Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 2strona oryginału ↗

CHYBA ŻE BÓG ŁAWRZE POMOŻE…

Слово Просвіти, №27 за 2004 рік

ŚLADAMI NASZYCH WYSTĄPIEŃ „PRZEPADŁA GRAMOTA” — 2 Konflikt między Państwowym Historyczno-Kulturowym Rezerwatem (PHKR) „Kijowsko-Peczerska Ławra” a Święto-Uspieńskim Monasterem Kijowsko-Peczerskiej Ławry stał się już historią. Niekończącą się i dość skandaliczną, jeśli wspomnieć wydarzenia zeszłego roku — samowolne zajęcie przez mnichów budynku należącego do rezerwatu (o czym już informowało „Słowo Proświty” w numerze 19 z 7—13 maja 2003 r.). Los PHKR od tamtej pory nie został rozstrzygnięty, co więcej — po przymusowym eksmitowaniu z biura u pracownika rezerwatu O. Beriozkina zniknęły bezcenne eksponaty, przekazane mu do renowacji. Ale sprawa nie dotyczy tylko zaginionych rarytasów. Ołeksandr Beriozkin w ciągu czasu, który upłynął, zdążył stać się obcym wśród swoich: — Cały rok pracowała komisja inwentaryzacyjno-rewizyjna, z wynikami której w żaden sposób nie mogłem się zapoznać. Ale wiadomo mi — dyrekcja rezerwatu zwróciła się następnie do milicji, która do mnichów żadnych pretensji nie ma, rzekomo wszystkie rzeczy zwrócono. Chociaż dla mnie nie jest jasne, jak dyrekcja spisała dobra materialne, zapisane na mnie. Na ten temat nie chce ze mną rozmawiać, a milicja trzykrotnie z rzędu odmawia wszczęcia sprawy karnej. Dlatego jestem zmuszony przygotować list do prezydenta Rosji W. Putina i tamtejszego ministerstwa kultury, aby eksponaty z rosyjskiego muzeum, które otrzymywałem do renowacji na podstawie umowy międzypaństwowej (między Ukrainą a Republiką Adygei), uznano za takie, które nie stanowią wartości historycznej i kulturowej. Proszę, aby państwo rosyjskie obiecało, że nie będzie wymagać ode mnie tych rzeczy. — Jaka jest ich realna wartość? — Trudno powiedzieć, bo te rzeczy mają po dwa-trzy tysiące lat. Powiedzmy, w Instytucie Archeologii zgubiono ołowiane arkusze. W sumie takich na świecie znaleziono nie więcej niż trzy dziesiątki. Gdzie podziały się trzy „moje” arkusze, nie wiadomo. Z adygejskiego muzeum zniknęły rzadkie blaszki z rysunkiem kota. U mnie na renowacji był fragment złotego haftu z pochówku w Soborze Uspieńskim, ale nie sposób wiedzieć, gdzie on teraz jest. Były też inne wartości, całkiem sporo. Z aktami o ich zniknięciu nikt mnie nie zapoznał i dość dziwne jest to, że oficjalnie tej kwestii nikt nie porusza. Wśród innych wartości, które Instytut Archeologii NAN Ukrainy w swoim liście z 15 kwietnia tego roku prosi zwrócić PHKR, wymienione są następujące: dwie srebrne wielozwojowe bransolety, brązowa maska, brązowa czerpak i kociołek, żelazne groty strzał. Wszystko to znaleziono podczas wykopalisk, które prowadziły różne ekspedycje. Wszystko to, jak podkreśla Ołeksandr Beriozkin, zniknęło podczas wojny między monasterem a rezerwatem. Jego dyrektor Serhij Kroleweć na początku naszej rozmowy powiedział, że wojny nie ma: — Nasze stosunki układają się w ramach obowiązującego ustawodawstwa, statutu rezerwatu i ustawy o wolności sumienia. Jedyne, co przyćmiewało te stosunki, to kwestia właściciela mienia PHKR, którym jest Kijowska Rada Miejska. Ona, niestety, terminowo nie rozwiązywała kwestii, które zobowiązana była rozwiązywać. Prowadziło to do sztucznego zaostrzenia stosunków, a nawet sytuacji konfliktowych. Odnośnie każdej zwracaliśmy się do właściciela, ale odpowiedzi zazwyczaj nie otrzymywaliśmy. Obiecywano nam pomoc, ale realnych działań nie było. Jeśli chodzi o zaginione u p. Beriozkina eksponaty, to je, być może, znajdą nieszybko: — Ewidencja przedmiotów muzealnych jest tak samo kontrolowana, jak ewidencja pieniędzy w Narodowym Banku. Przekazanie eksponatów z muzeum do muzeum towarzyszy wiele dokumentów, w tym również na poziomie Ministerstwa Kultury. Nie są mi znane przypadki swobodnego przekazania przedmiotu muzealnego do renowacji osobie prywatnej. Przez rezerwat takie przekazanie nie było realizowane. Tak samo nie jest mi wiadomo o jakiejś umowie międzypaństwowej między Ukrainą a Republiką Adygei. — Czyli Instytut Archeologii od niechcenia napisał list do rezerwatu? — Wątpię, żeby to był realny list. — Pan go nie otrzymał? — Otrzymałem ten list 22 kwietnia. Napisałem zapytanie z prośbą o dostarczenie kopii dokumentów o przekazaniu eksponatów na podstawie umowy o pracę Beriozkinowi. Odpowiedzi do tej pory nie ma. Jeśli ktoś coś przekazywał osobiście Beriozkinowi, to jakie pytania do rezerwatu? Podstaw, by go zachęcać, nie mam. Tak samo, jak i stawać po stronie Beriozkina w kwestiach ochrony interesów narodowych Ukrainy przed jakimiś zakusami. JAK POLITYCY ŁAWRĘ RATOWALI Temat stosunków monasteru z rezerwatem był kontynuowany i okazało się, że one układają się nie całkiem w ramach obowiązującego ustawodawstwa. — Nigdy nie podobała mi się ta forma, w której odbywało się zajęcie pomieszczeń, gdzie były zlokalizowane struktury rezerwatu — powiedział Serhij Pawłowycz. — Niezależnie od tego, czy ktoś z polityków popiera takie kroki. W szczególności poseł ludowy Petro Symonenko, który występuje za tym, aby całkowicie przekazać monasterowi budynki PHKR. Inny polityk, premier Janukowycz, w zeszłym roku otrzymał od namiestnika Święto-Uspieńskiego Monasteru Pawła list, w którym oskarżano rezerwat i jego dyrektora o działalność komercyjną: rzekomo na terenie rozmieszczone są kawiarnie i bary, które handlują napojami alkoholowymi, środki budżetowe wykorzystywane są niezgodnie z przeznaczeniem. List został napisany po znanych wydarzeniach zeszłego roku, kiedy do pomieszczeń PHKR samowolnie wprowadzili się mnisi. List miał konsekwencje dla dyrektora, którego długo i o wiele rzeczy wypytywali liczni kontrolerzy, w tym z KRU, Prokuratury Generalnej i MSW. — Żadnych naruszeń, o które oskarżał mnie namiestnik, nie wykryto — podsumowuje S. Kroleweć. Takich pism z klasztoru z prośbą o „rozprawienie się” z rezerwatem było kilka. Mimo że jego dyrektora Ukraiński Kościół Prawosławny (Patriarchatu Moskiewskiego) generalnie szanuje – inaczej dlaczego nagradzałby Serhija Pawłowycza najpierw Orderem Nestora Kronikarza w 1996 r., a w 2004 r. – Orderem Ilji Muromca? Zdobywca nagród, rozmawiając ze mną, prosił, by „nie wiązać tego z tym, z czym pani chce to wiązać”. Nie chcę i nie wiążę. Porozmawiać z przedstawicielami Ławry Peczerskiej udało się jedynie telefonicznie i wirtualnie. Kierownik działu informacji operacyjnej służby prasowej Ławry Ołeksandr Danyłewski, jak przedstawił się telefoniczny rozmówca, poinformował, że przełożony klasztoru wraz z delegacją innych jego osób kierowniczych właśnie wyruszył do Hiszpanii, więc wywiadu mi udzielić nie będzie mógł. Ale „jest tutaj jeden mnich, który jest w temacie, zadzwonię do pani później”. Jak dotąd pan Danyłewski nie zadzwonił, chociaż od dnia naszej rozmowy minęło kilka tygodni. Za to przesłał mi wywiad namiestnika, zamieszczony na oficjalnej stronie Ławry, w którym „o Berezkinie mowa jest również”. O 55. korpusie rezerwatu, w którym obecnie pracuje Ołeksandr Pawłowycz, władyka Pawło powiedział, że na jedno z jego pięter „przesiedlono niesławnego Berezkina, który miał laboratorium do wytwarzania historycznych podróbek”. Inne komentarze są nie mniej ostre i mogłyby zainteresować profesjonalnego prawnika. Ogólnie zaś wywiad poświęcony jest kwietniowej decyzji Rady Miasta Kijowa o przekazaniu klasztorowi w dzierżawę dziesięciu korpusów rezerwatu. Gdzie natomiast podzieją się pracownicy rezerwatu? O tym, zdaje się, wie tylko Bóg. Dyrektor rezerwatu tymczasem mówi, że już teraz odczuwalny jest brak pomieszczeń służbowych, w tym także na ekspozycje licznych muzealiów z magazynów, których „nie widziały już całe pokolenia kijowian”. W najbliższej przyszłości też raczej nie zobaczą. 58 radnych Rady Miasta Kijowa, zdaje się, tym nie bardzo się przejmuje, podobnie jak losem rezerwatu w ogóle. To, jakkolwiek banalnie by to nie brzmiało, nie tylko eksponaty i pomieszczenia, ale także ludzie – naukowcy i pracownicy muzealni. Pytanie „czy Rada Miasta Kijowa przejmuje się interesami państwa?” w tym przypadku brzmi retorycznie. Chociaż chodzi o państwo Ukraina. Ludmyła PUSTELNYK

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn