Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 14strona oryginału ↗

JASNA GWIAZDA — MARIA Znana ukraińska śpiewaczka operowa, wykonawczyni ukraińskich pieśni ludowych i romansów, ludowa artystka Ukrainy Maria Stefiuk zbliżyła się do swojego dojrzałego jubileuszu. Jej słowicze sopran kocha Ukraina, uznaje świat.

Слово Просвіти, №27 за 2008 рік

Maria WŁAD Miewałam okazję nie raz bywać w luksusowej przykarpackiej wsi Rożniów. Od dawna mieszkańców tej podgórskiej wsi szanowano w całej okolicy jako dobrych gospodarzy, zamożnych i troskliwych wieśniaków. A jeszcze Rożniów słynął ze swojej śpiewności. Przyznam, że i pierwszą operę mnie, urodzonej w huculskiej wsi, wypadło zobaczyć i usłyszeć właśnie na rożniowskiej scenie. Był to słynny “Zaporożec za Dunajem” Hułaka-Artemowskiego z głosistą bohaterką Odarką. Ja, wtedy młoda dziennikarka, brałam jeden ze swoich pierwszych wywiadów u tej pięknej, postawnej rożniowianki — Marii Stefiuk. Była ona, jak się okazało, prostą wieśniaczką, matką dwóch córeczek Marii i Hannusi. A głos miała jak wybitna artystka opery. Jej mąż, również wiejski pracuś, Jurij śpiewał nie gorzej niż Maria. Ona prowadziła wysokie sopran, a od jego dramatycznego tenoru szyby drżały w chacie. W takich ciągłych śpiewach i rosły ich córki. Hannusi chciało się uczyć dzieci; bardzo kochała maluchy, więc została nauczycielką młodszych klas we wsi. A Marijce wyboru nie było w tym śpiewającym słowiczym gnieździe — musiała również śpiewać. Wyobrażała sobie siebie tak piękną i silną w pieśni, jak mama. W kraju był zwyczaj: w nocy na Boże Narodzenie chłopcy chodzili kolędować dziewczętom, a nad ranem z ostatnią kolędą zachodzili do chaty, gdzie mieszkała najpiękniejsza we wsi dziewczyna. Jakoś o świcie zadzwonił kolędniczy dzwoneczek pod drzwiami Stefiuków. Marijka zerwała się z pieca, gdzie spała, i serce mało nie wyleciało z piersi: to do niej! To ona jest najpiękniejsza — bo któż by jeszcze? Hannusia jeszcze mała… Zgodnie ze zwyczajem, w kolędzie najpiękniejszą zapraszano do tańca. I każdy chłopak z szacunkiem tańczył choć krótko z pięknością. Marijka szybciutko umyła się w sieniach, wystroiła — i do chaty. A tam… Jakie gorzkie rozczarowanie czekało ją, biedaczkę: parobkowie po kolei zapraszali w taniec jej mamę… Marijka wbiła się na piec i pod muzykę gorzko płakała. Niech mama i jest najpiękniejsza we wsi, ale i ona już fajna dziewczyna, ma już całe dziesięć lat! A oni jej jeszcze za dziewczynę nie uznają, nie zauważają… Mama wzięła Marijkę za rękę i poprowadziła po ósmej klasie do miasta Śniatyn do szkoły kulturalno-oświatowej. “Miałam zielony duży bajan i od świtu do wieczora grałam na nim, — mówi Maria nie bez ironii. — Tak znienawidziłam go, że po szkole do rąk nie brałam”. A potem pojechała do Kijowa i tam, na stołecznej scenie, pierwszy raz zaśpiewała z orkiestrą. “Mnie wziął za rękę tym razem jakiś nieznajomy pan, zaprowadził do konserwatorium i wkrótce z błogosławieństwa tego, jak się okazało, profesora ja wstąpiłam na pierwszy kurs wokalu”. Wszystko było jak w bajce: ona, wiejskie dziewczę, pierwszy raz przyjechawszy do stolicy z przerażonymi oczami, — hop i w damki! Ale Maria tego szczęścia nie rozumiała. I tego nie wiedziała, że jej nauczycielką od wokalu była znana pedagog, przedstawicielka starej włoskiej szkoły Natalia Zacharczenko. Co jej do tego! Marię zżerała tęsknota za mamą, za rodzinnymi ścieżkami wsi. I ona uciekła. Jak łatwo wstąpiła, tak prosto i porzuciła… Wydawało się, że umrze z żalu, jak nie pojedzie do domu. “Kopię w ogrodzie ziemniaki i płaczę: “Mamo, ja nie pojadę do tego Kijowa, języka rosyjskiego nie znam, z mojej wyszywanki śmieje się cały akademik. Mamusiu droga, ja wszystko-wszystko będę Wam robić, tylko nie zmuszajcie tam jechać!” I chrzestna matka wstawiała się: “Co ty, Mario, męczysz dziecko — nie chce, niech nie jedzie, to, widać, nie jej”. Maria kładzie się spać szczęśliwa, że nie jedzie. A o świcie mama poprowadziła ją na stację autobusową, dała 30 rubli w garść i bez żadnych pożegnalnych słów, bez pocałunku posadziła do autobusu. Później przyznała się córce, że sama wracała do domu płacząc. Tak zaczęło się życie w stolicy. Z Bohdanem Beniukiem Dziewczynie było bardzo ciężko, ale