Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 5strona oryginału ↗

Czy trudno zdefiniować, czym jest ukrainofobia? Jeszcze raz o naszym niemrawym pożegnaniu z totalitarną przeszłością

Слово Просвіти, №27 за 2018 рік

Proces dekomunizacji w Ukrainie, zgodnie z niezrozumiałą i czasem dziwną logiką, ma swoje paradoksy i luki. Jednym z takich paradoksów, który przy bliższym przyjrzeniu się można nazwać także antyukraińskim ekscesem, uważamy zachowanie tablicy pamiątkowej z płaskorzeźbą znanego komunistycznego działacza Wołodymyra Zatonskiego (1888—1938) na głównej ścianie Kijowskiego Narodowego Uniwersytetu im. T. Szewczenki (pod adresem: bulwar T. Szewczenki 14). Czy to tylko niedopatrzenie Instytutu Pamięci Narodowej, czy pozostałość wewnętrznej „polityki pamięci” administracji głównego ukraińskiego uniwersytetu? Oleh BAHAN, kierownik Naukowo-Ideologicznego Centrum im. D. Doncowa; Iryna FARION, doktor nauk filologicznych, profesor NU „Politechnika Lwowska”; Ihor HYRYCZ, doktor nauk historycznych, kierownik działu Instytutu Archeografii Ukraińskiej i Źródłoznawstwa im. M. Hruszewskiego NAN Ukrainy. Przedstawimy krótką notkę o W. Zatonskim. Urodził się we wsi Łyseć w rejonie dunajowieckim obwodu chmielnickiego. Od 1905 r. brał udział w rewolucyjnym rosyjskim ruchu socjalistycznym (należał do partii mienszewików). W 1917 roku przeszedł do bolszewików i od razu wszedł do Kijowskiego Komitetu RSDRP(b) (maj), a już pod koniec tego samego roku stanął na czele partyjnego komitetu rewolucyjnego miasta, czyli w decydującym okresie kształtowania się młodego państwa ukraińskiego stał się jego głównym i otwartym wrogiem. Kierował zbrojnym powstaniem w Kijowie przeciwko Ukraińskiej Republice Ludowej (URL), był jednym z organizatorów „Wszechukraińskiego zjazdu rad delegatów chłopskich, robotniczych i żołnierskich” 17—19 grudnia 1917 r., tej fałszywej instytucjonalnej kreatury, która zalegalizowała probolszewicką fikcyjną „URL”. Z osobistych wspomnień W. Zatonskiego wiadomo, że zaciekle walczył przeciwko polityce Centralnej Rady, przygotowywał bolszewicki przewrót w Kijowie, wchodził w skład kierownictwa KP(b)U jako otwarcie antyukraińskiej organizacji politycznej. W styczniu 1918 r. W. Zatonski odwiedził Piotrogród i osobiście poznał W. Lenina, zdobył jego zaufanie, przez około miesiąc pełnił obowiązki sekretarza „wodza światowego proletariatu”. W lutym 1918 r. stanął na czele sformowanej w Piotrogrodzie delegacji fikcyjnej bolszewickiej „URL” do rozmów pokojowych w Brześciu Litewskim, obok delegacji prawdziwej URL. W kwietniu 1918 r. kierował centralnym komitetem wykonawczym komunistycznej „URL”, zarządzał bolszewickim podziemiem Ukrainy. Tak W. Zatonski znalazł się w samym epicentrum krwawej walki z państwem ukraińskim. W latach 1919—1920 przeważnie przebywał na froncie, pełnił obowiązki członka Rewolucyjnej Rady Wojskowej 12. Armii Frontu Zachodniego RKKA, a to oznacza, że na jego rozkazy bez sądu i śledztwa dokonano setek i tysięcy morderstw ukraińskich mieszkańców różnych warstw, ponieważ właśnie w tych strasznych latach w Ukrainie płonął „czerwony terror”. W 1920 roku, podczas ofensywy bolszewików na Zachodnią Ukrainę, właśnie W. Zatonskiego mianowano przewodniczącym „Galicyjskiego Komitetu Rewolucyjnego”, który przygotowano w „Centralnym Komitecie Komunistycznej Partii Galicji” — jeszcze jednej marionetkowej i maskującej strukturze rosyjskiego imperialnego bolszewizmu. Ciekawy fakt: właściwie W. Zatonski ze szczególną pogardą i nienawiścią zainicjował zamknięcie ukraińskiego w swej istocie Uniwersytetu Kamieniecko-Podolskiego we wrześniu 1920 r., w którym wtedy pracowali jako profesorowie wybitni ukraińscy uczeni, tacy jak W. Bidnow, Ł. Biłecki, M. Draj-Chmara, M. Doroszenko, I. Ohijenko, S. Rusowa, Je. Tymczenko i inni. Zachowały się o tym jego własne pisemne świadectwa. Gorzką ironią stało się później to, że właśnie imię W. Zatonskiego nadano Kamieniecko-Podolskiemu Instytutowi Pedagogicznemu w 1968 r. W latach 1920—1921 W. Zatonski był członkiem Rewolucyjnej Rady Wojskowej Kijowskiego Okręgu Wojskowego, gdzie najwyraźniej ten komunistyczny działacz mógł w pełni ujawnić okrucieństwo swojej natury, bo jak świadczą dokumenty, już wkrótce nagrodzono go Orderem Czerwonego Sztandaru za udział w działaniach bojowych jako komisarza brygady podczas tłumienia antybolszewickiego powstania w Kronsztadzie. Od 1922 r. W. Zatonski kierował Wszechukraińskim Związkiem Spółdzielczym, w sprawach którego, według jego własnych słów, zupełnie „się nie orientował”. W tym samym roku był w składzie upoważnionej delegacji od USRR, która podpisała traktat o utworzeniu ZSRR. W latach 1922—1924 W. Zatonski pełnił obowiązki (chodzi tu o fundamentalne zjawisko). A jak u nas jest z szacunkiem władzy do obywateli, z szacunkiem między nami samymi, z szacunkiem do ludzi, którzy nas otaczają, do własnych rodziców? Co propaguje nasza telewizja, w szczególności poprzez reklamę, której stało się już aż nadto dużo i która włazi w oczy i uszy, w końcu w podświadomość? Początkowo była (i do dziś jest) niby niewinna reklama ciastek „Oreo”, o których spożywaniu mały chłopiec opowiada tacie, a dalej, korzystając z łatwowierności dorosłego, wyrywa z jego ręki smaczny produkt. Nie za bardzo uprzejmie. Nie za bardzo dobry przykład dla dzieci. Ale zrobione z uśmiechem — i przyjęte z uśmiechem. Więc można dalej rozwijać ideę. Oto dziewczynka, która siedzi przy stole razem z dorosłą kobietą (najprawdopodobniej matką), wyrywa coś z jej ręki, ze złością (!): “Prze-chce się!” I dalej — już spokojniej, tonem zwycięzcy: “Ketchup dla dzieci...” Inna dziewczynka, również małoletnia, z gniewem mówi do ojca (oczywiście, bo pokazano zaciemniony pokój, gdzie oglądają telewizor, z którego słychać śmiech klauna): “A po narodowego komisarza oświaty USRR i właśnie z jego imieniem wiążą wzmocnienie rusyfikacji w oświacie, pracę na rzecz unifikacji systemów oświatowych USRR i RSFSR. Równolegle pełnił funkcje tajnego cenzora wobec całej literatury ukraińskojęzycznej, co świadczyło o szczególnym zaufaniu kompartii do jego osoby. W grudniu 1924 r. został sekretarzem KC KP(b)U. W maju 1926 r. — redaktorem gazety “Komunist”. W latach 1927—1933 — ludowy komisarz Robotniczo-Chłopskiej Inspekcji oraz przewodniczący Centralnej Komisji Kontroli KC KP(b)U. W 1933 roku ponownie stanął na czele Ludowego Komisariatu Oświaty USRR, którym kierował do 1938 r. Właśnie wtedy stał się czołowym bojownikiem z “nacjonalistycznym odchyleniem” M. Skrypnyka, czyli nawet w te straszne lata, kiedy bolszewizm triumfował w swoim zwycięstwie i permanentnym terrorze przeciwko narodowi ukraińskiemu, W. Zatoński zachowywał się jak szczególny nienawistnik wszystkiego, co ukraińskie. W 1932 roku W. Zatoński był odpowiedzialny za wykonanie dostaw zboża w obwodzie kijowskim, dlatego jego udział w organizacji wielkiego głodu na Ukrainie jest oczywisty. Odrębną stroną w biografii W. Zatońskiego jest jego zawzięta działalność w sprawie likwidacji ukraińskiej tradycyjnej pisowni oraz stymulowaniu procesów po?! ” — wszak umoczyła kawałek chleba w ten sam talerz, co ona. A ten ketchup “Czumaк” — “dla dzieci”, i teraz “nowe zasady”... Dorośli we wszystkich tych (oraz innych podobnych) obrazach są bardzo zagubieni i posłuszni... Z jednej strony, zrozumiałe, że tutaj parodiuje się metody wychowawcze rodziców. A z drugiej — taka “demokratyczność” już trochę niepokoi. Wiem, że ktoś obowiązkowo powie: “I co w tym takiego? To przecież żarty!”. Ale co wyrośnie w końcu z takich żartów?! (Mam na myśli nie tylko dzieci, które występują w takiej reklamie, ale i te, które będą ją obowiązkowo widzieć, i to niejednokrotnie). I coraz bardziej natarczywie puka do szerokiej rusyfikacji kraju. Od wiosny 1933 roku rozpoczął się bezprzykładny atak na “skrypnykowską” pisownię, a już pod koniec 1933 roku wyszło jej pierwsze sowietyzowane i deukrainizowane wydanie. Poprzedzały to postanowienia Ludowego Komisariatu Oświaty USRR właśnie pod kierownictwem W. Zatońskiego z bardzo wymownymi militarnymi nazwami: “Rezolucja Komisji LKO w sprawie sprawdzenia pracy na froncie językowym”, “Rezolucja Komisji LKO dla sprawdzenia pracy na froncie językowym w kwestiach terminologii”, “Rezolucja Komisji LKO dla sprawdzenia pracy na froncie językowym w sprawie gramatycznej”. W jednym z raportów z 1934 roku ludowy komisarz oświaty W. Zatoński triumfalnie świadczył, że zniszczono 1649 (!!!) ukraińskich naukowców-“nacjonalistów”, w większości specjalistów od języka ukraińskiego i historii. W. Zatoński został represjonowany (rozstrzelany) przez komunistów w lipcu 1938 r. Jednak nie była to ofiara człowieka, który stanął na pozycji osobistej i narodowej godności. Było to pokazowe morderstwo wiernego syna kompartii w tym bezkresnym kręgu śmierci dziesiątek i setek tysięcy ludzi, które urządzał stalinowski reżim tylko po to, aby wzmocnić absolutną władzę nowego “wodza światowego proletariatu”. Uważamy, że przytoczone fakty wystarczą, aby zrozumieć, że Wołodymyr Zatoński należy do grona wyjątkowych, znakowych ukrainofobów. Nie myślimy, że współczesna ukraińska młodzież może wziąć coś dobrego w swoją duszę, codziennie kłaniając się temu niewielkiemu idolowi z paszczy komunistycznego Molocha (płaskorzeźba W. Zatońskiego umieszczona jest na ścianie uniwersytetu tak, że ludzie, wchodząc po schodach do drzwi wejściowych, jakby muszą mu się pokłonić). Dlatego wzywamy administrację Kijowskiego Narodowego Uniwersytetu im. T. Szewczenki do usunięcia ze ściany korpusu humanistycznego uniwersytetu tablicy pamiątkowej człowiekowi, który deptał i niszczył Ukrainę oraz jej duszę. Jednocześnie wzywamy kierowników wszystkich uniwersytetów Ukrainy do bycia pryncypialnymi i uważnymi w temacie, jaką politykę pamięci prowadzą kierowane przez nich instytucje. Nie można mieszać Dobra ze Złem, ukraińskiego z antyukraińskim, mówić na czarne, że jest białe, i odwrotnie. Taka ideologiczna “kasza” może stać się tylko trucizną dla naszej przyszłości, trucizną niepamięci, cynizmu i kłamstwa. głowę myśl o konieczności moralnej cenzury... Pamiętam, że dzieci na wsi obowiązkowo zwracały się do rodziców per “Wy”. W mieście takiego nawyku, niestety, nie było za mojej pamięci. A jednak uczono nas szanować — nie tylko rodziców, ale i wszystkich starszych ludzi, i niespokrewnionych również. Chociaż nie mogli cytować odpowiednich pouczeń z Pisma Świętego — “Czcij ojca swego i matkę swoją”. A przecież te pouczenia nie były przypadkowe... Wszak bez tego — fundamentalnego! — szacunku — jaki szacunek do wszystkich i do wszystkiego innego może się uformować? Poniżając innego — poniżasz siebie. Tak i będziesz żył w kompleksie niższości. CZYTELNIK KONTYNUUJE ROZMOWĘ

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn