Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 6strona oryginału ↗

Fenomenalna postać na tle epoki

Слово Просвіти, №27 за 2017 рік

W Kijowskim Narodowym Muzeum Literatury Ukrainy odbyła się prezentacja powieści dokumentalnej Bohdana Horynia „Swiatosław Hordynśkyj na tle epoki. Księga I”. Spotkanie prowadził Mychajło Słaboszpyćkyj, dyrektor wydawnictwa „Jarosławiw Wał”, w którym ukazała się książka. Nadija KYRIAN Zdjęcia Heorhija LUKIANCZUKA Bohdan Horyń opowiedział o pracy nad powieścią, o tym, że zaczął pracować nad tym tematem bardzo dawno, jeszcze od 1962 roku, kiedy pracował w Narodowym Muzeum Sztuki Ukraińskiej. Spośród wszystkich nazwisk, z którymi się zapoznawał, najbardziej przyciągał go Swiatosław Hordynśkyj. „W mojej książce są dwa składniki: epoka i Hordynśkyj. Epoka skomplikowana, sprzeczna, a nawet krwawa. Na tle epoki Hordynśkyj to postać wielka. Na tle epoki wyrysowało się kilka wyrazistych nazwisk poetów, artystów, literaturoznawców. Swiatosław Hordynśkyj nie był podobny do innych. Bo nie był tylko malarzem, jak jego przyjaciele Hryhorij Smolśkyj, Mychajło Moroz, Roman Czornij; nie tylko poetą, literaturoznawcą, jak jego przyjaciele Bohdan-Ihor Antonycz, Bohdan Krawciw, Jewhen Małaniuk; nie tylko tłumaczem i literaturoznawcą, jak Ihor Kaczurowśkyj; nie tylko sumiennym uczonym, jak Jurij Szerech (Szewelow). On wchłonął w siebie wszystkie te oblicza. To fenomenalna postać na tle epoki, dlatego właśnie do niej się zwróciłem. Lekcje życia i twórczości Hordynśkiego są bardzo proste. Uważał, że od młodości aż do późnej starości trzeba być maksymalistą, stale doskonalić siebie. Duchową poprzeczkę mistrzostwa, poprzeczkę doskonalenia we wszystkich dziedzinach, których dotykał, podnosił stale. Ojciec opowiadał mu, jak pracował Iwan Franko, który zostawił nam 100 tomów prac, z których wydano 50 (jego ojciec pracował z I. Franką), miał na kim się wzorować. Orientował się także na Hruszewśkiego. Jeśli wziąć całą jego spuściznę, będzie również 100 tomów. Hordynśkyj wyszedł na horyzonty światowej kultury. Możemy być dumni, że wśród Ukraińców są tacy giganci. Chcę podkreślić jeszcze jeden aspekt. Hordynśkyj żył podczas polskiej okupacji. Nie znajdziecie u niego ani jednego utworu poświęconego wychwalaniu polskiej okupacji i jej władców. Żył podczas brutalnej niemieckiej okupacji, gdzie każdy krok mógł kosztować życie. U niego nie znajdziecie ani jednego utworu, w którym wychwalałby führera i jego otoczenie. Rozumiał, że trzeba wysoko trzymać poprzeczkę moralną. Musimy brać z niego przykład. Jeśli chodzi o samo podejście do tworzenia książki. Zrozumiałem, że to, o czym opowiadam, muszę najpierw zobaczyć, dlatego zbieram duży materiał ilustracyjny. Tak wychodzi książka-kolaż. Bardzo pomógł mi w pracy nad książkami Myrosław Łewyćkyj, dziennikarz, informatyk: fachowo rozmieścił materiał ilustracyjny, sporządził do książki o Hordynśkim indeks alfabetyczny na 20 stron — nazwiska tych ludzi, o których jest tu mowa. Pierwszym czytelnikiem, krytykiem i doradcą była moja żona Oksana”. Wołodymyr Panczenko, literaturoznawca, pisarz, profesor Akademii Kijowsko-Mohylańskiej, jeden z autorów komentarza do książki Bohdana Horynia powiedział, że doliczył się u Hordynśkiego 5 głównych talentów (artysty, historyka sztuki, poety, tłumacza i literaturoznawcy). Takich osobistości mamy niewielu. Aby napisać o takiej osobistości renesansowego formatu, autor również musi mieć nie mniej talentów. Książka wyszła niezwykle ciekawa. Zarówno w tej części, która dotyczy biografii, prywatnej historii, jak i w tej części, która dotyczy tła epoki. Błyskotliwie opisano tam historię miasta Lwowa. Jest tam i Kraków, i Paryż. Bohdanowi Horyniowi przyszło być także zawodowym historykiem, aby wyjaśnić bardzo skomplikowane rzeczy, sytuację we Lwowie lat 20. i 30. XX wieku, wyjaśnić na przykład działalność Wołodymyra Kubijowycza. Trzeba było wyjaśnić fenomen galicyjskiej lewicowości, ogólnoeuropejski kontekst tego zjawiska. Lata 30. w Europie były „czerwone”. Wszyscy znają historię z iluzjami Feuchtwangera, Bernarda Shaw, Romaina Rollanda i innych. Przez iluzje socjalizmu przeszło bardzo wielu europejskich intelektualistów i część Galicjan nie była wyjątkiem. Ta historia jest opisana bardzo ciekawie, etycznie bardzo dokładnie, poprawnie. To bardzo interesująca książka pod względem treści i bardzo ładnie wydana poligraficznie. Można ją czytać, przeglądać jak album, posiada bardzo ciekawą informację wizualną. Bohdan Mykołajowycz opracował niemało materiałów archiwalnych, artykułów z tamtego okresu w prasie itp. Mykoła Żułynśkyj, dyrektor Instytutu Literatury im. Tarasa Szewczenki NAN Ukrainy opowiedział, że odwiedził Swiatosława Hordynśkiego w jego domu w 1979 roku. Kiedy zobaczył jego kolekcję obrazów, pomyślał: „Gdyby istniała kosmiczna siła, która mogłaby przenieść dom Hordynśkiego na Ukrainę, byłoby to gotowe muzeum”. Hordynśkyj mówił wtedy, że chce, aby jego spuścizna była na Ukrainie. Tak też się stało — to archiwum znajduje się obecnie we Lwowie. Swiatosław Hordynśkyj to nieogarniona indywidualność artystyczna. Miał wspaniałą pamięć, zdumiewającą energię. Udekorował 50 świątyń w 16 krajach świata, należy do niego 600 metrów kwadratowych mozaiki w Soborze Świętej Zofii w Rzymie... A ile napisał, ile przetłumaczył... „Jestem zachwycony poprzednimi książkami Bohdana Horynia, ukazało się już 7 doku-

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn