament Ukrainy jest po prostu skazany, dla zaprowadzenia na Krymie porządku, przynajmniej na ćwierć wieku przywrócić zwykły do 1996 roku status półwyspu jako krymskotatarskiego obwodu narodowego w składzie państwa Ukraina. I nie z własną Konstytucją w teczce jakiegoś nowo objawionego Mieszkowa, a ze zwykłym statutem! Dopóty, dopóki Krymczanie nie przestaną chować w swoich rękawach darowanego im w 1954 roku przez Moskowię wraz z intelektualnym zasobem i pracowniczym ukraińskim potencjałem konia trojańskiego w postaci damy pikowej.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 5strona oryginału ↗

Ustawę językową łamie się każdego dnia

Pełnomocnik ds. ochrony języka państwowego Taras Kremin zauważa, że fakty nieprzestrzegania ustawy językowej w zewnętrznej reklamie i rozmaitych szyldach odnotowuje się niemal każdego dnia, a wielkie nadzieje pokłada się w pomocy organów samorządu lokalnego. „Artykuł 28 ustawy o języku mówi o tym, że cała informacja przeznaczona do powszechnego zapoznania się, czyli zewnętrzne reklamy i szyldy, powinna być w języku państwowym... Takich nadużyć w szyldach mamy u nas sporo, wszystkie takie naruszenia odnotowujemy niemal każdego dnia. Dlatego w celu wykonania artykułu 28 zwróciliśmy się do organów samorządu lokalnego, aby korzystały z ustawy przy upiększaniu miejscowości, tworzyły odpowiednie komisje i wydawały ostrzeżenia podmiotom gospodarczym”, – powiedział Kremin w eterze telewizji i radia. Zauważył, że niektóre podmioty gospodarcze mogą oczywiście pozostawiać szyldy i zewnętrzną reklamę w języku innym niż państwowy, jeśli zarejestrowano odpowiednie znaki towarowe, ale obok takich szyldów wciąż musi być podana informacja tą samą czcionką i w tym samym rozmiarze w języku ukraińskim. Kremin poinformował, że Sekretariat Pełnomocnika ds. ochrony języka państwowego od początku roku otrzymał 240 zgłoszeń tego rodzaju, i każde z nich świadczy o systemowych naruszeniach w poszczególnych miejscowościach i w poszczególnych regionach. „Najwięcej takich naruszeń mamy na południu i na wschodzie. Tam, gdzie to możliwe, podmioty gospodarcze tę sytuację naprawiają. Tam, gdzie to niemożliwe, myślę, że zmiany zostaną wprowadzone w najbliższym czasie”, – zauważył. Według słów Kremina, dość aktywnie taka praca prowadzona jest obecnie w Mikołajowie, gdzie miejscowe administracje rejonowe odnotowały nie mniej niż tysiąc takich naruszeń. „Myślę, że w najbliższych miesiącach sytuacja tam zostanie naprawiona”, – powiedział. Rada Najwyższa 25 kwietnia 2019 roku uchwaliła ustawę „O zapewnieniu funkcjonowania języka ukraińskiego jako państwowego”. Jej artykuły wprowadza się w życie etapami. Przeważająca większość jej norm weszła w życie 16 lipca 2019 roku. Od 16 lipca 2022 roku weszła w życie część 188 Kodeksu Ukrainy o wykroczeniach administracyjnych, zgodnie z którą za naruszenie ustawy językowej, w szczególności w zakresie stosowania języka państwowego w sferze informacji przeznaczonej do powszechnego zapoznania się oraz reklamy, na naruszycieli nakłada się grzywnę w wysokości od 200 do 300 nieopodatkowanych minimów dochodów obywateli albo ostrzeżenie, jeśli naruszenie popełniono po raz pierwszy. Za powtórne popełnienie naruszenia w ciągu roku na naruszycieli będzie nakładana grzywna w wysokości od 500 do 700 nieopodatkowanych minimów dochodów obywateli. Według informacji Ukrinformu

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 6strona oryginału ↗

Idźcie na cztery wiatry z waszymi wybrykami! Złowieszczy niszczyciele ukraińskiej tożsamości narodowej

Osobliwość obecnej przestrzeni informacyjno-humanitarnej polega na tym, że jest ona swoistym polem intelektualnym ostrej, bezkompromisowej walki komunikacyjnej Ukraińców z moskiewską, manipulacyjno-trującą propagandą o swoją autentyczność, odrębność, tożsamość narodową, wartości moralno-duchowe i demokratyczne oraz o zachowanie i rozwój odnowionej niepodległości państwa. Przecież, jak podkreślała Oksana Pachlowska, cała historia zaborczego tworzenia rosyjsko-carskiego i rosyjsko-komunistycznego imperium to jednocześnie dramatyczno-tragiczna historia przetapiania różnych tożsamości (przede wszystkim ukraińskiej) w jedną – rosyjsko-prawosławną, rosyjsko-imperialną i rosyjsko-eurazjatycką. Wasyl Łyzanczuk, doktor nauk filologicznych, zasłużony profesor Lwowskiego Narodowego Uniwersytetu imienia Iwana Franki. W ciągu całej historii stosunków ukraińsko-rosyjskich moskiewscy zaborcy dążą za wszelką cenę do „przerobienia duszy narodu, bez podbicia której nie ma nad nim zwycięstwa. Ich szowinizm i neonazizm nie zna granic” – podkreślał profesor S. Wowkanycz. Dlatego w obecnych warunkach potężnej agresji informacyjno-psychologicznej oraz pełnoskalowej ludobójczej, terrorystycznej wojny Federacji Rosyjskiej przeciwko Ukrainie, która jest dwudziestą ósmą, niezwykle ważne jest, aby za pomocą środków medialnych docierać do serca i rozumu każdego Ukraińca z rodową, historyczną istotą tożsamości narodowej, jej ciągłością w czasie i dyferencjacją od innych tożsamości. Przecież świadome samookreślenie, samostanowienie jednostki jako nosiciela pewnego zespołu indywidualnych cech tożsamości i ich połączenie tworzy tożsamość zbiorową, która jest narodową. „Tożsamość narodowa to zbiorowe poczucie, oparte na wierze w przynależność do jednego narodu i we wspólnotę większości atrybutów, które czynią go odmiennym od innych narodów” – zaznaczyła Montserrat Guibernau. Słusznie podkreśliła ona, że tożsamość narodowa ma charakter płynny i dynamiczny. Choć świadomość formowania się narodu może pozostawać stała przez długie okresy czasu, elementy, na których opiera się to poczucie, mogą się różnić. Ludzie, którzy deklarują, że podzielają jakąś konkretną tożsamość narodową, z różną siłą powołują się na wiarę we wspólną kulturę, historię, pokrewieństwo, język, religię, terytorium i los. Zatem „tożsamość narodowa ma pięć wymiarów: psychologiczny, kulturowy, terytorialny, historyczny i polityczny” (M. Guibernau). Ukraińska tożsamość narodowa jest zakorzeniona we wspólnocie psychologicznych, kulturowych, językowych, historycznych, terytorialnych, społecznych i obyczajowych cech życia. Na tych zasadniczych wymiarach-podstawach formuje się tożsamość każdej osoby i czyni ją podobną do jednych ludzi, a odmienną od innych. Połączenie różnych praktyk interpersonalnych i instytucjonalnych tworzy tożsamość zbiorową pewnej grupy ludzi. To znaczy, że tożsamość zbiorowa jest zarówno środkiem, jak i wynikiem indywidualnej identyfikacji. „Nie są one niezmiennymi, biologicznie zakorzenionymi bytami, lecz konstruktami społeczno-dyskursywnymi” – uważa Wołodymyr Kułyk. W warunkach współczesnej rosyjskiej agresji informacyjno-psychologicznej, skierowanej na wykorzenienie wszystkiego, co ukraińskie, nie tylko w Rosji i na Ukrainie, ale także poza ich granicami, niezwykle ważna jest misja medialna w kontekście utwierdzania ukraińskiej tożsamości, która powinna dawać pierwszeństwo narracjom narodowym nad światowymi, mając w tym wsparcie państwa i społeczeństwa. „Wojna rosyjsko-ukraińska jako tragedia przetrwania nieuchronnie aktualizuje identyczny proces filozoficzny poprzez prawdziwe poznanie siebie i świata, radykalne przemyślenie ukraińskiej drogi” (W. Ferenc). Przecież na Ukrainie przez wieki działały i obecnie działają zewnętrzne i wewnętrzne mechanizmy polityczno-ideologiczne oraz psychologiczno-pedagogiczne wypierania tego, co oryginalne, samobytne – ukraińskie – z własnego ukraińskiego terytorium duchowo-kulturowego, co rozmywało tożsamość narodową i obecnie negatywnie wpływa na jej utwierdzanie. Współcześni moskiewscy ideolodzy i politycy, pracownicy środków masowego przekazu wzięli na informacyjne uzbrojenie tezę rosyjskiego historyka i filozofa G. Fiedotowa, który pisał, że my, Rosjanie, jesteśmy obecni podczas burzliwego i niezwykle niebezpiecznego procesu: narodzin nowej ukraińskiej świadomości narodowej, w istocie nowego narodu. On jeszcze ostatecznie się nie narodził, los jego jeszcze nie jest określony. Zabić go nie można, ale trzeba pracować nad tym, aby jego samoświadomość utwierdzała się jako szczególna forma rosyjskiej świadomości. Ten informacyjno-psychologiczny, tematyczno-treściowy sens jest najstraszniejszy, najniebezpieczniejszy, bo skierowany na psucie ukraińskich wartości moralno-duchowych, przekonania państwowotwórczego, postawy obywatelskiej, zniszczenie tożsamości narodowej i zastąpienie jej rosyjską. Moskiewscy manipulatorzy polityczno-ideologiczni bezceremonialnie przepełniają rosyjską, europejską i światową przestrzeń informacyjno-humanitarną kłamliwymi postulatami, że Ukraińcy i Rosjanie to jeden naród: ten naród ma rzekomo jeden język, jedną kulturę, jedną wiarę, jedną historię, jedno terytorium. Nowoczesny „historyk” raszysta Putin opublikował nawet artykuł „O historycznej jedności Rosjan i Ukraińców”. Ten opus jest na wskroś imperialnie manipulacyjny. Przecież w monografii docent Lwowskiego Narodowego Uniwersytetu imienia Iwana Franki Olhy Szczodrej „Słowianie i Ruś we wczesnym średniowieczu. Przesłanki i początki formowania imperium Rusów” gruntownie stwierdzono, że w 838 r. już w pełni funkcjonowało wysokorozwinięte, jak na tamte czasy, wczesne staroukraińskie państwo Ruś, które należy do najstarszych państw Europy. Moskwa jako Ulus Złotej Ordy dy znane są dopiero od 1277 r., czyli 439 lat później niż staroukraińskie państwo Ruś. Założycielem Moskwy i ułusu moskiewskiego był chan Złotej Ordy Mengu-Timur. Księstwem Moskwa stała się dopiero w 1328 r. za Iwana Kality i do XVI w. pozostawała w składzie Ordy na prawach zwykłego ułusu. Mokselcy=moskowici=Rosjanie utworzyli się na bazie plemion ugrofińskich i tatarsko-mongolskich, które nie znały ani krzyża, ani pługa. Rosy=Rusini=Ukraińcy – to historyczne etnonimy jednego narodu, którego językiem jest ukraiński, znany jeszcze od VI w., a o języku rosyjskim wtedy nawet nie śniło się plemionom ugrofińskim i tatarsko-mongolskim. Podstawą tożsamości każdego narodu, w tym ukraińskiego, jest język, który zawiera w sobie całe spektrum psychologicznej motywacji zachowania człowieka, jest modelem prognostycznym zarówno dla jednostki, jak i dla całego narodu. „Język łączy organizm narodowy w czasie i przestrzeni, zapewniając narodowi duchową i kulturową ciągłość, określony życiodajny ład, system światopoglądowy, orientację w świecie, prawo moralne. Jest on najważniejszym środkiem identyfikacji i samopoznania narodu” – podkreślała językoznawczyni Olha Fedyk. Zważywszy na to, że język jest swoistą syntezą wszystkiego, co narodowe, ogniskiem homogenicznej tożsamości, wyznaczającą cechą państwa narodowego, lustrem rozwoju kulturowego, „kwestia językowa nieuchronnie przestaje być tylko kwestią lingwistyczną, czy, lepiej powiedzieć, bezpośrednio lingwistyczną, a staje się także – i to często przede wszystkim – kwestią polityczną…”, – podkreślał profesor J. Szewelow. Zwracamy Państwa uwagę na fundamentalną pracę światowej sławy niemieckiego językoznawcy i slawisty Maximiliana Fasmera „Etymologiczny słownik języka rosyjskiego”. Analiza tego badania całkowicie obala tezę, że język ukraiński to dialekt rosyjskiego, zepsuty wpływem języka polskiego. Z 18 250 (osiemnastu tysięcy dwustu pięćdziesięciu) powszechnie używanych słów rosyjskich tylko 3200 (trzy tysiące dwieście) słów ma wspólne korzenie słowiańskie, co stanowi 17,5 procent, czyli mniej niż piątą część. Zaledwie 72 słowa (0,39%) z języka rosyjskiego są wspólne z językiem ukraińskim i białoruskim. Zatem 72 słowa, które są jednakowe z ukraińskimi i białoruskimi, oraz 3200 wspólnych słowiańskich, to razem 3272 słowa, co stanowi 17,89% ogólnej liczby powszechnie używanych słów języka rosyjskiego według słownika Fasmera. Stąd wynika, że 81,11% powszechnie używanych słów języka rosyjskiego – to słowa zapożyczone pochodzenia niesłowiańskiego. Ich semantyka (wewnętrzna treść) wyjaśnia się odpowiednikami w ug- fińskiej, tatarsko-mongolskiej, arabskiej i innych językach. W języku rosyjskim dominują słowa pochodzenia tureckiego i fińskiego. Zatem „w zasobie słownictwa słów powszechnie używanych języka rosyjskiego 81,11% słów nie ma żadnego związku ze Słowianami, a tym bardziej z Ukraińcami” – podkreśla publicysta D. Chobit. Język rosyjski to język zrusyfikowanych etnosów bałtycko-fińskich, ugrofińskich, tatarsko-mongolskich, u podstaw którego leży język staro-cerkiewno-słowiański, a dokładniej – macedoński wariant języka starobułgarskiego. Czyli dalecy przodkowie obecnych Ukraińców i Rosjan formowali się w wspólnoty etniczne w zupełnie różnych warunkach geograficznych i przyrodniczych, prowadzili różny tryb życia, mieli nawet inne pożywienie. Rusini=Ukraińcy i Mokszanie=Moskale=Rosjanie żyli w różnych światach, różne mieli języki, zwyczaje, formowały się różne tożsamości. W materiałach medialnych decydującą ideą musi być głęboka, profesjonalna analiza historii Ukrainy, która przekonuje, że „bez wymiaru narodowego, bez uczuć patriotycznych człowiek nie jest godny swojego imienia; odrzucając część swojej etnicznej tożsamości, nieuchronnie skazuje się na degradację” – podkreślała Olya Hnatiuk. Właśnie tego (całkowitej degradacji Ukraińców) pragnie dokonać Moskiewszczyzna=Rosja, stosując manipulacyjną propagandę informacyjno-psychologiczną, wcielając w życie koncepcję „ruskiego miru”, którego częścią składową jest „utwierdzenie panrosyjskiej tożsamości na Ukrainie” (M. Żułynski) oraz narzucanie tezy, że język rosyjski to język komunikacji międzynarodowej, jeden z rozpowszechnionych języków międzynarodowych. W rzeczywistości ta teza jest całkowicie fałszywa, ponieważ według oficjalnych statystyk 98% literatury na świecie ukazuje się w języku angielskim, a 2% przypada na inne języki międzynarodowe (hiszpański, niemiecki, chiński itd.), wśród których zero całych i kilka dziesiątych procenta należy do języka rosyjskiego. „Więc gdzież on jest rozpowszechniony?!” – pytała ze zdziwieniem kilka lat temu wykładowczyni Kijowskiego Uniwersytetu imienia Borysa Hrinczenki Taisa Burłaka. Przypomnijmy tylko jeden fakt, który jaskrawo oświetla prawdę o „dobrowolnym wyborze języka rosyjskiego jako języka komunikacji międzynarodowej”. XXII Zjazd KPZR w 1961 r. ogłosił, że komuniści nie będą konserwować i uwieczniać różnic narodowych, a z całą bolszewicką nieprzejednaniem będą wykorzeniać nawet najmniejsze przejawy nacjonalistycznych pozostałości. Coraz szerszy stawał się rozmach czarnych skrzydeł rusyfikacji, który prowadził na „żądanie rodziców i dzieci” do zmniejszenia liczby szkół z ukraińskim językiem wykładowym, ignorowania nauki języka ukraińskiego i literatury w szkołach rosyjskich, skracania liczby godzin na literaturę i język ukraiński w średnich szkołach specjalnych. Z każdej strony – przez radio i telewizję, ze stron gazet i czasopism, z trybun lektorskich, na konferencjach naukowo-praktycznych trująco brzmiało mityczne zaklęcie o stworzeniu nowej wspólnoty – narodu radzieckiego, co doprowadzi do całkowitego zlania się języków i narodów. Podstępna, wroga polityka moskiewskiego reżimu komunistycznego była skierowana na niwelację tożsamości narodów i formowanie złośliwej rosyjskiej tożsamości. Zabójców języka, kultury, tożsamości Ukraińców Iwan Ohijenko nazwał „skorpionami na ukraińskie słowo”. „Prawie wszystkie sfery życia państwowo-politycznego na Ukrainie wiekami były w pełnej dyspozycji języka obcych” – podkreśliła profesor Ołeksandra Serbenska. Doprowadziło to do tego, że u części Ukraińców została uśpiona pamięć rodowa, zniewolony rozum, uszczerbiona i przez stulecia zagłuszana tożsamość językowa i narodowa. Znany na Ukrainie i w świecie naukowiec Ołeksandr Sawczenko w książce „Antyukrainiec, albo Wola walki, porażki czy zdrady” przypomniał wyznawcom „rosyjsko-ukraińskiej przyjaźni”, że wiecznym historycznym wrogiem Rusi=Ukrainy jest Moskiewszczyzna=Rosja. Piramida potrzeb, opracowana przez Abrahama Maslowa, dla Mokszańców=Rosjan przekształciła się tak, że zagarnięcie czy zniszczenie Ukrainy jest ich podstawową, fizjologiczną potrzebą, która w rankingu idzie zaraz po „wódce” i „ogonie śledzia”… Ten niezdrowy fenomen rosyjskiego społeczeństwa jest uwarunkowany kradzieżą ukraińskiej historii, ukraińskiego kościoła, ukraińskich bohaterów, ukraińskich działaczy kulturalnych, ukraińskich ziem, a także rusyfikacją znacznej części etnicznych Ukraińców, którzy stali się rosyjską elitą i, niestety, często ci „elitariusze” są najwścieklejszymi wrogami Ukraińców, najbardziej wyrafinowanymi niszczycielami ukraińskiej tożsamości narodowej. Nie tylko dziennikarze, ale i politycy, urzędnicy wszystkich szczebli, deputowani muszą znać prawdziwą ukraińską historię, uczyć się analitycznie myśleć, duchowo wzbogacać intelekt, pogłębiać tożsamość rodową, żeby być narodowo świadomymi profesjonalnymi patriotami. Wszak wiedza klipowa wielu polityków, deputowanych, dziennikarzy – to główny problem tworzenia ukraińskiego państwa narodowego. Narodowo świadomi dziennikarze są powołani, by być katalizatorami medialnej zapory dla „informacyjnego chłamu”. Bardzo ważne jest zrozumienie wezwania Tarasa Szewczenki, by czytać od słowa do słowa, nie pomijać ani tytułów, ani tych przecinków, żeby uświadomić sobie „Co my?... Czyi synowie? Jakich rodziców? Kim? Za co zakuci?..”. Prawdziwą odpowiedź na te pytania próbowali dać studenci III roku wydziału dziennikarstwa naszego Lwowskiego Narodowego Uniwersytetu imienia Iwana Franki, którzy opanowują dyscyplinę „Intelektualno-psychologiczne zasady funkcjonowania środków masowego przekazu”. Komentując dumę-bajkę

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 7strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

Stepana Wasylczenka „Oś ta Ась” o kozaku Osiu i moskaliu Asiu, studenci zaznaczali, że ta dumka-bajka przypomina: Ukraińcy i Rosjanie nigdy nie byli braćmi. Co to za brat, który przez wieki znęca się, plugawi Ukrainę, zakazuje języka ukraińskiego, próbuje zetrzeć tożsamość Ukraińców?! W swoich materiałach studenci podkreślali, że większość Rosjan, podobnie jak bohater dumki-bajki Ась, żyje fałszywymi mitami: prawda historyczna, prawda rani ich. Dlatego łatwo ulegają manipulacyjnej propagandzie informacyjnej. Jaskrawym dowodem moralno-psychologicznej traumy i degradacji jest poparcie dla agresywno-cynicznej, zbrodniczo-podstępnej ideologii i polityki rasisty Putina i jego czarnokrwistych pomocników. Atutową kartą moskiewskiej manipulacyjnej propagandy jest tak zwany ukraiński nazizm, faszyzm, banderowszczyzna. Oni, rzekomo, zagrażają państwu rosyjskiemu, tak jak rzekomo kiedyś czynili mazepińcy, petlurowcy. Dlatego wszelkimi metodami i sposobami trzeba bronić, rozszerzać „russkij mir”. Kremlowskie kierownictwo i wierne mu środki masowego przekazu, blokując wszystkie alternatywne źródła informacji, nie pozostawiają przeciętnemu Rosjaninowi żadnych szans na bycie psychicznie zdrowym człowiekiem. Putin z wielkim pietyzmem mówi, że Stalin, Hitler, Goebbels to wyjątkowo utalentowani ludzie i bierze ich za przykład, posiadając guzik nuklearny i telewizor. Guzik dodaje mu majestatu w jego własnych oczach, a telewizor i sieci społecznościowe są jedyną informacyjną bronią, która pozwala mu trzymać w strachu rosyjski naród i oszukiwać obywateli krajów całego świata. Podkreślam, że patriotą i narodowo świadomym obywatelem Ukrainy czyni nie krew, lecz przekonanie, że człowiek jest cząstką swojej Ojczyzny i od istoty tej części zależy jego honor i godność. Wymieniam dwa znane nazwiska: Portnikow i Tabacznik. Witalij Portnikow, nie wstydząc się żydowskich korzeni, uczciwie kieruje swój intelekt na służbę niepodległej Ukrainie. Tym samym jest nosicielem ukraińskiej tożsamości. Cała działalność Dmytra Tabacznyka była ukierunkowana na kształtowanie w ukraińskich uczniach i studentach rosyjskiej świadomości, a dziś – na osłabianie ukraińskiej tożsamości, zasadniczo na zniszczenie Ukraińców jako narodu. Antyukraińską, prorosyjską postawę zajmują deputowani Rady Najwyższej Ukrainy M. Użański, J. Bojko, N. Szufrycz i, niestety, wielu innych. Gdybym chciał w artykule wymienić wszystkich, zajęłoby to dużo miejsca. Sekretarz RNBO Ukrainy O. Danyłow nazwał takich „działaczy” jak Użański „prorosyjskim łajdactwem”. Zapewne nie bez powodu. Maksym Użański 14 kwietnia tego roku bezceremonialnie, bezczelnie wrzeszczał „welikim mogучim”, że „russkij jazyk – eto nasz jazyk” i że, rzekomo, ma być on językiem państwowym na równi z językiem ukraińskim. Bez wątpienia dla moksielców=moskwicinów=Rosjan rosyjski jest ich językiem. Dla rosów=rusinów=Ukraińców rodowym, ojczystym językiem jest język ukraiński. Ten sam Użański, którego do Rady Najwyższej Ukrainy wprowadził W. Zełenski, zrobił skandal w miejskiej telewizji kablowej „Kijów”. Spekulując po- nad pojęciem „wolność słowa”, odmówił rozmawiania po ukraińsku. Czyny M. Bużańskiego świadczą o tym, że jest on sługą nie narodu ukraińskiego. Dlaczego więc redakcje zapraszają do studiów radiowych i telewizyjnych propagandystę wrogiego „russkiego miru”?! Logiczne pytanie: „Jeśli wolność, jako uświadomiona konieczność, ma kierunek antyukraiński, to komu służy taka wolność słowa?” Nietrudno zrozumieć: moskiewskim agresorom i kremlowskiej piątej kolumnie w Ukrainie, które nadal kolonizują umysły Ukraińców, kładąc podwaliny pod kształtowanie rosyjskiej tożsamości wśród obywateli ukraińskich. Każdy świadomy narodowo Ukrainiec powinien przekonująco powiedzieć zewnętrznym i wewnętrznym wrogom Ukrainy: „Idźcie w trzy wiatry precz!”. Działalność polityczna i medialna w Ukrainie powinna być nasycona sensem, aby każdy dziennikarz, polityk, deputowany, urzędnik, oligarcha przyczyniał się do Zwycięstwa nad moskiewskimi najeźdźcami, do rozbudowy ukraińskiej Ukrainy, w której każdy obywatel, niezależnie od narodowości, z godnością powiedziałby tak, jak podkreśla Dżamala: „Jestem Ukrainką pochodzenia krymskotatarskiego”. Dla niej Ukraina jest świętością, ojcowizną, a nie miejscem zamieszkania, nie miejscem nieuczciwego wzbogacenia. Niestety, także dziś istnieją osoby różnych narodowości, co przykre, że i Ukraińcy nie są wyjątkiem, które najbardziej wyrafinowanymi metodami grabią Ukrainę, wysysają z niej każdą kroplę życiodajności. Do takich należą różni Achmetowowie, Kołomojscy, Pinczukowie, Firtaszowie, Friedmanowie, którzy są także właścicielami środków masowego przekazu. Włodzimierz Monomach wzywał: „Nie naśladować złoczyńców…, nie srożyć się słowem, nie znieważać rozmową, tłumić gniew, mieć czystą myśl, skłaniając się do dobrych czynów ku chwale Pana...”. Dla oświecenia świadomości obywateli ukraińskich, część z których znajduje się w niewoli rosyjskiej imperialnej tożsamości, trzeba zasadniczo zmienić koncepcję ukraińskiej ideologii i polityki, funkcjonowanie wszystkich środków masowego przekazu, których działalność powinna opierać się na ukraińskocentrycznych zasadach narodowych. Naszym zdaniem, determinującą zasadą funkcjonowania mass mediów w Ukrainie powinien być nacjocentryzm. Ta zasada łączy inne zasady działalności środków masowego przekazu, gwarantuje wybór optymalnych wariantów sprzyjających ukraińskiemu narodowemu budowaniu państwa. Na podstawie tej zasady powinniśmy rozpatrywać model wpływu medialnego na dalszy rozwój, pogłębianie i utrwalanie ukraińskiej tożsamości narodowej „w strukturze strategii ochrony narodowej przestrzeni informacyjnej, generowania „ochronnej powłoki” duchowo-intelektualnej wiedzy Ukraińców jako odporności, która pomaga uświadomić sobie ideę rozwoju swojej tożsamości narodowej w światowym kontekście wielokulturowym”, ? pisał profesor S. Wowkanycz. Przeanalizowawszy i zrozumiawszy naukowo-publicystyczną twórczość Jewhena Onackiego oraz standardy jego działalności dziennikarskiej, profesor M. Tymoszyk szczególną uwagę dzisiejszych rodzimych „rekinów pióra i smartfona” zwrócił na programowy standard dziennikarski – myślenie ponadpartyjne, soborcze i przekonanie ukraińskocentryczne Jewhena Onackiego, które stanowią składnik tożsamości narodowej. Musimy wiedzieć, że ukrainocentryzm opiera się na koncepcji nacjonalizmu, który jest filozofią życia narodu, jego afirmacji życia, kształtowania tożsamości, podczas gdy moskiewski rasizm, który wchłonął szowinizm, nazizm, faszyzm, bolszewizm i rasizm – to filozofia podporządkowania i ucisku innych etnosów, narodów, tej ziemi. U podstaw nacjonalizmu leży humanistyczna idea narodowa budowania państwa, a u podstaw szowinizmu, nazizmu, faszyzmu, rasizmu i rasizmu – wielkomocarstwowy imperialny interes. Ukraiński nacjonalizm zaczyna się od miłości do swego, a moskiewski rasizm – od nienawiści do obcego, przede wszystkim do ukraińskiego. Celem ukraińskiego nacjonalizmu jest wolność swojego narodu, a celem szowinizmu, nazizmu, faszyzmu, rasizmu i rasizmu – podporządkowanie innych narodów. Ukraiński nacjonalizm traktuje internacjonalizm jako stosunki międzynarodowe na zasadach równości narodów, a moskiewski rasizm przekształca internacjonalizm w środek denacjonalizacji narodów i podporządkowania ich imperialnej, wielkomocarstwowej idei. Dla ukraińskiego nacjonalisty narodowe cechy innych narodów i ich świętości: język, kultura, tradycje, obyczaje, terytorium, tożsamość – są przedmiotem szacunku i czci, a dla szowinisty, nacjonalisty, faszysty, rasisty i rasisty – jest to to, co trzeba zagrabić, wykorzenić i zastąpić własnym imperialnym. Takim właśnie jest cel pełnoskalowej wojny Federacji Rosyjskiej przeciwko Ukrainie. Ukraiński nacjonalizm rodzi patriotów, bohaterów, podwижników, ofiarodawców, a rosyjski szowinizm, nazizm, faszyzm, rasizm i rasizm wytwarza najeźdźców, morderców, mародерów, rabusiów, gwałcicieli, pachołków, niewolników. Ukraiński nacjonalizm nie ma nic wspólnego z szowinizmem, nazizmem, faszyzmem, rasizmem i rasizmem, ponieważ jest zjawiskiem genetycznie określonym, zjawiskiem natury, co oznacza, że – według profesora Włodzimierza Monastyrskiego – jest tworem nie tyle ludzkiego rozumu, ile Wszechmocnego, podczas gdy rosyjski szowinizm, nazizm, faszyzm, rasizm i rasizm są sztucznymi, złowrogimi, trującymi owocami maniakalnych imperialnych ideologów i polityków. Obecna pełnoskalowa rosyjsko-ukraińska wojna to wojna tożsamości, wartości, orientacji światopoglądowych, cywilizacji. Ukraińcy zawsze byli i są budowniczymi, zarówno w sensie materialnym, jak i duchowym, a moskale=moskwicini=Rosjanie – niszczycielami. Dla medialnych pracowników, jak i dla wszystkich Ukraińców, rosyjska ludobójcza, terrorystyczna, ekocydalna agresja jest determinującym momentem historycznej Prawdy. Prawda historyczna jest główną tożsamościową bronią świadomego narodowo ukraińskiego polityka, deputowanego, dziennikarza, którzy wyznają słowa Tarasa Szewczenki: „Nie ma na świecie Ukrainy, nie ma drugiego Dniepru…”, „We własnej chacie własna prawda, i siła, i wola…”, „Od obcych się ucz, a swego nie wstydź się”. Każdego prosi Iwan Franko, by dobrze się uczył, sumiennie pracował dla obrony, rozbudowy i utwierdzenia Ukraińskiego Państwa Narodowego, „aby stać się gospodarzem, a nie sługą wobec świata”.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 7strona oryginału ↗

Metropolita Epifanij w mieście Dubno wraz z wojskowymi pomodlił się o zwycięstwo Ukrainy

Przebywając w obwodzie rówieńskim, Zwierzchnik Prawosławnego Kościoła Ukrainy Najbłogosławieniejszy Metropolita Epifanij odwiedził jednostkę wojskową A 2755 i wspólnie z wojskowymi modlił się o zwycięstwo Ukrainy. Najbłogosławieniejszy Metropolita Epifanij, zanosząc modlitwę do Boga, zwrócił się do nowych bohaterów z Pierwszoświątobliwym słowem. „Dziś zanosimy naszą modlitwę do Boga. Zanosimy ją po to, aby Pan dał nam zwycięstwo. Zwycięstwo, o którym wszyscy marzymy razem z wami, zwycięstwo, o które walczymy, bo walczymy o naszą wolność. Walczymy o to, aby mieć jedyne, niepodległe państwo ukraińskie, mieć jedyny ukraiński Kościół. Bo bez silnego, jednego ukraińskiego Kościoła nigdy nie zbudujemy silnej, europejskiej, demokratycznej Ukrainy”, – podkreślił Metropolita Epifanij. „Jesteśmy powołani, aby zachować ten wielki dar wolności i niepodległości, pomnożyć go, utwierdzić i przekazać kolejnym pokoleniom. Obecnie płacimy za niego razem z wami bardzo wysoką cenę. Bo nasi najlepsi, nowi bohaterowie, najlepsi synowie i córki oddają za ten bezcenny dar swoje życie. Bo dar wolności, dar swobody jest naprawdę bezcenny. I dlatego walczymy razem, znając naszą wspólną, obiektywną ukraińską historię. Niech Pan strzeże w ten trudny czas każdego z was, naszego nowego bohatera – wojskowego. Bo dla nas jesteście nowymi bohaterami, niezależnie od tego, czy nadano wam ten tytuł przez państwo, czy macie gwiazdę, czy nie – to nie ma znaczenia. Ważne jest to, że naprawdę macie wielki szacunek, a za was modlimy się codziennie”, – podsumował Metropolita Epifanij. Zwierzchnik PCU wręczył Order św. Archanioła Michała II stopnia dowódcy jednostki wojskowej Ołeksandrowi Tomaszewskiemu, a Medal św. Jerzego Zwycięzcy wojskowym – nowym bohaterom. Według informacji serwisu PCU

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 7strona oryginału ↗

Ważny wykład ukraińskich uczonych w Skopju

Na Wydziale Filozoficznym macedońskiego Uniwersytetu Świętych Cyryla i Metodego w Skopju odbył się otwarty wykład akademika i profesora Kijowskiego Narodowego Uniwersytetu im. T. Szewczenki Wołodymyra Serhijczuka oraz doktor nauk historycznych Olesi Stasiuk, którzy badają temat Hołodomoru w latach 1932–1933 na Ukrainie. Informowała o tym Ambasada Ukrainy w Republice Północnej Macedonii. Spotkanie otworzył dziekan Wydziału Filozoficznego UKIM, zaznaczając, że wspomniany temat jest szczególnie ważny i wymaga coraz szerszej dyskusji i naświetlania. Z kolei ambasador Ukrainy Larysa Dir podziękowała dziekanowi R. Duiewowi za możliwość spotkania się w murach Uniwersytetu, aby przekazać więcej informacji o Ukrainie, o zbrodniach państwa-agresora, Federacji Rosyjskiej, w Ukrainie. Między innymi zauważyła, że 6 czerwca Federacja Rosyjska wysadziła Kachowską elektrownię wodną, co jest masową katastrofą technogeniczną. Zalane zostały dziesiątki miejscowości, tysiące i tysiące ludzi zostało bez domów, zniszczony został ekosystem. „Skala zbrodni popełnianych przez Federację Rosyjską rośnie. Dokonywanie ludobójstwa i ekocydu – to istota kremlowskiego reżimu. Federacja Rosyjska prowadzi szeroko zakrojone kampanie dezinformacyjne w celu ukrycia zbrodni, liczy na strach i atmosferę obojętności” – powiedziała pani ambasador. Podkreśliła, że dla Ukrainy obecnie ważne są zarówno pomoc bronią i środkami obrony przeciwlotniczej, jak i wsparcie państw, które uznają działania Federacji Rosyjskiej, dokonane na terytorium Ukrainy, za ludobójstwo. Ważne jest także uznanie Hołodomoru na Ukrainie za ludobójstwo narodu ukraińskiego – zaznaczyła Larysa Dir. Źródło: informacja własna. Zdjęcie z profilu Ambasady Ukrainy w Republice Północnej Macedonii na Facebooku

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 8strona oryginału ↗

Poezja ratuje naród i wywyższa jego lud

Olha CHODACKA, zastępczyni przewodniczącego Zarządu Kijowskiej „Proświty” W almanachu „Niepokonana Ukraina” zaprezentowano twórczość autorów z różnych zakątków naszego kraju oraz diaspory. Wszystkie utwory zostały napisane po 24 lutego 2022 roku, od początku pełnoskalowej wojny na Ukrainie o swoją niepodległość. Jest w nich ból ukraińskiego narodu, otwarte rany, łzy, które zastygły w duszach matek, żon, ukochanych… Nieprzypadkowo jako pierwszy w almanachu wydrukowano wiersz Ołeksandra Olesia, napisany jeszcze w listopadzie 1915 roku. Według słów autora przedmowy, poety, publicysty, zasłużonego działacza sztuki Ukrainy Mychajła Szewczenki, „to nie jest po prostu zbiór poetycki, który przeczytają setki czy tysiące ludzi. To książka, z którą łatwiej wchodzić choćby w ostatni bój z wrogiem. Wchodzić w bój i zwyciężyć! Tutaj jeszcze raz można powtórzyć: „Poezja – ona ratuje naród i wywyższa lud!” Przejmująco brzmiały wiersze pierwszej zastępczyni przewodniczącego NSPU Tetiany Folwarocznej, która powiedziała, że obecnie potrzebna jest osobista, działająca postawa wszystkich obywateli, każdego na swoim miejscu, bo tego wymaga samo życie. Moderatorką poetycko-muzycznej imprezy była dyrektorka Domu Pisarzy Nina Szawarska, która podkreśliła, że „poezja to najwspanialsza forma, w której może urzeczywistnić się myśl o Człowieku”, ze wszystkimi jego bólami i radościami, które obecnie są szczególnie ważne dla każdego mieszkańca Hostomla, bo miejscowość ta wyстояła, odcinając moskiewskiemu wrogowi drogę do stolicy. Na spotkaniu brzmiały wiersze Tetiany Łewyckiej, Petra Zasenki, Wołodymyra Koskina, Łesi Ołeniwskiej, Miły Soniacznej, Iryny Rodczenko, Wałentyny Szweżykajte, Łarysy Petrowej, Władlena Kowtuna, Serho Sokołnyka, Olhi Chodackiej. Piękne pieśni podarowali widzom artyści ludowi Ukrainy: Anatolij Demczuk i Ołeh Dziuba, zasłużona działaczka sztuki estradowej Tetiana Mirosznyczenko oraz kompozytor-wykonawca Ihor Jakubowśkyj. Gości miasta przyjemnie zadziwił mural „Oczy” (autorzy Iryna Romanczenko i Serhij Radioha), na którym matczyne spojrzenie skierowane jest w niebo, bo zwraca się z modlitwą do Boga, by chronił każdego, kto walczy o wolną i niepodległą Ukrainę. Alona RADECKA, m. Chmielnicki Artysta w swojej wewnętrznej wolności z nakazu serca ciągnie się w górę. Nie przez szpary okna, a porywem duszy i myśli zmierza tam, gdzie rodzi się czyste słowo. Żeby, podpatrzywszy tę tajemnicę, szlifować i wygładzać własne, aby żadne nie było daremne. Bo przecież u twórcy nie bywa drobnostek. Jego nic nie ogranicza, oprócz własnego sumienia, a właśnie ono ledwo słyszalnie szepcze, że i twórca, i jego słowo zmierzają do Boga, Początku wszelkiego stworzenia. Połączenie ziemskiego i niebieskiego demonstruje chmielnicka poetka Olha Tkacz w swoim siódmym zbiorze „U twórcy nie bywa drobnostek”. Ona nadzwyczaj subtelnie wyczuwa tę granicę, która łączy dwa równoległe światy, które nie bez powodu są ze sobą powiązane. Twórca słów sławi twórcę nieba i ziemi, a ten obdarza pierwszego natchnieniem i szczególnym darem – przekazywania wersami piękna życia. Twórca słów przebywa pod czujnym spojrzeniem Twórcy, bo On pozwala mu mówić. Żeby usłyszeli. Potwierdzają to słowa: Świat w wersach-ścieżkach Dojrzał i oto – ożył! Ten, kto lepił z gliny, Mowę mi udzielił. („Po raz kolejny ostatnia z liter…”) Dlaczego u twórcy nie bywa drobnostek? Bo drobnostki to paciorki, które formują różaniec drogi. Jeden do drugiego, niczym do horyzontu, za którym – światło. I wystarcza go dla wszystkich. Taka wola twórcy! Natchnienie do tworzenia ze słów przychodzi w ciszy. To jeden z kluczowych konceptów, który przenika zbiór. Cisza jest transformowana, uosobiona ze światopoglądem. To „raj introwertyków”. Ona „gęstnieje”, przekształcając się w milczenie. „I z milczenia rosną klucze…” – pisze poetka. A jeszcze dodaje: „I tylko cisza wypróbuje wszystkich // Na drogę, na cel i na żar w piersiach”, bo „…prawdziwa moc, kiedy wszystko ucichło – nie przestaje!” (1 Kor. 13, 4–8). W tym zbiorze jest wiele wysokości. Warto do niej dążyć, żeby zrozumieć, po co przyszedłeś na ten świat i po co tutaj żyjesz. Koncept „życia” – niewyczerpana miara samoświadomości. Przenika ono byt i kieruje nim. Dzisiaj jesteś tutaj, a jutro – lecisz do horyzontu. Dzisiaj stoisz na rozdrożu, a jutro przed oczami tylko jedna droga… I cały świat maleje, sprowadza się do małego płomyka na woskowej świecy. I słowa… „do ostatniej kropki na końcu”. Koncept „słowo” w książce używany jest często, jest wyraźnie zaznaczony i podawany w różnych znaczeniach. To znaczy, że jest słowo ziemskie, które idzie od twórcy-autora, a jest wysokie, które jest niczym swoiste przesłanie z nieba. Najczęściej pierwsze słowo spotyka się w rozdziałach „Orzechy słów” oraz „Ślady na papierze”, dokąd Wręczyli dyplom laureata nagrody przewodniczący Chmielnickiej organizacji obwodowej NSPU Petro Malisz oraz zastępca kierownika aparatu wykonawczego Chmielnickiej rady obwodowej Tetiana Zełenko. – Poezja Oli Tkacz – jest wysoka. Pismo skondensowane, zbliżone do aforyzmów. Jej wersy – obrazowe i metaforyczne – zaznaczył Petro Malisz. – Dlatego w pełni zasłużonym jest to zwycięstwo. Olgę Tkacz powitała i podziękowała za jej twórcze rady młoda poetka Daryna Janczuk. Pięknym, dusznym śpiewem uświetnili wydarzenie małżonkowie Wira i Jurij Najd, wykładowcy Chmielnickiej Akademii Humanistyczno-Pedagogicznej. Według informacji Chmielnickiego obwodowego muzeum literackiego Słowa wdzięczności popłynęły od naczelniczki wydziału kultury, młodzieży i sportu Hostomelskiej rady osiedlowej Kateryny Pawłenko – za podarowane przez pisarzy książki dla biblioteki. Kontynuowano wspaniałe rozmowy z autorką muralu i naczelniczką wydziału oświaty Hostomla Natalią Rochmaniuk. Nowe znajomości, ciekawe pomysły współpracy na przyszłość. Ogólna atmosfera poetycko-muzycznej imprezy była przesiąknięta energetyką natchnionego patriotycznym duchem artystycznego Słowa, w którym jest ból strat, ale jest też bezgraniczna wiara w Ukrainę! Prezentacje almanachów „Niepokonana Ukraina” z wielkim sukcesem odbyły się także w Irpieniu, Perejasławiu, za granicą. Mówi o tym poetka Tetiana Łewycka: „Jesteśmy rzeczywiście niepokonani, dopóki każdy robi wszystko, co możliwe i niemożliwe dla Zwycięstwa!” W planach poetycko-artystycznego desantu NSPU – nowe spotkania z czytelnikami miast i wsi, które spragnione czekają na artystyczne słowo – ukraińskie, ojczyste, od którego wieje dobrem, pięknem, prawdą. W imieniu Zarządu Kijowskiej „Proświty” (przewodniczący – artysta ludowy Ukrainy Kyryło Stecenko) szczerze dziękuję wszystkim uczestnikom za aktywną postawę na poetycko-artystycznym froncie walki z rosyjską imperialną ekspansją, za słowo i czyn w zakresie wspierania naszych heroicznych wojowników, za silną i niezłomną wiarę w Zwycięstwo! zamieszczone są wiersze, które “zostawiają w duszach ślady”. Tutaj pełni ono różną rolę: “Być słowu chirurgiem i katem, // Znać ceny milczeniu i pochwałom…”; “Słowo uzdrawia, słowo rani, // Głuszy gniewem, pielęgnuje pokój…”; “Słowo przedwieczne szepcze przejrzenie…”; “I zamiast kogoś ogrzać, / Słowa w ogień idą” i in. Drugie słowo – Pańskie – w rozdziale “Boży ślad”. Które rozbrzmiewa nawet wtedy, gdy nikt go nie słucha: “Bóg w transmisji na żywo // Sam”. W rozdziale “Nieprzelotne kwiaty” akcent położono na naturę jako na jeszcze jedno Boże stworzenie. Tutaj autorka ucieka się do metaforyzacji i obrazowości. U niej i “deszcz po dachu gra oklaski”, i “…luty w kożuchu narzuconym na ramiona // Do słońca idzie po ściernisku”, i “Mruga niebo rzęsami pierzastymi, // ziemia zaś w błękit miłośnie zagląda”, i “Wieczór wyszyje w trawach cichy śpiew świerszcza”, i “A deszcz wołał całą rodzinę, // Żeby godnie pożegnać wiosnę” i in. Natura – jedno z tych źródeł, w którym człowiek może jasno zobaczyć odbicie Bożego oblicza. Ale życie – to droga, idąc którą nie tylko podziwiasz krajobrazy po obu stronach, ale i nabawiasz się odcisków, a często i walczysz o to, by zbliżyć się do celu! Jednak zmęczenie w świetle Stwórcy obraca się w hart, w każdym błędzie odnajduje się ziarno nauki, a w porażce – kroplę siły do zwycięstw. Strunami-gałęziami wyszepczę światu: “Skryty jesteś, lecz miły…” (“Wiarą mierzę...”) Więcej rozważań o tym – w rozdziale “Pieszo do wyryju” (w sumie w zbiorze jest pięć rozdziałów, tutaj ich nazwy podano w dowolnej kolejności). Olha Tkacz zdołała za pomocą słowa przekazać gamę odczuć, które, niczym gwiazdy, rozświetlają ciemność nocy. W wewnętrznej walce odnalazła to, co zdolne jest oświecić i ogrzać. I to ciepło przekazuje się innym – spojrzeniem, dźwiękiem, dotykiem, sercem… Niezłomne miasto-bohater Hostomel gościło niedawno poetycko-muzyczny desant Narodowego Związku Pisarzy Ukrainy z prezentacją almanachu “Niezłomna Ukraina” (księga druga), wydanego w 2023 roku (redaktorka – Nina Szawarska, dyrektor Domu Pisarzy), w którym wydrukowane są utwory poetów, napisane od początku pełnoskalowej wojny Ukrainy o swoją niepodległość. W wierszach organicznie łączą się rozważania o niełatwej misji heroicznego narodu ukraińskiego, troska o jego los, wiara w dobro, sprawiedliwość i Zwycięstwo.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 8strona oryginału ↗

Ziemskie i niebiańskie – aż po drobiazgi

Ткач О. → Tkacz O. U twórcy nie ma drobiazgów [Tekst] / Olga Tkacz. – Żytomierz: TOV „Wydawniczy Dom „Buk-Druk””, 2021. – 112 s. – „I śpiew, i krzyk, i szept, nawet jęk…” A dalej poetka sięga po połączenie: „…Krwawiąc od ostrego słowa, / Już u Pana prosisz o ciszę”. Tu znów wyczuwalny jest związek ziemskiego i niebiańskiego, co, bez przesady, uspokaja. Bo wcześniej pojawił się przebłysk świadomości: „…A przecież wiecznie chodzimy głodni, / Nie czerpiąc z dobrego słowa”, oraz swoisty wniosek: „Tak w skąpym świecie bywa…”, a dalej: „Kto na pamięć poznał ciszę, / Temu podda się słowo”. Cóż za mądrość! Istotnie, cisza uspokaja, a słowo wzlatuje w górę, szukając Tego, który powiedział je pierwszy. A potem osiada na papierze. Olga Tkacz w swoich wierszach tworzy szczególny świat miłości, który znów przecież wypływa od Boga. Jest w nim pragnienie dzielenia się tym, co otrzymane i zdobyte. Bo to jest prawdziwe szczęście. Bo to jest pragnienie duszy. Za tą koncepcją kryje się wiele innych, które objawiają się poprzez dobro, marzenie, nadzieję, radość. Bo wszystko jest wzajemnie powiązane. Ta miłość jest odpowiedzią na to, do czego wzywa nas Słowo Boże. Ona „jest cierpliwa, łaskawa, nie zazdrości, nie unosi się pychą, nie pyszni się, nie postępuje bezwstydnie, nie szuka swego, nie unosi się gniewem, nie myśli o złem, nie cieszy się z niesprawiedliwości, lecz współweseli się z prawdą; wszystko znosi, wszystkiemu wierzy, we wszystkim pokłada nadzieję, wszystko przetrzymuje! Nigdy miłość Olę Tkacz. Na znak pamięci o twórcy słowa zapalono świecę pamięci. Chwilą milczenia obecni uczcili Mykołę Fedunca, a także żołnierzy-obrońców, którzy oddali życie za możliwość szerzenia w tak trudnym czasie ukraińskiego słowa, zaszczepiania młodzieży ducha patriotyzmu i siły woli.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 8strona oryginału ↗

Wyróżnienie dla poetki

W Chmielnickim Obwodowym Muzeum Literackim uczczono pamięć Mykoły Fedunća i wręczono obwodową nagrodę literacką jego imienia poetce, członkini Narodowego Związku Pisarzy Ukrainy Olze Tkacz. Według wyników konkursu na najlepszy tomik poetycki zwyciężyła jej książka „U twórcy nie bywa drobiazgów”. Imprezę otworzył dyrektor placówki Wasyl Horbatiuk, dzieląc się wspomnieniami o Mykole Fedunću, z którym ramię w ramię torował drogę twórczą. Mykoła Fedorowycz przez ponad dwadzieścia lat kierował obwodową organizacją pisarzy, wiele sił poświęcał rozwojowi młodych talentów, w szczególności wspierał i wysoko cenił utalentowaną wówczas jeszcze początkującą poetkę

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 9strona oryginału ↗

Lesia WORONINA: „Uwielbiam pisać książki i spotykać się z tymi, dla których piszę”

W XI Międzynarodowym festiwalu „Książkowy Arsenał 2023” wzięła udział znana ukraińska pisarka Lesia Woronina. Wiele jej książek stało się ulubioną literaturą ukraińskich dzieci, weszło do podręczników obowiązkowej lektury w szkołach. Jej dowcipne, porywające historie napisane są ze zrozumieniem dziecięcej psychologii, w szczerej tonacji, którą cenią dzieci. Lesia jest laureatką wielu nagród literackich, jej książki zwyciężały w prestiżowych konkursach. Jednak największą nagrodą dla pisarki są żywe spotkania z małymi czytelnikami i czytelniczkami. Dlatego przy każdej nadarzającej się okazji pisarka spieszy do wdzięcznej publiczności, urządzając niezapomniane święto Książki. Na obecny „Książkowy Arsenał” pisarka przybyła z nową książką „Gra w Indian, albo Nigdy nie śmiej się z krokodyla”. W przepełnionej wydarzeniami i emocjami festiwalowe dni udało mi się spotkać z Lesią i przeprowadzić wywiad dla „Słowa Proświty”. Rozmowa jest współbrzmiąca z czasem i wyzwaniami, z którymi dzisiaj żyją zarówno pisarze, jak i czytelnicy. Jest o tym, czym jest książka dla dziecka podczas wojny. Co martwi młodych czytelników dzisiaj? Dlaczego ważne jest czytać w każdych warunkach? Jak pisać dla dzieci teraz? I dlaczego ważne jest pisać i czytać w języku ojczystym? – Lesiu, cieszę się ze spotkania na „Książkowym Arsenale”, dziękuję, że zgodziłaś się na wywiad w warunkach ograniczonego czasu, wydarzeń, w których bierzesz najaktywniejszy udział. Czym, według ciebie, jest wyjątkowe obecne wydarzenie książkowe, o którym wyrażono już niemało różnych opinii? – Halu, ja jeszcze nigdy tyle nie ściskałam się z kolegami-pisarzami, dziennikarzami, wydawcami i po prostu wspaniałymi ludźmi, których na obecnym „Książkowym Arsenale” jest tyle, że chce się objąć wszystkich. Takie uczucie, że znowu znalazłam się na Majdanie – jeszcze kiedy do nas nie strzelali. Kiedy każdy uprzejmie przeprasza, jeśli w tłoku i długich kolejkach po książki przypadkowo cię potrącił. I zamiast nakrzyczeć, uśmiecha się. Po prostu dusza śpiewa, kiedy obok jest tyle mądrych, przyjaznych, szczerych ludzi, którzy tak samo cieszą się z tego, że „Arsenał” żyje. Że wreszcie się spotkaliśmy i żadne moskiewskie potwory nam nie przeszkodziły. Jeśli chodzi o różne opinie co do tego, że w tym roku książki prezentowały nie wydawnictwa, a księgarnie, to rozumiem, że kogoś to zdziwiło, a kogoś oburzyło, i zapewne wydawcy mają do tego prawo: przypomnijmy, w jakich niewiarygodnie trudnych, a czasem niebezpiecznych warunkach zmuszeni są pracować. I właśnie dzięki nim pojawiają się nowe książki (oczywiście, nie zapominajmy też o autorach, ale przecież i księgarnie muszą przetrwać). Oto, na przykład, co tydzień na pocztę elektroniczną przychodzi mi kilka wiadomości o kolejnych niewiarygodnych zniżkach, o tym, że można kupić dwie książki zamiast jednej za tę samą cenę, o kolejnej szansie, z której trzeba skorzystać. Czyli zrozumiałe, że księgarnie ponoszą kolosalne straty... Ale przecież my z tobą widziałyśmy, ilu zgłodniałych miłośników książek roiło się koło stoisk i rozkładek i jakim szczęściem świeciły ich oczy, kiedy wreszcie, odstawszy długą kolejkę do improwizowanej „kasy”, wychodzili z „Arsenału”, ciągnąc do domu swoje książkowe skarby w ogromnych torbach i plecakach! I właśnie to, moim zdaniem, najważniejsze osiągnięcie XI Międzynarodowego festiwalu „Książkowy Arsenał”! – Na jakich wydarzeniach udało ci się być przez te dni? – Daleko nie na wszystkich, bo niezwykle ciekawych i ważnych wystaw, prezentacji, dyskusji, pokazów filmowych, spotkań, warsztatów, autorskich czytań organizatorzy „Książkowego Arsenału” przygotowali tyle, że objąć wszystko było po prostu niemożliwe. A z tego, co mi się poszczęściło usłyszeć i zobaczyć, największe wrażenie na mnie zrobiła prezentacja wojennego dziennika „Ja przekształcam się” zabitego przez raszystów pisarza Wołodymyra Wakulenki, śmierć którego dla wielu ludzi stała się osobistym smutkiem. Moderatorka wydarzenia Tetiana Teren, rozpoczynając prezentację, powiedziała: „Chcielibyśmy, żeby tej książki nie było. Żeby dzisiaj na „Książkowym Arsenale” Wołodymyr Wakulenko prezentował swój dziennik i czytał wiersze na Ulicznej scenie Arsenału, a w ramach programu dziecięcego – bawił się z dziećmi i czytał im wiersze z „Tatusiowej książki”. W marcu 2022 roku rosyjscy okupanci zabili Wołodię na Iziumszczyźnie – dwoma strzałami z pistoletu Makarowa. Dzień przed swoim porwaniem Wołodia zakopał w ogrodzie na swoim podwórku dziennik – dziennik okupacji”. Pisarka Wiktorija Amelina opowiadała, jak szukała dziennika Wołodi w jego rodzinnej Kapytoliwce na Iziumszczyźnie. Jak przekopała cały ogród, bo ojciec Wołodi, zabity smutkiem po tym, jak dowiedział się, że ciało jego syna zidentyfikowano, zapomniał to miejsce. Jak Wiktorija cudem znalazła ten zwój i jak bała się, że nie dowiezie go w bezpieczne miejsce przez ciągłe ostrzały i ataki wroga. A potem każdy z uczestników mówił o Wołodi, o tym, jakim był, o tym, ile zdążył zrobić, o jego chorym synu i mamie, którzy byli obecni na prezentacji. O zorganizowanych przez niego jeszcze przed pełnowymiarową inwazją czytaniach dla dzieci na wschodzie, do których angażował kolegów. O tych podróżach po Ukrainie wspominał Sasza Dermanski, który przygotował dla książki Wołodymyra jego dziecięce wiersze. I każdy z uczestników prezentacji: lwowska pisarka Kateryna Michaliczna, Ołena Rybka – główna redaktorka wydawnictwa „VIVAT”, które przygotowało i wydało tę wyjątkową książkę, poetka Iryna Nowicka, przedstawiciel Międzynarodowego funduszu „Odrodzenie” Hryhorij Baran, Iryna Nowicka – była żona Wołodymyra, z którą przyjaźnili się i po rozwodzie, – wszyscy oni opowiadali, jak Wołodymyr Wakulenko umiał kochać i kłócić się, zachwycać i rozczarowywać i przy tym zachowywać w sobie „wewnętrzne dziecko” – czasem naiwne, wrażliwe, ale zawsze uczciwe i bezkompromisowe wobec fałszu i podłości. – Co możesz powiedzieć o literaturze dla dzieci, zaprezentowanej na „Arsenale”? – Mogę powiedzieć, że literatury dziecięcej i młodzieżowej, a także pisarzy, którzy piszą dla dzieci i młodzieży, było dużo i książki, które prezentowali, naprawdę mogą zainteresować najbardziej wymagających młodych czytelników. Wreszcie można mówić o tym, że na Ukrainie jest literatura młodzieżowa i dziecięca wszystkich gatunków. Nasze książki mogą konkurować z zagranicznymi bestsellerami i czasem dzieci przedkładają „swoje” książki, bo znajdują tam bohaterów i wydarzenia, które w całości mogą „przymierzyć” do swojego życia. Zacznę ja, zapewne, od performansu pisarzy dziecięcych „Książkoprzyjaźnienie – przepowiednia”, podczas którego ja razem z 26 kolegami brałam udział w zdumiewającym widowisku. W Arsenałowym Lektorium w koło były ustawione krzesła, na których siedzieli pisarze, a naprzeciw nich siadały na swoje krzesła dzieci i rozpoczynało się wróżenie z książek. Podczas spotkania z ulubioną pisarką na „Książkowym Arsenale” Robiono to w następujący sposób. Młodzi czytelnicy otwierali książkę autora, naprzeciw którego siedzieli, i na chybił trafił dotykali palcem dowolnego wiersza na stronie. Wyniki były nieprzewidywalne: czasem zabawne, czasem tajemnicze, niespodziewane, a nawet prowokacyjne... Usłyszawszy przepowiednię, którą ogłaszał pisarz, i otrzymawszy autograf, trzeba było szybko przesiadać się i wykonywać te same czynności z kolejnym autorem i jego książką. Było wesoło i ciekawie, a ci, którzy zdążyli zebrać najwięcej autografów, otrzymali jeszcze nagrodę! Ten performans odbył się w partnerstwie „Książkowego Arsenału” z „Przestrzenią ukraińskiej książki dziecięcej BaraBooka”. Procesem kierowały założycielka i aktywna popularyzatorka czytelnictwa dziecięcego, pisarka dziecięca Tetiana Stus oraz Marija Artemenko, która pracuje w Laboratorium czytelnictwa dziecięcego Narodowego Centrum „Mała Akademia Nauk Ukrainy”. Były też codzienne spotkania autorskie, na których mali i dorośli mogli usłyszeć swoich ulubionych autorów, było też „czytanie dla chichotania” z Hryhorijem Falkowyczem i Wołodymyrem Czernyszenką – błyskotliwymi autorami dowcipnych, paradoksalnych i porywających wierszy. Lecz najtrudniejszym i najbardziej aktualnym tematem – zupełnie nowym dla naszej współczesnej literatury – były książki i komiksy, z których dzieci dowiadują się o wojnie. Jak i dlaczego warto o tym pisać, czy w ogóle opowieści o wojnie nie traumatyzują dziecięcej psychiki. – Twoja najnowsza książka, która powstawała w warunkach Wielkiej wojny, już zdobywa serca dzieciaków i jest dzisiaj prezentowana na „Książkowym Arsenale”. O czym ona jest, Lesiu? – Tak, właśnie na spotkaniach autorskich zaprezentowałam swoją nową powieść detektywistyczną, która ukazała się w tym roku w charkowskim wydawnictwie „VIVAT”. Nazywa się ona „Gra w Indian albo Nigdy nie śmiej się z krokodyla”. Chciałam opowiedzieć dzieciom i młodszym nastolatkom o bardzo ważnych rzeczach, ale w żadnym wypadku nie uciekając się do dydaktyki i pouczeń. W ogóle, moim zdaniem, książka dziecięca, w której nie ma humoru, szalonych przygód, fantastycznych odkryć i walki z wszelkimi łotrami, dość szybko może znudzić się i czytelnik odłoży ją na bok. Dlatego fabuła mojej powieści jest niezwykle dynamiczna – karkołomne przygody i niebezpieczne spotkania zmuszają moich bohaterów do błyskawicznego podejmowania własnych decyzji, od których zależy życie wybitnego profesora-astronoma Seweryna Remeniaki i cocker-spaniela w podeszłym wieku o imieniu Bublyk, a może i całej ludzkości... – Byłaś na lektorium, gdzie omawiano temat, jak pisać dla dzieci o wojnie. Jak i o czym? – Tak, to był najtrudniejszy i najbardziej aktualny temat – Autograf-sesja zupełnie nowy dla naszej współczesnej literatury. Na „Książkowym Arsenale” zostały zaprezentowane książki i komiksy, z których dzieci dowiadują się o wojnie. Jak i dlaczego warto o tym pisać, czy w ogóle opowieści o wojnie nie traumatyzują dziecięcej psychiki – o tym mowa była na warsztatach „Jak rozmawiać z dziećmi o wojnie za pomocą literatury: warsztaty od laboratorium czytelnictwa dziecięcego NC MANU”. Ale wydaje mi się, że ten temat zasługuje na osobną rozmowę, na którą warto zaprosić autorów, którzy o tym piszą, a także psychologów dziecięcych. To temat niewyczerpany. – Dziękuję, droga Lesiu, za nasze spotkanie, za twoje zdumiewające książki, którymi zachwycają się dzieci. Nasza rozmowa jest naprawdę niewyczerpana, jak niewyczerpane jest bogactwo literatury dla dzieci. Twoje książki są tłumaczone z ukraińskiego i ty tłumaczysz na ukraiński. Na tym „Książkowym Arsenale” jest niezwykle dużo literatury przekładowej i, dzięki Bogu, ani jednej rosyjskiej książki. Wiem, jak ważne jest dla ciebie, aby książki ukazywały się w ojczystym języku ukraińskim. I, jak widzimy, wybór dobrej literatury ukraińskojęzycznej jest ogromny. Szczerze życzę, aby spełniły się twoje najśmielsze zamysły twórcze! I najważniejsze marzenie – Zwyciężyć! Rozmowę prowadziła dziennikarka Hałyna DACIUK P. S. „XI Książkowy Arsenał” – to już historia. Ale to ten przypadek, kiedy nie opuszczają cię uczucia. Kiedy w kadr myśli trafiają dwa dni spotkań, święta, uścisków i szczerej radości. Kiedy najpierw planujesz nie iść, a potem niemal fizycznie zanurzasz się w każdą stronę nieprzeczytanej książki. Kiedy jesteś gotowa objąć nie tylko bliską osobę, ale i każdą oprawę, i przez całe dwa dni nie możesz wyjść poza granice tego miejsca szczęśliwych ludzi. Kiedy głaszczesz luksusowe wydanie i nie smucisz się, że nie kupiłaś, a jedynie cieszysz się, że ono narodziło się mimo wszystko i ktoś już delikatnie wkłada je do torby. Kiedy widzisz różnorodność literatury przekładowej w ojczystym języku i – żadnej ichniej! I to po raz pierwszy! Kiedy kupujesz swoim dwóm najbliższym książki, a jedno z nich już samodzielnie czyta ulubione komiksy. Młodszy na razie tylko smakuje razem z „Psem Patronem” czebureki, zostawiając luksusowy posmak obecnego wydarzenia na jednej ze stron. I ty znowu nie smucisz się. Bo kiedy w nocy mali czytelnicy przeżyli dwa alarmy, a rano wypełnili przestrzeń Książki, to jakie znaczenie ma smaczna tłusta kropla na łapie ulubionego najnowszego bohatera? Kiedy w takt twoich emocji z wysokiego Soboru Zaśnięcia Matki Bożej rozbrzmiewa dzwon ojczystej Cerkwi, to jest to jakby wykrzyknik obecnego „Książkowego Arsenału”! Ukraina powraca do Ojczystego Słowa, drukowanego i modlitewnego. I kiedy trafiasz przed zamknięciem „Książkowego Arsenału” w obmyty ciepłym czerwcowym deszczem świat, nagle rozumiesz, że nie zrobiłaś ani jednego zdjęcia, jeszcze jedno spotkanie daje ci szansę, by mimo wszystko je mieć. Dziękuję!

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 10strona oryginału ↗

Ludzie z Miasta Marii

Ołena BONDARENKO. Ciąg dalszy. Początek w nr 20, 23—25 za 2023 r. Opowieść piąta. Lina. Ta kobieta jest promienna wewnętrznym spokojnym pięknem, które rodzą pewność i wiara. Wydaje się, że zawsze taka była. Bo z zewnątrz nie widać tej czarnej wyrwy, która raz na zawsze podzieliła życie na „przed” i „po”… Lina Kurhuzowa pracowała w kombinacie metalurgicznym imienia Iljicza – to, oprócz „Azowstali”, jeszcze jeden mariupolski gigant. Ołeh, mąż, zarobiwszy w kombinacie „gorący” staż i pewne problemy ze zdrowiem, przekwalifikował się na kierowcę ciężarówki. Oboje zarabiali nieźle, odkładali pieniądze na dostatnią starość. Lina: – Jakoś mąż natrafił na informację o panelach słonecznych. To urządzenia, które przekształcają energię słoneczną w prąd elektryczny. Postanowiliśmy, że „dostatnia starość” jest jeszcze daleko i zdecydowaliśmy się stworzyć… elektrownię. W grudniu 2021 roku zainstalowaliśmy 56 paneli słonecznych. Doniecka Spółka Paliwowo-Energetyczna odbierała od nas energię, odpowiednio, płaciła. Obliczyliśmy, że w ciągu trzech-sześciu lat zainwestowane pieniądze się zwrócą. Ale nasza elektrownia pracowała tylko dwa miesiące… W sierpniu 2021 roku ojca sparaliżowało. Kupiliśmy łóżko na pilota. Mieszkaliśmy niedaleko, więc biegałam tam i z powrotem. Przed nocą 24 lutego właśnie wzięłam trzy dni na własny koszt, nocowałam u taty (mama w tym czasie już zmarła). Aż tu rano dzwonią z pracy: kombinat przechodzi na „tryb cichy”, pracowników puszczają do domu. Wkrótce przyjechał mój rodzony brat. Najpierw zorganizowaliśmy piwnicę w naszym domu (wkrótce będzie to prawie pierwsza linia frontu). Potem przeszliśmy do taty. Tymczasem dudniło coraz bliżej… Rozmowy o możliwym ataku Rosjan były, ale mało kto traktował to poważnie. W 2014 roku wróg nie zajął Mariupola i myśleliśmy, że tak będzie i tym razem. Przesiedzimy dni ze trzy-cztery w piwnicach, nasi przepędzą wroga – i znów będzie pokój. Marharyta, córka, 12 lat: – 24 lutego rodzice powiedzieli, żebym szybko się spakowała – przyjedzie brat i zabierze mnie do centrum, bo tam jest bezpiecznie. Nie do końca rozumiałam, co się dzieje. Strasznie zrobiło się, kiedy zniknęła łączność z rodzicami, wybuchy były coraz bliżej, spaliśmy na korytarzu. W dom naprzeciwko trafiło, od odłamków zginął człowiek… Lina: – 26 lutego poszliśmy z Ołehem, moim mężem, do domu nakarmić psa, i tutaj do sąsiadów „trafiło”. Domy płoną, wszystko dookoła wybucha, ludzie krzyczą… Pobiegliśmy czym prędzej znowu do taty. Biegnę, a dookoła taki dźwięk, jakby ktoś kijem w żelazną bramę uderzał. Mąż krzyczy: „Kładź się, to odłamki!”. Dzięki Bogu, dobiegliśmy. Ogrodziliśmy łóżko ojca żelazem, które było. Zasłoniliśmy, czym się dało, okna. Siedzimy we troje – mąż, brat i ja – w piwnicy, a w górze wszystko drży, jak podczas trzęsienia ziemi. Co pół godziny wyskakujemy na górę, do ojca. 2 marca trafiło w podwórko, gdzie stały nasze panele. Część roztrzaskało, część popękała. Biegnę do piwnicy, a samolot zrzuca i zrzuca bomby. Upadłam, wybiłam przednie zęby – to już w Dnieprze wstawiłam… Tego dnia zebraliśmy się w 15 minut. Mąż pobiegł do garażu po mikrobus, dzięki Bogu, ocalał. Załadowaliśmy nieruchomego ojca. Zabraliśmy psa i kota. Spakowaliśmy trzy plecaki – dokumenty, bieliznę. Po coć chwyciliśmy pół worka ziemniaków. Nie opuszczało uczucie jakiegoś piekielnego surrealizmu. Przebiliśmy się do centrum. Marharyta już była tam, u swatowej, mamy synowej. Dopóki dotarliśmy, ja chyba posiwiałam – o dziecko się martwiłam. Marharyta: – Kiedy po mnie przyjechali rodzice, tak mnie ściskali i całowali! Lina: – Do końca lutego ludzie byli pewni, że w centrum jest bezpiecznie, nawet kiedy wszystko się zaczęło, pracowały kawiarnie, rodziny spacerowały ulicami… …Wnieśliśmy ojca na szóste piętro Mama i córka w górę. Tego samego dnia zmarł. Spuścili tatę na dół. Rozmontowali siedzenia w samochodzie, położyli go. Następnego dnia pojechali szukać, gdzie pochować. Jeździli z tatą dwa dni. Wreszcie znaleźli dzielnicowego policjanta, on powiedział, żeby wieźć do siebie, chować na podwórku, a to już było niemożliwe. Dostali wreszcie zaświadczenie od lekarza, pojechali do zakładu pogrzebowego, otrzymali pakiet, bo trumny nie było. Sami położyli ojca. Dowiedzieli się, że w domu pogrzebowym na wyjeździe jest odpowiednia brygada. Pomknęli tam. Na trasie nasi żołnierze kopią okopy, kręcą palcem przy skroni – niby, że jesteście szaleni. Wszystko dzieje się pod ciągłym ostrzałem, z szaloną prędkością. Przywieźli do tego ”domu”, tam żołnierzyki dyżurowali. Zabrali tatę, kazali szybko uciekać. Dotknęłam, powiedziałam: ”Wybacz, tatusiu”. I pomknęliśmy znowu do centrum. Gdzie jest grób ojca, nie wiem… U swatowej mieszkali do 16 marca. Żyli jak wszyscy: mężczyźni chodzili do rzeki po wodę, rąbali drewno, kobiety gotowały jakieś jedzenie. Mój Oleg ma złote ręce – zrobił na podwórku piecyk, wszyscy na nim gotowali. Ludzie byli przyjaźni, pomagali sobie nawzajem. Nie wszyscy przeżyli. Sąsiedzki chłopak zginął od odłamków. Najgorzej było bez łączności. Nie wiedzieliśmy, jak żyć, dokąd jechać, co dzieje się w mieście, w Ukrainie. 15 marca przemknęła plotka, że w wieżowcu ”łapie” zasięg. Przedostałam się na dwunaste piętro i stamtąd zobaczyłam: Mariupol umiera. Dodzwoniłam się do żony brata – ona właśnie była we wsi pod Mariupolem – i do krewnych w Dnieprze. Pierwsze pytanie: co z Kijowem? Płakałam z radości, kiedy dowiedziałam się, że Kijów stoi. Znaczy, stoi Ukraina... 16 marca wskoczyliśmy do samochodu i ruszyliśmy. Było nas ośmioro, a jeszcze pies i kot. Właśnie mijaliśmy teatr dramatyczny, kiedy w niego trafiło. Był straszny huk. Ludzie rzucali się na maskę, błagali: ”Zabierzcie nas!”. Rodzinę z trzech osób i ich kotkę zabraliśmy. Ludzie rozczochrani, w piżamach, przerażeni na śmierć, opowiadają o strasznych krzykach pod teatrem dramatycznym. Wysadziliśmy tę rodzinę przed Melekinem, zawieźliśmy brata i znajomych, dokąd prosili. I pognaliśmy na Dniepr. W Manguszu staliśmy w ogromnej kolejce do punktu kontrolnego. Kobieta i dziecko rozdawali kanapki i herbatę. Wyobrażacie sobie: noc, godzina policyjna, terytorium w rękach wroga – a rodzina częstuje herbatą. Święci nasi ludzie… Po drodze widzieliśmy mnóstwo wrogiej techniki, z ich ”zetkami” i ”weszkami”. W rzędzie stały jednostki artyleryjskie, waliły w każdej chwili. Myślałam, że oni suną tylko na Mariupol, a okazało się, że i dalej jest ich mnóstwo. Zatrzymywali samochód, przystawiali mężowi do czoła, rozbierali, szukali siniaków od broni, tatuaży. Do Zaporoża jechaliśmy 32 godziny. Wreszcie widzimy: na drodze, przy sektorze prywatnym, stoją nasi wojskowi. Jeden mówi: ”Jesteście bezpieczni, na ukraińskim terytorium”. Jakże kobiety zawodziły… Margarita: – Kiedy wyjeżdżaliśmy z miasta, pamiętam tylko, jak wybuchł teatr dramatyczny, oraz jak chrzestna mnie obejmowała. I że bardzo długo jechaliśmy do Zaporoża. Strasznie bałam się rosyjskich punktów kontrolnych. Ludzie na nich tak patrzyli na mnie, że chciało się zniknąć. A jeszcze mogli zabrać tatę i brata. Wreszcie zobaczyliśmy naszych. Wojskowy zapytał, czy są w samochodzie dzieci, a potem dał bohen chleba i jabłka. Myślałam, że już nie umiem się uśmiechać, ale uśmiechałam się i dziękowałam. Lina: – Pod Zaporożem poszliśmy do ”Metro”, kupić jedzenie. Widzimy: ludzie kupują tapety, jakby nic się nie działo. Ogarnęło nas ogromne zdziwienie. W Dnieprze zatrzymaliśmy się u krewnych, oni nam bardzo pomogli. Zapisałam Ritę do szkoły. I dyrektor, i wicedyrektor, i nauczyciele dobrze nas przyjęli, wspierali, czym mogli. Przeżyliśmy stan: ”Biec, biec dalej!” – i zostaliśmy. Margarita: – Mama dba, żebym stale była przy zajęciu. Zajmuję się gimnastyką powietrzną, rysuję, oglądam bajki. Nawet próbuję uczyć się języka japońskiego. Chcę kiedyś odwiedzić Japonię. Ale żyć chcę tylko w Ukrainie. Lina: – W Mariupolu nikt z nas nie miał ani

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 10strona oryginału ↗

Kino na tle wojny

Film „Nie zgaśniemy” Alisy Kowalenko otrzymał „Nagrodę Główną” na tegorocznym międzynarodowym festiwalu kina dokumentalnego o prawach człowieka Docudays UA w Kijowie. „Nie zgaśniemy” opowiada historię dorastania nastolatków na wschodzie Ukrainy na tle wojny oraz ich niezwykłej podróży na szczyty Himalajów. Mimo ponurej rzeczywistości wokół, Andrij, Rusłan, Ilja, Liza i Lera marzą, szukają przygód, protestują i walczą z szarością oraz nudą. Podczas gdy świat wokół nich upada, kopalnie są zamykane, zagrożenie eskalacją wojny rośnie, oni nie poddają się i próbują podążać za głosem swoich marzeń. Film powstał przy wsparciu Państwowej Agencji Ukrainy ds. Kina, Polskiego Instytutu Sztuki Filmowej oraz IDFA Bertha Fund – Classic Postproduction. Operatorzy obrazu: Serhij Stecenko i Alisa Kowalenko. Kreatywni producenci: Stefan Sioan i Alisa Kowalenko. Producenci: Wałerij Kałmykow, Jana Kałmykowa oraz Ołeksij Kobelew (Trueman Production Co.). Margarita – w blasku jesieni łez, żadnych histerii. A tutaj – łzy deszczem. Nieznośnie chciało się choć kątkiem oka zobaczyć dom. Ale póki są tam okupanci – nie pojadę, nie ma tam czego szukać. Trzeba zachować siebie. Nie dać wrogowi zniszczyć nas moralnie, psychicznie. Mówię sobie: „Musisz dbać o siebie, być normalną mamą, żoną – patrzy na ciebie rodzina”. Margarita: – Bardzo bym chciała, żeby wszystko było tak, jak dawniej. Rodzinny dom, szkoła, koledzy z klasy, przyjaciele… mój przytulny pokój z zabawkami… Bardzo tęsknię za tym wszystkim. Ale teraz nie mogę wrócić. Tam są Rosjanie, oni są źli, oni zaczęli wojnę i zabijają nas. Ołeh: – Nie ukrywam: wybiło mnie to z rytmu. Życie zawaliło się w jednej chwili. Trzymałem się świadomością, że muszę wziąć na siebie odpowiedzialność za bliskich mi ludzi. Wszystko, co ode mnie zależało, wykonałem. Wszyscy, dzięki Bogu, żyją i są cali. Musiałem zmienić wszystko zgodnie z, że tak powiem, realiami. Teraz moim celem jest bezpieczeństwo i przyszłość rodziny. Wierzę, że wojna zakończy się zwycięstwem Ukrainy i marzę o pokoju na naszej ziemi, o spokojnym i szczęśliwym życiu. Lina: – Moja mama bardzo ładnie śpiewała. Swoją miłość do śpiewu, muzyki przekazała mi. Miałam szczęście śpiewać na scenie Miejskiego Pałacu Kultury „Ukraiński Dom”, brałam udział w miejskich konkursach. A kiedy to wszystko się zaczęło – jakby mnie zatkało. Leżąc w szpitalu, przypadkowo natrafiłam na teledysk Tarasa Topoli „Dwa kroki”. Są tam takie słowa: „Miła, obiecuję, kiedy wszystko minie…”. Obejrzałam przez łzy ze dwadzieścia razy – ożyłam. I zaczęłam słuchać muzyki. I wróciłam – do muzyki, pieśni, miłości… Do życia. Pieśni – to nie tylko wspomnienie o strasznych czasach. To przypomnienie, że warto żyć i że będziemy żyć. Według informacji Państwowej Agencji Ukrainy ds. Kina

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 11strona oryginału ↗

Klub wiedzy o Ukrainie czy lekcje języka?

Oksana HUSEJNOWA, przewodnicząca oddziału Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” w Wyszogrodzkiej Hromadzie Terytorialnej. O lekcjach zintegrowanych dyskutuje się wiele: o formie, zawartości, o tym, która część i jak się łączy, czy jest odbierana przez słuchaczy, czy jest przyswajana? Od 2016 roku w Wyszogrodzie (obwód kijowski) funkcjonuje bezpłatna sobotnia szkoła języka ukraińskiego, która dawno wyrosła z czysto gramatycznych i ortograficznych niuansów i stała się prawdziwym klubem wiedzy o Ukrainie. Co prawda, początkowo wykładowcy szkoły starali się poświęcić maksymalną uwagę pisowni i gramatyce, ale co warte są wyuczone zasady, jeśli nie wykorzystuje się ich w praktyce? Jak można przyswoić akademicką naukę, jeśli nie przyglądać się uważnie tajemniczym treściom i środkom leksykalnym w tekstach, nie wymawiać wyraźnie słów piosenki, nie smakować własną wymową autorskich neologizmów? Od momentu powstania sobotnia szkoła nadzwyczaj udanie połączyła akademicką wiedzę oraz życzliwy sposób nauczania nauczycielki z zawodu i powołania, członkini Ługańskiej „Proświty” Dory Tymoszewskiej, niestrudzony talent organizacyjny popularyzatorki idei narodowych, lwowianki Stepanii Sidlar oraz wyszogrodzkiego radnego Wałerija Wyhowskiego, który sponsorował i promował konstruktywne idee, rodzące się u wytrwałych inicjatorek. Słuchaczami szkoły przez te siedem lat byli różni ludzie: zarówno pod względem wieku – od 5 do 90 lat, od dzieci po emerytów, jak i zawodu – od uczniów po profesjonalnych dziennikarzy, dyrektorów, przedsiębiorców. Co może łączyć tak różnych ludzi, aby co sobotę zbierać się i dwie godziny poświęcać lekcjom? Sekret jest prosty i wieczny – to twórcze idee, życzliwa atmosfera, nastawienie uczestników na przedmiot oraz całkowicie praktyczna metoda zajęć, kiedy nawet najtrudniejsze zasady są rozbierane, omawiane, wyjaśniane na realnym wykorzystaniu w codziennym życiu, a do tego utrwalane w twórczych zadaniach domowych. Zrozumiałe jest, że głównymi słuchaczami kursów języka ukraińskiego są w przeszłości rosyjskojęzyczni nasi obywatele, którzy świadomie chcą opanować język państwowy jako ojczysty, aby swobodnie się komunikować, pisać i myśleć w nim. Takie dążenia warto wspierać i zachęcać wszelkimi możliwymi konstruktywnymi środkami, co też czynią wyszogrodzcy entuzjaści. W ostatnich latach sobotnią szkołę języka ukraińskiego wspiera Wyszogrodzka Rejonowa Administracja Państwowa, zapewniono komfortowe pomieszczenie na zajęcia, wiele lekcji, czasem stacjonarnie, a czasem zdalnie, online, prowadzi zastępczyni przewodniczącego Wyszogrodzkiej Rejonowej Administracji Państwowej Tetiana Wołotowska, filolożka z zawodu. I mimo wszystko, tylko na emocjach i przyjemnym komunikowaniu się nowej wiedzy nie zdobędziesz. Dlatego początkowo Dora Hryhoriwna, a potem inni wykładowcy sobotniej szkoły ukraińskiej zaczęli śledzić nowości, sprawdzać jakość i rekomendować słuchaczom kursów podstawowe książki referencyjne do obowiązkowego przeczytania, aby wyuczyć akademickie podstawy działów językoznawstwa: leksykę, ortografię, ortoepię, fonetykę itp. A także po to, aby można było zwrócić się do poważnego źródła, odświeżyć lub sprawdzić swoją wiedzę. Jedną z takich książek-podstaw jest „Nauczę się języka ukraińskiego” Iwana Pyłypowycza Juszczuka – ukraińskiego językoznawcy, literaturoznawcy, tłumacza, działacza społecznego, autora dziesiątek nowatorskich podręczników do języka ukraińskiego. Właśnie ta książka jest rekomendowana do nauki języka, ponieważ wszystkie zasady są wyłożone na krótkich przykładach skończonych tekstów ukraińskich autorów, na przysłowiach i powiedzeniach, aforyzmach, wierszach. Do podanych w książce ćwiczeń autor dodał klucze lub poprawne odpowiedzi po to, aby czytelnik zawsze miał możliwość sprawdzić własną nabytą wiedzę i nie utrwalać w pamięci błędnych przypadków. Przy czym nauka zasad mówienia na przykładach literatury niesie w sobie mnóstwo wielowarstwowych konstruktów, więc czytelnik jednocześnie zapoznaje się z jeszcze jedną warstwą ukraińskiej kultury – jej literaturą, dotyka ukraińskiej historii, bo wszystkie utwory pisane są przez autorów nie w próżni, a niosą zakodowaną lub bezpośrednią informację o wydarzeniach historycznych wokół. Książka Iwana Juszczuka zbudowana jest w formie oddzielnych tematycznych lekcji, jest wygodna i treściwa zarówno dla wykładowcy, jak i dla zdobywającego wiedzę. W Wyszogrodzkiej sobotniej szkole języka ukraińskiego zajmuje ona godne miejsce – akademickiej podstawy nauki języka ojczystego. Obecnie jest wystarczająco dużo podręczników, literatury referencyjnej, wydań słownikowych, które pomagają i skłaniają naszych obywateli do przejścia na język państwowy w życiu codziennym, komunikowania się nim z przyjaciółmi i bliskimi, pisania, czytania i, oczywiście, myślenia po ukraińsku.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 11strona oryginału ↗

Co łączy dzieci w wolnej Kisielówce

Zespół Siczesławskiej Proświty oraz nauczyciele z gminy kisielowskiej obwodu chersońskiego zorganizowali pasjonujące święto książki dla dzieci i młodzieży: podczas wakacji uczniowie otrzymali niecodzienny humanitarny prezent – nowoczesne książki ukraińskich wydawnictw. W trakcie spotkania proświtianie z Dniepru zaangażowali wszystkich bez wyjątku do wesołej i twórczej zabawy – plecenia bransoletek ze wstążek w barwach ukraińskiej flagi. Niektóre dzieci nawet obiecały przekazać splecione bransoletki obrońcom. Trafny podział dzieci i nastolatków na grupy wiekowe pozwolił każdemu czytelnikowi dobrać książkę według własnych zainteresowań, niezależnie od tego, czy były to dzieła o światowym doświadczeniu w zakresie piśmiennictwa finansowego i politycznego, przygodowe czy historyczne. Pożyteczny upominek proświtianie przywieźli dla rozwoju kółka szachowego, w którym ćwiczą miejscowi uczniowie Jurij Moskalenko, posiadający tytuły zdobyte w ogólnokrajowych zawodach, oraz Artem Żeludenko – był to zestaw książek o nauce magii szachów. Przekazując literaturę, przewodniczący Siczesławskiej Proświty Serhij Tiutiunnyk życzył uczestnikom kółka przyszłych zwycięstw i sukcesów w międzynarodowych zawodach w tej wspaniałej grze, która od wieków fascynuje ludzi. „Dziękujemy Siczesławskiej Proświcie i „Razom for Ukraine”, które przywiozły nam tyle literatu… …dyscyplin wynosi 48 lat. A publicystyka dla masowego czytelnika zyskała szeroki pozytywny oddźwięk w prasie drukowanej i na Facebooku. Kwestie, które w swoich artykułach podnosi Walerij Romanko, są aktualne, sprzyjają umacnianiu u czytelników świadomości narodowej, norm moralnych i etycznych, miłości do rodzimej historii i kultury. Wydanie będzie przydatne wszystkim, którzy interesują się ukraińską historią i kulturą, problemami rozwoju procesu literackiego na Doniecczyźnie. …tury ukraińskim językiem. Nasze dzieciaki będą bardzo wdzięczne. Zapraszamy Was do nas w gości – zawsze będziemy radzi!” – podzieliła się swoimi emocjami pani Lilija, kierowniczka wiejskiej biblioteki, bez której święto by się nie odbyło. „Na terenie Kiselowskiego starostwa okręgowego mieszka obecnie około 340 dzieci, wśród nich są dzieci w wieku przedszkolnym, szkolnym i młodzieńczym – nastolatki. Dzisiaj do wydarzenia, które zorganizowaliśmy wspólnie ze Sicheslawską „Proświtą”, zgromadziło się ponad sto dzieciaków! Podzieliliśmy je na dwie grupy, ponieważ jest czas wojny, więc przestrzegamy zasad bezpieczeństwa. Serdecznie dziękujemy za radość ze wspólnego spędzenia czasu i popularyzację książki wśród dzieci i dorosłych!” – podsumowała pani Alla, nauczycielka wiejskiej szkoły. „Kiselówka była okupowana prawie dziewięć miesięcy, dlatego było dla nas niezwykle ważne, aby wesprzeć mieszkańców, podzielić się dobrymi emocjami z dziećmi i podarować im, oprócz książek i słodyczy, także odrobinę radości! Bardzo się cieszymy, że się udało”, – zaznaczył Serhij Tiutiunnyk, organizator wyjazdu. „Nasza drużyna będzie kontynuować wyjazdy do wyzwolonych gmin obwodu mikołajowskiego i chersońskiego. Te wyjazdy sprzyjają budowaniu kulturowych więzi między przedstawicielami różnych ukraińskich ziem. Dzięki takim wydarzeniom uczestnicy spotkań czują, że wspiera ich ukraińska diaspora z całego świata”. Pomoc w zorganizowaniu wyjazdów została udzielona w ramach projektu współpracy Sicheslawskiej „Proświty” z „Razom for Ukraine”, ukraińsko-amerykańską organizacją społeczną, stworzoną w celu wspierania narodu ukraińskiego. Za informacją Sicheslawskiej „Proświty”

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 11strona oryginału ↗

Kronika rodzinnej Doniecczyzny

Tetiana ŁYSAK, członkini NSKU, historyk. Imię Wałerija Iwanowycza Romanka jest dobrze znane nie tylko na Doniecczyźnie, ale i na terenach Ukrainy. Jest on członkiem Narodowych Związków Pisarzy, Dziennikarzy oraz Krajoznawców Ukrainy, laureatem kilku prestiżowych ogólnoukraińskich nagród. Od 2003 roku kieruje Doniecką Obwodową Organizacją Krajoznawczą. Ponad tysiąc artykułów publicystycznych, krajoznawczych, naukowo-metodycznych znajduje się w archiwum Wałerija Romanka, oprócz tego jest on autorem prawie 30 odrębnych wydań. W publikacji „Wybrana publicystyka” zebrano najbardziej znaczące artykuły Wałerija Romanka, które w swoim czasie były wydrukowane w gazetach, czasopismach, almanachach, materiałach konferencyjnych itp. Artykuły Wałerija Iwanowycza poświęcone są ważnym problemom współczesności – państwowości, językowi, historii rodzinnego kraju, pomagają odkryć artystyczne osobliwości oraz dane biograficzne wielu zarówno dobrze znanych pisarzy, jak i sporej liczby mniej znanych pisarzy-ziomków. Książka składa się z 8 rozdziałów: „Taras Szewczenko”, „Ukraina. Państwowość. Język”, „Mychajło Petrenko”, „Wołodymyr Sosiura”, „Wasyl Stus”, „Oni dobrze znali doniecki kraj”, „Krajoznawstwo. Krajoznawcy”, „Najboleśniejsze wersy”. Bogaty i cenny materiał zebrany w wydaniu „Wybrana publicystyka”, wypróbowany na zajęciach oraz w pozalekcyjnych działaniach wychowawczych z uczniami i nauczycielami szkół ogólnokształcących, ze studentami uczelni pedagogicznej – staż pedagogiczny autora na stanowisku wykładowcy dyscyplin filologicznych. Ukazała się drukiem książka pedagoga, krajoznawcy, członka Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” ze Słowiańska Wałerija Romanka „Wybrana publicystyka” (wydawnictwo „Teren”, m. Łuck, 2023, 420 s.). Opracowanie graficzne – Wiktor Mandryka (m. Barwinkowe, obwód charkowski).

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 12strona oryginału ↗

„Z łez jej powstawały diamenty…”

Rozważania nad nową książką o Marii Zańkowieckiej Nadija ONYSZCZENKO. „Z złotego gniazdeczka Zańkowieckiej. Nieżyńskie rodziny w kręgu wybitnej aktorki”. – Nieżyn: PP Łysenko M. M., 2020. Mykoła HRYŃ, dziennikarz, laureat Międzynarodowej Nagrody Literacko-Artystycznej imienia Pantelejmona Kulisza O genialnej i sławnej na cały świat aktorce Marii Zańkowieckiej (prawdziwe nazwisko Adasowska) napisano bardzo wiele. Od zwykłych artykułów gazetowych i czasopiśmiennych z okazji dnia urodzin czy daty śmierci, po poezje, z których, całkiem prawdopodobnie, można ułożyć antologię, aż po monografie, w których jej życie, los i czyny działalności scenicznej rozpatrywane są niemal pod mikroskopem. Jeśli chodzi o wiersze, to szczególnie zapadła mi w serce poezja sławnego Ołeksandra Olesia, który na trzydziestoletni jubileusz pracy artystki przenikliwie powiedział: Gdzie szła ona – tam wschodziły róże. Gdzie patrzyła – gwiazdy. Z łez jej powstawały diamenty, Z westchnień – zrywały się mewy. Kto słyszał ją, ten słyszał nasz step Zielony stał w naszym gaju; Ten rozumiał nasz ból i gniew szalony I płakał w naszym kraju. Co do monografii o Zańkowieckiej. O jednej z nich, autorstwa doktora nauk filologicznych S. M. Duryłina, Nadija Onyszczenko otwarcie przyznaje czytelnikom, że szanowny literat był zmuszony w tamtych czasach pomijać wiele jej faktów biograficznych, „bo nie może otwarcie powoływać się na źródła, na zakazane imiona i nazwiska represjonowanych badaczy teatru, przyjaciół aktorki”. Autorka książki Nadija Onyszczenko każdym wierszem badania przekonuje czytelnika, że uwaga poświęcona życiu i twórczości Marii Zańkowieckiej, która w dowód wdzięczności i szacunku dla ojczystej ziemi za podstawę swojego pseudonimu scenicznego przyjęła nazwę rodzinnej wsi Zańki na Nieżyńszczyźnie, nie jest przypadkowa. Jeszcze jak! Przecież autorka powołuje się na wspomnienia przedstawicielki rodziny konstruktora lotniczego Serhija Korolowa, Natalii Serhijiwny, w której rodzinie przechowywano legendę o przyjaźni z Marią Zańkowiecką, ona już w pierwszym spektaklu grała i śpiewała z takim uczuciem, że samej płynęły łzy, a sala szlochała… A dalej, jak słusznie podkreślił Ołeś, „gdzie szła ona – tam wschodziły róże…” Jakich tylko wzniosłych epitetów, niezwykłych, ale sprawiedliwych porównań nie napotkacie w przyżyciowych i pośmiertnych publikacjach o gwieździe pierwszej wielkości na scenie teatralnej! W wielu przypadkach bezlitośni krytycy nie mogli odstąpić od sprawiedliwości, gdy stawiali znak równości między Marią Kostiantyniwną a włoską primadonną sceny Eleonorą Duse, którą w tamtych dawnych czasach nazywano najsławniejszą artystką świata. Zatem taka charakterystyka w stu procentach dotyczy również naszej rodaczki. Oczywiście, taka ocena była znana także Przewodniczącemu Centralnej Rady Ukraińskiej Republiki Ludowej, pierwszemu prezydentowi Ukraińskiej Republiki Ludowej Mychajłowi Hruszewskiemu, który nazwał Marię Kostiantyniwnę prawdziwą królową sceny. Pisarz i światowej sławy dramaturg Anton Czechow, który nieodmiennie podkreślał swoje urodzenie w ukraińskim mieście Taganrogu, nazywał ją ukraińską królową, której Ukraina nigdy nie zapomni. Anton Pawłowicz zamierzał specjalnie pisać dla niej sztuki, nawet w ojczystym języku ukraińskim, i tym samym wznieść na niebywałe wyżyny teatr Kropywnyckiego, w którym nasza krajanka występowała najdłużej. Choć dla niej i dla sławy ukraińskiego teatru pisali już Marko Kropywnycki, Mychajło Starycki, Iwan Tobilewycz, Panas Myrny. Sławny kompozytor Stanisław Ludkewycz, którego słusznie uważa się za rzecznika intelektualistów-patriotów, poetów, pisarzy, naukowców, artystów, bez których twórczości i dążenia do postępu marnieje nie tylko narodowa, ale i ubożeje ogólnoludzka kultura, mówił, że największych artystów nikt nie zwalniał z tego, by wszystkie swoje siły, całą swoją sztukę poświęcili swojemu narodowi. Oczywiście, na prawym skrzydle tego szeregu artystów widział Marię Zańkowecką. Bo w okresie rosyjskiego zaostrzonego reżimu i ukrainofobii właśnie ona – najwybitniejsza ukraińska artystka tamtego czasu – była przykładem takiego patriotyzmu i poświęcenia. Ze stron książki „Z złotego gniazdka Zańkoweckiej” wyłaniają się niezwykle ciekawe fakty, znane z tych samych badań historyków, krajoznawców i teatrologów. Tak, w 1882 roku przyszła pierwsza ludowa artystka Ukraińskiej SRR zadebiutowała z niebywałym sukcesem na scenie teatru Marka Kropywnyckiego w roli Natalki Połtawki. A już w 1886 roku Maria Zańkowecka gości z tym samym teatrem w stolicy ówczesnego imperium, Petersburgu. Przedstawienia ukraińskiej trupy dwukrotnie odwiedził imperator Aleksander III z rodziną i świtą. Był tak poruszony utalentowaną grą Ukrainki, że nie krył zachwytu i proponuje jej miejsce w teatrze cesarskim z niesłychaną jak na tamte czasy roczną „pensją” w sumie 24 tysięcy rubli. Ale nawet tak gigantyczna suma nie kusi Marii Kostiantyniwny. Tłumaczy się słabą znajomością języka rosyjskiego i silnym ukraińskim akcentem w rozmowie. W następnym roku – szalony sukces na scenach Moskwy. Swoją grą wywołuje burzę emocji, entuzjazmu i zachwytu nie tylko u masowej publiczności, ale i podbija serca asów ówczesnego bon tonu rosyjskiej inteligencji. A wśród nich – Lew Tołstoj, Iwan Pawłow oraz artyści ukraińskiego pochodzenia Ilja Riepin i wspomniany już Anton Czechow. Znowu zapraszają ją do przejścia na rosyjską scenę. Płaca – astronomiczna. Tym razem od profesjonalistów świata teatralnego Aleksandra Suworina i Fiodora Korsza. Pierwszy z nich – prawdziwy ukrainożerca, który składał takie propozycje z nieukrywaną demoniczną złością i pogardą na ustach. Inny – właściciel teatru – choć był lojalniejszy wobec ukraińskości, wciąż nie zasługiwał na zaufanie artystki, która już sięgała gwiazd. I znów z ust mistrzyni sceny pierwszej wielkości padła odmowa. A w autobiografii napisze później, że pozostała na swojej drogiej, choć wtedy jeszcze zupełnie ubogiej – i repertuarem, i statusem, i stosunkiem do niej władz państwowych – ukraińskiej scenie. Otrzymawszy kosza od artystki, ten sam Suworin po występach gościnnych trupy ukraińskiego teatru osobiście pisał o Ukraince Marii Zańkoweckiej w reakcyjnym „Nowym Wriemieni”, że oto prawdziwy talent, oto prawdziwa sztuka aktorska. „Ja otwarcie mówię – przyznaje Suworin – innej takiej aktorki nie widziałem…”. I już w 1898 roku Zańkowecka bierze udział i występuje na pierwszym Wszechrosyjskim zjeździe działaczy teatralnych z referatem o ciężkiej sytuacji ukraińskiego teatru jako wyniku nacisku i cenzury, która zakazywała przedstawień o historycznej przeszłości narodu ukraińskiego oraz o problemach społeczno-ekonomicznych ukraińskiego chłopstwa, którego życie jest jej bliskie i zrozumiałe, wszak i ojca we wspomnianych już rodzinnych Zańkach spotkał los zrujnowanego dziedzica. Całkiem prawdopodobne, że te słowa, inne jej działania na rzecz stworzenia w Charkowie ukraińskiego teatru z ludowym repertuarem, bliskim i zrozumiałym dla mas ludowych, bliskim im swoim językiem, dały podstawy generałowi wojsk rosyjskich Murawjowowi w styczniu 1919 roku na wiecu w Kijowie z okazji zniszczenia studenckiej obrony Kijowa pod Krutami stwierdzić, że gdyby w swoim czasie powiesili Kropywnyckiego, Zańkowecką, Sadowskiego i Saksahanskiego, to o żadnym nacjonalizmie nie byłoby wtedy mowy… Ta myśl imperialnego satrapy jest współbrzmiąca ze słowami z akt karnych śpiewaczki Marii Feofaniwny Szekun-Kołomijczenko, z której rodziną przyjaźniła się Maria Kostiantyniwna, rozstrzelanej w 1938 roku. Nadija Onyszczenko po raz pierwszy upublicznia słowa protokołu przesłuchania, gdzie Zańkowecką nazywają „osobistością jednoczącą cały kontrrewolucyjny element miasta Kijowa”. Jak tu nie zgodzić się z myślą autora przedmowy „Rozbudza uśpioną pamięć”, napisanej do książki przez doktora nauk filologicznych, profesora Mykołę Tymoszyka, o tym, jaką siłę miała i dziś ma „ta zdumiewająca plejada koryfeuszy ukraińskiego teatru, której najbardziej bali się północni zdobywcy. I gwiazdą pierwszej wielkości w niej była nasza wybitna krajanka Maria Zańkowecka”. Oto i autorka książki jeszcze raz słusznie podkreśla obecnemu pokoleniu czytelników, któremu wielu próbuje wydeptać pamięć narodową, że „Maria zawsze była ukraińską aktorką i ukraińską obywatelką. I właśnie dlatego odmówiła przejścia na rosyjską scenę. Jej talent był wyjątkowo narodowy i to uznawali i Symon Petlura, i Konstantin Stanisławski, i Piotr Czajkowski, i Anton Czechow… Autorka dość trafnie cytuje tu słowa Głównego Atamana wojsk Ukraińskiej Republiki Ludowej Symona Petlury i najbardziej szanowanego teatralnego twórcy Konstantina Stanisławskiego, którzy podkreślali potężny talent Marii Zańkoweckiej, który „dodałby splendoru najlepszej europejskiej scenie”. „Talent wyjątkowy, swój, narodowy. Powiedziałbym – prawdziwie ludowy”. I tajemnica tej ludowości zaczynała się w rodzinnej wsi, z uważnej obserwacji życia i obyczajów wiejskich kobiet. Tak stopniowo, ale pewnie, pisze autorka, charyzma Zańkoweckiej napełniała wysoką treścią prowincjonalną egzystencję tych kobiet. Napełniała tak, że gwiazda Zańkoweckiej nie gaśnie do dziś i jeszcze długo będzie świecić jako drogowskaz dla przyszłych pokoleń zwolenników Bogini Melpomeny. Szczęśliwie zrealizowała się w XIX wieku, kiedy po raz kolejny wybuchł instynkt samozachowawczy narodu. W ówczesnym ukraińskim repertuarze Zańkowecka, podkreśla badaczka, genialną grą zdołała połączyć i Szekspira, i Goethego, i Schillera, i Ostrowskiego. Zrealizować się nie po prostu w sztuce, a właśnie w ukraińskim teatrze… I dalej autorka dodaje: „Zańkowecka na scenie wyraziła ból narodu ukraińskiego tak samo genialnie, jak Szewczenko w słowie”. Przeczytaliby te wersy i zamyślili się nad swoimi losami i czynami różnorodne chwasty z pola kulturowego państwa: łobody, loraki, powaliji, wszelakie prorosyjskie „swaty” oraz setki aktorów, którzy w obecnym trudnym czasie dla Ukrainy zdradzili Ojczyznę, bo w ich twórczości zasadami popularności są „jaka różnica” i „pieniądze nie śmierdzą…”. Wytworność figury, niezwykła ukraińska uroda, obdarzona przez Najwyższego cudownym dramatycznym sopranem, piękna dykcja, subtelna intuicja, szybka spostrzegawczość, wrodzona osobista szlachetność, poczucie miary – to daleko niepełna lista zalet i wdzięków prawdziwej mistrzyni sceny, o których mowa w książce Nadiji Onyszczenko. Właśnie to postawiło ją na pierwszym miejscu nie tylko wśród koryfeuszy ukraińskiego teatru, ale i zrównało Zańkowecką z gwiazdami światowej sławy. O tym przekonująco opowiada w kolejnych rozdziałach Nadija Onyszczenko. Jak i w poprzednich, w nich autorka reprezentuje chronologicznie i faktograficznie obszerny zasób najnowszych, w tym archiwalnych materiałów. Choć powiem szczerze, kiedy pierwszy raz bierze się do rąk tę książkę, zakrada się wątpliwość: co nowego i nieodkrytego może powiedzieć po takich ocenach autorka książki z prowincjonalnego, choć szlachetnego Nieżyna. Na szczęście, to nie tak. Kiedy przeczytasz „Z złotego gniazdka Zańkoweckiej”, to takie wahania i podejrzenia rozwiewają się jak poranna mgła nad siwym Ostrem, którego cichy nurt dzieli nieżyńskie miasto niemal na pół. Bo dziennikarka, redaktorka i autorka opracowań naukowo-popularnych i literacko-artystycznych wydawnictw „Żydzi w Nieżynie”, „Jak to było…”, „Siła duszy”, autorka licznych publikacji na tematy krajoznawcze o Grekach i Polakach w Nieżynie, dyrektorka Centrum współpracy humanitarnej z ukraińską diasporą Nieżyńskiego Uniwersytetu Państwowego imienia Mykoły Hohola oraz redaktorka naukowo-popularnego czasopisma „Nasz ukraiński dom” Nadija Onyszczenko poszła nie tradycyjną drogą opowiadaczki i nie nawlekała znanych czy zapomnianych epizodów lub stron życia sławnej mistrzyni sceny na jeden rdzeń. Zauważalne jest, że nawet unikała ich komentowania czy fantazjowania dla masowego czytelnika, który i dziś jest zakochany w twórczości Marii Kostiantyniwny i, być może, wybaczyłby taki grzech autorce. Ale ona – doświadczona dziennikarka, niestrudzona i skrupulatna badaczka – wybrała inną drogę dotarcia do czytelnika z prawdziwym słowem o utalentowanej krajance. Proświcianka z różnorodnych źródeł po kropelce, po przecinku, po słówku wydobywała, zbierała i po kropli podnosiła na powierzchnię nowe, niezwykle ciekawe i zdumiewająco ważne dla nauki i prawdziwego obrazu życia i działalności scenicznej informacje o międzynarodowo uznanej sławnej aktorce. Z każdego tego ziarnka-kropelki szlifowała prawdziwe diamenty i oprawiała je w złotą oprawę. Co więcej, dodała do tytułu książki intrygujący podtytuł „Nieżyńskie rodziny w kręgu wybitnej aktorki”. I już tym przekonująco pokazuje, że taki swoisty opis życiowej i twórczej drogi Zańkoweckiej ma pełne prawo do życia i tym skłania czytelnika do przeczytania i analizy szkiców. Bo właśnie przez wymienione rodziny i, wierzę, że do nich z czasem dołączą nowe nazwiska, nie przerywała się i do dziś żyje sławna teatralno-kulturalna tradycja Nieżyna. I jest ona nieodłączna od całej Ukrainy. Nawiasem mówiąc, w burzliwych latach dziewięćdziesiątych teraz już minionego stulecia Nadiji Petriwnie wypadło pracować w Nieżyńskim muzeum krajoznawczym. Właśnie wtedy, przyznaje się czytelnikowi, zaczęła badać nieżyńskie kręgi Marii Zańkoweckiej. Jeszcze żyli wnukowie amatorów sceny, których imiona były wydrukowane na afiszach obok imienia wybitnej aktorki w latach 1912–1920. Kiedy rozłożyła na stole zebrane zdjęcia, dokumenty archiwalne, wspomnienia, poczuła mistyczny strach. O tych dawno zmarłych czy zamęczonych w stalinowskich katowniach ludziach dowiadywała się rzeczy, o których ludzie nie domyślali się. Wtedy też powstało nieodparte pragnienie przeanalizowania tamtej epoki, powiedzenia ludziom prawdy. Oto tak rodziła się ta książka. Obok genialnej mistrzyni sceny, dobrej duszy człowieka, pojawili się i inni bohaterowie, których nazwać drugoplanowymi nawet język nie chce się obrócić. W szczególności utalentowane i patriotyczne nieżyńskie rodziny, a wraz z nimi mało znane lub wręcz nieznane strony nieżyńskiej, a zatem, według słów Mykoły Tymoszyka, i ogólnonarodowej historii z wyraźnie nakreślonym tematem – Maria Zańkowecka w kręgu utalentowanych i patriotycznych rodzin. Śladem autora przedmowy chcę powtórzyć: co my, współczesne pokolenie Ukraińców, a i poprzednie, mogło wiedzieć o, powiedzmy, Moskwiczowych, Bułyhach, Malysz-Fedorciach, Hrudynach, Łewczenkach, Syrykach, Procenkach, Kołomijczenkach, Łuczyckich, Nazarowych, Bohomołcach? To pierwsza dziesiątka zwykłych i jednocześnie niezwykłych nieżyńskich rodzin, po losach których tak nie...

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 13strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

miłosiernie, brutalnie i zgubnie przeszedł buldożer komunistyczno-bolszewickich represji. Pod nim zostały zmiażdżone utalentowane, patriotyczne osobowości, które los zetknął z Marią Kostiantyniwną Zańkowecką, o czym po mistrzowsku, ciekawie i szczegółowo po raz pierwszy we współczesnej publikacji naukowej opowiada Nadija Onyszczenko. Autorka z niepodrobionym żalem, smutkiem, który wywołuje nieproszoną łzę, odkrywa przed czytelnikiem, jak w strasznych warunkach imperialnej samowoli czerpali oni od gorącej zwolenniczki bogiń Talii i Melpomeny lekcje miłości do ludzi, prawdomówności i ukrainocentryzmu, albo też, przeciwnie, dawali mistrzyni sceny duchowy pokarm. Bo przecież właśnie w tych i innych „gniazdkach” rodzin, posiadłości, gdzie ich gospodarze walczyli o ukrainizację społeczeństwa, gdzie kultywowali patriotyzm, dobroć, odwagę, szlachetność, gdzie szanowali zwyczaje i tradycje przodków, gdzie dobrowolnie zaprzęgano się w jarzmo pracy społecznej dla matki-Ukrainy, trzeba szukać głębokich źródeł twórczości słynnej artystki, kluczy do jej niedoścignionego talentu. Nie mniej ważnym wkładem Nadiji Onyszczenko w przywrócenie sprawiedliwości dotyczącej życia scenicznego Marii Kostiantyniwny jest całkowite rozbicie tezy niektórych nieżyczliwych osób czy zazdrośników talentu aktorki, którzy promowali narrację o tym, że przy całym ogromnym talencie Zańkowecka nosiła w sobie strasznego robaka: była zazdrosna i nie dopuszczała obok siebie konkurencji innych talentów. To kompletny marazm i bzdura. Autorka książki przekonująco o tym opowiada w szkicach. W jednym z nich, „Imię jako relikwia”, przytacza wypowiedź Marii Kostiantyniwny, która swojego ucznia i teatralnego następcę Borysa Romanyckiego nazywa „orlątkiem” z „mojego złotego gniazdka”. W szkicu o Oksanie Bułydze autorka cytuje jej słowa ze wspomnień. Bo w pamięci na wieki utrwalił się epizod, kiedy Maria Kostiantyniwna po zagraniu przez Oksanę pierwszej roli Melaszki w „Najmyczce” podała jej rękę i powiedziała, że ma talent, który trzeba rozwijać i pracować nad sobą. A po dwóch latach Maria Kostiantyniwna zaproponowała jej, Oksanie Bułydze, wspólne próby do „Lymariwny”. Tej samej sztuki, którą napisał specjalnie dla Zańkoweckiej Panas Myrny. A oto wersy ze szkicu o rolach i losach jednej teatralnej dynastii „Łuczyccy. Talent”. Dla nich, jak i dla samej Marii Zańkoweckiej oraz wielu innych teatralnych nieżyńskich rodzin, teatr był prawdziwą świątynią. Po spektaklu „Najmyczki” Tobilewycza publiczność nagrodziła nowicjusza Łuczyckiego-Orszanowa głośnym rykiem owacji. A Maria Kostiantyniwna obsypała młodego partnera pocałunkami i powiedziała jego ojcu, że jego syn będzie wspaniałym aktorem. Przepowiednia wielkiej aktorki rzeczywiście się spełniła. O jakim robaku może być tutaj mowa? Polecałbym tutaj również zapoznać się i uświadomić sobie wprowadzone do przestrzeni naukowej i scenicznej archiwalne rarytasy-wspomnienia z tego samego szkicu, które czyta się z duchowym drżeniem i wzruszeniem. Czyż można inaczej? Przecież przedstawicielka tej aktorskiej dynastii Anżelina Bolesławiwna Łuczycka bez cienia wątpliwości mówi, że jej teatralną nauczycielką była „sama Maria Kostiantyniwna”. Jako relikwię pani Anżelina przechowywała rzeczy osobiste Zańkoweckiej: kostiumy sceniczne, ozdoby, które przekazała do Nieżyńskiego Muzeum Krajoznawczego. Inna zaś przedstawicielka tego rodu, Kateryna, na ukraińskiej scenie po mistrzowsku kontynuowała typologię inteligencji Marii Zańkoweckiej. Wspomniany autor słowa wstępnego, profesor Mykoła Tymoszyk, podkreślał, że „szereg być może po raz pierwszy ujawnionych faktów i epizodów zasługuje na osobne badania. I to daje nadzieję, że autorka nie porzuci podjętego ważnego tematu i ucieszy czytelnika nowymi wynikami swoich niestrudzonych i tak potrzebnych w obecnej, póki co, niestety, nie ukraińskiej Ukrainie, poszukiwań”. Życzmyż jej sukcesów na tej drodze i podajmy pomocną dłoń badaczce. I pierwszym wkładem w tę sprawę jest moja analiza roczników gazety „Swoboda” ukraińskiej społeczności w Ameryce, gdzie odnalazłem szereg ciekawych badań o życiu i genialnej twórczości naszej sławnej rodaczki, która gdziekolwiek szła, tam wschodziły róże, a z której łez, według słów Ołeksandra Olesia, powstawały diamenty twórczości i szacunku ludzi. dzielili się Anatolij Tkaczenko, Anatolij Kaczan, Wołodymyr Petruk i inni. Uczestnicy dyskusji wspominali, że pierwsze teatralne inscenizacje poematu datowane są jeszcze na XIX wiek, a autorem pierwszej opery „Eneidy” w 1910 roku był Mykoła Łysenko. Chciałoby się dodać, że ponad dziesięć teatrów w Ukrainie w różnych czasach podejmowało się wystawienia „Eneidy” i tylko jeden z nich we współczesnej Ukrainie otrzymał najwyższą nagrodę artystyczną – Szewczenkowską. Za spektakl „Eneida” według I. Kotlarewskiego w Donieckim Akademickim Teatrze Muzyczno-Dramatycznym imienia Artema laureatami Narodowej Nagrody imienia T. Szewczenki zostali reżyser-inscenizator Wiktor Szułakow i dyrektor artystyczny Mark Browun. Stało się to w 2003 roku. Wtedy też w Doniecku odbyła się premiera. Obecnie Donieck jest pod okupacją raszystów i o zespole tego teatru, który pracował do lata 2014 roku, pozostało tylko dobre wspomnienie. Ogólnie rzecz biorąc, zapowiedziany przez organizatorów spotkania temat „Świat antyczny – kozaczyzna – ukraińskość”, poruszony w swoim czasie przez Iwana Kotlarewskiego, został istotnie uzupełniony i rozwinięty. Jeszcze tylko audytorium czytelników wypadałoby poszerzyć!

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 13strona oryginału ↗

Niewiędnąca „Eneida”

Ihor ZOC W Narodowym Muzeum Historii Ukrainy odbyła się dyskusja literacko-historyczna „Eneida” – ukraiński literacki western”. Zorganizowane wspólnymi siłami muzeum oraz Narodowego Związku Pisarzy Ukrainy wydarzenie odbyło się na terenie wystawy „Eneida 225”, poświęconej jubileuszowej dacie wydania słynnego poematu Iwana Kotlarewskiego. O eksponatach wystawy, która otworzyła się niedawno, opowiedział kierownik jednego z działów muzeum Ołeksandr Kuczeruk. Przypomniał on również o teatralnych inscenizacjach „Eneidy”, które odbywały się w ciągu minionego stulecia i zarówno za czasów caratu, jak i w czasach radzieckich, nie były mile widziane przez władze. Nie jest to dziwne, gdyż w poemacie przedstawiono nie tylko wolne kozactwo, ale i ukraińskie ziemiaństwo w realiach życia XVIII wieku, po zniszczeniu ukraińskiej „Troi” – Siczy Zaporoskiej. „Eneida” wyrażała świat duchowy ukraińskiego człowieka. Przewodniczący Narodowego Związku Pisarzy Ukrainy Mychajło Sydorzewski mówił o historii powstania burleskowo-travestyjnego utworu, który wyszedł spod pióra Iwana Kotlarewskiego w 1798 roku, uzupełnianego przez autora w wydaniach z 1808 i 1809 roku. Ogółem poemat tworzył się prawie 30 lat, a jego pełna wersja ukazała się już po śmierci pisarza – w 1842 roku. Zdaniem Mychajła Sydorzewskiego „Eneida” Iwana Kotlarewskiego odegrała unikalną rolę nie tylko w literaturze – zapoczątkowała ona konfrontację między kulturą ukraińską a imperialną. Według słów pisarza pojawienie się „Eneidy” stało się potężnym sygnałem dla społeczeństwa o pojawieniu się innej – nie rosyjskiej kultury. A po Iwanie Kotlarewskim przyszedł Taras Szewczenko… „Bez Kotlarewskiego może nie byłoby Szewczenki” – rozwijając tezę szefa Narodowego Związku Pisarzy Ukrainy, pisarz, laureat Nagrody im. Szewczenki Mychajło Najenko skupił uwagę obecnych na przekładach „Eneidy” na inne języki świata. Pan Najenko doprecyzował, że utwór przetłumaczono na czeski, polski, japoński, gruziński i inne języki – w sumie jedenaście! Pisarz przypomniał również, że oprócz jubileuszowej daty utworu mija 120 lat, odkąd w Połtawie odsłonięto pomnik Iwana Kotlarewskiego. Wtedy, w 1903 roku, występowanie publicznie po ukraińsku było zabronione. „Wasylowi Stefanykowi i Olenie Pczilce ze Lwowa pozwolono jako obywatelom innego imperium, ale i Mychajło Kociubynski obszedł zakaz, podając się za zagranicznego gościa” – opowiedział Mychajło Najenko o charakterystycznym dla tamtego czasu epizodzie z arsenału walki Moskowii przeciwko językowi ukraińskiemu. Petro Zasenko opowiedział o ukraińskim artyście Anatoliju Bazylewyczu, który w jego opinii jest najlepszym ilustratorem „Eneidy”. Zaznaczył również, że utwór ten jest współczesny także dzisiaj, chociaż obecnie nie wszyscy Ukraińcy potrafią natychmiast zacytować choćby jeden wers ze słynnego poematu: „Enej był parobek motorny…” Swoimi przemyśleniami z obecnymi podzielił się... Pod koniec kwietnia 1913 r. Łesia Ukrainka, wracając z Egiptu, gdzie się leczyła, zajechała do matki do Kijowa. O tym ostatnim przyjeździe wspominała jej najmłodsza siostra Izydora: „Żeby zobaczyć się z Łesią, przyjechałyśmy i my do mamy – siostra Olha z Jekaterynosławia ze swoim małym synkiem, brat Mykoła z Kołodieżnego i ja ze swoim mężem z Mohylowa Podolskiego. Pewnego wieczoru Łesia czytała rodzinie i przyjaciołom swoją nieopublikowaną sztukę „Bojarynia”. Wszystkim ten utwór bardzo się spodobał. Niezapomniany to był czas”. 4 maja na cześć Łesi Ukrainki w Ukraińskim Klubie „Rodyna” urządzono specjalne zebranie, na którym było najbliższe towarzystwo. Marija Staryćka zorganizowała z uczniami Szkoły Muzyczno-Dramatycznej Mykoły Łysenki deklamacje i śpiewy – wszystko według utworów Łesi Ukrainki. Rozbrzmiewało wiele serdecznych przemówień. I nikomu nie przyszło do głowy, że widzą Łesię po raz ostatni. Pod koniec maja 1913 r. Łesia przyjechała do Kutaisi, gdzie czekał na nią mąż Kłym Kwitka. Gruzja – kraj ostatniego ziemskiego... Uczestnicy dyskusji w Narodowym Muzeum Historii Ukrainy

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 13strona oryginału ↗

Początek tekstu może być niepełny — porównaj ze stroną oryginału

Uczczono „drzewem wiedzy”

schronienia Lesi Ukrainki. Ze względu na stan zdrowia długo mieszkała w Gruzji i choć „proza życia” była ciężka, to poezja otaczała ją zewsząd. W Gruzji powstały dramaty „Na polu krwi”, „Kamienny gospodarz”, „Jesienna baśń”, „Adwokat Martian” i wreszcie rodzi się dramat-feeria „Leśna pieśń” – właśnie w Kolchidzie, gdzie Argonauci wydobywali na rzece Rioni złoty piasek, a Leся opisała niepowtarzalny świat ukraińskiej mitologii, przyrody, obyczajów, samej duszy narodu. Niestety, zdrowie Lesi pogarszało się. Zgodnie z radą lekarzy ciężko chorą poetkę przewieziono do górskiego miasteczka Surami o ciepłym, suchym powietrzu. Obok byli matka, siostra Izydora i mąż. Rano Lesia, gdy spadała temperatura, nadal pracowała nad poematem „Na przedmieściu Aleksandrii”. Sama już nie mogła pisać – dyktowała matce. Był to jej ostatni niedokończony akord – modlitwa do Słońca, by zachowało skarb wielkiej mądrości do lepszych czasów. Gdy brakowało sił do dyktowania, cicho nuciła ludowe pieśni, które zapisywał jej mąż. Siostra Izydora zaś chodziła do pobliskiego lasu po jeżyny, bo Lesia niczego nie chciała jeść, prosiła tylko o jeżyny. Tak Łukasz w „Leśnej pieśni” prosił błąkającą się w jesiennym lesie Dolę, by podała mu choć gałązkę jeżyny. W Surami Lesia Ukrainka zaprzyjaźniła się z siedmioletnią Gruzinką Tamarocką, która pomagała chorej cioci Lesi podlewać winorośl i kwiaty. Współczując poetce, wspinała się w góry, by znaleźć dla cioci czarowny kwiat, który leczy z wszelkich chorób. Oprócz tego Tamarocka okazała się mieć talent do lepienia – pokazywała nowej znajomej swoje ptaki i zwierzęta, a pewnego razu ulepiła także samą Lesię. Dziewczynka miała zostać znaną rzeźbiarką, a właśnie jej, Tamarze Abakelija, Gruzja powierzy wykonanie popiersia do pomnika Lesi Ukrainki w Surami. Ostatni list z Surami do siostry Olgi w Kijowie Lesia nie pisała sama – pisała za nią Izydora, a Lesia zrobiła jedynie przypisek …ku: „Całuję. Lesia”. 1 sierpnia 1913 r. między pierwszą a drugą w nocy w gruzińskim miasteczku Surami Lesia Ukrainka stała się dla całego świata wiecznie żywa, bo miała „w sercu to, co nie umiera”. W jednym z wierszy, który Lesia Ukrainka zadedykowała młodemu przyjacielowi Nestorowi Hambaraszwili, są takie proroczе słowa: Gdy umrę, na świecie zapłonie Porzucony ogień mych pieśni, I powstrzymywany płomień zajaśnieje, Nocą rozpalony, będzie płonął za dnia. Wiosną w Charkowie, na Uniwersytecie Narodowym im. W. N. Karazina, odbyła się nie tylko ceremonia powitania zwycięzców Ogólnoukraińskiej olimpiady matematycznej, lecz także zasadzono „drzewo wiedzy” z ogrodu Lesi Ukrainki – jabłoń, symbol pomnażania wiedzy, rozkwitu i rozwoju. Sadzonka została przysłana na Uniwersytet Karazina jako prezent od Muzeum Rodziny Kosaczów i Drahomanowa w Zwiahlu (dyrektor L. P. Hamma). Drzewo zasadzono w 110. rocznicę odejścia Lesi Ukrainki w wieczność. Miejsce sadzenia wybrano na terenie uniwersyteckiego Naukowo-Badawczego Instytutu (NDI) Astronomii. To nieprzypadkowe, bo starszy brat poetki, Michał Pietrowicz Kosacz, w latach 1901–1903 był docentem prywatnym na Wydziale Fizyczno-Matematycznym Uniwersytetu Charkowskiego. W uroczystości, oprócz uczniów, ich rodziców i nauczycieli, wzięli udział rektor Uniwersytetu Karazina T. Je. Kaganowska, prorektor ds. pracy naukowo-pedagogicznej A. W. Babiczew, dyrektor NDI Astronomii W. H. Kajdasz, dyrektor Centrum Krajoznawstwa im. P. T. Tronka Uniwersytetu Karazina, profesor S. M. Kudelko, a także inni przedstawiciele administracji i pracownicy uniwersytetu. Wszystko tak, jak w „Leśnej pieśni” przemawiała ustami Mawki Lesia Ukrainka: „Będą przychodzić ludzie, / im przemawiać będzie dusza moja”. Anna STOLIAROWA, działaczka Proświty, krajoznawczyni, Charków

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 14strona oryginału ↗

Ołeksij KYRYŁŁOW: „Teatr to estetyka we wszystkim”

Niedawno pisaliśmy o premierze musicalu „Tygrysołowy” w Kijowskim Narodowym Akademickim Teatrze Operetki. Rolę Hryhorija Mnohohrisznego w spektaklu gra solista-wokalista teatru Ołeksij Kyryłłow. Dziś Ołeksij jest gościem „SP”. – Musical „Tygrysołowy” to wasza druga wspólna praca z Serhijem Pawlukiem. (Pierwszą był spektakl „Marusia Czuraj”). Co możecie powiedzieć o tym reżyserze? – Serhij Pawluk stał się dla mnie prawdziwym odkryciem. On starannie pracuje z każdym aktorem, opracowuje wizerunek każdej postaci. Serhij nigdy nikogo nie zostawia na pastwę losu, dla niego nie ma głównych czy drugoplanowych ról. Jako reżyser stara się odkryć każdego aktora i znaleźć jego wewnętrzne ziarno, jego istotę. Rola Hrycia Bobrenki w poetyckim dramacie „Marusia Czuraj” była dla mnie prawdziwym wyzwaniem i darem losu. Tutaj pokazana jest wewnętrzna walka bohatera z samym sobą oraz wybór, którego musiał dokonać – między miłością a materializmem, niestety, był on „na smyczy” swojej matki i przez słabości dokonał błędnego wyboru. Czego nie można powiedzieć o roli Hryhorija Mnohohrisznego z musicalu „Tygrysołowy”. Główny bohater w walce z wewnętrznym i zewnętrznym zwyciężył oraz znalazł swoje szczęście („Odważni zawsze mają szczęście”). Jednoznacznie, spektakl „Marusia Czuraj” i rola Bobrenki Hrycia podarowała mi pewność, wiarę w siebie oraz impuls jako aktorowi do dalszej twórczej samorealizacji. – Kiedy zapoznaliście się z powieścią „Tygrysołowy”? – Kiedyś czytałem tę powieść, ale przed rozpoczęciem pracy nad inscenizacją przeczytałem ją po raz drugi. Uważam, że to znakomita książka dla całej Ukrainy i każdego Ukraińca. Bo jak od wieków, tak i w naszej teraźniejszości wywalczamy swoją samodzielność, samoidentyczność, prawo do życia w pokoju i zgodzie. Przed pełnoskalową inwazją Rosji żyliśmy innym życiem, inaczej patrzyliśmy na świat. A teraz nasze emocje to ból i wściekłość, co nie mogło nie odbić się na twórczości. Kiedy zaproponowano mi tę rolę, podszedłem do tego z wielką odpowiedzialnością. Hryhorij Mnohohrisznyj to bohater, który uosabia każdego Ukraińca, który wierzy w szczęśliwą przyszłość, nasze zwycięstwo i stara się coś robić każdego dnia, aby ją przybliżyć – jeśli nie na froncie, to na tyłach. – Pewnie włożyliście w postać jakieś własne cechy charakteru? – Jeśli nie wkładać w postać samego siebie, to nie wyjdzie nic przyzwoitego, będzie tylko jakaś kalka. Mamy swoje wewnętrzne i zewnętrzne szablony i staramy się ich używać podczas pracy nad rolą. Jednocześnie dążymy do znalezienia nowych odcieni, nowej energetyki, wszak nie można grać wszystkiego pod rząd „jednym pociągnięciem”, to będzie nieciekawe ani dla siebie, ani dla widza. Jak już zaznaczyłem, miałem wielką odpowiedzialność wobec tej postaci. Iwan Bahrianyj pisał w dużej mierze autobiograficzną powieść. On wszystko to przeżył i odczuł. Starałem się głęboko zanurzyć w wizerunek i osiągnąć przynajmniej część tego, co chciał ode mnie reżyser, i tego, co poczułem, kiedy czytałem utwór. Od początku procesu próbnego przez miesiąc prawie nie spałem. Codziennie rozbrzmiewały alarmy przeciwlotnicze, dochodziło do ostrzałów rakietowych, to było swoistym wyzwaniem. Ale wojskowym jest o wiele ciężej, więc na tyłach grzech na coś narzekać. – Co możecie powiedzieć o partnerach na scenie? – Moja główna partnerka to Kateryna Jasenczuk, która gra Natałkę. Staraliśmy się odtworzyć na scenie prawdziwą miłość i na wszelkie sposoby wspieraliśmy się nawzajem. Dużo pracowaliśmy poza grafikiem, nawet w przerwach między próbami. Jestem bardzo wdzięczny Katerynie, sądzę, że znaleźliśmy wspólny język. Ihor Matejko (w roli Sirka) to prawdziwy mężczyzna, patriota, bohater. Od pierwszych dni wojny bronił Kijowa, kiedy orki próbowały wejść przez Obołoń, a dalej został hospitallerem na pierwszej linii frontu. To skromny człowiek, profesjonalista w swoim fachu. Zasłużona artystka Ukrainy Lubow Dobronożenko (w roli Sirczychy) to utalentowana aktorka, piosenkarka. Opanowując każdą rolę, stara się osiągnąć doskonałość. Często bierzemy z nią udział w koncertach i wykonujemy wspólne duety. – Na ile jesteście zadowoleni ze swojej roli? – Nie ma ani jednego spektaklu, w którym byłbym zadowolony z siebie. (Uśmiecha się). Zawsze krytycznie odnoszę się do swoich prac i uważam, że trzeba jeszcze popracować. Widzę, co trzeba zmieniać w swojej nowej postaci. Do tego potrzebny jest czas, on wszystko postawi na swoim miejscu. Po zakończeniu spektaklu za każdym razem przeprowadzam samoanalizę, rozmyślam, co zrobiłem nie tak i jak to naprawić. Myślę, że z każdym pokazem rola będzie „obrastać”. Spektakl stanie się głębszy, bardziej wypukły. Jak lubi mówić Serhij Pawluk: „Wszystko będzie dobrze!”. – Jak dla was rozpoczęła się pełnoskalowa wojna? – Przygotowywaliśmy się do premiery spektaklu „Bal”. I wtedy zobaczyliśmy wystąpienie tego wyrodka (chodzi o Putina), w którym usprawiedliwiał swoją inwazję. W mgnieniu oka zrozumiałem, że całkiem niedługo zacznie się wojna. Stan był przygnębiony. Do trzeciej godziny nad ranem przeglądałem różne portale internetowe. W końcu zasnąłem. A o 04:30 rozległ się pierwszy wybuch. Dom zadrżał. Mojej żony z córeczką nie było w domu. Dzięki Bogu, tydzień wcześniej wyjechały do jej rodziców w Pyriatynie. Większość czasu byłem w Kijowie, z kolegami wolontariuszowaliśmy. Dostarczaliśmy pomoc humanitarną z zachodu Ukrainy, wywoziliśmy ludzi z obwodu kijowskiego. Byłem w samoobronie, ochraniałem obiekty administracyjne. – Jakim był powrót do twórczości? – Trudnym. Dla mnie do tej pory wszystko, co robię, jest jak wewnętrzny surrealizm. Wspominam swój rodzinny dom, Chersoń – mnóstwo śmierci i zniszczonych dusz. U nas odbywa się ludobójstwo, a my równolegle z tym wychodzimy na scenę i gramy. Trudno samemu sobie odpowiedzieć na pytanie, czy to wszystko jest potrzebne. Rano po wybuchach w Kachowskiej Elektrowni Wodnej dowiedziałem się, że dzielnica Ostriw, hydropark, port rzeczny w moim rodzinnym mieście, Antoniwka, Oleszki – są pod wodą. Dzwoniłem do przyjaciół, pytałem, co u nich. Opowiadali, że ich rodzice siedzą na dachach zalanych domów na lewym brzegu. Orki ich nie ewakuują przez ukraińskie paszporty. Po tej strasznej nowinie grałem w spektaklu „Pół żartem, pół serio”. To wesoły, lekki musical, a na duszy taki ciężar… Mimo wszystko mam nadzieję, że to, co robimy, ma sens. Podnosimy morale, wspieramy naszych ludzi, dajemy im nadzieję na lepsze i wiarę w zwycięstwo. Tak, czasami jest mi ciężko moralnie, ale gdybym nie zajmował się swoją sprawą, to pewnie byłoby jeszcze gorzej. – Proszę wspomnieć, jaka była wasza droga do operetki. – Od dzieciństwa pisałem muzykę, wiersze, grałem w kółkach muzycznych, próbowałem odnaleźć siebie w twórczości. Marzyłem, że będę miał własne studio nagrań i będę profesjonalnie zajmował się aranżacją oraz muzyką. Do tego ukończyłem wydział wokalny szkoły muzycznej w Chersoniu. Co prawda, nie bardzo lubiłem teoretyczne przedmioty muzyczne i moja nauczycielka teorii muzyki mówiła, że za nic nie dostanę się do szkoły muzycznej. Rzeczywiście, kilka moich pierwszych prób kontynuowania nauki było nieudanych, aż dopóki nie dostałem się na wydział dyrygentury chóralnej Chersońskiej Szkoły Kultury, po roku przeniosłem się na wydział wokalny, a później wstąpiłem do Narodowej Akademii Muzycznej Ukrainy, na wydział wokalny, komedii muzycznej, czyli profil bliski operetce. Warsztat aktorski wykładał mi ludowy artysta Ukrainy Ołeksandr Iwanowycz Krawczenko, świeć Panie nad jego duszą. Kocham, szanuję, uważam go za swojego twórczego ojca. Brakuje obok Ołeksandra Iwanowycza, jego rad, uśmiechu, humoru i wskazówek. W Studiu Operowym Akademii Muzycznej razem z nim wystawiliśmy potężny spektakl „Zaswatana – ne winczana” według sztuki Iwana Karpenki-Karego „Łycha iskra pole spalyć”. Grałem tam dwie role – głównego bohatera antagonistę Juliana i Danyła-sotnyka. Wspaniałe doświadczenie. Pomogło mi ono odkryć swoje wewnętrzne ja i pragnienie zajmowania się nadal zawodem aktorskim. W Narodowej Operetce Ukrainy zaczynałem pracować jeszcze podczas nauki w Akademii Muzycznej. W tym teatrze pracowali już moi koledzy z roku Anna Maricz i Wałentyn Żołtykow. Opowiadali, jak tam jest ciekawie, jakie doświadczenie zdobywają w operetce. Jak wiadomo, uczymy się po to, aby potem zrealizować się w przyszłym zawodzie. Ja też chciałem spróbować, czy wyjdzie, czy będę mógł. Właśnie w tym czasie w teatrze szukano wykonawcy roli Trubadura w „Muzykantach z Bremy” (reżyserka-wystawiająca – ludowa artystka Ukrainy Tamara Tymoszko-Horiuszko). Spróbowałem swoich sił w tej roli. Można powiedzieć, że było to i moje przesłuchanie, i mój debiut. Jak nie dziwota, pierwszy raz wychodzić na scenę wcale nie było strasznie (uśmiecha się). Bardzo wsparli mnie Ołeksandr Krawczenko i mój kum – zasłużony artysta Ukrainy Wołodymyr Odrynśkyj. A ja byłem pewien, że wszystko mi się uda. Za drugim, trzecim razem euforia minęła, zrozumiałem, jak bardzo jest to odpowiedzialne, kiedy wychodzisz na scenę teatru narodowego w roli solisty i musisz nieść ludziom estetykę kulturową. – Zaczynał pan od grania w spektaklach dla dzieci? – Mały widz jest najbardziej wybredny. Jego nie oszukasz, on wszystko subtelnie wyczuwa. Grać dla dzieci jest łatwo i trudno jednocześnie. Lubię grać spektakle dziecięce, lubię dzieci, przecież sam jestem ojcem i podoba mi się sprawianie dzieciom radości. A pierwszymi spektaklami dla dorosłych były „Takie żydowskie szczęście”, gdzie grałem Tarzana, oraz „Zwana wieczerza z Włochami” w roli Balandara. Przychodzi grać i na wielkich, i na kameralnych scenach. Między tymi scenami teatralnymi jest kolosalna różnica. Na wielkiej scenie ciebie i widzów dzielą rzędy i kanał orkiestrowy. A na scenie kameralnej widz siedzi obok. Jeśli choć trochę się pomylisz, od razu to zauważą. Więc trzeba nie po prostu grać, a żyć na scenie. – Wiele osób zapamiętało pana w spektaklu „Dorian Gray”. – To była jedna z pierwszych ról wokalno-dramatycznych w moim twórczym bagażu. Jest napisana na tenor liryczny, a ja mam tenor liryczno-dramatyczny, nawet bliższy barytonowi lirycznemu. Były czysto techniczne trudności wokalne, z którymi próbowałem się oswoić. Ten spektakl dał mi wielki impuls i pewność we własne siły. Ogólnie każdą swoją rolę uważam za ważną. Każdą z nich dzisiaj gram nie tak, jak wcześniej. Operetka to gatunek syntetyczny, dlatego oprócz wokalu ważny jest warsztat aktorski, i plastyka, i sztuka dramatyczna, i dramatyczne przekazanie tekstu. Nie wszyscy aktorzy w innych teatrach po tym, jak wypowiedzą tekst, mogą od razu przejść na wokal i odwrotnie. U nas musi się to dziać automatycznie. A jeszcze tańczymy i musimy być zawsze w dobrej formie fizycznej, bo teatr to estetyka we wszystkim. – Ma pan doświadczenie w pracy w kinie? – Tak, ale niewielkie. Były role drugoplanowe i zdjęcia w reklamach na początku mojej kariery twórczej. Dzisiaj na to zupełnie nie ma czasu. – Przychodziło panu pracować z różnymi reżyserami. Może pan porównać? – Po swojemu ciekawie jest pracować z każdym reżyserem. Od każdego otrzymujesz nową energię i wiedzę. Nie mogę powiedzieć, że ktoś z nich jest lepszy, a ktoś gorszy. A spośród partnerów, z którymi najwięcej pracuję, chciałbym wyróżnić Ołhę Fedorenko, Tetianę Diduch, Mykołę Butkowśkiegoho, Serhija Bondarenkę, Ihora Matejkę, Lubow Dobronożenko, Hałynę Hrehorczak, Wołodymyra Odrynśkiego i wielu innych. Mamy silny zespół aktorski i z każdym partnerem przyjemnie i komfortowo mi się pracuje. – Czy kontynuuje pan pisanie muzyki i wierszy? – Na początku pełnoskalowej inwazji napisałem kilka poezji, które weszły do zbioru zbiorowego „Podilska tołoka”. Kiedy byłem w samoobronie, poznałem poetę Tarasa Komarynśkiego. Przeczytał coś z wczesnych rzeczy, spodobało mu się i wysłałem nowe wiersze. Niektóre z nich zostały opublikowane w prasie tarnopolskiej, a później – we wspomnianym zbiorze. – Są role, o których pan marzy? – Naprawdę takich ról jest wiele. Marzę o zagraniu różnorodnych ról: zarówno dramatycznych, jak i komediowych, ogólnie podobają mi się musicale. A jeszcze w perspektywie chcę spróbować swoich sił jako reżyser. Ale to już po zwycięstwie. Teraz trzeba pracować i pomagać naszym wojskowym. – Ma pan hobby? – Od dzieciństwa lubię rysować i lepić. Kiedyś w Chersoniu do nas do domu przychodzili z lokalnego kanału telewizyjnego „Skifija” i nagrywali moje prace. Rysowałem pełnoskalowe graffiti, jednym z nich nawet pomalowałem strefę wejściową swojego mieszkania. – Co chciałby pan powiedzieć na zakończenie naszej rozmowy? – Życzenia bliskie każdemu Ukraińcowi. Wszystkim pokoju, zgody i Zwycięstwa. Sława Ukrainie! Sława Nacji! Rozmawiał Eduard OWCHARENKO Zdjęcie ze strony teatru

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 15strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

Żyją szczęśliwie córki i synowie! Niech kwitną aksamitki, maciejki, I chryzantem płoną ognie! Żeby świat nie znał koszmarów wojny nigdy, Nie powtórzyły się Bucze i Irpienie! Niech ożyje Hostomel i Borodzianka I zaśpiewa kogucik na daszku!.. I uśmiechnie się Ukraina z rana Dniu Zwycięstwa w bujnym wieńcu! Ja pomaluję farbami ruiny i “odbuduję” zranione miasta! Lecz kto zwróci siwej kobiecie syna, Który gwiazdą prawdy na niebie się stał?.. Niech w nocy nie budzą nas alarmy, A śnią się sny, napełnione dobrem. I powiewa nasza flaga zwycięstwa Nad każdym miastem rodzinnym i wsią! Ja nie zmęczę się radość malować, Rozległy step i rzekę promienną!.. A w książkę tę, którą przyszło czytać, Zwinę na wieki tę straszną wojnę! Swój rodzinny kraj nie oddamy nikomu Bo Ukraina w sercu – na wieki! Ja namaluję Zwycięstwo temu, U kogo przodkowie – sławni kozacy! Święta ziemia w nas wojownika wyhodowała Takiego, co nie pokonany przez nikogo! Z każdym dniem rośnie nasza siła I sława płynie światem gwarnym! Głośniej śpiewajmy pieśń o kalinie, Niech na wieki nie smuci się ona! Idzie do Zwycięstwa Ukraina – W promieniach pokoju, wolna i promienna! Alina Howorun Moje pokolenie “Ruski mirze”, zostawiłeś nas bez wiosny, Nie cieszą ciepłe dni i śpiew słowiczy. My już nie po prostu dzieci, my – dzieci wojny, Przeżywamy nie za oceny, a za dźwięki wybuchów i strzelaniny. “Ruski mirze”, chcesz zostawić nas bez kraju i odebrać dumę oraz wolność? Tam, gdzie ty przyszedłeś – ruiny zamiast parków, cerkwi i zakładów. Przed tym, jak zamknąć oczy, za jeszcze jeden zachód słońca podziękuję na koniec. Skończą się te nieskończone lutowe noce i wrócą do Ukrainy świty... Arina Werchowa, 10 klasa, m. Obuchów *** Mój lodowaty wzrok Wchodzi ci pod skórę. Od koniuszków palców Powoli podbiera się do gardła. Włosy stają dęba. On zmusza cię krzyczeć. Krzyczeć w milczeniu z bólu. Nareszcie poczujesz to, co i ja. I nigdy nie staniesz się poprzednim. Nigdy nie staniesz się dawnym, Bo na zawsze pozostaniesz przyszłym. To, co ty nazywasz ranami, Dawno stało się zgrubiałymi bliznami Na moim [już] kamiennym sercu. Marija Chomyk, 11 klasa Nowowołyńskiego Liceum Naukowego obwodu wołyńskiego Ojcze Dnieprze! Ojcze Dnieprze, ojcze Dnieprze! Ukraino, matko! Dajcie mi siły – wroga karać. Oj będę karać, Oj i nie jednego, Póki nie zgaśnie płomień serca mojego. Oj pójdę ja w drogę I szablę naostrzę, I w bój krwawy z ordą wskoczę. A jak porąbię, Usiądę pomodlę się, Póki ja w czystym polu z Bogiem nie zostanę. Pawło Storożuk, wieś Prawdiwka hromady Jarmolińce obwodu chmielnickiego

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 15strona oryginału ↗

„Biały gołąb – 2023”

21 czerwca w Naukowo-Dydaktycznym Instytucie Rozwoju Edukacji (NDIRE) NAU odbyło się wydarzenie online – święto literacko-artystyczne podsumowujące Ogólnoukraiński konkurs poetycki „Biały gołąb”, w którym wzięli udział uczniowie z różnych obwodów Ukrainy: wołyńskiego, mikołajowskiego, dniepropetrowskiego, kijowskiego, lwowskiego, tarnopolskiego, czernihowskiego, czerkaskiego, chmielnickiego oraz z miasta Kijowa. Halyna Łazarewa, dyrektorka Naukowo-Dydaktycznego Instytutu Rozwoju Edukacji NAU, zasłużony pracownik oświaty Ukrainy, przewodnicząca komitetu organizacyjnego konkursu, pogratulowała zwycięzcom, laureatom oraz nauczycielom-opiekunom zdobycia wysokich nagród i zaznaczyła, że w wierszach dzieci i młodzieży zawarta jest bezgraniczna miłość do Ojczyzny, wdzięczność dla dzielnych obrońców oraz wiara w świetlaną przyszłość narodu ukraińskiego. Przewodniczący jury konkursu Wasyl Wasylaszko, znany pisarz, laureat nagród literackich im. Łesi Ukrainki, Wołodymyra Wynnyczenki i innych, zasłużony dziennikarz Ukrainy, sekretarz naukowy Towarzystwa „Znannia” Ukrainy wskazał na ważność wydarzenia i podkreślił, że konkurs twórczy jednoczy wokół siebie dzieci, młodzież, nauczycieli, pisarzy, bibliotekarzy, stowarzyszenia twórcze oraz zaznaczył, że ojczyste słowo i twórczość wspierają nas w tych niełatwych dniach. Konkursowiczów powitała również członkini jury Olha Dowhopiat (Kolinczenko), pisarka, członkini NSPU, laureatka nagrody literackiej im. H. Kosynki, wyróżniona w dziedzinie oświaty Ukrainy. Członkini jury Nadija Kyrian, pisarka, laureatka nagrody literackiej im. Oleny Pcziłki, tłumaczka i dziennikarka, przesłała uczestnikom wydarzenia list gratulacyjny, w którym napisała: „Drugi rok konkurs „Biały gołąb” odbywa się w warunkach strasznej, okrutnej wojny, rozpętanej przeciwko Ukrainie przez naszego agresywnego sąsiada. Jednak w tych tragicznych okolicznościach Ukraińcy nie upadli na duchu, a wręcz przeciwnie, zjednoczyli się, zebrali i każdy na swoim miejscu robi wszystko, co może, aby przybliżyć nasze zwycięstwo. Dotyczy to zarówno dorosłych, jak i dzieci. Wszystkie wiersze wyróżniają się szczerym patriotyzmem, konkursowicze szczycą się bohaterskimi wojskowymi, wolontariuszami, naszymi dzielnymi ludźmi, pięknem ojczystego kraju. Wyrażają oburzenie okrucieństwem, nieludzkimi czynami wrogów. Dzieci z różnych zakątków Ukrainy są zjednoczone wspólnymi myślami, marzeniami, życzeniami”. Z zachwytem słuchali uczestnicy wideokonferencji wystąpień Niny Horyk, członkini NSPU, zasłużonej nauczycielki Ukrainy; Iryny Smowskiej, nauczycielki Liceum w Osterze nr 2 w obwodzie czernihowskim; Tetiany Carenko, członkini NSPU, kierowniczki kółka „Prolisok” w instytucji komunalnej „Centrum rozwoju dzieci i młodzieży” Rady Miejskiej Uzynu w rejonie białocerkiewskim obwodu kijowskiego. Z twórczym natchnieniem młodzi literaci czytali własne wiersze: uczniowie Liceum w Osterze nr 2 w obwodzie czernihowskim – Maksym Smowśkyj, uczeń klasy 7; Karina Kyryczenko, uczennica klasy 11; wychowankowie studia literackiego „Dżerełce” Lwowskiego Miejskiego Centrum Koordynacyjno-Metodycznego „Galicyjska Młodzież” (kierownik Marija Ludkewycz, członkini NSPU) – Chrystyna Tchorowśka, uczennica klasy 10 Lwowskiego Liceum nr 24 im. M. Konopnickiej; Illa Skobało, uczeń klasy 2 (6) Lwowskiego Ukraińskiego Gimnazjum Humanistycznego im. O. Stepaniv; Juliana Niroda, uczennica klasy 9 Borysławskiej szkoły średniej nr 3 i inni. W święcie literacko-artystycznym „Biały gołąb” wzięli udział pracownicy naukowo-dydaktyczni NAU, przedstawiciele Narodowego Związku Pisarzy Ukrainy, przedstawiciele placówek ogólnokształcących i pozaszkolnych, kierownicy studiów artystycznych i kółek literackich wraz ze swoimi wychowankami, bibliotekarze Centralnej Biblioteki Rejonowej Centralnego Systemu Bibliotecznego rejonu hołosijiwskiego miasta Kijowa, przedstawiciele Biblioteki Publicznej społeczności Borszczahówskiej obwodu kijowskiego i inni. Obsługę informacyjną wydarzenia zapewniała Olha Brujaka, docent, kierownik katedry dyscyplin podstawowych i specjalnych NDIRE NAU. Ozdobą święta literacko-artystycznego były muzyczne wideowystępy „Wianek ukraińskich pieśni” w wykonaniu zespołu bandurzystów „Wołoszky” z Komunalnej Instytucji Edukacji Pozaszkolnej w sferze kultury „Borszczahowska Szkoła Artystyczna” (kierownik – A. Kasztan); utwór muzyczny O. Sołowjowej „Wracaj żywy” wykonał zespół „Skrypalyky” z KIEP „Borszczahowska Szkoła Artystyczna” (kierownik – O. Osikowa, akompaniator – R. Prokazjuk); piosenkę „Pies Patron”, sł. K. Hnatenko, muz. A. Mihaj, wykonał zespół wokalny „Schodyńky” z Komunalnej Instytucji Edukacji Ogólnokształcącej „Liceum Sofijiwsko-Borszczahowskie” Rady Wiejskiej Borszczahówka w rejonie buczańskim obwodu kijowskiego (kierownik Iryna Jakubowśka, zasłużony pracownik kultury Ukrainy). Podczas wideokonferencji zabrzmiała piosenka „Biały gołąb” w wykonaniu Wiktora Kawuna, zasłużonego artysty Ukrainy (sł. T. Petrowśkiej, muz. J. Wasylkiwśkiego). Spotkanie odbyło się w ciepłej, twórczej atmosferze. Zwycięzcy konkursu „Biały gołąb” zostali nagrodzeni dyplomami, upominkami i książkami. Laureaci zostali wyróżnieni dyplomami. Nauczyciele, kierownicy kółek i studiów zostali wyróżnieni podziękowaniami rektora NAU. Serdecznie gratulujemy utalentowanym zwycięzcom, laureatom i uczestnikom konkursu oraz nauczycielom-opiekunom! Życzymy spokojnego nieba, nowych zwycięstw, twórczych wzlotów i poetyckiego natchnienia! Szczerze dziękujemy wszystkim, którzy z oddaniem pracują, którzy wspierają i rozwijają młode talenty ojczystego kraju. Niech „Biały gołąb” pomaga młodym literatom realizować najlepsze dążenia, odczuwać sztukę słowa, nieść radość, czynić dobro w imię świetlanej przyszłości pracowitego i miłującego wolność narodu ojczystej Ukrainy! Twórzmy i zwyciężajmy! Tetiana PETROWŚKA, moderatorka wydarzenia, dyrektorka Centrum Przygotowania Przedzawodowego i Uzdolnionej Młodzieży Uczniowskiej NDIRE NAU, członkini NSPU, zastępczyni przewodniczącego jury konkursu. Przedstawiamy fragmenty niektórych wierszy uczestników konkursu. Bukiet z polnych kwiatów Bukiet dla mamy tatuś zebrał, Lecz osobiście przekazać nie może, Więc zdjęcie drogiej wysłał, Oczywiście, duszę mamy poruszył. Bo mama przypomniała, jak kiedyś Takie kwiatki razem na polu rwali… Mamie łzy delikatnie popłynęły, W myślach tatę objęła. Lecz on wróci. Znów będzie na stole Parował barszcz i smakowała słonina, I zrozumieją ludzie na ziemi: Żeby być szczęśliwym – trzeba całkiem niewiele. Maksym Smowśkyj, Liceum w Osterze nr 2 w obwodzie czernihowskim. Mojej Ukrainie Kocham melodyjną Ukrainę… Wiankami splatają się słowa, Jak przejmująco brzmi: „Moja jedyna, Najlepsza, najdroższa strona”. Chylę czoło przed siłą twoją, ziemio, Ty po raz kolejny podnosisz się z kolan. Żyj, a ja będę rosnąć, uczyć się dla ciebie, Żebyś była najlepsza z krajów! Daryna Katolyk, klasa 7, wieś Zymne w obwodzie wołyńskim. Mamo, ja nie chcę wyszywanki… Mamo, ja nie chcę wyszywanki. I wianka też nie chcę z kwiatów. Ja tylko chcę nie czytać rano, Że zginęły gdzieś znowu nasze dzieci. Mamo, ja nie chcę czekolady. I kolczyków też nowych nie chcę. Chcę skrzydeł – ochronić przed „Gradami”. I żeby tylko burze w środku nocy… Anna Bohonko, klasa 9 Liceum w Czerniachiwie w rejonie obuchiwskim obwodu kijowskiego. Latam w myślach bez przerwy Najciężej patrzeć na uśmiech, który płynie z mogił. Najciężej wdychać miłości ciężki czarny dym. Rozwarte oczy wojny lecą jak grad na wiosnę. Tak ciężko patrzeć na strach, który cicho zasiadł w dawności. Drzewa lecą we śnie i słychać krzyki mogił, To ty mi opowiedziałeś, to ty mi mówiłeś! To ty mi mówiłeś, że ciężko będzie tobie, To ty mi mówiłeś, że przyjdziesz do mnie we śnie, To ty mi tutaj śpiewałeś powstańcze, niezłomne pieśni, To ty mi napisałeś ten list, który trzymam w ręce. Czy wiedziałeś co będzie? Wiedziałeś. Ty wiedziałeś wszystko, co było kiedyś. Ty teraz lecisz niczym ptak, dotykasz i trzymasz list. Chrystyna Tchorowśka, 10 klasa Lwowskiego Liceum im. M. Konopnickiej Niebo bez wojny Ja u tęczy farby poproszę I namaluję niebo bez wojny! Niech świeci słońce w kozackim kraju,

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 16strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

przez rosyjską grupę dywersyjną pod miastem Wasylków w obwodzie kijowskim, zginął, broniąc stolicy. Wśród ukraińskich artystów, których portrety zasiliły niebiańską galerię, są: Ołeksandr Tarasenko, Artem Azarow, Maksym Łewin, Swiatosław Paszynski, Lubow Panczenko. 1 kwietnia w walce o Ukrainę w obwodzie ługańskim zginął Jurij Ruf. Podczas pełnoskalowej inwazji został żołnierzem, a w zwykłym życiu był poetą, wykładowcą, kandydatem nauk technicznych, wolontariuszem, sportowcem, założycielem projektu edukacyjnego „Duch Narodu”. Nie akceptował małorosyjskości ani w słowach, ani w czynach. Jurij wybrał drogę wojownika i był nim we wszystkim. Wśród prozaików i poetów, którzy mogliby jeszcze tworzyć, ale wojna odebrała im życie, są: Nadija Ahafonowa, Serhij Skaльд, Natalija Charakoz, Ilja Czerniłewski, Hlib Babicz, Artem Dowhopolyj, Wołodymyr Wakulenko. Wspomniano także tych, którzy pomagają dziełom literackim spotkać się ze swoimi czytelnikami. Wśród nich jest Jewhen Hulewycz – redaktor, tłumacz, menedżer kultury, współorganizator dziesiątek projektów artystycznych. 29 grudnia 2022 roku młodszy sierżant Jewhen Hulewycz opublikował swój ostatni wpis na Facebooku, a 31 grudnia zginął od kuli rosyjskiego snajpera pod Bachmutem. Przez długi czas 47-letniego młodszego sierżanta uważano za zaginionego bez wieści. Z powodu ciągłych ostrzałów jego ciało udało się zabrać z pola walki dopiero pod koniec marca. 9 marca tego roku stało się wiadomo o śmierci na froncie Wołodymyra Bulby – współzałożyciela sieci szkół muzycznych „Rock School”. Łącznie wspomniano 43 poległych artystów, a lista ta jest daleka od pełnej… Po zakończeniu koncertu poprosiliśmy Ołhę Czubarewą o opowiedzenie o swoich planach twórczych. – W tym roku mija dziesięć lat od powstania mojego międzynarodowego projektu „Lady Opera” – opowiedziała pani Ołha. – Planuję dwa wielkie koncerty w Sali Kolumnowej imienia Mykoły Łysenki Narodowej Filharmonii Ukrainy. Pierwszy – 5 października z Zespołem Pieśni i Tańca Sił Zbrojnych Ukrainy pod dyrekcją Dmytra Antoniuka. Z tym zespołem stworzyliśmy już wiele różnorodnych programów koncertowych. Chcę zrobić prawdziwe święto, pełne pozytywnych emocji. A 7 października ma odbyć się koncert ze znanym maestro Wasylem Wasylenkiem, który był głównym dyrygentem „Donbas Opery”. W 2015 roku brał udział w moim projekcie „Lady Opera”. Prowadzę rozmowy ze znanymi wykonawcami operowymi z innych krajów. Mam nadzieję, że wśród nich znajdą się śmiałkowie, którzy wezmą udział w jesiennych koncertach, aby wesprzeć Ukrainę w wojnie przeciwko rosyjskiemu okupantowi o swoją integralność i niepodległość.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 16strona oryginału ↗

Artysta na wojnie

Eduard OWCHARENKO Zdjęcie Eduarda MEŻUŁA. Tym projektem „Filharmonia niezwyciężonych” dołączyła do Międzynarodowego Maratonu Pamięci Wasyla Slipaka. A sam program koncertu-dedykacji składał się z utworów czysto orkiestrowych i wokalnych. I nie jest to przypadek. Nasuwała się paralela między „kolektywnym” a „indywidualnym” w obecnych realiach wojny: ukraińskim wojskiem a poszczególnymi ukraińskimi żołnierzami. Często niewiele wiemy o życiu tych żołnierzy: kim byli przed wojną, czym się zajmowali, co kochali. Artysta, twórca na wojnie – taka transformacja zawodu (i osobowości) zawsze wydaje się nieprawdopodobna. To poraża, wywołuje zachwyt, bezgraniczny szacunek i ból. Przecież życie człowieka nie dzieli się po prostu na „przed” i „po”, ono zmienia się na zawsze: po jednej stronie brzegu – sztuka, scena, kwiaty, oklaski, a po drugiej – linia frontu, dźwięki wybuchów i zapach śmierci… – Bohaterowie niekoniecznie muszą mieć stalowe mięśnie, oni mają stalowego ducha – jest przekonana Olha Czubarewa. – Jak wiele niesamowitych ludzkich cech ujawniła wojna. Jak wiele prac twórczych, jasnych wydarzeń i występów poległych artystów pozostaje w pamięci ich licznych wielbicieli i koneserów sztuki. Ile nadzwyczajnych projektów i szalonych marzeń pozostało niezrealizowanych!.. Serca Ukraińców biją teraz jak nigdy dotąd w unisono dla Zwycięstwa Światła i Życia… Pomysł tego projektu zrodził się w styczniu. Ważne było, aby zrealizować go już teraz, a nie wtedy, gdy skończy się wojna, ponieważ ludziom potrzebne jest wsparcie moralne dzisiaj. A nasze koncerty są dla słuchaczy niczym łyk tego życia, którym żyli przed wojną. Kiedy zaczęłam sprawdzać, ilu artystów zginęło na wojnie, byłam zszokowana. I ta lista stale się powiększa. Dzięki nim i wszystkim naszym żołnierzom możemy kontynuować swoje projekty, nasze życie. A my w świecie kultury musimy robić wszystko, co w naszej mocy. Kierownictwo Narodowej Filharmonii poszło mi na rękę. Program koncertu dobierałam sama. Była to nasza pierwsza wspólna praca z Mariupolskim zespołem kameralnym „Renesans”. Kierownik tego kolektywu z radością przystał na moją propozycję wzięcia udziału w projekcie. Pomysł zainteresował wszystkich uczestników zespołu, pracowali z natchnieniem. Moim zdaniem wyszedł nam dobry tandem. Myślę, że ten projekt wesprą koledzy z Narodowej Filharmonii i innych instytucji kultury. O ile wiem, zainteresowali się nim już w Operze Kijowskiej (Kijowskim Akademickim Teatrze Opery i Baletu dla Dzieci i Młodzieży). W programie koncertu – utwory W. A. Mozarta, V. Belliniego, G. Pucciniego, A. Dvořáka, G. Cacciniego, A. L. Webbera, C. Francka, A. Piazzolli, J. Szewczenki i innych kompozytorów. Swoistym requiem naszej wdzięczności dla wszystkich, którzy oddali za nas swoje życie, w finale koncertu zabrzmiało Adagio Tomaso Albinoniego w interpretacji Olhi Czubarewej, jednej z najlepszych, według wersji międzynarodowej nagrody Adagio Words, wykonawczyń tego utworu. Projekt „Anioły sztuki” skierowany jest ku pamięci artystów poległych na wojnie. Właśnie dlatego w wykonaniu prowadzącego Ołeksandra Rudźki brzmiały krótkie historie z ich przedwojennego życia. Jednocześnie na wielkim ekranie transmitowano kadry z działalności scenicznej tych twórców. Rostysław Janczyszen był solistą baletu Odeskiej Opery Narodowej, zginął w maju tego roku. Dmytro Krawec – kierownik teatru dziecięcego „Kazka” w Charkowie, reżyser, aktor, dramaturg. 7 maja 2023 roku jego życie tragicznie urwało się w walkach o Bachmut. Urwało się nie tylko życie, ale i te bajki, które planował napisać, aby uczynić ten świat lepszym. Życie nie tylko Ukraińców zabiera ta wojna. 3 kwietnia 2022 roku stało się wiadomo o śmierci w Mariupolu litewskiego reżysera Mantasa Kvedaravičiusa. W 2016 roku nakręcił film o wojnie w Donbasie. Obraz nazwano ludzką historią na tle ludzkich wstrząsów. W tym samym roku premiera filmu odbyła się na Festiwalu Filmowym w Berlinie. Również na wojnie zginęli aktorzy Anton Prasolenko, Roman Iwanenko, Ołeksandr Snihurowski, Serhij Szkwarczenko, Jarosław Harkawko, Wadym Chłupjanec, Ołeksandr Szapował, Artem Dacyszyn, Oksana Sweć, Pasha Lee. 3 października ubiegłego roku pojawiła się informacja o tym, że rosyjscy okupanci zastrzelili dyrygenta Filharmonii Chersońskiej Jurija Kerpatenkę. Zabili go we własnym domu w Chersoniu za odmowę współpracy z wrogiem. Przedwcześnie do niebiańskiej orkiestry wyruszyli Kostiantyn Starowycki, Roman Barwinok, Anton Derbiłow. Serhij Puszczenko – grafik i malarz, kulturoznawca, autor ponad 900 obrazów. Głównym tematem jego twórczości było kozactwo. A współczesna walka ma wiele wspólnych cech z epoką kozacką. W latach 2015–2018 Serhij tworzy całą galerię graficznych i malarskich portretów ukraińskich żołnierzy-ochotników, łącznie 113 portretów współczesnych kozaków. W noc 2 marca 2022 roku w walce z rosyjskimi okupantami... W Narodowej Filharmonii Ukrainy artystka ludowa Ukrainy Olha Czubarewa przedstawiła projekt „Anioły sztuki”, który stał się dedykacją dla poległych twórców. W koncercie wzięli udział: Orkiestra Kameralna „Renesans” Mariupolskiej Filharmonii Kameralnej, kierownik artystyczny Wasyl Kriaczok, soliści: Olha Czubarewa (sopran), Tetiana Siedowa-Żuk (organy) oraz Ołeksandr Rudźko (słowo artystyczne).

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 16strona oryginału ↗

Apel do naszych czytelników, prenumeratorów, prośwician

Przyjaciele! Tygodnik „Słowo Proświty” – jedna z niewielu istniejących obecnie wysp niezależnego ukraińskiego słowa w informacyjnym morzu – przy pewnym „wsparciu” naszych władz znalazł się na granicy zaprzestania swojego istnienia. I tylko my sami, którzy kochamy, szanujemy i cenimy ukraińskie prawdziwe i obiektywne słowo, możemy pomóc „Słowu Proświty”. Każde wsparcie finansowe wydawnictwa to znaczący wkład w ukraińską sprawę. Podajemy zatem Państwu nasze dane bankowe: AT „Sens Bank”, rachunek bieżący UA 30300346000002600 2016994001; odbiorca: Organizacja Społeczna „Ogólnoukraińskie Towarzystwo „Proświta” im. Tarasa Szewczenki; kod EDRPOU/INN: 00031756. Tytuł płatności wypełnia płatnik w taki sposób, aby podać pełną informację o płatności. Na naszą prośbę o pomoc dla gazety „Słowo Proświty” odpowiedzieli: 1. Sołowij Iwan Mychajłowycz — 1000 hrywien. 2. Kancer Mykoła Iwanowycz — 1000 hrywien. 3. Dawydenko Nina Serhijiwna — 200 hrywien. 4. Stolarowa Anna — 500 hrywien. 5. Bocij Semen Kyryłowycz — 500 hrywien. 6. Bondarczuk Andrij Iwanowycz — 2000 hrywien. 7. Kaczurowśka Natalja — 500 hrywien. 8. Lyzanczuk Wasyl Wasylowycz, Biłous Oksana Mychajłiwna — 500 hrywien. Sekretarz odpowiedzialna Iryna SZEWCZUK Wydział kultury Eduard OWCHARENKO 279-39-55 Redaktorka literacka Hałyna DACIUK Korektorka Ołena HŁUSZKO Skład komputerowy Iryna SZEWCZUK Księgowość 279-41-46 Adres redakcji: ul. Chreszczatyk, 10-B, m. Kijów, 01001 E-mail: slovo_prosvity@ukr.net http://slovoprosvity.org http://prosvitanews.org.ua Korespondencja z czytelnikami — tylko na łamach gazety. Odpowiedzialność za wiarygodność informacji ponoszą autorzy. Redakcja zastrzega sobie prawo do redagowania i skracania tekstów. Redakcja nie zawsze podziela poglądy swoich autorów. Przy wykorzystywaniu naszych publikacji powołanie się na „Słowo Proświty” jest obowiązkowe. Indeks gazety „Słowo Proświty” — 30617 Wydrukowano w spółce z o.o. „Mega-Polihraf”, 04073 m. Kijów, ul. Marka Wowczka, 3.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 16strona oryginału ↗

TYGODNIK OGÓLNOUKRAIŃSKIEGO TOWARZYSTWA «PROŚWITA» imienia TARASA SZEWCZENKI ZAPOWIEDŹ

Założyciel: Ogólnoukraińskie Towarzystwo «Proświta» imienia Tarasa Szewczenki Świadectwo rejestracji KV nr 4066 z dnia 02.03.2000 r. Szef-redaktor Pawło MOWCZAN Redaktor naczelny Ihor ZOC Kolegium redakcyjne Lubow HOŁOTA (przewodnicząca) Pawło MOWCZAN Mykoła TYMOSZYK Heorhij FILIPCZUK Mykoła HOŁOMSZA Jurij HANDZIUK Hałyna DACIUK Jewhen BUKET

Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn