Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 15strona oryginału ↗

Językiem kultury można opanować cały świat

Слово Просвіти, №27 за 2017 рік

NSPU przeprowadza spotkania z literatami i artystami z różnych obwodów naszego państwa. Obecnie w gości na wieczór literacko-artystyczny „Od Dniestru do Karpat” przybyli pisarze, członkowie studiów literackich oraz artyści z Czerniowiec. Nadija KYRIAN Wieczór prowadził poeta, prozaik, dramaturg, doradca przewodniczącego NSPU Wasyl Folwaroczny, w przeszłości sekretarz odpowiedzialny Czerniowieckiego oddziału NSPU. Opowiedział on o historii Czerniowieckiego oddziału, przedstawił współczesnych pisarzy i członków studiów literackich. Kierownikiem delegacji był ukraiński pisarz, dramaturg, zasłużony dziennikarz Ukrainy Wasyl Dowhyj. Swoje wiersze i fragmenty prozy czytali członkowie studiów literackich Witalij Pocilujko, Jarosława Kybycz, Wasyl Kukulniak, Mychajło Brozynski, Hałyna Melnyk, Wołodymyr Melnykow, Łesia Lubarska, Wiktor Maksymczuk, Juchym Husar. Słowo o twórczości czerniowieckich literatów wygłosili przewodniczący NSPU Mychajło Sydorżewski, laureat Nagrody Szewczenkowskiej Dmytro Pawłyczko, znana poetka, prozaiczka, muzyczka Sofija Majdanska, akademik APNU Heorhij Filipczuk. Kompozytorzy i śpiewacy wykonali pieśni do słów bukowińczyków. Perłą wieczoru stał się występ zasłużonego artysty Ukrainy, zastępcy przewodniczącego Czerniowieckiego oddziału obwodowego WUT „Proświta” im. T. Szewczenki, docenta katedry muzyki Uniwersytetu Czerniowieckiego im. Jurija Fedkowycza Iwana Derdy, który opowiedział czytelnikom „SP” o swojej misji proświatowej. „Proświta” to stan mojej duszy — wyznał Iwan Mychajłowycz. — Proświtą zajmowałem się od dzieciństwa. Tak nauczyła mnie moja babcia: pracować, modlić się, kochać. To podstawowe środki wychowawcze, którymi można uporządkować człowieka. Babcia w duszy również była proświtanką. Nauczyła mnie modlić się w ojczystym języku. Kiedy u nas w latach 1970—1980 zamykano cerkwie, to cerkiew weszła do każdego domu. Eduard OWCHARENKO Zdjęcie autora Szczytem twórczości Mychajła Petrenki uważa się cykl wierszy „Niebo”, a pierwszy wiersz z niego stał się słynną pieśnią ludową. Badacze twórczości M. Petrenki, w szczególności znany krajoznawca I. Owcharenko, twierdzą, że tę poezję autor napisał pod wpływem czarującej przyrody i dawnej ukraińskiej architektury Monasteru Świętogórskiego. Te wiersze to typowy przykład poezji romantycznej. Niezapomniane wydarzenie w życiu Mychajła Petrenki to spotkanie w Łebedynie z Tarasem Szewczenką podczas ostatniego przyjazdu Kobziarza na Ukrainę w czerwcu 1859 roku. Poezję „Patrzę ja na niebo” ułożyła do muzyki córka ukraińskiego poety W. Ołeksandrowa Ludmyła i stała się ona popularna na całej Ukrainie. Później jej aranżację wykonał kompozytor W. Zaremba, a T. Szewczenko własnoręcznie zapisał ten wiersz sobie do albumu. Koncert rozpoczął się od słynnej pieśni M. Petrenki „Patrzę ja na niebo”. Prawdziwe święto ukraińskiej pieśni tamtego wieczoru stworzyli zasłużeni artyści Ukrainy Iryna Bespałowa-Prymak, Olha Zasadna, Tetiana Hawryłenko, a także Ołeksij Dejew, Wiktorija Dżohan, Ołena Zachożna, Ołena Dobrowolska, Julija Ryssak-Tkaczenko. Babcia zrobiła w domu ołtarz z obrazów. Cerkiew powstała w duszach każdego z nas. Babcia nauczała: wymadlajcie, dzieci, dusze swoje, i wam każdemu będzie dobrze. Objechałem wszystkie kontynenty: śpiewałem w Kanadzie, w Europie (Francja, Hiszpania i in.), śpiewam na Ukrainie. Zawsze mam Boga w sercu. To mi pomaga wszędzie działać jako proświtanin. „Proświta” na Bukowinie to główny kręgosłup ukraińskości. Bukowina to wielonarodowy kraj, pewien czas przebywała pod obcym panowaniem i potrzebuje ochrony ukraińskiego języka, kultury, literatury. Przedteczą „Proświty” na Bukowinie był Jurij Fedkowycz, on pierwszy zaczął pisać swoje utwory w ukraińskim języku literackim. Swego czasu nasi księża stworzyli organizację „Ruska besida”, która z czasem przerodziła się w „Proświtę”. W naszym kraju szanuje się rodziców, do taty i mamy zwracają się per „Wy”, szanuje się innych ludzi. W tym roku minie 400 lat od pierwszej wzmianki o naszej wsi Horosziwci w rejonie zastawniwskim. Jest ona ciekawa tym, że tutaj po raz pierwszy po zakończeniu nauki zaczął odprawiać Hryhorij Worobkewycz (rodzony brat Sydora Worobkewycza, bukowińskiego pisarza, księdza, pedagoga), który w naszej wsi pisał swoje utwory poetyckie w języku ukraińskim. O tym powiedział Osyp Makowej w przedmowie do utworów Hryhorija Worobkewycza. W naszej wsi urodził się znany folklorysta, etnograf, pisarz, tłumacz Kornyło Łastiwka. Stworzyłem w Horosziwciach grupę inicjatywną, chcemy u nas ustawić popiersie młodego Szewczenki. Wykonał je już rzeźbiarz z obwodu iwanofrankiwskiego Wołodymyr Rymar, obecnie przygotowujemy postument. 29 sierpnia, na święto parafialne wsi, planujemy go odsłonić. Chcemy ustawić postument na terenie miejscowej szkoły, aby uczniowie mieli wzorzec godnego proświciela, który z chłopa pańszczyźnianego wzniósł się do królestwa ducha, wzór do naśladowania. Iść drogą dobra, nieść światło prawdy XXI wiek potrzebuje właśnie takich godnych, czystych, wysokoduchowych osobowości, które mogłyby „stać się Prometeuszami”. W czasie komputeryzacji otrzymaliśmy wiele informacji, ale zadaniem „Proświty” jest dotarcie do ludzi z humanistycznymi celami, wyjaśnienie, że człowiek ma tylko dwie drogi: dobra i zła. Cała reszta to manipulacje i iluzje. Iść drogą dobra to podstawowe prawo „Proświty”, na którym staliśmy i będziemy stać w rozwoju wiodącej warstwy narodu ukraińskiego, elity, która musi być wychowywana już od szkolnej ławy. Musimy wychować patriotyzm, który zawsze jest na czasie: pracować, żyć dla swojego narodu, nieść w każde serce, w każdą duszę światło prawdy. Na tym stoi nasze czerniowieckie zjednoczenie „Proświty”. Prowadzimy liczne działania, w szczególności upamiętnianie dat, które są w kalendarzu — oddawanie czci. Podstawą zarządu „Proświty” jest faktycznie nasz Uniwersytet Czerniowiecki. Mamy doktorów nauk, nauczycieli, ludzi sztuki, wszystkie osoby, którym nie jest wszystko jedno, które stoją po stronie oświaty jako drogi do światła. Bo kultura właśnie jest drogą do światła. Pracę oświatową ogółem prowadzimy zgodnie z planem, który jest przedkładany przez zarząd centralny. Bardzo dobrze pracuje Zastawińska „Proświta” (przewodnicząca Switłana Masłowska). Wielokrotnie brałem udział w ich wydarzeniach, w szczególności w zbiórkach pieniędzy dla żołnierzy ATO. Woziliśmy pomoc na linię frontu. Śpiewałem zarówno w Stanicy Ługańskiej, jak i w Siewierodoniecku. Występowałem w Domu Kultury, gdzie jeszcze nawet nie zdążyli naprawić wyrwy po pocisku. Ludzie przyjmowali wspaniale; kiedy śpiewałem „Rodzona matko moja”, „Noc jaka księżycowa”, słuchacze płakali, nie wypuszczali ze sceny. Wyszli ługańscy proświcianie w wyszywanych koszulach, my z nimi byliśmy jednością. Potrzeba jak najwięcej takich wyjazdów. A kiedyś śpiewałem za granicą w czasie, gdy trwała Pomarańczowa Rewolucja. Wtedy mer miasta Oriana wyszedł z nami na scenę i krzyczał „Razem nas wielu, nas nie pokonać”. Tamtejsi mieszkańcy dziwili się, że nasz naród zdołał dokonać rewolucji bez ani jednego strzału, zmienić władzę. Prawda, nie zdołaliśmy utrzymać tych zdobyczy. Trzeba pracować dalej, bo naród, który ma takich artystów, taką kulturę, jest niezniszczalny. Cieszy, że obecnie w naszym kraju język ukraiński zapanował w duszach i sercach ludzi. Kiedy przyjeżdżają do nas przesiedleńcy z Ługańska czy Doniecka, dziwią się: „Jakiej wam jeszcze Europy potrzeba? Wy i tak tutaj żyjecie jak w Europie”. Oni zmieniają się w oczach, próbują mówić w języku ukraińskim, niechby i nie doskonałym. Szanują naszą kulturę. Tworzą miejsca pracy, stają się członkami naszej wspólnoty, przyjmują nasz tryb życia, podoba im się to. W Karpatach jest zdumiewająca energetyka, ona nastraja na pozytywne czyny, jasne marzenia, niszczy zło w ludzkim sercu. Biorę udział we wszystkich wydarzeniach proświciańskich, wspieram prośwician pieśnią. Jako kompozytor współpracuję z bukowińskimi poetami: Wasylem Waskanem, Tamarą Sewerniuk, Bohdanem Bojczukiem, Wołodymyrem Mychajłowskim, Wasylem Dżuranem i wieloma innymi. W moim dorobku jest ponad 200 romansów. Napisałem 20 utworów do słów Dmytra Pawłyczki, które weszły do cyklu wokalnego „Przez wieki”. Przygotowuję cykl wokalny do słów Jurija Fedkowycza. Chcę wydać cykl wokalny z utworów naszego niezapomnianego Witalija Kołodija. Pracy mamy niemało. XXI wiek powinien podnieść człowieka na wyższy szczebel etyczny, musimy poczuć, że jesteśmy nosicielami wielkiej kultury, a językiem kultury można opanować cały świat.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn