Strona · s. 14strona oryginału ↗
MYKOŁA MUDRYJ: „TRAGEDIA LUDZI POLEGA NA TYM, ŻE NIE UCZONO ICH PATRZEĆ”
Слово Просвіти, №27 за 2011 рік
Kiedy poznałam tego człowieka, przypomniały mi się słowa Wasyla Stusa: „Żył, kochał i nie nabrał się brudu”. Żył pełnią życia, kochał, dopóki starczało tchu, wpuszczał do swojego serca tylko to, co jasne i czyste. Właśnie dlatego redakcja „Słowa Proświty” tak się cieszy, gdy z naręczem pozytywnej energii i mądrości przychodzi artysta malarz Mykoła Mykołajowycz Mudryj. Choć ma już 80 lat, w jego oczach widać tak zapalczywy, promienny ogień, którego pozazdroszczą mu młodzi. „Życie tak szybko przebiegło, aż trudno uwierzyć, że się było, żyło i jeszcze coś robiło” — mówi artysta. Mykoła Mudryj był stolarzem meblowym najwyższej klasy, cieślą, projektantem, wynalazcą obrabiarek, a także opanował samochód i samolot. Członek Narodowego Związku Artystów Plastyków Ukrainy oraz autor zbiorów wspomnień i refleksji: „Opowiadaj, dziadku, opowiadaj…”, „Za wieczność piękna na ziemi”, „Tato, idę do ciebie…”, „Tobie, jedynej”. Trzy lata temu Mykoła Mudryj stracił swoją żonę Ludmyłę, z którą byli szczęśliwi przez 53 lata i wychowali trzy córki. Żona zawsze jest jego inspiracją, jego pulsem, jego boginią. Siłę, by przetrwać, dała mu twórczość: Mykoła maluje i na obrazach ożywa jego Ludmyła — piękna, dumna kobieta, która patrzy na nas tak przenikliwie, jakby pytała: „Czy zachowałeś swoją miłość?”. Kochać wzajemnie, wiernie, czysto i namiętnie — to największe szczęście, które nie jest dane każdemu. Dzisiaj, kiedy u Ukraińców dusze są w większości rozchwiane, życiowe doświadczenie Mykoły Mudrego jest bezcenne dla każdego. Natalia ANTONIUK SZTUKA POWINNA POKAZYWAĆ DOBROĆ Mykoła Mudryj lubi obserwować zwiedzających, którzy przychodzą na wystawy jego prac — grafiki i malarstwa. Opowiada, że ludzie chodzą wzdłuż ściany, nie rozumiejąc, że na obrazy dużego formatu trzeba patrzeć z odległości: „Stoi zwiedzający przy pracy, na której przedstawiony jest jakiś bohater: nogi widzi, a głowy — nie. I nie wpadnie na to, żeby trochę odejść, by obejrzeć obraz w całości. Żeby zobaczyć, trzeba dystansu. Tragedia tych ludzi polega na tym, że nie uczono ich patrzeć”. Mudryj mówi, że sztuka ma prawa matematyczne: „Pitagoras jest silny dlatego, że udowodnił: muzyka to matematyka, która ma swoje rytmy. Rytmy płyną z Kosmosu, dzięki tym rytmom mamy myślenie”. Mudryj zauważa, że niezrozumienie sztuki to masowe zjawisko współczesnego społeczeństwa: „Ludzie nie są przygotowani do odbioru malarstwa, nie rozumieją przeznaczenia sztuki, w niej tak samo „pływają”, jak i w poezji”. Artysta czerpie tematy do twórczości nie z książek, nie z cudzych obrazów, a ze swojego życia. Mykoła Mudryj ma duże doświadczenie, dlatego tak wielowymiarowe i ciekawe są jego pejzaże, portrety, malarstwo historyczne. Artystyczne credo twórcy: „Sztuka ma moc pokazywania charakteru i ludzkiej dobroci”. A ponadto zaznacza, że artysta powinien pozostać bezpośredni, w poznawaniu świata powinien być jak dziecko, które zachwyca się drobiazgami, których dorośli w szaleństwie życia nie zauważają. „U dorosłych poczucie beztroski i radości, jak skóra szagrynowa, wysycha” — mówi pan Mykoła. WYTRWAŁA PRACA — ŻYCIOWA DEWIZA ARTYSTY M. Mudryj urodził się 14 stycznia 1931 roku we wsi Maksymiwka w obwodzie połtawskim. Dorastał w wielodzietnej rodzinie, po śmierci ojca na wojnie został jedynym mężczyzną w rodzinie — było bardzo ciężko. Ale chłopakowi wszystko się udawało — szyć, majsterkować, pleść, malować. Od małego cieszył: robił młynki, grabie, klepał kosy i motyki. Budował dom z mamą i babcią. Plótł rękawice, skarpetki, żaki, koszyki, uszczelniał i smołował łodzie. Ukończył siedem klas. W szkole pan Mykoła malował na zamówienie kolegów z klasy: dziewczynom — kwiaty, sąsiadowi z ławki — karabin maszynowy. „Podobałem się dziewczynom, bo na lekcjach, kiedy czegoś nie wiedziałem, zawsze mi podpowiadały. Uczyłem się w szkole trzy lata razem ze starszą siostrą, ale nigdy od niej nie odpisywałem, bo dwójek się nie bałem: kiedy nie wiem, to nie wiem. Dlatego siedziałem w pierwszej ławce” — wspomina pan Mykoła. Oczywiście, interesuje mnie pochodzenie nazwiska Mudryj. „To nie pseudonim. Mój dziadek pochodzi ze wsi Mudriwka w obwodzie czerkaskim, skąd wywodzi się nazwisko” — przekonuje artysta. Wspomina, jak uczył się w szkole plastycznej: „Byłem najmłodszym uczniem, a mistrz dobrze traktował starszych, a mnie nie zauważał. Dlatego obraziłem się i postanowiłem, że swoją wytrwałą pracą udowodnię, że mam zdolności i mogę być najlepszy”. W 1964 roku Mykoła Mudryj ukończył Kijowski Państwowy Instytut Sztuki, a potem życie nabrało tempa… DOKĄD WY, UKRAIŃCY?! Cała twórczość poetycka Mykoły Mudrego to apel do Ukraińców z ostrzeżeniem-prośbą: „Zatrzymajcie się!”. Przestańcie niszczyć świątynie własnych dusz, nie gryźcie się między sobą, chrońcie przyrodę Ojczyzny i nie uciekajcie, jak mankurci, z rodzinnych stron. „Na tysiące lat przed egipskimi piramidami i amerykańskimi wieżowcami na Ukrainie była już bielutka chatka, koło której był wiśniowy sad, gdzie brzęczały chrabąszcze!” — mówi artysta. Oto w wierszu „Dokąd wy, Ukraińcy?”, Mykoła Mudryj pisze: „Rozejrzyjcie się wokoło. // Czy wy już oślepliście?! // Czarnoziemy Bóg wam dał // Można z chlebem jeść. // Ludźmi wy jesteście, czy już nie ludźmi, // Co z wami zrobili? // Wszyscy idziecie na zachód Słońca // Już wam świat niemiły?!”. Autor wzywa Ukraińców do pamiętania o swoim rodowodzie, do pielęgnowania pamięci o swoich dziadach-pradziadach: „Jak wnuki obudzą się ze snu // I wiosenne gromy zagrzmią // Zanim zaczną siew, // Niech o dziadzie swoim przypomną!”. BOGINI NIE POTRZEBUJE ANIOŁÓW Artysta przede wszystkim ceni w kobiecie kobiecość. „Przypominam sobie jeden przypadek z dzieciństwa, który stał się dla mnie znaczący. Kiedyś na wsi koło ogrodu moja babcia zobaczyła, jak jakieś 200-300 metrów dalej biegnie mama z grabiami. Babcia mówi: „Kolu, pobiegnij i powiedz mamie, żeby nie biegła, a szła dostojnie”. Moja babcia nigdy słów na wiatr nie rzucała, nie lubiła plotkować. Wtedy mi, 12-letniemu chłopakowi, zapadły w pamięć słowa babci: „To, że ona biegnie, dla kobiety nie przystoi. Kobieta po ziemi powinna nie biegać, a iść dostojnie. Nie powinna kręcić głową na prawo i lewo, powinna iść jak bogini po ziemi — powoli, z gracją, z wysoko podniesioną głową. Kobieta musi być samowystarczalna, bogini nie potrzebuje aniołów”. A ponadto panu Mykole zapadło w pamięć, jak babcia Marusia prowadziła go do wsi Nedoharky w obwodzie połtawskim do ciotki Ulany: „Do nas wyszła kobieta w białej koszuli i podniosła ręce, a rękawy jak skrzydła łabędzia, ruda spódnica przepasana pasem szerokim z czerwonym i zielonym paskiem. Ona ciągle się uśmiechała, a zęby jak pestki dyni, a policzki płonęły jak dojrzałe jabłka, oczy były błękitne-błękitne. Usiadła przy okienku, moja babcia zaczęła jej czesać włosy. Zwisały aż do samej ziemi! Co to było za piękno!”. Taka właśnie jest ukraińska bogini. NIEZAPOMNIANA ŻONA LUDMYŁA W twórczym arsenale Mykoły Mudrego jest ponad 490 obrazów, a jego bohaterką jest żona. Opowiada o Ludmyle ze słonecznym uśmiechem na twarzy. Mudryj uczył się na drugim roku w Krzemieńczuku i siedział na gan-
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
