Strona · s. 15strona oryginału ↗
Historia i muzyka
Слово Просвіти, №27 за 2017 рік
Iwan Mazepa to postać, o której napisano więcej utworów literackich niż historycznych, poświęcono mu 186 rycin, 42 obrazy, 22 utwory muzyczne, a także dramaty, tragedie, pantomimy, hipodramy, a nawet sześć rzeźb i filmy fabularne. Jeszcze na początku XVIII wieku prasa europejska i amerykańska często pisała o hetmanie. W szczególności angielska gazeta tygodniowa „The Daily Courant” w numerze z 29 grudnia 1708 roku niemal całą pierwszą stronę poświęciła ujawnieniu treści podpisanej umowy między szwedzkim królem Karolem XII Gustawem a hetmanem Iwanem Mazepą. A już 16 sierpnia następnego roku korespondenci tygodnika donoszą o tym, że Mazepie udało się uniknąć moskiewskiej niewoli. Rządowa gazeta „The London Gazette” 3 stycznia 1709 roku zamieszcza taką informację: „...Mazepa, generał kozaków, przeszedł na stronę Szwedów”. W sierpniowym numerze opisano fragmenty bitwy pod Połtawą i mowa jest o zwycięstwie cara Piotra I oraz ucieczce kozaków na czele z hetmanem Mazepą. A w jednej z niemieckich gazet, która wychodziła w miasteczku Halle i nosiła nazwę „Wochentliche Relation”, w numerze z 14 września 1709 roku czytamy takie wersy: „Mazepa – wódz kozaków, planował uwolnić Ukrainę spod moskiewskiego jarzma, aby władać jako suwerenny władca pod szwedzką koroną”. W 1818 roku słynny angielski poeta George Byron napisał jeden ze swoich najsłynniejszych poematów „Mazepa”. Poemat ten wielokrotnie wznawiano w różnych językach europejskich, stał się on impulsem do napisania utworów poetyckich przez innych autorów XIX wieku. Wśród nich jest poemat „Mazepa” Victora Hugo. Poemat o takim samym tytule napisał także znany rosyjski poeta Kondratij Rylejew. Zachowały się fragmenty tego poematu, które przesiąknięte są patosem walki przeciwko rosyjskiemu zniewoleniu Ukrainy. Poglądy Rylejewa szanował Taras Szewczenko. W 1923 roku „Balladę o Mazepie” napisał Bertolt Brecht. Od 1929 do 1960 roku nad poematem „Mazepa” pracował Wołodymyr Sosiura. Iwan Mazepa dbał o rozwój edukacji i kultury na Ukrainie. To właśnie za jego rządów Kolegium Kijowskie otrzymało wysoki status akademii (1701), wielu młodych ludzi wyjeżdżało za granicę, by zdobywać wiedzę na zachodnioeuropejskich uniwersytetach. Na potrzeby cerkwi przekazywał darowizny. Kosztem I. Mazepy zbudowano, odrestaurowano i ozdobiono wiele budowli sakralnych. Oprócz budowy nowych lub przebudowy starych świątyń z epoki książęcej, hetman czynił cerkwiom kosztowne podarunki. Ogółem, według obliczeń starszyzny kozackiej, dokonanych zaraz po śmierci I. Mazepy, przez 20 lat swojego hetmanowania na cele mecenatu wydał co najmniej 1 110 900 dukatów, 9 243 000 złotych oraz 186 000 imperiali. Opowieść uzupełniły utwory muzyczne poświęcone wielkiemu hetmanowi oraz pieśni ukraińskie. Współbrzmiącymi z tematyką wieczoru stały się występy zasłużonego artysty Ukrainy Serhija Awdiejewa, laureatki międzynarodowych konkursów Hanny Kowal, a także Darii Nowyckiej, Kateryny Połowej, Julii Zujewej i Wołodymyra Zbaraskiego. Centrum Artystyczno-Koncertowe im. Iwana Kozłowskiego niedawno zaprezentowało dwa programy literacko-artystyczne – „Czemu ja nie sokół…” z okazji 200-lecia urodzin Mychajła Petrenki oraz „Legendy o Mazepie”, poświęcony 330-leciu wyboru Iwana Mazepy na hetmana Ukrainy.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
