Strona · s. 13strona oryginału ↗
FORTEPIAN KOBYLAŃSKICH
Слово Просвіти, №27 за 2004 рік
NIESPODZIEWANY KĄT WIDZENIA
O swojej miłości do muzyki Olha Kobylańska pisała bardzo wymownie w liście do Sawyna Abryśowskiego z 25 listopada 1893 roku: „To dobrze, że zajmujesz się muzyką. Jeśli ułożysz coś w nuty, nie zapomnij mi przysłać. Sama nie gram z nut poprawnie, ponieważ jako mała 8-letnia dziewczynka uczyłam się na fortepianie tylko 2 miesiące, ale mam silny słuch. Każe komuś zagrać, a potem ze słuchu będę sama grać… Ale ze mnie, chyba mimo wszystko, muzyk miał wyjść, a wyszedł literat. Po prostu śmiech bierze!..” Jak można zrozumieć z różnych źródeł pisanych, O. Kobylańska grała na fortepianie całkiem przyzwoicie. Później opanowała jeszcze dwa instrumenty muzyczne — cytrę i drumlę. Na początku lat 80. XIX wieku ojciec zakupił dla rodziny austriacki fortepian marki „Vinzenz Oeser und Sohn”. Przeznaczony on był, co prawda, dla Jewhenii Kobylańskiej — starszej siostry pisarki, która od dziewiątego roku życia przez kilka lat zgłębiała tajniki muzyki w prywatnej szkole muzycznej. Wróżono jej wielką przyszłość w tej dziedzinie, przynajmniej w Kimpulungu (miasto na południowej Bukowinie, obecnie na terytorium Rumunii, gdzie Kobylańscy mieszkali w latach 1874—1889) uważana była za najlepszą pianistkę. Stale grała na wieczorach muzycznych w swoim mieście, wielokrotnie brała udział w koncertach w Czerniowcach. W 1878 roku Jewhenię zaproszono do Suczawy na jubileusz pisarza Mykoły Ustianowycza. Właśnie wtedy odbył się tam ogólnomiejski koncert, na którym Jewhenia akompaniowała do poszczególnych pieśni, razem z Marią Ustianowycz grała na cztery ręce „Tańce węgierskie” Brahmsa. A w ogóle w jej repertuarze były utwory Mendelssohna, Beethovena, Brahmsa. Do września 1886 roku na fortepianie w rodzinnym domu grały obie siostry. Ale kiedy Jewhenia wyszła za mąż, instrument zabrała ze sobą. 1 września 1886 roku O. Kobylańska zanotowała w swoim dzienniku: „Fortepian zabrała... Nie wiem, co będę robić bez niego...” A 3 września wieczorem zapisuje ponownie: „Coś mnie boli w sercu, a przez pokój, gdzie stał fortepian, nie mogę przejść — przecież go tam już nie ma. Jestem po prostu chora z żalu, boli mnie każdy nerw, chciałabym płakać, ale wstydzę się”. Złożyło się tak, że z czasem ten instrument muzyczny znów trafił do mieszkania wybitnej pisarki. Owdowiała Jewhenia pod koniec 1912 roku przeprowadziła się do siostry i mieszkała razem z nią do 8 maja 1917 roku, do swojej śmierci. Po tym, jak siostra odeszła w wieczność, fortepian pozostał w spadku O. Kobylańskiej. Ale po przebytych chorobach (przede wszystkim częściowy lewostronny paraliż) jej samej grać na nim było już ciężko, do tego instrument ten wywoływał bolesne wspomnienia o siostrze, dochodziło nawet do halucynacji — zdawało się jej, że widzi Jewhenię przy instrumencie. O. Kobylańska postanowiła przekazać drogą rodzinną relikwię rodzinie Kostiantyna Bałyckiego, ówczesnego czerniowieckiego księdza greckokatolickiego — z tą rodziną łączyła ją szczera przyjaźń. W 1918 roku Bałyccy przeprowadzili się do Galicji, zabierając ze sobą fortepian. Z czasem instrument ten przeszedł na własność córki K. Bałyckiego, kołomyjanki Lubomyry Babij. Wieloletni właściciele fortepianu w żaden sposób nie zgadzali się
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
