Strona · s. 11strona oryginału ↗
Przez ciernie – do prawdy
Слово Просвіти, №27 за 2021 рік
Pisarz Wadim Pepa aktywnie uczestniczy w działalności Towarzystwa „Znannia” Ukrainy. Na jego wystąpienia z okazji pamiętnych dat, a także w dyskusjach i rozmowach o sprawach ważnych, losowych, obecni słuchają go jako wyrazu ukraińskiej świadomości narodowej. Uważam, że bezinteresowna praca autora znaczących utworów o tematyce historycznej zasługuje na wysoką ocenę.
…nieckiej ulicy przed jego wierszowanymi strofami, przy rysunkach w „Komsomolskim Prożektorze”, zatrzymywali się przechodnie. A jako szeregowiec nadsyłał humoreski o życiu żołnierskim do gazety Uralskiego Okręgu Wojskowego. Spodobały się one rodakowi z Ukrainy w stopniu pułkownika. Przed demobilizacją szeregowego ten zadbał o to, by szeregowy wrócił na wydział, z którego go wyrzucono.
Z dyplomem i piętnem „narodowo świadomego” trudno liczyć na sukcesy. Przez siedem lat w byłym wydawnictwie „Radiański Pisarz” powoli recenzowano zbiór poetycki o motywach ludowych, z przedmową już zmarłego doktora nauk filologicznych I. P. Berezowskiego, wydano go w 1987 r. Z niemałymi trudnościami udało się opublikować w 1990 r. w tym samym wydawnictwie prozatorską książkę o tematyce historycznej „Klucze od wyraju”.
Wraz z przebudzeniem świadomości narodowej Ukraińców Wadym Iwanowicz odnalazł „drugi oddech”. Ukazały się ważne publikacje o tematyce historycznej: „Ukraina w zwierciadle tysiącleci” (2006), „Pamięć ukraińskiej duszy” (2012), „Złoto wnuków Dażboga” (2015), „Przed obliczem prawdy” (2015), „Mistrzowska lekcja z cesarzem” (2017), „Szczedryk leci z Kijowa” (2018), „Twarzą w twarz z wiecznością” (2019), „Słowo o antyjskim królu Bożu” (2019), „Władca Gromu” (2020). A ponadto – przekłady z języka polskiego: wierszy Bartłomieja Zimorowicza, szeregu utworów anonimowych autorów XVI wieku oraz poetyckich fragmentów obszernego foliału polskiego oświeceniowca Macieja Stryjkowskiego „Kronika polska, litewska, żmudzka i wszystkiej Rusi”. Współczesne ukraińskie przekłady poezji Demjana Nalywajki, młodszego brata Sewerina Nalywajki, okrutnie straconego w 1597 r. w Warszawie. Oprócz tego – liczne publikacje w czasopismach.
Do fundamentalnych wydań należy „Twarzą w twarz z wiecznością”. Jest to polemiczne dzieło filozoficzne, liczące 466 stron. W. Pepa prowadzi kulturoznawczy dialog z profesorem historii i dyrektorem Ukraińskiego Instytutu Naukowego Uniwersytetu Harvarda S. Plochijem, autorem wydanego w 2015 roku w Nowym Jorku w języku angielskim gruntownego opracowania, którego ukraiński przekład pod tytułem „Brama Europy. Historia Ukrainy od wojen scytyjskich do niepodległości” w 2018 r. został uhonorowany Nagrodą im. Szewczenki.
W dyskusji ujawniona zostaje głęboka istota tego, co T. Szewczenko stwierdził na kilka miesięcy przed swoim ostatnim tchnieniem na początku poematu „Saul”: ukraińskiród, istniejący na białym świecie, jest równie dawny jak najwyższe stworzenia: „W niezbudzonych Chinach, w ciemnym Egipcie… I ponad Indusem i Eufratem”. Zgodnie z tym mówiła także Łesia Ukrainka: „Ludzie i pokolenia – to tylko ogniwa w łańcuchu wielkiego życia wszechświata, a ten łańcuch nie może się zerwać”.
Według przekonania W. Pepy ukraiński ród wraz z pierwszymi słowami swojego języka zrodził się na wyższym brzegu rzeki Desny, w kulturze mizińskiej, której wiek to 22–14 tysięcy lat przed naszą erą. Podobne jak w Mizinie stanowisko późnopaleolityczne zbadał w 1893 r. na ulicy Kyryliwskiej w Kijowie przybysz z Czech Wikientij Chwojka. Także na kijowskim Podolu odkrył on wielkie skupisko kości mamutów. Olbrzymie zwierzęta podchodziły do Dniepru na wodopój, gdzie stawały się łupem szczęśliwych myśliwych.
Jednokrwiste rody łączyły się w plemiona. Zdolne polować na mamuty, renifery, nosorożce, dzikie konie, a także rybołówcy i zbieracze darmowych płodów ziemi, siedem tysięcy lat temu zabrały się do bronowania ziemi i siewu żyta, pszenicy oraz wszelkich zbóż uprawnych. Dorobek materialny i duchowy poprzedników odziedziczyła kultura archeologiczna trypilska, która sama siebie propaguje. Kolędy i szczedriwki oraz pieśni obrzędów kalendarzowych zachowanych do dziś – na Boże Narodzenie, Wielkanoc, Zieloną lub Klączalną niedzielę, Kupałę, Pokrowę, gdy pierwszy śnieg prószy ziemię, nie wspominając o zażynkach i obżynkach, jednych z pierwszych na trzeciej od życiodajnego słońca planecie – przynoszą do współczesności echa dawnych wieków, równie złotych jak u Hellenów. Powołując się na niegasnące ustne zabytki ukraińskiej mitopoetyki, W. Pepa znacznie pogłębia odbiór i rozumienie ukraińskiej historii, czym uzupełnia także pisany materiał faktograficzny „Bramy Europy”.
Na prezentacjach w Narodowym Muzeum Literatury Ukrainy, w Kijowskim Domu Uczonych oraz w Narodowym Związku Pisarzy Ukrainy wysoko oceniono „Twarzą w twarz z wiecznością” – Bohaterowie Ukrainy Dmytro Pawłyczko, Anato-
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
