Strona · s. 13strona oryginału ↗
Po drugiej stronie zimnego nurtu
Слово Просвіти, №27 за 2004 рік
Czy często wśród codziennej krzątaniny myślimy o wiecznym? Nie ma ono nic wspólnego z tym brudem, który nieustannie i zewsząd wlewa się w nasze serca; jest tym zapomnianym rajem, na wspomnienie którego najskrytsze struny duszy zaczynają drgać z niewyraźnym smutkiem. To właśnie je poruszyła Sofija Majdańska, przeprowadzając widzów swojej literacko-muzycznej sztuki na drugą stronę zimnego nurtu. W niewielkiej sali teatru-studia Centrum Kultury i Sztuki Akademii Kijowsko-Mohylańskiej panuje tajemniczy półmrok. Zapada cisza. Na pustej scenie stoi stół, chaotycznie przykryty czarną i białą tkaniną, a na nim — koralowy naszyjnik z kaliny. Do stołu podchodzi aktorka Halina Stefanowa. Kładzie tekst sztuki na stole. Za nią wchodzą i siadają na krzesełkach muzycy: bandurzysta Taras Stoliar oraz autorka tekstu Sofija Majdańska. W przedstawieniu gra ona na skrzypcach.
Zdjęcie z archiwum „SP”
Halina Stefanowa informuje obecnych, że za chwilę usłyszą barokową przypowieść, której bohaterem jest postać historyczna, bandurzysta na dworze cesarzowej Elżbiety Григорій Любисток, czyli Hryhorij Lubystok. Padają słowa o losie „artysty w czasach wielkiej Ruiny, upadku państwa kozackiego”… Początek przedstawienia z początku wydawał się niezrozumiały. Przy muzycznym akompaniamencie skrzypiec i bandury Halina Stefanowa czytała tekst sztuki. Fragmenty fabuły pojawiały się jeden po drugim, jakby czyjeś wspomnienia, na pierwszy rzut oka niezwiązane ze sobą. Wśród nich – obraz wesela szesnastoletniej dziewczyny z zamożnym mężczyzną już w sporym wieku, epizody dzieciństwa małego Iwanka, sala wytwornego pałacu, a w niej młody niewidomy bandurzysta otoczony dwornymi damami. Język przypowieści jest głęboko poetycki, nasycony symbolami. W obrazy fabularne wplatają się przeżycia bohaterów i jakby czyjeś spojrzenie z boku. Stopniowo wyłania się tragiczna historia. Chłopiec Iwanko kochał dziewczynę Marijkę. Chociaż słowo „miłość” raczej nie odpowiadało temu, co się działo. Było ono tak dalekie zarówno od nierównego małżeństwa Marijki, jak i od pałacu Elżbiety, dokąd później zaniosło Iwana los, i od wszystkiego we właściwie całym tym świecie. To jest poza czasem i przestrzenią, to jest odwieczne. Moskiewscy żołnierze zabili Marię i oślepili Iwana. Po tym tylko dwukrotnie powrócił do ślepego bandurzysty wzrok: po raz pierwszy – podczas ucieczki na Ukrainę widział Marię w sali z organami i niebem zamiast sufitu, a po raz drugi – gdy nadeszła jego godzina śmierci. Trudno oddać całą gamę uczuć wywołanych tym utworem, opowiedzieć wszystko, co usłyszano. To nie jest po prostu nowa ukraińska proza, nie tylko znakomicie wykonana muzyka M. Bierezowskiego, J.-S. Bacha, S. Franko, lecz coś o wiele więcej. A jedynym sposobem, by się o tym przekonać, jest obejrzenie spektaklu Zofii Majdańskiej „Po tamtej stronie lodowatego nurtu”.
z
Michał TOŁMACZOW
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
