Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 6strona oryginału ↗

SZEWCZENKIANA

Слово Просвіти, №27 за 2007 рік

SPOJRZENIE Ludmiła IWANNIKOWA Oto list do Warwary Riepninej z Twierdzy Orskiej z 28 lutego 1848 r. “Wczoraj siedziałem do rana i nie mogłem zebrać myśli, żeby skończyć list; jakiś nieokreślony stan ogarnął mnie (“Przyjdźcie do Mnie wszyscy, którzy utrudzeni i obciążeni jesteście, a Ja was pokrzepię”). Przed biciem dzwonów na jutrznię przyszły mi na myśl słowa Ukrzyżowanego za nas i jakby ożyłem, poszedłem na jutrznię i tak radośnie, czysto się modliłem, jak może nigdy wcześniej. Teraz poszczę i dzisiaj przyjmowałem Święte Tajemnice — chciałbym, żeby całe życie moje było tak czyste i piękne, jak dzisiejszy dzień!” Tylko ten, kto sam przyjmował choć raz szczerze z pobożnością Święte Chrystusowe Tajemnice, może zrozumieć stan oczyszczonej i oświeconej duszy poety! A o tych, którzy nie przyjmowali, mówił Szewczenko w swoim “Dzienniku” (zapis z 23 lipca 1857 r.): “Dla człowieka materialisty, któremu Bóg odmówił świętego, radosnego uczucia rozumienia Jego łaski, Jego nieprzemijającego piękna, dla takiego półczłowieka każda teoria piękna jest niczym więcej jak pustym gadaniem”. Nigdzie i nigdy Szewczenko nie występował przeciwko chrześcijaństwu jako religii, przeciwnie, stawiał je wyżej nad wszelkie religie, filozofie, teorie sztuki. Wyraźnie wyrażał to w kontaktach z przyjaciółmi, w listach i “Dzienniku”. Wiara w Boga, święta Ewangelia, czytanie Biblii ratowały go w chwilach rozpaczy, były jedyną pociechą na zesłaniu. Oto list do A. G. i N. A. Rodzianków z 23.10.1845 r.: “Od tego czasu, jak przyjechałem do Mirhorodu, ani razu jeszcze nie wychodziłem z pokoju i, do tego wszystkiego, jeszcze nie mam co czytać. Gdyby nie Biblia, to można by zwariować![…] Doczytuję Biblię, a tam… a tam… znowu zacznę”. A oto list z Orenburga do W. M. Riepninej z 1.01.1850 r.: “Jestem teraz jak spadający w otchłań, gotów za wszystko się chwycić — straszna beznadziejność! Tak straszna, że tylko chrześcijańska filozofia może walczyć z nią.[…] Jedyna pociecha moja w obecnym czasie — to Ewangelia. Czytam ją bez studiowania, codziennie i w każdej godzinie!” I w innym liście do niej — z 7.03.1850 r. T. Szewczenko ponownie donosi: “Nowy Testament czytam z pełnym czci drżeniem. W następstwie tego czytania we mnie zrodziła się myśl opisać serce matki przez życie Przeczystej Dziewicy, Matki Zbawiciela. I druga — namalować obraz Ukrzyżowanego Syna Jej. Modlę się do Pana, żeby choć kiedykolwiek ucieleśniły się marzenia moje!” Spełniły się — jak nikt w ukraińskiej i światowej poezji wywyższył on obraz Matki Bożej. Wszystkie nadzieje moje Na Ciebie, mój przejasny raju, Na miłosierdzie Twoje, Wszystkie nadzieje moje Na Ciebie, Matko, składam, Święta siło wszystkich świętych, Przenajświętsza, dobra! To nie jest po prostu udane użycie języka cerkiewnosłowiańskiego, to — przetopione w poezję słowa licznych prawosławnych modlitw do Matki Bożej, które bez wątpienia znał Szewczenko od dzieciństwa. Nazywając Ją Przeczystą, godną śpiewania, Królową Nieba i ziemi, wszechdobrą, nigdzie nie odstępuje od prawosławnego dogmatu o Matce Bożej, chociaż w poemacie “Maria”, jak wynika z listu, poprzez obraz Bogurodzicy pragnie pokazać cierpienie wszystkich matek całej ludzkości. Swoją poezję porównuje do ostatniego wdowiego grosza, który złożyła w ofierze Bogu cały swój majątek i tym weszła do wieczności, jego zaś wiersze — to było naprawdę całe bogactwo, jakie miał na tym świecie: A teraz płacz, i smutek, i łzy Duszy nędznej — nędzny Ostatni grosz składam. Chociaż poemat “Maria” radzieccy literaturoznawcy także próbowali wpisać w ramy ateistycznej propagandy, jednak, jak widać ze wspomnień współczesnych, sam Szewczenko nigdy nie pozwalał na żadne bluźnierstwo wobec Matki Bożej. Wybitny szewczenkolog Pawło Zajcew w swojej monografii “Życie Tarasa Szewczenki” opisuje aresztowanie poety w lipcu 1859 r. na Ukrainie. Powodem do niego stała się rozmowa, którą sprowokował polski szlachcic Kozłowski. Kijowski generał-gubernator I. Wasilczykow złożył raport szefowi żandarmerii, w którym przytoczył zeznania samego T. G. Szewczenki: “Przy śniadaniu Kozłowski rozpoczął z nim teologiczną rozmowę; żeby przerwać tę rozmowę, Szewczenko powiedział, że teologia bez żywego Boga nie może stworzyć nawet liścia drzewa; później Kozłowski znowu zapytał Szewczenkę, co on myśli o Matce Jezusa Chrystusa, na co Szewczenko odpowiedział: przed Matką Tego, Który ucierpiał i umarł za nas na krzyżu, powinniśmy czcić, [bo] gdyby Ona nie urodziła Boga, to byłaby zwykłą kobietą” (s. 336). P. Zajcew zauważa, że pan Kozłowski, który pojawił się nieproszony na górze, gdzie Szewczenko wybierał miejsce na budowę chaty (koło wsi Piekary), a do tego jeszcze rozpoczął prowokacyjną rozmowę, był bez wątpienia policyjnym agentem! I celem tej prowokacji było wysiedlenie Szewczenki na zawsze z Ukrainy. Oto jak podobni do tych agentów dzisiejsi agentki-“patrioci”, którzy tak samo próbują oskarżyć Szewczenkę o bluźnierstwo, zasiać zamęt w naszych duszach! W tej samej monografii P. Zajcewa dalej czytamy: “Urzędnik, który odbierał przytoczone wyjaśnienie, zaświadcza, że Szewczenko, o ile można wywieść z obserwacji nad nim i rozważań jego o różnych przedmiotach, — bezwarunkowo oddany wierze swoich przodków i że w nim zauważalna jest nawet wrodzona, wcale nie ukrywana niechęć do wszystkiego, co łacińskie i polskie”, — czyli do katolicyzmu. A. O. Kozaczkowski wspomina: “Byłem świadkiem, kiedy on, słuchając bluźnierstwa gospodarza, u którego mieszkał, powiedział: “Szydzić z tych moralno-religijnych przekonań, które są uświęcone wiekami i milionami ludzi, jest nierozsądnie i przestępnie” (Wspomnienia o Tarasie Szewczence. — K., Dnipro, 1988. — S. 90). Czyli ze wszystkiego widać, że Taras Hryhorowycz nie tylko sam nie uciekał się do bluźnierstwa, ale i ucinał wszelkie podobne rozmowy oraz dawał ostrą odpowiedź wszystkim prowokatorom. Rzeczywiście, w poezji nierzadko znajdujemy wyrzuty pod adresem chrześcijan, ale to nie jest demaskowanie chrześcijaństwa jako nauki religijnej, a potępienie faryzeizmu w chrześcijaństwie, tej wielowiekowej choroby, przy której wiara jest podmieniana obrzędowością, a za nią maskuje się całkowicie przeciwna istota. Tacy chrześcijanie są gorsi od pogan! Dzięki nim Cerkiew służy jako środek zniewolenia innych.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn