Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 4strona oryginału ↗

«UKRAIŃSKA RODZINA» W SURGUCIE

Слово Просвіти, №27 за 2011 рік

Kiedy ogłoszono niepodległość Ukrainy, zagraniczni Ukraińcy poczuli ogromny duchowy wzlot, przynależność do wielkiej rodziny, przebudzili się do życia narodowego. W mieście Surgut w obwodzie tiumeńskim w 1991 roku założono Kulturalno-Oświatowe Towarzystwo „Ukraińska rodzina”, niedawno proświcianie świętowali 20-lecie istnienia. Gość naszej redakcji Wołodymyr CHALIMONCZUK, jeden z założycieli, przewodniczący Towarzystwa, opowiedział o historii jego powstania oraz współczesnym życiu prośwician Surgutu. Nadija KYRIAN. W 1990 roku Wołodymyr Jewhenowycz przywiózł z Ukrainy literaturę kulturalno-oświatową, gazety, czasopisma, rozpowszechniał je wśród rodaków. Wtedy pracował jako kierowca na KamAZ-ie i na samochodzie z przodu namalował niebiesko-żółtą flagę oraz ogromny tryzub. Jeździł z tymi symbolami aż do Kazania. „Chłopcy z Ukrainy, których spotykałem po drodze, ledwo ze swoich aut nie wypadali ze zdziwienia — opowiada Wołodymyr Jewhenowycz. — A inni nijak nie reagowali. Tylko w jednym przedsiębiorstwie kierownik zwrócił uwagę. Wyjaśniłem mu, że tryzub to znak kijowskich książąt, naszych dalekich przodków”. Pawło Kłymenko, którego wybrano na pierwszego przewodniczącego „Ukraińskiej rodziny”, ówczesny deputowany rady miejskiej, wyszedł z niebiesko-żółtą flagą. W tamtym czasie jeszcze istniał Związek Radziecki. Ale ukraińskość się budziła. Bezpośrednim impulsem do stworzenia towarzystwa „Ukraińska rodzina” był przyjazd zespołu wokalno-instrumentalnego ze Lwowa, który wykonywał pieśni Strzelców Siczowych. W. Chalimonczuk wtedy wszedł w skład rady. Głównym kierunkiem działalności towarzystwa jest prowadzenie działań kulturoznawczych. W 1992 roku założyli ukraińską szkołę niedzielną, jedyną w obwodzie tiumeńskim, nawet w Zachodniej Syberii, która działa do dziś. Szkoły, które tworzono w innych miastach, zostały zlikwidowane z powodu braku finansowania. W Surgucie początkowo zdołano porozumieć się z merem miasta w sprawie opłacania nauczycieli z budżetu miejskiego. Dyrektor miejskiej szkoły średniej nr 26 wydzielił pomieszczenie. W niedzielę dzieci uczyły się i uczą języka ukraińskiego, literatury, geografii, historii, wiedzy o narodzie, a także muzyki i śpiewu. Nauczyciele są wysokiej klasy profesjonalistami, dyplomowanymi, z Ukrainy. Przez 12 lat ukraińską szkołą niedzielną kierowała Dora Mykołajiwna Sołomoszczuk, obecnie wróciła na Ukrainę, do Kamieńca Podolskiego. „I choć finansowania już 4 lata nie ma, szkoła trzyma się na entuzjazmie nauczycieli i rodziców — opowiada Wołodymyr Jewhenowycz. — W Rosji wyszła ustawa, żeby finansowanie podobnych szkół z budżetów miast przekazać do obwodów, a tam wymagają wyrabiania licencji, co jest bardzo trudne. Na Ukrainie państwo troszczy się o szkoły z rosyjskim językiem nauczania, wydziela ponad trzy miliardy hrywien, a my nie mamy ani kopiejki. Wcześniej dla uczniów, którzy chodzili do ukraińskiej szkoły, był przynajmniej bodziec — Ukraina zapewniała gwarantowane miejsca na uczelniach wyższych pod warunkiem, że w świadectwie absolwenta nie ma trójek. Na Rosję wydzielano limit — 50 miejsc. Dziesiątki abiturientów z rekomendacji organizacji społecznych wstępowały na uczelnie Ukrainy. Potem większość z nich na Ukrainie zostawała, a do nich przeprowadzali się rodzice. W tym roku takie postanowienie anulowano, więc takiego bodźca dla dzieci, niestety, nie będzie. Sześć lat temu zapoczątkowaliśmy stworzenie ukraińskiego archiwum narodowego obwodu tiumeńskiego — kontynuuje opowieść W. Chalimonczuk, — przecież tutaj było bardzo wielu represjonowanych Ukraińców. Jeszcze za czasów Mazepy, Chmielnickiego tutaj wywieziono wielu kozaków. Kiedy Katarzyna II zniszczyła Sicz Zaporoską, tutaj zostali wysłani generalny pisarz wojska zaporoskiego Iwan Hłoba, gdzie zmarł, pułkownik z czasów hetmana Mazepy Hryhorij Nowycki, który jako pierwszy z Europejczyków opisał życie tutejszych rdzennych ludów jeszcze w 1715 roku. Odnalazłem już ponad 300 różnych dokumentów: zaświadczenia, rękopisy, zdjęcia z archiwum tobolskiego, wycinki z gazet o życiu i działalności Ukraińców, o przyjeździe oficjalnych delegacji itp. Planujemy stworzyć encyklopedię Ukraińców obwodu tiumeńskiego. Zebraliśmy wiele materiałów”. Z organizacji „Zjednoczenie Ukraińców Rosji” W. Chalimonczuka mianowano koordynatorem na obwód tiumeński. W skład obwodu tiumeńskiego wchodzą dwa okręgi autonomiczne: Chanty-Mansyjski i Jamalsko-Nieniecki. W każdym z okręgów mieszka 13—15% Ukraińców, 60—70% Rosjan. Rdzenna ludność to Chantowie i Mansowie. Tam istnieje państwowy program zachowania zwyczajów narodowych. Ludność, która mieszka w tajdze, zajmuje się tradycyjnymi rzemiosłami (rybołówstwem, myślistwem, hodowlą reniferów itp.), jeszcze się nie zrusyfikowała. A miasta są wielonarodowe. Wielu ludzi przyjechało na rozwój kompleksu naftowo-gazowego z Ukrainy, Białorusi, Azerbejdżanu, Armenii, Dagestanu itp. W Surgucie mieszka ponad sto narodowości. Jest 27 stowarzyszeń narodowo-kulturalnych. Co roku w Dzień Słowiańskiego Piśmiennictwa przeprowadzane są konferencje, jest tradycyjne ogólnomiejskie święto kultur narodowych „Kwiatostan”. Ukraińcy biorą aktywny udział w tych wydarzeniach. Rok temu proświcianie stworzyli klub kobiecy „Berehynia”, zespół o tej samej nazwie. Członkinie klubu wyszywają, robią wystawy, występują z koncertami. Przy KOT „Ukraińska rodzina” stworzono muzeum „Ukraiński ręcznik”. Wołodymyr Chalimonczuk posiada kozacki stopień pułkownika, jest kierownikiem kozackiej komórki w Surgucie. „Ukraińska rodzina” owocnie współpracuje z Konsulatem Generalnym Ukrainy w Tiumeni od pierwszych dni jego otwarcia w 1995 r. Na prośbę Konsulatu Generalnego W. Chalimonczuk

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn