Strona · s. 11strona oryginału ↗
PRAWDA O NASZEJ HISTORII
Слово Просвіти, №27 за 2008 рік
Nina HNATIUK Zdjęcie autorki
Niezbyt często można zobaczyć jednocześnie taką plejadę akademików, profesorów, laureatów Nagrody im. Szewczenki, znanych dziennikarzy, jak podczas prezentacji książki Alaina Besançona „Nieszczęście stulecia. O komunizmie, nazizmie i wyjątkowości Holokaustu”. Pisarz, historyk, politolog Alain Besançon urodził się w Paryżu w 1932 roku. Jest autorem dwóch tuzinów książek i wielu artykułów na tematy historii ZSRR, Rosji, Ukrainy. Posiada dwa stopnie doktorskie — nauk historycznych oraz nauk filologicznych i humanistycznych. Jest również członkiem sekcji filozoficznej Akademii Nauk Humanistycznych, która wchodzi w skład Instytutu Francji — stowarzyszenia pięciu akademii. W latach 1960—1962 był gościem Akademii Nauk ZSRR. Jako profesor wizytujący wykładał w szeregu instytucji naukowych: na uniwersytetach Columbia i Rochester w Nowym Jorku, w Waszyngtońskim Centrum Wilsona Instytutu Kennana, w Instytucie Hoovera Uniwersytetu Stanforda, a także w brytyjskim Oksfordzie. W 1951 roku A. Besançon został członkiem francuskiej Partii Komunistycznej. Lecz wystąpił z jej szeregów w 1956 roku, po ujawnieniu zbrodni Stalina w słynnym referacie Nikity Chruszczowa. W autobiografii uczony zaznaczył, jak bardzo było mu wstyd i jaki gniew wywołało uświadomienie sobie, że został oszukany: „Wtedy jako początkujący historyk postanowiłem badać historię Rosji i ZSRR, aby lepiej zrozumieć, co stało się ze mną… Mam nadzieję, że cały czas, który poświęciłem na badania rosyjskiej historii i sowieckiego komunizmu, na ich studiowanie i analizę, zostanie zaliczony mi jako pokuta”. I oto Ukraińcy mają możliwość zapoznania się z pracą Alaina Besançona „Nieszczęście stulecia. O komunizmie, nazizmie i wyjątkowości Holokaustu”. W niej autor na konkretnych faktach dowodzi podobieństwa dwóch najokrutniejszych reżimów XX wieku — nazistowskich Niemiec i komunistycznego ZSRR. Te ideologie przede wszystkim są podobne tym, że głosiły ustanowienie „właściwego porządku”, osiągnąć który można, niszcząc wszystkich wrogów. Dla nazistów wrogami byli Żydzi i wszystkie niearyjskie rasy, dla komunistów — wszyscy, zarażeni burżuazyjną ideologią. Komunistyczny wariant totalitaryzmu, jak dowodzi francuski historyk i politolog, jest jeszcze niebezpieczniejszy niż nazistowski, ponieważ zbrodnie nazistów potępił międzynarodowy trybunał w Norymberdze, a ideologia komunistyczna wciąż zachowuje swój wpływ w szeregu krajów. Komunizm do dziś przybiera szaty humanizmu, ogłasza swoimi ideały sprawiedliwości społecznej. Liczba Żydów, których zniszczył nazizm, jest dokładnie znana. Istnieją wykazy, w których wskazano liczebny skład każdego pociągu, datę jego odjazdu. Imiona ofiar starannie zapisano i zachowano. A liczba ludzi, których zniszczył reżim komunistyczny, waha się od 85 do 100 milionów. Taka rozbieżność wyjaśnia się również tym, że prawie na całym terytorium, które znajdowało się lub do dziś znajduje pod komunistycznym panowaniem, zbieranie informacji jest zabronione lub niemożliwe. Występując na prezentacji książki, A. Besançon nazwał nazizm i komunizm różnoimiennymi bliźniakami. Ich wodzowie, wyobrażając sobie, że są bohaterami, nadali sobie prawo zabijać w takich skalach, których ludzkość dotąd nie mogła sobie wyobrazić. Francuski badacz nie tylko przytacza straszne fakty z historii tych reżimów, ale pragnie je przemyśleć jako filozof, psycholog, teolog. Dlaczego Stalin w przededniu II wojny światowej zarządził rozstrzelanie tylu sowieckich oficerów, wykrwawiając tym samym kadrę dowódczą Sił Zbrojnych? Po co było urządzać Hołodomor, jeśli ukraińscy chłopi zgodzili się na kolektywizację? W tym jest jakaś straszna absurdalność, coś diabelskiego. W książce A. Besançona niemało stron poświęcono Hołodomorowi lat 1932—1933 na Ukrainie. W artykule „Pamiętać i badać”, zamieszczonym w dodatku do pracy, autor odtwarza obraz tej bolszewickiej zbrodni XX w. I rzecz tu nie w nieurodzaju. W ciągu lat 1932—33 oddziały wojskowych i czekistów przeszukiwały wsie, myszkowały po komórkach i piwnicach, strychach i chlewach, rozkopywały ogrody i zrywały w chatach drewniane podłogi. Znalazłszy w garnkach, wiadrach, beczkach choć trochę ziarna, fasoli, jakichś nasion, zabierali precz wszystko, zwozili na stacje kolejowe i tam zsypywali na kupy. Zboże przeważnie gniło na jesiennych deszczach, bo nie było ani brezentów, ani pewnego schronienia dla zrabowanego dobra. Nierzadko razem z garnkiem ziarna wywozili całą rodzinę „kułaków” — na Sybir. Ludzie umierali w drodze z głodu i chłodu, z beznadziei. Tekstu przemówienia A. Besançona z 4 czerwca 1983 roku w Paryżu, w skwerze im. T. H. Szewczenki, na uroczystym zgromadzeniu, które zwołał Centralny Komitet Organizacji Ukraińskich dla uczczenia 50-lecia głodu na Ukrainie, nie można czytać bez krzyku, łzy, współodczuwania, bólu: „W marcu nie było już ani kotów, ani psów. Wszystkie je wybito i wychudłe z głodu ciała ich ugotowano. Stopniał śnieg i ludzie zaczęli puchnąć i nabrzmiewać. Dzieci miały wzdęte brzuchy, podobne do szkieletów ciała, ptasie szyje i wielkie oczy na starczych twarzach. Żywiły się myszami, wróblami, mrówkami, wykopywały z ziemi robaki. A rodzice gotowali podeszwy, starą końską uprząż. Kiedy zazieleniała trawa, zaczęli gotować pokrzywę, wilczomlecz, polną roślinność. Chłopi próbowali zbliżyć się do zwałowisk zboża, które gniło przy stacjach kolejowych. Dzieci siliły się, by choć trochę ukraść tej zaparzonej masy, ale wojskowi odstrzeliwali je jak króliki. Mieszkańcy wsi zaczęli masowo uciekać do miast, ale miasta były otoczone zaporowymi oddziałami wojskowymi. Niektórzy chłopi pokonali te zapory, ale umierali na oczach zobojętniałych, przerażonych mieszczan. Wyjaśniając przyczyny tej katastrofy, trzeba oddać należne bezosobowej naturze socjalizmu, zaślepieniu utopią. Bezdusznemu automatyzmowi szalonego planowania oraz biurokratycznemu terrorowi, w których znalazła swoje ucieleśnienie świadoma decyzja polityczna Stalina i jego popleczników: rozgromić chłopstwo, rozgromić Ukrainę jako jedność narodową. Niszczeniu chłopstwa towarzyszyło całkowite odnowienie aparatu kierowniczego i „deukrainizacja” Ukrainy. Właśnie w tym sensie istnieją prawne podstawy, by mówić
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
