Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 7strona oryginału ↗

SZEWCZENKIANA „NA POCZĄTKU BYŁO SŁOWO. I SŁOWO BYŁO U KOBZIARZA”

Слово Просвіти, №27 за 2007 рік

W listach Szewczenki brzmi wiara i pewność w zbawczą siłę chrześcijańskiej filozofii, teologii, wiara w Bożą opatrzność i nieskończone Jego miłosierdzie („No Gospod’ miłosierdnyj, pomogawszij mnie ischodit’ etu naguju step’ wo wsiech naprawlenijach, nie ostawit mienia i na etom niedołgom puti”), nieustanna prośba do bliskich osób o modlitwę za niego i wiara w siłę ich szczerej modlitwy: „Da osienit was błagodat’ Bożija, piszytie ko mnie tak czasto, kak wam wremia pozwoliajet. Mołitwa i waszi iskriennyje pis’ma boleje wsiego pomogut mnie niesti kriest moj” (25.02.1848 r. do W. Riepninej); „Mołitiesia, mołitiesia, mołitwa wasza ugodna Bogu, Ona mienia ogradit ot etogo strasznogo bezczuwstwija, kotoroje uże naczinajet pronikat’ w moju rassłabłennuju duszę. […] Proszczajtie i mołitiesia za niesczastliwogo i duszoju wam priedannogo T. Szewczenka. […] Tat’ianie Iwanownie moje głuboczajszije pocztiienije; priszlitie, jeżeli imiejetie, swiaczenu wodu: ona orosit moje uwiadajuszije sierdce. Brat’jam i siestram waszim pokłon. Skażytie im i prosiitie, jeżeli nie zabyli mienia, da pomołatsia obo mnie” (do niejże z 29.02.48). Do modlitwy jako jedynej pociechy wzywał on także swojego przyjaciela Andrija Kozaczkowskiego: „No wielikoje gore, kak twoje, tiepier’ możet osłabit’ tol’ko odin nasz pomoszcznik Sierdciewiediec. Mołisia, jeśli możesz mołit’sia, i mołisia, wieruj w zamogil’nuju łuczsuju żizn’. […] Wieruj — i wiera spasiet tiebia” (30.06.1853 r.). Modlić się wzywał także nas. Swoją Ukrainę kochajcie, Kochajcie ją… W czasie srogim, W ostatnią ciężką minutę Za nią Pana módlcie się. Ciernista droga każdego chrześcijanina do duchowego doskonalenia, a przebiega ona przez liczne trudności. „Szyrokij bityj szlach iz raju, a w raj — uzen’ka steżeczka, ta j ta kołuczym tiernom porosła”, — mówiła mnie, jeszcze dziecku, jedna umierająca staruszka. I ona mówiła prawdę! Prawdę, sens której ja teraz dopiero w pełni odgadłem”, — pisał Taras Hryhorowycz w „Dzienniku” pod datą 29 czerwca 1857 r. Ale tylko wielcy ludzie mogą ponieść wielkie cierpienia. Chrystus został ukrzyżowany za wszystkich ludzi. Szewczenko ukrzyżował się za Ukrainę, niósł swój krzyż pokornie, z radością, nie narzekając na Boga, a wszędzie wyrażając wdzięczność Jemu za przebyte cierpienia, dzięki którym oczyścił duszę i doznał sławy nazywania się Prorokiem. „Tiepier’ i tol’ko tiepier’ ja połnost’ju uwierował w słowo „Lubia nakazuju wy”, — pisze on w liście do hrabiny A. I. Tołstej. — Tiepier’ tol’ko mołiusia ja i błagodariu Jego za biezkoniecznuju lubow’ ko mnie, za nisposłannoje ispytanije. Ono oczistiło, iscieliło moje biednoje bołnoje sierdce. Ono otwieło prizmu ot głaz moich, skwoz’ kotoruju ja smotrieł na ludiej i na samogo siebia. Ono nauczyło mienia, kak lubit’ wragow i nienawidiaszczich nas. A etomu nie nauczit nikakaja szkoła, kromie tiażkoj szkoły ispytanija i prodolżytiel’noj biesiedy s samim soboju. Ja tiepier’ czuwstwuju siebia jeśli nie sowierszennym, to po krajniej mierie biezukorizniennym christianinom. Kak zołoto iz ognia, kak mładieniec iz kupieli, ja wychożu tiepier’ iz mracznogo czistiliszcza, cztoby naczat’ nowyj błagorodniejszyj put’ żizni. I eto ja nazywaju istinnym, nastojaszczim sczast’jem”. Taras KIŃKO, laureat nagrody im. Iwana Franki Na początku 2003 roku do mnie jako do kierownika Fundacji Charytatywnej „Misja Inicjatyw Intelektualnych” i literata zwrócił się znajomy przedsiębiorca, filozof z wykształcenia Mychajło Wołodymyrowycz Skytyba z unikalną propozycją. Istota jej była zadziwiająco prosta i zrozumiała. Według jego przekonania, wprowadzać ukraiński komponent w życie polityczne trzeba było, zaczynając od regulaminu Rady Najwyższej Ukrainy. Hymnu do tego było za mało. Brakowało Słowa. I takie Słowo było. Tym Słowem, według jego propozycji, miał stać się poemat Tarasa Szewczenki „I martwym, i żywym, i nienarodzonym rodakom moim na Ukrainie i nie na Ukrainie moje przyjacielskie posłanie”. To więcej niż po prostu poemat. To dokument programowy, któremu można by nadać wszystkie cechy manifestu politycznego nie tylko ukraińskości, ale i całej ludności na Ukrainie w ogóle, która solidaryzuje się z ukraińskością i sprawiedliwością. Może od tego Słowa należałoby zaczynać na Ukrainie oczyszczenie władzy i jej przejście pod kontrolę Ukraińców. Przewiduję sprzeciw pragmatyków, bo sam taki jestem: a co to da? Da całkowicie pragmatyczny wynik. Są zwycięstwa, umownie mówiąc, w astralu, które w decydujący sposób wpływają na ziemskie sprawy. Konfucjusz miał rację, gdy mówił, że światem rządzą znaki i symbole. One formują podstawy mentalności, stają się punktami krystalizacji globalnych zjawisk i procesów. Gdyby było inaczej, to ludzkość nie miałaby tylu twarzy. Dla Ukrainy i ukraińskości Szewczenko to postać znakowa, symbol, a ten poemat to najlepszy manifest polityczny, jaki posiada ukraińskość. Szukając wsparcia i silnych przewodników tej idei, postanowiliśmy przekazać projekt tekstowy do wykonania potężniejszym strukturom, uważając, że swoją misję intelektualną już wypełniliśmy. Z odpowiednimi listami o wsparciu i przyłączeniu się do akcji pod naszymi dwoma podpisami zwróciliśmy się do kierownictwa szeregu ukraińskich organizacji społecznych i prezydenta Światowego Kongresu Ukraińców. Listy do nich należycie przeszły rejestrację. Ale i cztery lata później pozostały bez odpowiedzi. Wszakże czasy się zmieniają. I na zmianę czasom, kiedy trzeba milczeć, nadchodzi też czas mówić. Bo to chyba nienormalne, że pod względem swojego składu etnicznego Rada Najwyższa Ukrainy tylko w 8% reprezentowana jest przez Ukraińców, podczas gdy według spisu Ukraińcy na Ukrainie stanowią 80%. Może ich nie słychać w Radzie Najwyższej, bo żyją w dobrobycie? Nie powiedziałbym! Początek zbierania podpisów przyуроczyliśmy do przeprowadzenia w Kijowie Światowego Kongresu Ukraińców, który odbywał się w sierpniu 2003 roku. W dniu przeprowadzenia kongresu ustawiliśmy swój stand i stolik do zbierania podpisów. Wydrukowaliśmy tekst poematu, wywiesiliśmy na standzie, rozłożyliśmy dodatkowe egzemplarze tekstu stosikami na stole, aby chętni mogli odświeżyć go w pamięci, zanim złożą podpis. Tamże umieściliśmy też tekst odezwy: OTWARTA ODEZWA UKRAIŃCÓW DO RADY NAJWYŻSZEJ UKRAINY W SPRAWIE WNIESIENIA ZMIANY DO REGULAMINU Wspierając inicjatywę ustawodawczą, otwartą na przystąpienie wszystkich organizacji politycznych, społecznych, zawodowych, religijnych, komercyjnych oraz osób prywatnych, ja (my) składam (składamy) swój podpis pod otwartym apelem do Rady Najwyższej Ukrainy z żądaniem dokonania ideologicznej, politycznej i moralnej korekty swojej działalności zgodnie z narodowym ideałem historycznym Państwa Ukraińskiego. Ja (my) bez żadnych zastrzeżeń i uwarunkowań uważam (uważamy) Tarasa Hryhorowycza Szewczenkę za ideologa współczesnego Państwa Ukraińskiego, a jego spuściznę — za pierwowzór jego pojawienia się, ustanowienia i tworzenia od teraz i na przyszłość. Ja (my) nalegam (nalegamy), aby spuścizna Tarasa Szewczenki została bezwarunkowo uznana na najwyższym szczeblu politycznym za fundament współczesnego Państwa Ukraińskiego i wyznaczała od teraz i na przyszłość koncepcję jego rozwoju. Ja (my) bezwarunkowo nalegam (nalegamy) na wprowadzenie duchowej spuścizny Tarasa Szewczenki do politycznego procesu tworzenia Państwa Ukraińskiego jako decydującego składnika jego politycznego, ideologicznego, duchowego, prawnego, moralnego i społecznego kierunku. Ja (my) bezwarunkowo żądam (żądamy) położenia w teoretyczne podstawy budowy Państwa Ukraińskiego fundamentalnych idei ukraińskości, uogólnionych, wypowiedzianych, upublicznionych i uznanych przez cały świat w takiej postaci, w jakiej były i pozostają ucieleśnione w nieśmiertelnym słowie Tarasa Szewczenki. Duchowa, polityczna, artystyczna spuścizna Szewczenki jako wyraziciela narodowego i ogólnoludzkiego ideału państwa ludzi i dla ludzi, musi stać się stałym drogowskazem demokratyzmu, humanizmu i narodowego składnika dalszego politycznego i ustawodawczego rozwoju Państwa Ukraińskiego. Ja (my) nalegam (nalegamy) na rozpoczęcie wdrażania wszechogarniającej spuścizny Tarasa Szewczenki w proces ukraińskiego państwowotwórstwa jako najwyższego przejawu ukraińskiej myśli politycznej, współbrzmiącej z zadaniami ustanowienia i dalszego rozwoju współczesnego Państwa Ukraińskiego. Jego imię i duch muszą stać się częścią procesu politycznego i uświęcić działalność ustawodawczą Rady Najwyższej Ukrainy, stać się tym Wyższym Prawem, na zgodność z którym będą sprawdzane wszystkie ustawy Państwa Ukraińskiego. Ja (my) jestem (jesteśmy) bezwarunkowo przekonany (przekonani), że Rada Najwyższa Ukrainy w celu upamiętnienia nawrócenia do wyższych ideałów i zasad moralnych narodu ukraińskiego powinna błogosławić swoją działalność słowem i duchem tego, który stał się naszym soborowym ucieleśnieniem Prawdy, Dobra, Sumienia i Wolności, i uświęcać się tym do działalności w interesie całego narodu ukraińskiego na początku każdej sesji poprzez wysłuchanie poematu „I martwym, i żywym, i nienarodzonym rodakom moim na Ukrainie i nie na Ukrainie moje przyjacielskie posłanie”. Ja (my) jestem (jesteśmy) bezwarunkowo przekonany (przekonani), że poemat „I martwym, i żywym, i nienarodzonym rodakom moim na Ukrainie i nie na Ukrainie moje przyjacielskie posłanie” — to polityczny manifest budowy prawdziwego Państwa Ukraińskiego. W zwięzłej i wszechogarniającej formie zadeklarowano w nim wszystkie fundamentalne zasady politycznego kierunku Państwa Ukraińskiego. To program działań dla wszystkich Ukraińców, niezależnie od kraju ich zamieszkania, którzy nie utracili swojej przynależności narodowej, zachowują duchowy, kulturowy, ekonomiczny, polityczny związek z Ojczyzną i biorą czynny udział w jej historycznym tworzeniu. Wprowadzony przez Radę Najwyższą Ukrainy jako polityczne credo ukraińskiego parlamentaryzmu, poemat „I martwym, i żywym, i nienarodzonym rodakom moim na Ukrainie i nie na Ukrainie moje przyjacielskie posłanie” nadałby jako manifest całego parlamentu i każdego jego członka moralno-polityczną ochronę przed tymi, którzy cynicznie przekształcają Ukrainę w strefę żywiołowej walki światowych i wewnętrznych interesów ekonomicznych, politycznych oraz prywatnych, niesie jej zniszczenie, cierpienie i nieszczęście, wyniszczenie jej ludności i ludzkiego prawa do życia we wszystkich wymiarach. Ja (my) jestem (jesteśmy) głęboko przekonany (przekonani), że Rada Najwyższa Ukrainy jest zobowiązana w bezwarunkowym trybie przyjąć uchwałę o obowiązkowym czytaniu poematu „I martwym, i żywym, i nienarodzonym rodakom moim na Ukrainie i nie na Ukrainie moje przyjacielskie posłanie” jako nieodzownej części regulaminu na początku każdej sesji zaraz po wykonaniu Hymnu Państwowego Ukrainy z wysłuchaniem i potwierdzeniem przez deputowanych ludowych głosem swojej zgody na działanie w duchu i słowie Kobziarza. Ja (my) składam (składamy) swój podpis pod tym żądaniem do Rady Najwyższej Ukrainy, aby rozpocząć od tego kroku wdrażanie w proces polityczny ukraińskiego państwowotwórstwa od teraz i na zawsze duchowej, politycznej, filozoficznej spuścizny Tarasa Szewczenki jako głównego i fundamentalnego kryterium tworzenia prawa na zgodność z ogólnonarodowym ideałem Państwa Ukraińskiego”. Trzeba było się podpisać i wskazać adres. Jak przebiegała zbiórka podpisów? My nikogo nie prosiliśmy, niczego nie komentowaliśmy. Nie prowadziliśmy żadnej agitacji. Uważaliśmy, że za Szewczenkę na Ukrainie agitować nie trzeba. Pierwszym bez żadnych wahań podpisał apel ukraiński uczestnik kongresu z Serbii, pan Bohdan Wislewski. Milcząco i zdecydowanie. Bałkańczycy wiele zrozumieli znacznie wcześniej od nas… Większość jednak panicznie bała się cokolwiek podpisywać i natychmiast odchodziła od stolika, jak tylko uświadamiała sobie, czego od niej oczekują. Możliwe, że czegoś nie uwzględniliśmy, ale apel przez dzień pracy podpisały tylko 41 osoby. Tego było za mało dla zainicjowania zmian w regulaminie. Ale początek był. Po czterech latach wracam do tego tematu ze względu na zmiany, które zachodzą w środowisku tych, którzy utożsamiają się z ukraińską Ukrainą. Wydaje mi się, że czas na pozytywne zmiany nadszedł. I dla tej akcji też. Bo na początku było Słowo, i Słowo było u Kobziarza. Dlatego zwracamy się do możliwych współmyślicieli. Byłoby dobrze, gdyby ten początek przejęła potężna struktura społeczna lub polityczna i sprawdziła w ten sposób gotowość ukraińskiej społeczności do jednomyślnych akcji masowych. Dla osiągnięcia wielkiego celu nieodzownie musi być udany początek, na którym ludzie poczują się siłą i nie pokłócą się. Sądzę, że postać Szewczenki, a do tego wpływ takiego Słowa, wykluczają jakiekolwiek swary. Czemu by nie rozpocząć od tego? Przecież do takiej sprawy nawet pieniądze nie są potrzebne. Wystarczy sama dobra wola. Jaki jest oczekiwany rezultat? Są rzeczy porządku duchowego, które tworzą szczególną przestrzeń psychologiczną i moralną, wywierają bezpośredni fizyczny nacisk. Wielu w RN potem nie będzie mogło tak cynicznie przyjmować w sali sesyjnej ustaw potrzebnych dla bandytów i łapowników, a nie dla ludzi, kiedy do niego osobiście będzie zwrócone Słowo, o którym zawsze będzie można mu przypomnieć. „Cóż by się zdawało, słowa?” Ale właśnie od nich zaczyna się wszystko… I własny dom, i własna prawda, i sława, i wolność…

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn