Strona · s. 13strona oryginału ↗
Czy słyszeliście «Wiedeński walc»?...
Слово Просвіти, №27 за 2004 рік
NA ŻYCIOWYCH ROZDROŻACH
Wsie Medwediwka i Melniki stykają się swoimi skrajnymi chatami przy przydrożnej studni. A nad studnią stoi drewniana altanka. Woda tutaj, mówią, jest najsmaczniejsza w kraju, wierzą w jej lecznicze właściwości (choć nie wiadomo, jakie dokładnie). Zawsze zastaję tu samochody z Czerkas, Kamianki i Czyhyryna, a nawet z odleglejszych stron. Kierowcy zjeżdżają tu nie tylko po to, by się napić wody, ale i by zabrać ją ze sobą — w słoikach, butelkach, w jakimkolwiek innym naczyniu. Ja zaś przyzwyczaiłem się korzystać tylko z jednego — żelaznego kubka, wiszącego na gwoździu wbitym w jeden ze słupów altanki. Nawet w upalne dni ten kubek nie wysycha — wielu ludzi tędy przechodzi i przejeżdża, i tak to, nie znając się nawzajem i nigdy się nie spotykając, jakbyśmy podawali sobie kubek z rąk do rąk. Tutaj, nieopodal słynnej studni, poznałem Antoninę Mefodiiwnę… Szedłem rano z Medwediwki do Melnik, zatrzymałem się, nie dochodząc do studni, zapatrzyłem się na łąki ciągnące się wzdłuż Sriblanki, na wierzby nad drogą zapatrzyłem się. Niespodziewanie spod tych wierzb, rosnących przy studni, wyłoniła się, rozchylając gałęzie wierzby, starsza już kobieta. Podeszła do mnie, przywitaliśmy się, zaczęliśmy rozmawiać… I rozmowa rozpoczęła się właściwie od jej pytania: — A jak Pan powie, ile lat ma tamta wierzba?.. Zdziwiłem się pytaniu, zresztą nikt mnie nie uczył rozpoznawać wieku drzew: wierzba jak wierzba, wysoka, piękna wierzba — takich wrażeń zawsze było dość. Ale musiałem odpowiedzieć — czułem, że staruszka bardzo chce usłyszeć ode mnie, przypadkowego wędrowca, ile lat ma tamta wierzba, na którą pokazywała ręką. Zastanowiłem się, nic mądrego nie przychodziło mi do głowy, pozostało tylko okazać własną bezradność wobec pytania, które spadło na mnie jak śnieg na głowę. — Trudno powiedzieć, babciu, może i sto lat, może sześćdziesiąt — stara wierzba, ale kto wie… — A ja wiem! — rzekła staruszka, jakby z uniesieniem, jakby właśnie takiej odpowiedzi (to znaczy, że ja nie wiem, a ona wie!) ode mnie oczekiwała. — Ja wiem… — powtórzyła jeszcze raz, ale już zupełnie innym tonem, i nie mogłem nie wyczuć jakiegoś dalekiego smutku, który dobiegł do mnie z jej głosu. — Tej wierzbie, — mocniej zawiązała długie końce białej chustki, — równo pięćdziesiąt dziewięć lat… Nie wiedziałem, jak odpowiedzieć na taką wiedzę. Razem patrzyliśmy w stronę wierzby, zadarłszy głowy ku jej wysokiej koronie, nad którą błękitniało czyste jesienne niebo. Zapewne patrząc właśnie na takie przejrzyste, promieniste niebo, prastarzy mędrcy jeszcze za czasów Grecji i Rzymu twierdzili, że niebo to kryształowa sfera, która swoimi krawędziami (na horyzoncie!) opiera się o ziemię. Nie zacząłem opowiadać babci o kryształowej sferze, której ogrom nagle zobaczyłem nad sobą. Ona sama kontynuowała rozmowę: — Tę wierzbę posadził mój mąż, przed wojną, jeszcze przed frontem. A nazywał się — Iwan…
* * * …Iwan Koloda, gospodarz z Medwediwki, nie wrócił na rodzinne strony. Jego młoda żona otrzymała tylko „papier”, że zginął w Austrii, pod miastem Wiedniem. — Słyszeli państwo w radiu taką muzykę, „Wiedeński walc”? — zapytała mnie Antonina Mefodijiwna. — Gdzieś tam leży mój Iwan, biedak, pod tym miastem Wiedniem. Piękny był z niego człowiek, wysoki, pracowity, a jak zaśpiewał, to słychać go było i w Medwediwce, i w Melnykach. „To Iwan Koloda śpiewa”, mówili ludzie. Poszedł na wojnę, a ja urodziłam synka, i ten synek też niedawno umarł; lepiej bym ja, stara, umarła, żeby nie przeżywać dzieci swoich. Rogiem nowiutkiej chustki, zawiązanej jak na święto, otarła łzę i, nie odrywając wzroku od swojej wierzby, jakby zwracając się do niej, rzekła: — Gorzko mi, staruszce, gorzko i jeszcze bieda, chyba że z dobrym człowiekiem na drodze pogadasz… A tak, gdzie nie spojrzysz, wszędzie sama i sama… — A wnuki ma pani, babciu? — spróbowałem ją pocieszyć i rozmowę na weselszy temat skierować. — Są wnuki, ale czy im tu przyjeżdżać ciekawie, mają swoje — i muzykę, i tańce… To pan mówi, że słyszał pan muzykę „Wiedeński walc”?.. — Słyszałem, babciu, słyszałem… — A ja, jak usłyszę, to i Iwana sobie przypomnę, jak tam sam jeden leży, nikt nawet na grób nie przyjdzie, a ja przecież skrzydłami tam nie przefrunę…
* * * …Poszedłem dalej, a ona została na drodze, i długo ją było widać, aż biała chustka zupełnie zlała się z jasnozielonym listowiem starej wierzby. Od tamtej pory zawsze ją wyróżniam, tę wierzbę nad drogą, niedaleko altanki i studni — płaczącą wierzbę, którą posadził Iwan Koloda, zanim na zawsze opuścił i żonę, i rodzinny kraj, i dom, zbudowany jeszcze przed tą samą wojną. Przechodząc pod starą wierzbą, myślę też o tym, o czym zawsze myślę: że życie to oczywiście wcale nie jednostajny upływ dni i lat, w ciągu których się rozczarowujemy i starzejemy, lecz krótkie błyski tych chwil, które nie są zapominane, i w których nagle objawia się zdumiewające piękno — ludzi i uczuć, które stają się niezapomniane. — Czy słyszeli państwo „Wiedeński walc”?..
z
Anatolij SKRYPNIK, m. Kijów, foto autora
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