musiała nauczyć się żyć. Prawdę mówiąc, ratowali ją też dobrzy, szczerzy ludzie. Jej nauczycielka była pierwszą z nich. Zabierała Marijkę do siebie do domu i uczyła wszystkiego: jak nakrywać do stołu dla wysokich gości, jak zachowywać się w takim towarzystwie. Widziała, że dziewczyna wyrosła w prostych wiejskich warunkach i jest bardzo wrażliwa. „Nauczyłam się od tej arystokratycznej rodziny wszystkiego, co najlepsze. Pamiętam, że tutaj po raz pierwszy usłyszałam słowo „stek”, nauczyłam się go przyrządzać. Nakrywali stół dla mnie jednej jak dla szanownego gościa!” Marii nie bardzo chciało się śpiewać: dla wiejskiego, żywego dziecka było to nudne zajęcie. Ciągnąć „mi”, „mee-e”, od rana do nocy, jak z zielonym akordeonem… „Dopiero pod koniec drugiego roku się stało: zatrułam się śpiewem na całe życie!” Maria nigdy nie wykonywała piosenek estradowych, tylko ukraińskie ludowe i operowe. Odkryła jeszcze wtedy, na początku — a potem setki razy otrzymywała potwierdzenie — zdumiewającą rzecz: rodzima pieśń ludowa, romans, w opracowaniu Latoszynskiego, Skoryka czy Rewuckiego albo Ludkiewicza wzbogacały jej arie operowe. A światowe kreacje operowe pogłębiały ukraińską pieśń, którą tak kochała. Młoda śpiewaczka przenosiła do wykonania operowego piękno, tragizm i humor ukraińskiej pieśni. A z ról światowych bohaterek przechodziło-przelewało się wszystko, co najlepsze, do jej rodzimej pieśni, wzbogacało ją, szlifowało. Jej, studentce drugiego roku, było 20 lat. Ciekawy i bardzo skomplikowany okres życia Marii. Dziewczyna sama nie zdawała sobie sprawy, w jaki wir losu została wciągnięta. A trafiła do jednego z pierwszych patriotycznych ukraińskich ośrodków Kijowa — i co byście myśleli? — była to restauracja. Tak, właśnie w ukraińskiej, pomalowanej przez kozaków, obwieszonej ręcznikami restauracji śpiewała studentka drugiego roku Maria Stefiuk. Tam przez dwa lata wykonywała pieśni strzeleckie, powstańcze, czumackie i kozackie. I śpiewała je dla Wiaczesława Czornowoła, Ałły Horskiej, Nadiji Switłycznej i innych dysydentów-odwiedzających restaurację „Natalka-Połtawka”. Młoda wykonawczyni stała się znana i popularna. Śpiewała z głęboką szczerością historię swojego zniewolonego narodu, jakby te pieśni, ballady i dumy narodziły się w jej sercu. Maria zaprzyjaźniła się z kwiatem ukraińskiej inteligencji. Czuła się jak ryba w wodzie. Czytała zakazane rękopisy, wzbogacała się we wszystkim, co było prawdziwe i niedozwolone w oficjalnych programach nauczania. A co z jej nauczycielami z konserwatorium? Dokąd patrzyli, że radziecka studentka „zeszła z właściwej drogi”? Młoda śpiewaczka cieszyła się już sławą. Ale w akademiku znaleziono zakazaną pracę Iwana Dziuby „Internacjonalizm czy rusyfikacja”. „Jakimś cudem ukończyłam konserwatorium, choć mnie prześladowano. Naprawdę byłam jeszcze dzieckiem…” Na piątym roku wydziału wokalnego poznała wybitnego ukraińskiego dyrygenta Stepana Turczaka. Posłuchał jej, zrobił próbę na scenie i przyjął do grupy stażystów. „Egzamin państwowy śpiewałam już w Operze imienia Szewczenki. To była moja pierwsza opera. Wykonywałam partię Marfy z opery Rimskiego-Korsakowa „Carska narzeczona”. Wtedy los zetknął ją z jeszcze jedną sławą — koncertmistrzem Kostiantynem Fesenką. Zaproponował przygotowania do międzynarodowego konkursu. Maria wzięła się do pracy. Ale wszystko kręciło się już nie w tę stronę… Jej pierwszym wielkim rozczarowaniem był przypadek, gdy Marię wysadzono w Moskwie z samolotu — nie wpuszczono jej do Francji, do Tuluzy, na konkurs, choć w Moskwie w Teatrze Bolszoj właśnie ją spośród znacznej liczby wykonawców wybrano na ten konkurs i wróżono jej Grand Prix. To samo powtarzało się z wyjazdami na występy z teatrem do Grecji, do innych krajów. Wybierano ją, a potem… zostawiano! Tak trwało ponad 10 lat. Masz ci za pieśni strzeleckie-powstańcze, a to — za Horską i Czornowoła!.. Maria była w rozpaczy. Pewnego razu pewien znajomy mądry człowiek dał dziewczynie radę: oto numer telefonu, nabierz odwagi i zadzwoń do tego, kto kieruje KGB. Maria bardzo się zdziwiła, ale… „Innej rady nie było — zadzwoniłam. Zaproszono mnie na przyjęcie. Idę ulicą Wołodymyrską od Opery do up-

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn