Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 2strona oryginału ↗

PRAWNY BAŁAGAN — ZAGROŻENIE DLA NARODU, PAŃSTWA, OBYWATELA

Слово Просвіти, №27 за 2008 рік

Andrij Łozowyj Federacje, które odgrywają znaczącą rolę geopolityczną i które można nazwać państwami demokratycznymi, to przede wszystkim Stany Zjednoczone, Szwajcaria, Niemcy, Austria i Indie. To właśnie Indie, zdaniem analityków, staną się w przyszłości niezwykle potężne w gospodarce światowej. Chiny, formalnie pozostając komunistyczne, stopniowo odchodzą od zasad tej ideologii, podtrzymując tym tandem demokratyzacji i postępu gospodarczego. Proszę zwrócić uwagę: między silnymi federacjami współczesności jest wiele różnic, lecz także wiele wspólnego. W szczególności wspólną cechą tych państw jest to, że, według słów politologa Ołeksandra Klitczenki, powstały one z podmiotów, które zawsze miały długą historię niezależnego lub półniezależnego istnienia oddzielnie od siebie, szczególną świadomość państwową, własne prawa, a czasem także odmienne tradycje legislacyjne. Mimo historycznej przeszłości naszego kraju, różnice między poszczególnymi regionami Ukrainy nie są jednak tak znaczne, jak niegdyś były między podmiotami udanych federacji. Zgodnie z obowiązującą Konstytucją Ukraina jest państwem unitarnym, podobnie jak większość państw europejskich, z wyjątkiem Austrii, Belgii, Niemiec i Szwajcarii. Czy państwu, które potrzebuje jedności narodowej i spójności w umacnianiu ukraińskiej niepodległości, rzeczywiście potrzebna jest federalizacja? Niestety, większość obywateli niewiele wie o unitaryzmie. Zgodnie z ogólną terminologią prawniczą państwo unitarne to jednolity twór państwowy, składający się z jednostek administracyjno-terytorialnych, które podlegają organom centralnym i nie mają cech niepodległości państwowej. Cechy państwa unitarnego: jednolite, wspólne dla całego kraju najwyższe organy wykonawcze, przedstawicielskie i sądowe, sprawujące najwyższe kierownictwo; jedna konstytucja, jednolity system prawa, jedno obywatelstwo; szeroka autonomia narodowa i legislacyjna niewielkich liczebnie narodowości; wszystkie zewnętrzne stosunki międzypaństwowe prowadzą organy centralne, oficjalnie reprezentujące kraj na arenie międzynarodowej; jednolite siły zbrojne, którymi kierują centralne organy władzy państwowej. Różnice w stopniu i formach kontroli władzy centralnej nad lokalnymi organami zarządzania pozwalają mówić o państwie unitarnym scentralizowanym i zdecentralizowanym. Czy może istnieć autonomia wewnątrz państwa unitarnego, a nie federalnego? Okazuje się, że może! Jest nią Autonomiczna Republika Krymu. Niektórzy dostrzegają w tym jedną ze specyficznych cech, które kształtują wyjątkowość Ukrainy. Jest to jednak absurdalne. Powinniśmy wyróżniać się wśród innych krajów (jeśli mówimy o polu prawnym) jak najszybszym kształtowaniem mocnych tradycji politycznych i prawnych, a także nieuchronnością prawa i jego ochroną przed spekulacjami polityków, których działalność legislacyjna bywa niekiedy uwarunkowana jedynie lobbowaniem określonego biznesu. Czy na terytorium unitarnej Ukrainy może istnieć autonomia w autonomii? Co więcej, to „ultraautonomiczne terytorium” słynie z dziwacznych sporów między lokalnymi „książątkami”, z obecności zagranicznych przedstawicielstw wojskowych, z chorowodów polityków zorientowanych na Kreml (ich działalność jest szkodliwa zwłaszcza dlatego, że prowokuje wrogość między największymi społecznościami etnicznymi Krymu: Ukraińcami, Rosjanami i Tatarami), z ingerencji elit ogólnopaństwowych (które czasem mogą bardziej konfliktować się między sobą, spierając się o sprawy w tym mieście), z skandalicznych wizyt polityków z innych krajów. To Sewastopol. Zamachy na terytorium Krymu, które głoszą zagraniczni prowokatorzy, okresowe zaostrzenia stosunków międzynarodowych na tym terytorium, obecność Floty Czarnomorskiej Federacji Rosyjskiej, poparcie przez niektórych polityków antyukraińskich ugrupowań — wszystko to hańbi nas w oczach całego świata. Niestety, prawo wciąż nie stało się oparciem dla przeciętnego Ukraińca ani wzmocnieniem pewności siebie w jutrzejszy dzień i odległą przyszłość, powszechnie obowiązującą zasadą o najwyższej mocy prawnej. „Każdy kombinuje po swojemu” to dobre hasło, ale nie wtedy, gdy podmiot „po swojemu” interpretuje prawo, znęca się nad nim, mając duże zasoby finansowe i powiązania w kręgach władzy. Łacińskie przysłowie „Dura lex sed lex” („Prawo jest surowe, ale to prawo”) w pewnym stopniu przekształciło się w „Prawo niezrozumiałe, ale to prawo”. Prawny chaos to zagrożenie dla narodu, państwa, obywatela. A sytuacja wokół Krymu i Sewastopola, choć ta sytuacja jest smutna, nie jest jedynym przypadkiem. Ponadto absurd prawny zasila prorosyjskich prowokatorów i ich agentów na terytorium Ukrainy. Trafny komentarz dla portalu internetowego „ForUm” niedawno wyraził poseł ludowy Jarosław Kendzior, który powtórzyły także inne ogólnoukraińskie media: „Putinowska Rosja rzeczywiście stała się agresywna, najpewniej dlatego, że Putin, jako wychowanek KGB, nie potrafi pracować inaczej. Wzmocniła swoje stanowisko nie tylko wobec Ukrainy, lecz także wobec innych swoich sąsiadów. Taki sposób zachowania w Rosji jest genetyczny, sięga czasów Imperium Rosyjskiego, a potem także Związku Radzieckiego”. Natomiast zastępca ministra spraw zagranicznych Rosji Hryhorij Karasin uważa, że władze Ukrainy rozdmuchują skandal wokół pobytu Floty Czarnomorskiej Rosji na Krymie: „Normalna praca (proces negocjacyjny) nie odpowiadała komuś w ukraińskim kierownictwie, więc postanowiono sprowadzić sytuację z powrotem do skandalu i nerwowości. Ćwiczenie udało się znakomicie”. Jeżeli demokratyczny przejaw państwowej samodzielności nazywać „skandalicznym i nerwowym”, to jak wówczas odbierać wypowiedzi Żyrinowskiego, Zatułina, Łużkowa i im podobnych? Gdyby Krym był de iure obwodem, wszystko mogłoby się układać inaczej.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn