Strona · s. 5strona oryginału ↗
FUNDATOR UKRAIŃSKIEJ MEDYCYNY
Слово Просвіти, №27 за 2011 рік
Wasyl MARUSYK, Kijów—Lwów—Kołomyja—Belełuja. We Lwowie, Kołomyi oraz we wsi Belełuja w obwodzie iwanofrankiwskim uczczono 150. rocznicę urodzin wybitnego organizatora medycyny praktycznej i naukowej, doktora Jewhena Ozarkewycza. W historię ukraińskiej medycyny Jewhen Ozarkewycz (1861—1916) wszedł nie tylko jako autor pierwszych naukowych publikacji medycznych w języku ukraińskim. Był założycielem i przewodniczącym Ukraińskiego Towarzystwa Lekarskiego we Lwowie, Komisji Lekarskiej Towarzystwa Naukowego im. Szewczenki, redaktorem pierwszego ukraińskiego czasopisma sanitarno-higienicznego „Zdorowle”, docentem-wykładowcą (wykładał po ukraińsku!), radcą i członkiem Najwyższej Rady Zdrowia w Wiedniu. Ozarkewycz inicjował również badania karpackich stref uzdrowiskowych. „Praca nasza wyda piękny plon, dlatego śmiało i z pełną nadzieją na lepszy los dla naszego narodu patrzymy w naszą przyszłość” — zaznaczał 1 lutego 1909 roku, otwierając w imieniu Głównego Wydziału Towarzystwa „Proświta” we Lwowie pierwsze ogólne posiedzenie Kongresu Oświatowo-Ekonomicznego. Wśród honorowych gości witał znanych Ukraińców — działaczy nauki i kultury z Austro-Węgier oraz Rosji. Wśród nich byli: redaktor i wydawca utworów Tarasa Szewczenki Wasyl Domanicki, delegat petersburskiej „Hromady” Ołeksandr Nazarijiw, założyciel i wydawca gazety „Rada” Jewhen Czykałenko, czołowi działacze „Proświty” i współpracownicy „Rady” Olha i Wasyl Korolowi, etnograf Wadym Szczerbakiwski z Kijowa, Wiaczesław Łypynski z Wołynia oraz wielu innych wybitnych działaczy ówczesnego życia społeczno-kulturalnego. Wśród zaproszonych do honorowej starszyzny kongresu znaleźli się galicyjscy działacze „Proświty” Ołeksandr Borkowski, profesor Mychajło Hruszewski, pisarz i doktor Iwan Franko, profesorowie z Pragi Iwan Horbaczewski i Iwan Puluj, parlamentarzysta z Wiednia Julian Romanczuk. W tym honorowym rzędzie znalazły się działaczki ruchu kobiecego, pisarki Ołena Pcziłka z Kijowa, Olha Kobylańska z Czerniowiec i oczywiście siostra Jewhena Ozarkewycza, Natalia Kobrynska z Bolechowa (ówczesna ziemia stanisławowska). Kongres ten stał się swoistą cezurą wielu przedsięwzięć społecznych, których inicjatorem, organizatorem i aktywnym uczestnikiem był J. Ozarkewycz. Nieustannie budził opinię publiczną, nie pozwalał jej zatrzymać się na osiągniętym. Właśnie dlatego musimy wiedzieć o tym ukraińskim działaczu więcej. Jewhen Ozarkewycz urodził się 9 czerwca 1861 roku we wsi Belełuja w pobliżu Śniatyna (obecnie obwód iwanofrankiwski) w wielkiej rodzinie kapłańskiej posła do Sejmu Krajowego Galicji i Parlamentu Wiedeńskiego, poety i znanego krajoznawcy Iwana Iwanowycza Ozarkewycza. Dziadek Jewhena — Iwan Hryhorowycz, ksiądz z Kołomyi, również był aktywnym działaczem społecznym. Swego czasu zorganizował nawet teatr amatorski. W 1848 roku wystawieniem (sztuką I. Kotlarewskiego „Natalka Połtawka”), zaadaptowaną do miejscowych warunków, zapoczątkował w Galicji widowiska teatralne. Do rodzinnej wsi Ozarkewyczów, „Ruskich Aten”, w latach 70.—80. XIX wieku często zaglądali najwybitniejsi ukraińscy działacze kulturalno-społeczni, w szczególności Iwan Franko wraz z kijowianami — poetą Ołeksandrem Konyskim (autorem wiekopomnych słów hymnu „Boże wielki, jedyny”…) oraz cyrylo-metodyjczykiem Dmytrem Pylczykowem… Nic dziwnego, że w tej rodzinie wychowano, oprócz Jewhena, prawdziwych ukraińskich patriotów — jego starszego brata księdza Wołodymyra i sławną siostrę Natalię, po mężu Kobrynską, a także adwokata Lonhyna i pedagoga Jeronimę. Jewhen wraz z Lonhynem studiowali na uniwersytecie w Wiedniu, byli aktywnymi studentami i uczestnikami słynnej wiedeńskiej „Siczy”. Właśnie stamtąd wynieśli wolnościowe europejskie nastroje, pragnienie zrobienia jak najwięcej dla swojego narodu. Osobna karta życia J. Ozarkewycza to szpital „Narodowa Lecznica im. Metropolity A. Szeptyckiego” we Lwowie. Został on założony w 1903 roku w celu udzielania bezpłatnej pomocy lekarskiej ubogim chorym lwowianom oraz mieszkańcom całej Galicji. Wiaczesław BRUCHOWECKI. Kilka tygodni temu, będąc w Połtawie, spotkałem się z Ałłą Ołeksandriwną Rotacz, cudowną kobietą, która większą część swojego życia oddała stworzeniu, rozwojowi i ochronie muzeum Iwana Kotlarewskiego. W długiej rozmowie poruszaliśmy także współczesne problemy przywracania Połtawie ukraińskiego ducha tego sławnego miasta oraz nie tak znowu dawne perypetie, związane z niszczeniem dóbr kultury przez domorosłych i przyjezdnych „Wołodków Łobodów”. Swoją drogą, Ałła Ołeksandriwna wspomniała, jak opowiadała Ołesiowi Honczarowi historię o zniszczeniu tablicy pamiątkowej na terenie posiadłości Kotlarewskiego przez miejscowych twórców homo sovieticus… Tak więc waszczenkowie trudnili się i rozkwitali nie tylko w Dniepropetrowsku… Stopniowo przeszliśmy do rozmowy o twórczym dziedzictwie Petra Petrowycza Rotacza, wybitnego działacza kulturalnego, człowieka o skomplikowanym losie, niestrudzonego pracownika na niwie krajoznawstwa, literaturoznawstwa i sztuki. Wołodymyr KRASOWSKI, Stachanow, obwód ługański. Poważne zagrożenie dla Ukrainy stwarza opracowany przez Kreml i wszelkimi sposobami wspierany przez patriarchę Rosyjskiej Cerkwi Prawosławnej Cyryla tak zwany „ruski mir”. To nieukrywana próba zawrócenia Ukrainy w imperialne łono, a inicjatorzy tego już teraz zacierają ręce, bo są pewni, że wszystko im się uda. Rosyjska Cerkiew Prawosławna idzie w awangardzie tego procesu, a częste wojaże Cyryla na Ukrainę przyspieszają ten proces. Cyryl deklaruje, że jego wizyty są jedynie pasterskie. Jeśli tak jest, to...
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
