Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 1strona oryginału ↗

A W TYM CZASIE W SINGAPURZE…

Слово Просвіти, №27 за 2007 рік

Walentyna DAWYDENKO Przed letnimi wakacjami, a właściwie już w ich leniwym rytmie, uważniej śledzimy dziś prognozy synoptyków niż analizy politologów. I to naturalna reakcja po wiośnie mityngów, pełnej śmieci na centralnych placach i w parkach, oraz po popowo-politycznej orgii. Lato obmyło stolicę deszczami. A flora już się postarała ze wszystkich sił: rozłożystym zielonym baldachimem uszlachetniła niestosowne nowe konstrukcje, a zakątki objęte ochroną, jak wzgórza prawobrzeża, ukryła pod koronami drzew przed drapieżnym spojrzeniem drwali-urbanistów. Ale czy przed nimi cokolwiek się ukryje! Lato to safari po kijowsku, sezon polowania na TO, CO POZOSTAŁO. A pozostały obiekty kultury. I tu, zupełnie w poetyckiej manierze Małkowicza, zmieniam rytm swojej opowieści, puszczam w letnie wakacyjne niebo wszystkie piękne metafory i przechodzę do surowej narracji publicysty. Tym bardziej że także przyjaciele — malarze — zamiast malować obrazy, wreszcie zdecydowali się i wyszli z obiecanymi hasłami do UNIAN-u, znaleźli tam sojuszników wśród stołecznych muzyków i aktorów i wspólnie oświadczyli: „Kulturo Kijowa, broń się sama!” Ta konferencja prasowa w sprawie niszczenia przestrzeni kulturalnej w stolicy ujawniła działania stołecznych władz przeciwko placówkom kultury. Ich lista jest uderzająca. Okazuje się, że stolica może stracić Narodowe Centrum Sztuki Teatralnej im. L. Kurbasa, teatr „Aktor”, chór „Chreszczatyk”; pod groźbą wysiedlenia znajdują się wydawnictwa „Mystectwo”, „Oberehy”, „Alaton”, czasopismo „Raduha”, „Encyklopedia Ukrainy”, „Księga Pamięci”, Kijowski Kolektor Bibliotek, księgarnie „Abzac”, „Sjajwo”, „Znannja”. Taki los może spotkać galerie sztuki i pracownie, a reorganizacja stołecznej sieci kin zdradza zupełnie przejrzyste zamiary sprywatyzowania i przeprofilowania placówek kinowych. W konferencji prasowej wzięli udział dyrektor generalny Narodowego Muzeum Sztuki Ukrainy Anatolij Melnyk, Narodowy Artysta Ukrainy Anatolij Hajdamaka, Narodowy Artysta Ukrainy Ołeksandr Bystruszkin, przewodniczący Narodowej Rady ds. Kultury i Duchowości przy Prezydencie Ukrainy Mykoła Żulynski, dyrektor Narodowego Centrum Sztuki Teatralnej im. Lesia Kurbasa akademik Neła Kornijenko, Bohater Ukrainy, Narodowa Artystka Ukrainy Jewhenija Myroszniczenko, przewodniczący Narodowego Związku Mistrzów Sztuki Ludowej Ukrainy Jewhen Szewczenko, dyrektor kina „Lejpcig” Jewhenija Sierowa, przewodnicząca Kijowskiej Organizacji Związku Artystów Ukrainy Natalija Łytowczenko. Jak poinformował Ołeksandr Bystruszkin, konferencja prasowa została zwołana z powodu problemów, które narastały przez długi czas i zostały przedstawione w apelach do Prezydenta Ukrainy: „Takie listy napłynęły z redakcji gazety „Wieczirnyj Kyjiw”, z organizacyjnego komitetu do spraw przeprowadzenia w Ukrainie „Roku Książki Ukraińskiej”, od Kameralnego Chóru „Chreszczatyk”, Związku Ludowych Mistrzów, od czytelników biblioteki im. Iwana Kudri. W listach i publikacjach przebija myśl, że rzekomo nikt nie staje w obronie środowiska kulturalno-artystycznego w Kijowie. Kategorycznie temu zaprzeczam i mogę pokazać listy Wiktora Andrijowycza Juszczenki do kijowskich władz, w tym list do Leonida Michajłowycza Czernowieckiego w związku z przyjęciem nowej metodyki obliczania czynszu za korzystanie z mienia. „Proszę Pana o zainicjowanie wprowadzenia zmian do punktu 23 dotyczącego zaliczenia Narodowych Związków Twórczych do kategorii organizacji prowadzących działalność w dziedzinie kultury i finansowanych z budżetu państwa, ustalając dla nich stawkę czynszu za korzystanie z pomieszczeń w ramach programu ich utrzymania”. Jest też list o Małej Operze Kijowskiej, w którym napisano: „Proszę Pana o podejście do rozwiązania poruszonej kwestii na sposób państwowy, o wspieranie przez władzę wykonawczą i jej organy podejmowania decyzji o przeprowadzeniu prac remontowo-restauratorskich oraz zapewnieniu finansowania Kijowskiej Małej Opery”. Zatem Prezydent reaguje i wydaje odpowiednie polecenia Kijowskiej Radzie. Istnieje ustawa o stolicy, która reguluje relacje między władzą wykonawczą a Kijowską Państwową Administracją, z której wynika, że kijowski przewodniczący miasta został wybrany przez mieszkańców Kijowa i to jego powinien był na stanowisko przewodniczącego Kijowskiej Państwowej Administracji zaproponować Prezydent Ukrainy. Zatem teraz pytania należą tylko do nas: kogo wybraliśmy, ten decyduje o wszystkich sprawach miasta na tym poziomie. Mamy, co mamy. Wszystko zaczyna się od centrum. Czytałem w prasie, że władze miejskie Lwowa zalecają posłom ликwidację 17 nierentownych przedsiębiorstw remontowo-budowlanych, a w szczególności kin im. B. Chmielnickiego, im. Mykolajczuka, „Sokił”, „Zirka” — proszę bardzo, to wyszło z Kijowa i już dzieje się takie coś w Ukrainie. Ale Prezydent Wiktor Andrijowycz Juszczenko robił i będzie robił wszystko w obronie kultury. Zapewniam Państwa o tym jako kierownik służby Sekretariatu Prezydenta”. Akademik Mykoła Żulynski jest przekonany, że główne pretensje należy kierować do korpusu deputowanych rady miejskiej. „Sądzę, że, realizując własne merkantylne cele lub pracując dla określonych struktur biznesowych, oni, korzystając z 118 artykułu ustawy o budżecie państwa Ukrainy, dążą do rozwiązania swoich interesów biznesowych kosztem kultury, związków twórczych, pracowni twórczych, różnorodnych centrów, wydawnictw. To jest cyniczne i niepokojące. Trzeba apelować do Rady miejskiej, do deputowanych różnych partii politycznych. Dotyczy to BJuT, „Naszej Ukrainy”, innych frakcji. Dlaczego nie wystąpili w obronie kultury, dlaczego kulturalna Zakończenie na s. 8 KRAJ CZTERECH MÓRZ Dobrowolne ofiary „Na Cerkiew Kobzarza”: MBF „Ukraińska Rodzina” R/r nr 26045200145101 w Podolskim oddziale AKB „Kijów”, MFO 320401 ZKPO 21709106 ŁĄCZNIE NA RACHUNKU CERKWI TARASOWEJ — 815 916 hrn 00 kop.

s. 8 · strona oryginału ↗

struktury. To nieprawda. Ziemię wydzierżawiono na dziesięć lat spółce z ograniczoną odpowiedzialnością za śmieszne pieniądze. A miejska rada o tym milczy. Proszę sobie wyobrazić, co tam wybudują w ciągu dziesięciu lat i jakie pieniądze do nich popłyną! W środkach masowego przekazu informuje się, że miejska rada pracuje nad dokumentacją projektowo-kosztorysową rekonstrukcji Kijowskiej Małej Opery, a jednocześnie przemilcza się fakt, że nie istnieje nawet zarządzenie o przeprowadzeniu tej rekonstrukcji. Do dziś nie wykonano zarządzenia z 22 marca 2005 roku nr 406 o odebraniu budynku naszego teatru spółce „Budhall” na potrzeby projektowania rekonstrukcji i budowy. Ale jak to bywa w życiu, nic nie pozostaje tajemnicą. Władze miejskie mówią o zdecydowanych krokach, których nikt nie widzi, a w rzeczywistości bardzo troszczą się o interesy dewelopera okolicznego terenu i robią wszystko, aby zapobiec rozpoczęciu prac restauracyjnych i remontowych w teatrze. To jest ból, który mnie nie opuszcza. Troszczę się o to, żeby był jeszcze jeden teatr operowy. Bardzo proszę was o pomoc, abyśmy mogli dotrzeć do rozumu ludzi, od których to zależy. Dom Tramwajarzy — to był kiedyś ludowy dom, na scenie którego śpiewali Szaliapin, Kozłowski, Sobinow, a ja sama wielokrotnie tam występowałam. Tam jest znakomita akustyka. Dlaczego więc rezygnujemy z drugiego teatru operowego? Na całym świecie istnieją takie teatry: obok wielkich są małe sceny operowe, na których wystawia się spektakle kameralne, jakich w Kijowie nigdy nie było. To opery Haendla, Mozarta, Bacha! Z Kameralnego Teatru Operowego w Warszawie przysłano mi egzemplarze tych oper — tak bardzo się zapaliliśmy, i nawet nie przyszło nam do głowy, że nie zostanie to poparte. A wszystko zaczyna się w miejskim wydziale kultury, a kończy się w ratuszu!” Dyrektor kina „Lejpcig” Jewhenija Sierowa przeżyła wraz ze swoimi pracownikami różne etapy presji ze strony władz miejskich, aż do wyłamania drzwi jej gabinetu. „Miejskie kina prosiły, pozostając we własności komunalnej, o uzyskanie dzierżawy i pracę na swoich stanowiskach. Pracownicy protestowali głodówką, ale nie zwrócono na to uwagi, nawet mówiliśmy: czy mamy iść na samospalenie? W ciągu ostatnich 8 miesięcy kina przeżywają straszliwą presję ze strony władz miejskich, w szczególności kino „Lejpcig” w ciągu półrocza sprawdziło ponad 20 organizacji, a wyniki kontroli nie zgadzają się z oświadczeniami, które władze miejskie ogłosiły w środkach masowego przekazu, co oznacza, że kino nadal prowadzi swoją działalność. W październiku ubiegłego roku doszło do bezprawnego wtargnięcia do kina przestępców i niektórych deputowanych wraz z ich pomocnikami, którzy wyłamali drzwi mojego gabinetu na oczach kolektywu, weszli tam i usiedli w fotelu dyrektora. Jestem wdzięczna kolektywowi, który mnie poparł; tylko dzięki niemu istniejemy. Rada Miejska Kijowa podjęła decyzję o utworzeniu nowego przedsiębiorstwa „Kijowkino” w celu reorganizacji, jak mówią, ale można to po prostu nazwać likwidacją wszystkich kin, ponieważ nie jest to zgodne z ustawodawstwem Ukrainy. A to są ludzie, którzy pracują w kinach (prawie półtora tysiąca osób), to są ludzkie losy. A kina to ich życie. Widz kocha kino i my je kochamy. Bardzo nie chciałabym, aby kina zreorganizowano, a na ich miejscu zbudowano centra handlowo-rozrywkowe”. Jeśli we wszystkich rozwiniętych krajach muzea mieszczą się w najlepszych pałacach, to w stolicy Ukrainy o nie zaciekle walczą organizacje i struktury dalekie od kultury. Przyciągają je bowiem wysokie sufity ze sztukaterią. Znana jest sytuacja dotycząca budynku przy ulicy Instytutskiej 3. Początkowo mowa była o przeniesieniu tam Muzeum Historii Kijowa, lecz później Gabinet Ministrów podjął decyzję o przekazaniu budynku Narodowemu Muzeum Sztuki Ukrainy. Tymczasem czyjaś wizja przeznaczenia tej działki sięgnęła aż do „kompleksu administracyjno-hotelowego z pomieszczeniami o przeznaczeniu publicznym i handlowym oraz parkingiem”! O tym z oburzeniem poinformował uczestników konferencji prasowej dyrektor generalny muzeum Anatolij Melnyk. „Na prawach dzierżawy wydzielą trochę ziemi także Muzeum Historii Kijowa. W ten sposób zderzą interesy dwóch muzeów. Nie pozwolimy na to, bo martwi mnie również los Muzeum Historii Kijowa, które w swoim czasie politycznie sprzedano i wyrzucono z Pałacu Kłowskiego. Na całym świecie pałace są dla muzeów, a w Ukrainie – pod Sąd Najwyższy. W państwie nie ma ani jednego muzeum, które odpowiadałoby technologii praktyki muzealnej. Kiedy w kraju pojawia się problem z chlebem, paliwem czy kryzys polityczny – to kwestia jego bezpieczeństwa narodowego. A kiedy niszczy się kulturę – niewielu urzędników rozumie zagrożenie. Zwracałem się zarówno do rządu, jak i do administracji Prezydenta, a przede wszystkim do rady miejskiej, bo postanowienia o zezwoleniu na prawo projektowania pochodziły z Rady Kijowskiej. Oto siedzą artyści, których wyrzuca się z pracowni. Za bezcen oddają muzeom swoje dzieła, bo rozumieją, że państwa budują nie tylko urzędnicy, lecz także obywatele Ukrainy. To mały opór, ale mam nadzieję, że będzie wielki, bo znam nastroje twórczej inteligencji, nastroje muzealników; zamkniemy muzea i pójdziemy do Wierchownej Rady, dopóki tam nie zrozumieją, że jutrzejszy dzień i ich los zależą od nas. Miałem spotkanie z kijowskim miejskim głową w Pałacu Mariińskim. Zapytałem: „Kiedy wreszcie rozwiążemy problem naszego muzeum?” A on mi odpowiada: „Do kwestii kultury wrócę dopiero za rok”. Relacjonując konferencję prasową, niektórzy koledzy „nie zauważyli” protestów stołecznych artystów, zwłaszcza znanych malarzy i galerzystów, którzy przyszli do UNIAN-u z hasłami o zagrożeniu ich twórczej egzystencji. Przewodnicząca Kijowskiej Organizacji Narodowego Związku Artystów Ukrainy Natalia Łytowczenko opowiedziała, że problemy szczególnie się zaostrzyły w związku z osławionym artykułem 118, którego miejska władza użyła według własnego uznania. „W Kijowskiej Organizacji Narodowego Związku Artystów jest półtora tysiąca twórców. Pracownie od Związku Artystów ma tylko jedna trzecia. A czterystu twórców ma je w funduszu niemieszkalnym – to poddasza, piwnice, i teraz faktycznie nas się wysiedla. W ustawie jest zapis, że pracownie wystawia się na sprzedaż na zasadach komercyjnych. Kto da więcej pieniędzy, ten dostanie lokal. A artysta nie może konkurować z komercyjnymi strukturami. I w rezultacie znajdzie się na ulicy. Dla artysty-monumentalisty, rzeźbiarza, a tym bardziej malarza praca w domu jest niemożliwa. Tak więc faktycznie jesteśmy pozbawieni miejsca pracy i prawa do zawodu. Młodzi po prostu wyjeżdżają za granicę. Kierownictwo i nasza władza muszą się zastanowić, z kim

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn