Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 8strona oryginału ↗

A-muralna myśl: czy warto się przejmować

Слово Просвіти, №27 за 2017 рік

O sytuacji wokół murali w Kijowie rozmyśla Tetiana Turmkian, zastępca kierownika projektu, jedna z autorek Styler. Minął czas. Liczba murali w „ulicznej skarbonce sztuki” Kijowa dawno przekroczyła setkę i nie zauważać tego zjawiska kulturowego już w żaden sposób nie można. A to oznacza, że i aktywnej dyskusji społecznej nie da się uniknąć. Tylko wraz z zachwytem i pełnymi czci przeglądami organizatorzy „projektów muralowych” kontynuują pełnymi łyżkami połykać ostrą krytykę nie tylko od oburzonych artystów i architektów-urbanistów, ale i zwykłych mieszkańców miasta. Jednoznacznie, w ciągu ostatnich 5-6 lat Kijów zauważalnie się zmienił, zajmując należne miejsce na mapie światowego street-artu. Artyści z Brazylii, Hiszpanii, USA, Australii i wielu innych krajów zostawili swój twórczy ślad na ścianach Kijowa. Miasto stało się jaśniejsze, bardziej „zaawansowane”, przynajmniej w oczach twórców, którzy je odwiedzają. Więc w czym tkwi problem? Dlaczego to tu, to tam pojawiają się gniewne wypowiedzi, artykuły, a nawet prowadzone są wykłady-dyskusje, wzywające do zatrzymania zalewu murali w Kijowie? Nawet powierzchowne zbadanie sytuacji będzie wystarczające, żeby zrozumieć: kością niezgody stała się przede wszystkim kwestia niskiej jakości i estetyki większości zrealizowanych projektów, szczególnie w ciągu ostatnich dwóch lat, kiedy hiperaktywne pojawianie się nowych murali przypomina „wyścig zbrojeń”. Dużo – nie znaczy dobrze. I ta zasada dobrze opisuje problem wokół „muralizacji” Kijowa. Tak, murali przybywa. Dosłownie co miesiąc w mieście zamalowują kolejny szczyt budynku. Ale jakość nowych tworów zauważalnie spada. Jakby kuratorzy tych projektów postawili przed sobą pewien plan na rok, którego niewykonanie oznacza naganę od wyższego kierownictwa. No i niech tam, że od strony estetycznej nowego muralu inaczej niż „depresyjną mazańcową” nie nazwiesz. Za to wszystko idzie zgodnie z zatwierdzoną listą. Jeszcze na początku tego roku miałam jednoznacznie lojalne stanowisko wobec „muralowych trendów”. Nawet więcej — oburzały mnie żądania obrońców historycznego wyglądu miasta (choćby to miało cokolwiek znaczyć), by zrezygnować z „negatywnych zachodnich trendów”. Wnioski według logiki „murale są nam obce i niszczą ducha Kijowa” brzmią nieprzekonująco. Jak cudownie wpisał się w historyczne płótno centralnej części Kijowa mural poświęcony Łesi Ukraińce (przy ulicy Striłeckiej)! Swoją drogą, właśnie na sąsiedniej ulicy, pod adresem Jarosławiw Wał 32, słynna poetka spędziła swój miesiąc miodowy z Kłymentem Kwitką. Albo portret poległego Serhija Nihojana na ścianie budynku przy ulicy Mychajliwskiej, który wychodzi na skwer Niebiańskiej Sotni. Nie drażni podwójny mural z parą, która tańczy na ulicy Herojiw Stalingrada 60. Do udanych projektów można również zaliczyć wizerunek dziewczyny z kwiatami na ścianie 17-piętrowego budynku na prospekcie Wołodymyra Majakowskiego 2/1. „Bajkowy ptak” na prospekcie Bażana 5 to kolejny przyjemny mural. Te projekty są pozbawione głębokich sensów i ukrytych podtekstów. I nie warto każdej pracy obciążać konceptualnością. Za to nie wpadają nachalnymi plamami w oczy. Są pozytywne i zrozumiałe. Niestety, nie wszystkie projekty są tak ładne i radosne. Nieprzyjemnym odkryciem osobiście dla mnie stał się mural na prospekcie Bażana 7. Na ogromnym szczycie budynku w czarno-białych barwach przedstawiona jest noga baletnicy, która zastygła nad bombą. Wokół jakieś ciemne plamy. Ciało dziewczyny jest podzielone na pół białą linią, górna część tułowia owinięta w jakieś czarne prześcieradło. Odniesienie do wojennych realiów? W porządku. Ale na tle ogólnej nędzy i szarości budynków mural zmusza do opuszczenia głowy, zwłaszcza nie przyglądając mu się szczególnie. Bardzo często przejeżdżam obok niego na rowerze. Jednak za każdym razem łapię się na myśli, że staram się patrzeć w inną stronę, kiedy przejeżdżam „czarną depresję z nogą”. Jeszcze jedno „cudowne rozwiązanie” na tym samym prospekcie Bażana: mural-dyptyk „Matka i córka”. Ciekawy i niezapomniany styl — wszystko w porządku. Ale — czynnik otoczenia nie został uwzględniony. Ten przypadek, kiedy lepiej byłoby na tych budynkach odnowić niebieską okładzinę. Tak, tak, czasami „szara ściana” jest lepsza! Należy zaznaczyć, że w tym roku na prospekcie Bażana „nie zostawili żywego miejsca”. Dosłownie wszystkie szczyty budynków, które wychodzą na główną drogę, są ozdobione muralami. Szkoda tylko, że wszystkie one pod względem tematyki i sensów są od siebie dalekie jak Ziemia od Słońca. A gdyby nie „wyścig zbrojeń”, to właśnie na tym odcinku Kijowa, który wita kijowian i gości stolicy z lotniska „Boryspol”, można by zrealizować naprawdę udany art-projekt. W rezultacie otrzymaliśmy kolekcję obrazków, które krzyczą „no, spójrzcie na nas”, ale przy tym są jakieś bezosobowe. Autor: zespół Kailas-V. Ul. Siczowych Strilciw 75. Również odnotuję mural-fresk „Ziemia i niebo”, który znajduje się przy ulicy Achmatowej. Pracę nazwano największym bizantyjskim freskiem na świecie. To oczywiście wspaniale. Ale czy ktoś oglądał to arcydzieło z bliska? Dystroficzna noga anioła na pięć pięter nieprzyjemnie odpycha. Oglądając pracę, przez długi czas starasz się abstrahować od nogi. Estetyka została naruszona. Na jednym z wykładów kierownik Centrum Studiów Urbanistycznych przy Akademii Kijowsko-Mohylańskiej Władysława Osmak słusznie zauważyła, że organizatorzy „projektów muralowych” Kijowa często w ogóle nie biorą pod uwagę kontekstu tej miejscowości (przestrzeni publicznej), gdzie pojawi się kolejny mural. Kuratorzy zapominają pomyśleć o estetyce i przyszłym odbiorze tej czy innej pracy. W czym więc wtedy różnica kontrastowego muralu od banerów reklamowych, małej architektury czy strasznych kiosków? Jeszcze parę lat temu pojawienie się każdego nowego muralu w Kijowie uważano za świetny temat do sympatycznej wiadomości z jasnym obrazkiem, który zbierze setki lajków i dziesiątki pochlebnych komentarzy. Na fali ogólnego uniesienia i otwartości na przyjęcie pięknej zachodniej kultury street-artu w stolicy jeden po drugim pojawiały się projekty, powołane do tego, by jak najlepiej i najbogaciej ozdobić miasto monumentalnymi obrazami... Autor: Guido van Helton (Australia). Ul. Striłecka 28. Autor: zespół UpTown (Ukraina). Prosp. Peremohy 73/1.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn