Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
← Archiwum «Slovo Prosvity»

Слово Просвіти, №27 за 2022 рік

16 s. · 28 wpisów · PDF w Wikimedia Commons ↗ · CC BY 4.0

Tłumaczenie maszynowe z ukraińskiego. Cytaty, nazwiska i liczby sprawdzaj ze stroną oryginału.

Tekst wyodrębniono z PDF i automatycznie podzielono na materiały. Granice części materiałów nie zostały sprawdzone redakcyjnie: jeden wpis może zawierać kilka materiałów, tylko część jednego lub blok serwisowy (np. ogłoszenie o prenumeracie). Źródłem pierwotnym jest strona gazety w PDF.

Strona · s. 1strona oryginału ↗

OGÓLNOUKRAIŃSKI TYGODNIK KULTUROLOGICZNY 27 (1171), 11—17 sierpnia 2022 JURIJ KOWALIW

8 sierpnia, w 188. rocznicę urodzin wybitnego pisarza-oświatowca i prekursora ukraińskiego odrodzenia narodowego naszego kraju, pierwszego redaktora gazety „Bukowina” Jurija Fedkowycza, odbyło się uroczyste zebranie przy pomniku pisarza na ulicy Uniwersyteckiej w Czerniowcach. Do zebranych o Bukowińskim Sołowiju przemówił Wołodymyr Antofijczuk, profesor katedry literatury ukraińskiej Czerniowieckiego Uniwersytetu Narodowego im. Jurija Fedkowycza. Zebrani pogratulowali tegorocznym laureatom nagrody im. Jurija Fedkowycza. Warto zauważyć, że ze względu na stan wojenny wysokim wyróżnieniem, ustanowionym przez obwodową „Proświtę”, redakcję gazety „Bukowina” oraz osobiście byłego miejskiego głowę Ołeksija Kaspruka, uhonorowano wolontariuszy i kapłanów, którzy wiele zrobili dla pomocy Ukraińskiemu Wojsku. Wśród nagrodzonych – metropolita czerniowiecki i bukowiński Daniło, proboszcz cerkwi św. Wołodymyra, dziekan ojciec Mi-

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 1strona oryginału ↗

Początek tekstu może być niepełny — porównaj ze stroną oryginału

Antonina Caruk

...kola, przewodnicząca wolontariackiej sotni w Zastawnej Maria Mjakota, wolontariuszka, nauczycielka języka i literatury ukraińskiej w szkole w Czahorze Natalia Kozaczok, kandydatka nauk filologicznych, docentka Katedry Literatury Ukraińskiej CzNU Olha Melenczuk, członkini Centralnego Zarządu Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. T. Szewczenki, profesor Mykoła Tymoszyk, zastępczyni dyrektora Obwodowej Uniwersalnej Biblioteki im. M. Iwasiuka Maria Dowhań. Dyplomy laureatom nagrody wręczyła przewodnicząca obwodowego zjednoczenia WUT „Proświta”, pisarka Wiera Kytajhorodska, a deputowany Czerniowieckiej Rady Miejskiej Ołeksij Kaspruk uzupełnił dyplomy nagrodami pieniężnymi. Następnie uczestnicy zebrania przeszli do Muzeum Literacko-Memorialnego, obejrzeli tematyczne wystawy „Utwory Bukowyńskiego Słowika w ilustracjach artystycznych” oraz zbiór wydań Jurija Fedkowycza z różnych lat „Czytamy od wieków…”. Zaprezentowano także najnowsze wydawnictwa drukowane o życiu i twórczej drodze Jurija Fedkowycza „Co w imieniu mym Twoim…”. Maria PELECH, odpowiedzialna sekretarz Czerniowieckiego Obwodowego Zjednoczenia „Proświta”

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 1strona oryginału ↗

Władca Duchowego Miecza

Heorhij FILIPCZUK, akademik Narodowej Akademii Nauk Pedagogicznych Ukrainy (NAPN) Juriju Fedykowyczu – 188! Wspominamy, bo Jego prawdziwe ideały są potrzebne dzisiejszym czasom, skoro prorocko zapisał on wiekopomną Prawdę – którą drogą i z kim nasz Naród musi torować sobie drogę do swojego Losu. Iwan Franko, oddając hołd jego 25-letniej twórczości, powie, że „był to pierwszorzędny talent, prawdziwy poeta z Bożej łaski, wróg moskiewskiego mongolstwa”. Jest jednak jeszcze jedna tegoroczna jubileuszowa data, którą musimy zapamiętać. W tym miesiącu, w Dniu naszej Niepodległości, przypada 135. rocznica tego, jak (25 sierpnia 1887 r.) Wielki Wierchowyniec napisał wiersz „Co kocham, w co wierzę, na co się nadziewam”, w którym opisuje swoje marzenie i sens ziemskiego życia: Kocham moją Ruś-Ukrainę; Wierzę w jej przyszłość; W tej nadziei żyję i umrę. Tę najwyższą wartość Działacz Proświty, Poeta, Budziciel ducha narodowego wpisał w treść swojej twórczości życiowej oraz w niezwykle ważną dla Ukraińców gazetę „Bukowina”, która stała się rzecznikiem jedności narodowej w okresie jego redagowania (1885–1888), utrwalając tradycje Tarasa Szewczenki. Bądźcie wytrwali! Bo od pierwszego numeru gazeta ogłosiła swój program: „Cudzego nie pragniemy, tylko swoje chcemy bronić!” Iwan Franko w artykule „Realiści czy karierowicze?” zauważy, że „w ostatnich czasach najwięcej hałasu na ukraińsko-ruskiej ziemi robi czerniowiecka gazeta »Bukowina«. Redagowana żywo i utalentowanie”. A dlaczego tak? Prawdopodobnie dlatego, że tworzyli ją najlepsi, namiętni obrońcy ukraińskości: Jurij Fedykowycz, Olha Kobylańska, Wasyl Stefanyk, bracia Worobkiewiczowie, Omelan Popowycz, Jewhenija Jaroszynska, Osyp Makowej, Marko Czeremszyna… To on wraz ze swoimi współtowarzyszami położył podwaliny pod rozwój języka ukraińskiego, idei jedności i soborności Ukraińców. Wyobraźmy sobie, że nieco później, w trudnych czasach okresu międzywojennego (lata 20.–30. XX wieku) na Bukowinie wychodziła cała seria gazet w języku ukraińskim: „Borotba”, „Wola narodu”, „Hasło”, „Hołos Bukowyny”, „Hromada”, „Hromadianyn”, „Kamieniarze”, „Chrześcijańskie słowo”, „Narodowa siła”, „Narodowy głos”, „Nasza Bukowina”, „Nowa rada”, „Nowe życie”, „Partia narodu”, „Rada”, „Rodzinny kraj”, „Samodzielna myśl”, „Chliborobska prawda”, „Chliborobskie słowo”. I jak kłamliwie, cynicznie i wyniośle brzmiały później deklaracje „sowietów-wyzwolicieli”, którzy rzekomo pojawili się w latach 1939–40 na tych ukraińskich ziemiach, by uwolnić naród od „ciemnoty”. Takimi samymi zdziczałymi pozostają oni również dziś. „Denazyfikatorzy” z głębin moskiewskiego neandertalczyzmu. Oczywiście, przyciągająca siła Fedʹkowycza tkwi w tym, że jego ideały dotyczą nie przeszłości, lecz teraźniejszości i przyszłości narodu ukraińskiego. Bo w najcięższych czasach bezpaństwowości zachował, umocnił i wzrastił Słowo Ojczyste oraz wiarę w jedną Ukrainę, czyniąc „martwy” Naród „żywym”. Znany ukraiński uczony, współzałożyciel Ukraińskiej Akademii Nauk, profesor Stepan Smal-Stocki tak scharakteryzował (w 1886 r.) znaczenie Poety dla utwierdzenia idei narodowej: „…do wielkiego odrodzenia naszego narodu on pierwszy położył potężny, silny, odwieczny fundament – Słowo Ojczyste”. Nasza danina czci dla Władcy Duchowego Miecza!

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 2strona oryginału ↗

„W ojczystym kraju nikomu nie pozwolimy panować”

Heorhij FILIPCZUK, akademik Narodowej Akademii Nauk Pedagogicznych Ukrainy Wojna na Facebooku, niestety, trwa. Jej niepokojąca wielogłosowość przeniknęła we wszystkie pory naszego życia. Ludzkie uczucia, nadzieja i wiara w Zwycięstwo są jakby oplecione mozaikowym splotem wojennych paciorków. Choć te kontrastowe, niepastelowe kolory nie są samą wojną, nawet nie jej historią, a jedynie jakimiś migawkami przeżytego czasu. Mimo to są duchowo potrzebne, bo z tych urywanych emocjonalnych fragmentów składa się twoje istnienie, wyrzynając na sercu znaki twojej narodowej pamięci… 17 lipca. Minął kolejny tydzień wojny, tragedii, pokrzepiających radości z ukraińskich zwycięstw, lepszego jutra i nieukojonej pewności, że przecież pokonamy przeklętego moskala… A do tego – wściekłość, nienawiść, nietolerancja wobec wszystkiego, co żywe i martwe, co choćby w jakiś sposób stycznie czy wprost wdepnęło w bagno moskiewszczyzny. Nawet dla pamięci stają się straszliwie nieprzyjazne przeżyte przez twój naród te okowane historią czasy, gdy, jak pisał w swoim „Fragmencie poematu” Jewhen Małaniuk: „I szły wieki, jednym jarzmem skute, Hodując kalekę i niewolnika”. Chociaż niemal od razu (prawie podświadomie) przenika inne, silniejsze uczucie, że tak już nigdy nie będzie. Bo wiara we wszechzwyciężającą siłę ukraińskości, Ukrainy jest tym emocjonalnym, duchowym, irracjonalnym wymiarem wartości, który dziś ogarnął cały Naród, stając się jego amuletem. Mówię o tym, ponieważ jestem przekonany, że to nie tylko wojna egzystencjalna, gdyż jest ona przede wszystkim światopoglądowa, dotycząca „być albo nie być”. Ta wojna, która od wieków nie ustawała ze strony Moskwy, jest skierowana (według czarnego zamysłu kremlowskich nazistów) na zniszczenie ukraińskiej tożsamości, Ukraińców jako Narodu, Ukrainy jako Państwa. A koniec wojny nastąpi dopiero wtedy, gdy wreszcie zdechnie półimperium kacapstanu. Jednak takie „cywilizacyjne” monstrum nie znika samo z siebie. Niszczą je narody spragnione wolności. Tak się złożyło pod niebiańskimi, Bożymi znakami, że tę świętą misję spełni właśnie Ukraina. Jej Naród ma przed sobą jedynie dwa wybory w tym śmiertelnym pojedynku, jak mówi o tym w hamletowskim przekładzie J. Andruchowycza: Co godniejsze: znosić ciosy losu i kłaść się pod strzały, Czy stawiając opór, zmierzyć się z czarnymi falami. Oczywiście nie warto wdawać się w dyskusje, bo nasze bohaterskie Siły Zbrojne Ukrainy, ochotnicze bataliony, obrona terytorialna, wolontariusze i cały Naród Ukraiński już twierdząco i jednoznacznie odpowiedzieli na to szekspirowskie pytanie: „W ojczystym kraju nikomu nie pozwolimy panować”, zwłaszcza nieludziom-moskalom. A w tym celu trzeba walczyć wszyscy, wszędzie, na wszystkich frontach. Za mało powiedzieć – wszystko moskiewskie „precz z Ukrainy”. Oczywiście, że próżno spierać się z lamentującymi, „wychowanymi” na stalinowsko-radzieckich podręcznikach i na zasadach imperialnie kłamliwej pedagogiki, o „wielkiej ruskiej kulturze” i „języku” morderców, gwałcicieli, mародерів z fałszywą etykietą „mocarny”. I kiedy na powierzchnię wypływają (nawet w oficjalnych eterach) tacy liberałowie (liberasty) z „wysokim” IQ tolerancją dla „rasiejskości”, społeczeństwo obywatelskie nie powinno, co zazwyczaj, jedynie posyłać ich precz za kacapskim okrętem, lecz także zmusić tych moskwofilów i „miłośników »russkiego miru«” do odpokutowania swoich straszliwych grzechów za Mariupol, Buczę, Irpień, Borodziankę, Charków, Czernihów, Mikołajów, Kramatorsk, Winnicę.., za tysiące zabitych przez „ruskomirskich” orków ukraińskich ludzi. Właśnie nosiciele tej zdziczałej kultury i języka, którymi próbuje się nam narzucać nawet w czasach obecnej nędzy, są dzieciobójcami. Bo tylko według oficjalnych informacji, na dzień dzisiejszy, od rąk putinowskich faszystów zginęło 353 ukraińskie dzieci, a ponad 662 zostało okaleczonych i rannych. Nie wolno być obojętnymi i „wszystkoprzebaczającymi”, gdy „diabelska tuzin” zakazanych na Ukrainie moskwofilskich, ukrainofobskich partii zaskarża obecnie w sądach zupełnie słuszne decyzje o niedopuszczalności istnienia w ukraińskiej przestrzeni społeczno-politycznej tak wrogich, antypaństwowych organizacji. Szczególna rola w kształtowaniu takiej opinii publicznej, kultury politycznej, świadomości narodowej powinna przypadać ukraińskiej inteligencji, przedstawicielom nauki, kultury, oświaty, gdyż obecnie szczególnie ostro stanęły kwestie naszej pamięci narodowej, prawdy historycznej, języka ukraińskiego, literatury, europejskiej kultury, filozoficznej i społeczno-politycznej myśli. Odpowiadać czasowi, bezpieczeństwu narodowemu musi także strategia wypracowania nowych koncepcji edukacji historycznej, językowej, literackiej, wychowania Narodu ukraińskiego, aby jakościowo zmieniać widzenie świata, pokazując sobie i światu Ukrainę, jej przeszłość i przyszłość. A najważniejsze w tym przeciwstawieniu się jest umocnienie jedności ukraińskich szeregów, pamiętając o lekcjach, które muszą być pouczające dla naszej przyszłości. Przede mną – almanach-czasopismo „Dniepr” (Lwów, 1935 r.) z bardzo ciekawymi utworami W. Doroszenki, B. Lepkiego, J. Małaniuka, S. Siropołka, W. Leontowycza, W. Simowycza, J. Kosacza… O Szewczence, France, Hruszewskim, Drahomanowie, Petlurze, o narodowo-wyzwoleńczych zmaganiach 1917–1921 r. oraz o Pierwszej Dywizji Ukraińskiej… Wśród tej gamy ideowej ukraińskości jest jedna istotna myśl, aktualna dla dzisiejszych czasów. „W naszej walce musimy mieć swoje siły narodowe nie tylko odpowiednio przygotowane, ale także skoordynowane i zjednoczone, aby nie powtórzył się ten chaos, który widzieliśmy w 1919 r. Każdy powinien szanować swoje grupowe (partyjne) poglądy, ale NIKT NIE ŚMIE STAWIAĆ ICH PONAD UKRAINĘ. W krytycznych momentach życia narodu trzeba du<mać nie o tym, co nas dzieli, llecz o tym, co jest wspólne wszystkim ukraiń< tym, którzy pragną swojej PAŃSTWOWEJ NIEPODLEGŁOŚCI”. Istotnie, to Boża prawda. Bo tylko w Ukrainie, z Ukrainą rodzi się i ożywa Wolność, Siła, Sprawiedliwość. Musimy przekazać tę wysoką wartość kolejnym pokoleniom, nauczyć i wychować dzieci w tym, co najważniejsze, w miłości do Ukrainy. Tak jak czynił w bezprześwitnych czasach Wasyl Symonenko, wykuwając Słowo oddania Ukrainie: Jestem namiętnie zakochany, bez miary W niewidzianą dotąd urodę twoją. Wszystko, co w sercu natchnione i szczere, Oddaję tobie. 5 sierpnia. Właśnie po sygnale alarmu lotniczego zakończyło się w księgarni „Sjajwo” na Chreszczatyku licznie odwiedzone spotkanie ukraińskiej inteligencji z Wasylem Kujbidą, który zaprezentował swój dorobek poetycki „Tajina słowa”, przełożony i ozdobiony przez utalentowanych ormiańskich artystów. Głęboka filozoficzno-liryczna i patriotyczna rzecz obywatela, polityka, pobratymca, Ukraińca. O tym splocie cnót sprawcy szlachetnej imprezy szczegółowo opowiedział dyrektor Instytutu Języka Ukraińskiego NAN Ukrainy, profesor Pawło Hrycenko. Mnie zaś z jakiegoś powodu w wystąpieniu bardzo chciało się wspomnieć o Matce Wasyla, zapewne ze względu na to, że ten wieczór był przesiąknięty od początku do końca ideą „Walcz i módl się”, otulony gniewnym Słowem Wasyla: Będziemy niepodlegli na wieki, Naród, którego nikt nie pokona! …Dziś czas na bój i modlitwy: Niech spełni się tu najwyższa wola. Moskwo, słyszysz? Idziemy na ty, Powstali z ruin i pogorzelisk. Pięć lat temu (w 2017 r.) w serii „Biblioteka Ukraińskiego Wojownika” w Centrum Wydawniczym „Proświta” ukazał się tomik poetycki Matki Wasyla – Kateryny Mandryk-Kujbidy „Do broni, bracia!”, który szybko rozszedł się na froncie. Pamiętam, jak wraz z akademikiem M. Żulynskim przekazywałem go w sławnym pułku „AZOW”, będąc w Mariupolu. Była to wysoka poezja Kobiety-Wojownika. Zdawało się w niej mieścić życie Kobiety, Córki, Matki, odważnej ukraińskiej Patriotki, która w swoje niepełne siedemnaście lat wstąpiła w szeregi Żołnierzy UPA. Represjonowana, zesłana przez sowietów jako „szczególnie niebezpieczny przestępca” na katorgę do obozów „republiki” Komi. Dziś szkoła, w której się uczyła, nosi jej imię, a w Bolechowie postawiono pomnik bohaterki, bojowniczki o wolność Ukrainy. Do ostatnich dni nie zeszła z drogi ukraińskiego męstwa, była aktywnym członkiem ukraińskich organizacji: „Memoriału”, „Związku Ukrainek”, „Bractwa UPA”. A ponadto pisała, dalej tworząc los swego Rodu, Narodu, Ukrainy. Wszystko, co stworzyła Słowem, to napięty nerw przeżyć, trosk, wymarzonych nadziei. Nie ma tam blasku, przypudrowanej wielomówności, jest tylko Prawda, Dobro, Wiara. Bo zdarza się, że w rękach trzyma się opasłą księgę, a nie da się z niej wycisnąć, wydłubać, odnaleźć choćby jednej idei, by narodziło się wzniosłe słowo, uczucie, żywa myśl. U pani Kateryny jest wszystko jakoś inaczej. Szczerość, lakoniczność, błyskawica, emocjonalny ogień. „Filozofia serca”. Wydaje się, że z jej wiersza można stworzyć trylogię. Energia słowa – splot, skupisko, utkane z woli i wiary w Zwycięstwo, a zawarta w nim siła wykracza poza granice rzeczywistości, tworząc uczuciowy kosmos Kobiety, otulonej miłością do swojej rodziny, Ojczyzny. To ten przypadek i chwila, które w swojej filozoficznej i czułej przedmowie uchwycił Pawło Mowczan, gdy „Wiara bierze górę nad rozumem… Wtedy uczucia – nie do wytrawienia”. Są one wieczne. Bo to poezja Heroiki. Gdy fizycznie okaleczony, poraniony, wyczerpany, prawie bezsilny człowiek staje się wszechzwyciężający, nieugięcie wierząc w siebie, w Ukrainę. Ta poezja oprawia ludzkie życie w wyraźną sentencję, która uniemożliwia ludzką wegetację, gdy „Słuchając, nie słyszymy. Patrząc, nie widzimy, bo nie wierzymy”. Taka poezja daje szansę odnaleźć, odczuć i uświadomić sobie współrzędne własnych życiowych sensów, znaleźć nie tylko swoje miejsce, ale także wektor działania i normę postępowania. Etykę życia Ukraińca. Poezja Kateryny Mandryk-Kujbidy jest proroczą. Bo już w tamtych czasach, pełnych mroku, beznadziei i bólu, 70 lat temu (w 1952 r.) w okrutnym obozowym środowisku napisała o niemal biblijnej prawdzie: To jeszcze nie koniec wojny, Rosjo, Będą jeszcze trąby, będzie bój: Nie zniszczono świętych nadziei O wolności na swojej ziemi. Nie trać nadaremnie czasu: Nie ujarzmisz narodu, Który wzgardził wrogą siłą I nie wyrzekł się cnót. Minęły lata, a Ukraina nadal broni się przed tą samą wrogą siłą, która od wieków walczy z ukraińską tożsamością, państwowością, suwerennością. Dziś, ignorując prawo międzynarodowe, człowieczeństwo i sumienie, faszystowska moskiewszczyzna znów i znów próbuje zagarnąć Ukrainę. Moskiewszczyzna już siłą deportowała na swoje terytorium ponad 1,2 mln Ukraińców, około 250 tys. dzieci, które będą próbowano „przeszkolić” na mankurtów, dopuszczając „adopcję” ukraińskich dzieci przez moskali i inną moskiewszczyznę. Ona, dokonując zbrodni przeciwko ludzkości, zabija najlepszych. Jak stało się z jeńcami bojownikami AZOWU. Horda niszczy narodową kulturę, narodową pamięć, grabi ojczystą ziemię, rusyfikuje naszą młodzież. Jednak ten przeklęty wróg musi wiedzieć, że ta diabelska zamierzchła intryga jest nie do zrealizowania. Bo Ukraina zwycięży! Ten dzień nadejdzie! To o jego świętym nadejściu marzyła dzielna siedemnastoletnia Kateryna z Bolechowszczyzny: Jeszcze przyjdzie dzień – i Ukraina powstanie, I tęsknota odejdzie w szumie wiatrów. I złote słońce i nasz tryzub spojrzy W chórze głosów. Oddajmy hołd czci Ukraińskiej Matce jako moralny synowski czyn. Bo Droga do Zwycięstwa wiedzie przez pamięć o męstwie i szacunku. CHWAŁA UKRAIŃSKIM BOHATERKOM I BOHATEROM! Na wszystkie czasy i wieki. 7 sierpnia. Sto sześćdziesiąty piąty dzień bohaterstwa narodu ukraińskiego, jego Sił Zbrojnych, walki z barbarzyńską ordą moskali. Ich ohydne obrazy nie wietrzeją. Putin. Moskwa. Tyrania. Na cuchnącym popielisku niedoimperium panuje szatańskie bałwochwalstwo, Jednooki nieludzki (obdarzony władzą przez diabła) przewodzi ślepemu, poniżonemu moskiewskiemu narodowi, choremu psychicznie na swoją „głębię, wielkość, krwawe mesjanizm”. Ten „wielki narodzik” i jego wodzowie-zgrają, niezdolni do zrozumienia, już stworzyli taką przepaść między dobrem a złem, której nie zdołają przekroczyć. Urwisko oddzieliło „ruskich” od ludzkości, wyrzucając ich za horyzont zapomnienia, a wcześniej pozbawiając ten defektywny wypływ czci, moralności i cnót, które zawsze karmiły ludzką duszę. On („rosyjski naród”) stał się bezbożny, bezimienny, z iluzją dokonanego, lecz nigdy nierozpoczętego, zawieszonego w pustce. „Obrzydliwość spustoszenia”. W swoim czasie duchowo tożsamy z epoką artysta i noblista Czesław Miłosz napisze w swojej słynnej „Ziemi Ulro”, jakby przewidując ten straszliwy czas, stworzony przez dziki kacapsko-ordyński zwierz, tak: „Nie sądziłem, że będę żył w szczególnych czasach, / Właśnie wtedy, gdy Bóg wysokich gór i grzmotów / Tak bardzo upokorzy ludzi, / Że pozwoli im czynić, jak im się zamarzy. / Nic nie mówiąc”. Rzeczywiście, czy istnieje bardziej haniebna kara, najgroźniejsze niebezpieczeństwo, niż pustka, zniszczenie, zapomnienie przez Boga. Wtedy taki naród, jego etycznie zdeformowane państwo, jego skradziona „wiara” z wypowiadanym gundiajewskim słowem, w które nigdy nie uwierzy serce, pozbawiają się Bożego i wszelkich sensów. Oczywiście, zgodnie z prawem natury, jeszcze przez pewien czas może konwulsyjnie przemierzać swoją czarną drogę, raz za razem popełniając nowe grzechy, tańcząc z diabłem, jednak koniec i tak będzie tylko jeden – zniknięcie i nieobecność. Prędzej czy później ta demograficzna masa orkowo-ruskich wraz ze swoją satrapią rzeczywiście przemieni się w „nigdzie” i „nic”. A tymczasem ta strasznie zmutowana „pomyłka natury”, która politycznie nazywa się Erefią, ludowo – kacapstanem, historycznie – moskiewskim ordostanem, moralnie – faszystobatem, realnie – putlerobatem, nadal pożera i niszczy wszystko, co żyje. Potwór konający trwa długo. A razem z nim więdnie także sprzedajna czereda solidarystów, zdrajców, przekupnych polityków na kształt „Schröderów”, „Orbánów”, rodzimych miłośników „koncertów Kobzona”. Jednak robi się bardzo przykro i szczególnie obrzydliwie na duszy, gdy nasi rodzimi blogerzy, dziennikarze, „doradcy”, konwulsyjni „monatycy”,

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 3strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

często występując pod Chreszczatykiem, «mery», «ruskojęzyczni profesorowie» i «eksperci» po brzegi wypełniają narodową ukraińską przestrzeń informacyjną swoimi kacapsko-szczękowymi audycjami, gadając, śpiewając-skamląc, «oświecając» naród (zastanówcie się!!!) językiem moskiewskiego okupanta. Czy ta cicha kolaboracja, «miękka siła» «wiełikiej» kultury i «mogučego» języka w wykonaniu «naszych» zdrajców ma nadal (po takich tragediach) moralne prawo do swojej obecności w Ukrainie, usłużnie propagując «ruską ukrainę»?! Czy ukraińska kultura potrzebuje tego bezeceństwa z orkostanu? Czy z moskiewszczyzną nasza droga do Świątyni, do Siebie, do Europy? Czy nie w imię Moskala zabijano i zabija się Ukraińców za ich ojczysty (Państwowy!) język?! Dokąd?! Pytamy tych, którzy bezkarnie dalej lichwiarsko handlują wartościami narodowymi – ukraińskim Językiem, Kulturą, Cerkwią, Literaturą, Tradycją, historyczną Pamięcią, które ożywiają Naród i Ukraińskie Państwo. Do tej zgrai nikczemników warto dodać także szereg organizacji międzynarodowych, które «nie za darmo» na wszelkie sposoby starają się «wybielić» zdziczałą ruskę. Bo cóż jest warte, kalając prawdę, wyjątkowo amoralne stwierdzenie Amnesty International (której działania zgodnie ze statutem mają być skierowane na zapobieganie i powstrzymywanie rażących naruszeń praw człowieka), że «ukraińskie wojsko rzekomo naraża ludność cywilną na niebezpieczeństwo». Prawdziwa klasyczna faryzeuszowska hipokryzja, gdy winowajcą staje się ofiara, a nie agresor, morderca, najeźdźca, gwałciciel. Albo czy na przykład można oczekiwać dobra od działalności międzynarodowego «czerwonego krzyża», którego szefowie zalecają się w Moskwie do Ławrowa, a jednocześnie mordują azowców, porywają i deportują do obozów filtracyjnych matki i ukraińskie dzieci? Zastanówmy się! Ta brudna «dyplomacja» dzieje się wtedy, gdy ofiarami agresji kremlowskiego nazizmu stały się tysiące i tysiące dzieci, pozbawionych domów, bliskich, okaleczonych i zabitych. Bezkarnie popełniane są rosyjskie zbrodnie wojenne w Zaporoskiej Elektrowni Atomowej (ZAEA), zagrażając ludzkości. A nad tymi okrucieństwami unosi się dość jałowe stanowisko ONZ, które raczej przypomina niesławną Ligę Narodów w przededniu II wojny światowej. Tak, świat jeszcze nie uświadomił sobie szczytów apokalipsy zła, dokonanego przez Rosję, starając się «zachować twarz» katowi, siadając z nim przy jednym stole na «Świętą wieczerzę», przy której – zdrada, podstęp, nienawiść do ludzi, a inni nie przestają ćwierkać jego językiem, na wszelkie sposoby wspierając jego «kulturalny fejs», z którym ta podłość wdarła się do Ukrainy. Dlatego nie przystoi sprzyjać przedłużaniu agonii zwierza, lecz trzeba koniecznie być w antyrasistowsko-putinowskiej jedności, jeśli cnoty Człowieczeństwa, Honoru, Kulturalności narodu, Życia i Wolności są drogie i bliskie każdemu narodowi, ludowi, państwu. Bo «katowska wieczerza» na pewno się zakończy i nadejdzie wreszcie zguba dla bydlaka. Ta Prawda nie jest jeszcze z nami realnie. Ona jest, jak zawsze, w drodze. Ale na pewno nadejdzie. Razem ze Zwycięstwem Ukrainy. I wtedy na naszej Ziemi zatriumfuje szewczenkowskie «Wroga nie będzie, najeźdźcy».

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 3strona oryginału ↗

Co wspólnego między banderowcami a azowcami?!

Wasyl LYZANCZUK, doktor nauk filologicznych, zasłużony profesor Lwowskiego Uniwersytetu Narodowego im. Iwana Franki Po zwyrodniałych torturach i masowym mordzie dokonanym przez putinowskich rasistów na ukraińskich jeńcach wojennych w Oleniwce, rosyjscy dyplomaci w Wielkiej Brytanii z drwiną oświadczyli, że azowcy zasługują na najhaniebniejszą śmierć. To barbarzyńskie przekonanie rosyjskich kanibali żywi się trującymi sokami z najdawniejszych czasów ordyńskich. Ale teraz przypomnijmy sobie niewiarygodne zbrodnie rosyjskich komunistycznych renegatów w latach 40. i 50. XX wieku przeciwko uczestnikom narodowowyzwoleńczej walki narodu ukraińskiego. Wtedy, podobnie jak dziś, rosyjscy manipulatorzy ideologiczni na wszelkie sposoby oczerniali ukraińskich patriotów, na cały świat nazywali ich faszystami, nazistami, niemiecko-ukraińskimi burżuazyjnymi nacjonalistami. Złowrogiemu poniewieraniu i niszczeniu świadomych narodowo Ukraińców nie było granic. Dlatego stosowne jest zacytowanie Stepana Bandery (książka „Perspektywy rewolucji ukraińskiej”). Przywódca OUN w 1954 r. w wywiadzie dla niemieckiej stacji radiowej w Kolonii słusznie podkreślał: „Ruch narodowy ukraiński nie ma nic wspólnego z nazizmem, faszyzmem ani narodowym socjalizmem. Nacjonalizm ukraiński walczy z imperializmem, z totalitaryzmem, rasizmem i wszelką dyktaturą lub stosowaniem przemocy”. Przykro, lecz wielu obywateli Ukrainy, a także świata, pod wpływem potężnej, kłamliwej rosyjskiej propagandy ukształtowało zniekształcony obraz ukraińskich patriotów: Jewhena Konowalca, Stepana Bandery, Romana Szuchewycza i innych wybitnych działaczy Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów, bohaterskich żołnierzy Ukraińskiej Armii Powstańczej. A my musimy znać prawdę. Wielki Ukrainiec Stepan Bandera urodził się 1 stycznia 1909 r. we wsi Stary Uhrynów, obecnie w rejonie kałuskim obwodu iwano-frankiwskiego. Matka Myrosława pochodziła z rodziny duchownej Głodzińskich. Ojciec Andrij był księdzem greckokatolickim, rodem ze Stryja. U Myrosławy i Andrija Banderów urodziło się ośmioro dzieci. Najmłodsza, Myrosława, zmarła jako niemowlę. Siedmioro – Marta-Maria, Stepan, Oleksandr, Wołodymyra, Wasyl, Oksana i Bohdan – dorastało i wychowywało się w życiodajnym środowisku szczerej miłości do Boga i Ukrainy. W 1929 r. Stepan Bandera wstąpił do nowo powstałej Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów. Młodzieniec szybko stał się autorytatywnym liderem wśród młodych członków OUN. W 1933 r. Przywództwo ukraińskich nacjonalistów na czele z Jewhenem Konowalcem powierzyło Banderze funkcję krajowego przewodnika OUN i krajowego komendanta bojowego oddziału OUN-UWO. Stepan Bandera z uporem budował moralny kult bojowników o wolność Ukrainy przeciwko moskiewskiemu bolszewizmowi, który uciskał naród ukraiński. Ukraińscy nacjonaliści występowali również przeciwko polskim szowinistom. Po zamordowaniu zajadłego wroga Ukraińców, ministra spraw wewnętrznych Polski Bronisława Pierackiego (1934 r.), Stepana Banderę w 1936 r. skazano na karę śmierci, którą zamieniono na dożywotnie więzienie. Podczas najazdu i podziału Polski między Niemcy a Związek Radziecki we wrześniu 1939 r. Stepan Bandera wyszedł na wolność i wraz z innymi czołowymi członkami OUN zorganizował walkę o wolność narodu ukraińskiego i innych narodów, uciskanych przez Moskwę. 30 czerwca 1941 r. Przywództwo OUN proklamowało we Lwowie Akt odnowienia Państwa Ukraińskiego. Niestety, Hitler rozkazał zlikwidować nacjonalistyczny „spisek ukraińskich samostijników”. Na początku lipca 1941 r. naziści aresztowali Stepana Banderę oraz przewodniczącego ukraińskiego rządu Jarosława Stećkę. Hitlerowcy wtrącili do więzień i obozów koncentracyjnych setki najbardziej znanych ukraińskich nacjonalistów. Przez prawie dziewięć lat Stepan Bandera był więźniem polskich i niemieckich więzień i obozów koncentracyjnych. Cała jego wielka rodzina została represjonowana przez rosyjsko-komunistycznych i niemiecko-nazistowskich okupantów. Ojca Andrija Banderę enkawudziści rozstrzelali 10 lipca 1941 r. Bracia Wasyl i Ołeksandr zostali okrutnie torturowani w obozie koncentracyjnym Auschwitz i zamordowani w 1942 r. Brat Bohdan, który kierował nacjonalistycznym oddziałem oporu wobec hitlerowskich najeźdźców, zginął w 1943 r. w Chersoniu. Siostry Marta, Maria, Ksenia i Wołodymyra doświadczyły wieloletniej syberyjskiej tułaczki i poniewierki. 15 października 1959 r. w wieku 50 lat Stepana Banderę zabił w Monachium sowiecki agent Bohdan Staszyński. Zdrajca wystrzelił przywódcy OUN w twarz ze specjalnego pistoletu strumieniem roztworu cyjanku potasu. Dziś, jak we wszystkich poprzednich dziesięcioleciach, rosyjska manipulacyjna propaganda nie przestaje znieważać Stepana Bandery, jego wiernych towarzyszy broni, żołnierzy UPA, wszystkich bojowników o niepodległą ukraińską Ukrainę. Dlaczego Rosjanie oraz moralnie i duchowo okaleczeni Ukraińcy i polscy szowiniści tak zajadle nienawidzą banderowców i boją się Stepana Bandery? Odpowiedź jest oczywista. Stepan Bandera to symbol narodowo-duchowej nieugiętości narodu ukraińskiego. Banderyzm to narodowo-wyzwoleńcza walka narodu ukraińskiego przeciwko rosyjsko-komunistycznym i niemiecko-nazistowskim najeźdźcom oraz innym wrogom. Musimy uświadomić sobie, że banderowcy – żołnierze UPA – nie zagarniali moskiewskich ziem ani terytoriów innych sąsiadów, nie ujarzmiali Rosjan, nie niszczyli ich wartości kulturowych i językowych. Ukraińscy powstańcy walczyli na własnej ziemi przeciwko rosyjskim kolonizatorom i oddanym im ukraińskim renegatom. Oczywiście wrogów, a także ich pomocników, sprzedawczyków i zdrajców karano. Była to sprawiedliwa odpłata, zemsta za sadystyczne okrucieństwa wobec żołnierzy UPA, narodowo świadomych Ukraińców, za splądrowane, spalone wsie, masowe deportacje Ukraińców w wieczną syberyjską zmarzlinę. Stepan Bandera jasno sformułował humanistyczne zasady stosunku ukraińskich nacjonalistów do cudzoziemców, którzy żyją na gościnnej, odwiecznie ukraińskiej ziemi. Cytuję: „Wymóg pełnej lojalności wobec Ukrainy i jej walki wyzwoleńczej stoi na pierwszym miejscu. Tym Moskalom, którzy spełniają te wymogi, należy zapewnić i zagwarantować pełną i wszechstronną równoprawność we wszystkich prawach obywatelskich oraz pełną swobodę ich rozwoju narodowego, zgodnie z zasadami międzynarodowymi dotyczącymi mniejszości narodowych. Odnosi się to samo do ich grup narodowych na Ukrainie”. Każdy z nas jest świadkiem przestrzegania w Ukrainie tej nacjonalistyczno-humanistycznej zasady stosunku do mniejszości narodowych, dla których stworzono wszystkie warunki rozwoju narodowego. Jednocześnie Stepan Bandera słusznie podkreślał, jak należy odnosić się do wszystkich Moskali – aktywnych lub potencjalnych wrogów ukraińskiej państwowości. „Działające siły wroga trzeba niszczyć i unieszkodliwiać dostępnymi w danej sytuacji środkami i metodami, zgodnie z międzynarodowymi zasadami postępowania podczas wojny… Zwieńczeniem narodowo-wyzwoleńczej rewolucji ma być odbudowa i umocnienie Samodzielnej Soborowej Ukraińskiej Państwa”. Głęboką intelektualno-humanistyczną, narodowo-duchową istotę Stepana Bandery, ukraińskich obrońców i obrończyń wrogowie nie akceptowali, bali się i dziś boją się ich niegasnącego wolnego ducha, podstępnie unicestwiają historyczną prawdę. Swoje patologiczne zbrodnie moskiewscy najeźdźcy przemilczali, wybielali, jak w przeszłości, tak też czynią teraz, oskarżając ukraińskich patriotów o wszystkie ziemskie i nieziemskie grzechy. Brakuje słów, by opisać okrutne tortury nad ukraińskimi jeńcami wojennymi z pułku „Azow”, którym ONZ i Międzynarodowy Komitet Czerwonego Krzyża gwarantowały bezpieczeństwo. Aby zatrzeć sadystyczne ślady tortur, rosyjscy putinowscy mordercy-krwiopijcy wysadzili barak w Oleniwce, w którym przebywali azowcy. Według wstępnych danych zginęło 53 patriotów, ponad sto zostało rannych... Dla Rosjan wolnomyślni Ukraińcy – mazepiniec, zaporożcy, petlurowcy, siczowcy, banderowcy, melnykowcy, upowcy, azowcy – są najniebezpieczniejsi, ponieważ całym swoim jestestwem opowiadają się za wolną od Moskali, soborową Ukrainą. Świadomi narodowo Ukraińcy są dla Rosjan swoistym „antyideałem” Ukrainy; zdaniem Moskwicinów ukraińscy patrioci są żywym wcieleniem złej Ukrainy, w przeciwieństwie do rosyjskiego ideału dobrej Ukrainy-Małorosji, która ślepo garnie się pod ferulę imperialnej Rosji, nie uświadamiając sobie jej zbrodniczości w historii świata. Dzisiejsza rosyjska szeroko zakrojona agresja wojskowa przeciwko Ukrainie to kontynuacja ludobójstwa, terroryzmu, wyrafinowanych tortur, które Moskale stosowali wobec banderowców i narodowo świadomych Ukraińców w latach 1940–1950. Ukraińscy obrońcy i obrończynie od współczesnych putinowskich kanibali odziedziczyli wszystkie najlepsze cechy moralno-duchowe, które były właściwe banderowcom, mazepiniec, petlurowcom. Zatem dziś Stepan Bandera, Roman Szuchewycz, ich wierni towarzysze broni, heroizm banderowców, podobnie jak dzisiejszych azowców, są niegasnącym symbolem nieśmiertelności ukraińskiego ducha narodowego, gwarancją przetrwania i zwycięstwa Ukraińców nad rosyjskimi mutantami, źródłem przyszłego rozwoju i dobrobytu każdego Ukraińca, każdej rodziny, wspólnoty, społeczeństwa, wolnego Ukraińskiego Państwa Narodowego.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 4strona oryginału ↗

W Czernihowie omówiono perspektywy rozpadu Federacji Rosyjskiej

W historycznym budynku czernihowskiej „Proświty”, który niestety ucierpiał w wyniku pełnoskalowej rosyjskiej agresji (wybite przez falę uderzeniową okna podczas ataku na bibliotekę w centrum miasta), odbyła się dyskusja na temat „Perspektywy rozpadu Federacji Rosyjskiej”. Charakterystyczne jest to, że Rosjanie zawsze niszczyli „Proświtę” – w 1907 roku czernihowskie towarzystwo zakazywano, w latach 20. XX wieku niszczono prośwician fizycznie, w latach 40. ocalali emigrowali na Zachód, a dziś urzędnicy rady obwodowej próbują odebrać budynek. Prelegentami dyskusji byli: dowódca plutonu obrony terytorialnej, zastępca przewodniczącego obwodowego towarzystwa „Proświta” im. Tarasa Szewczenki Wałerij Riabczenko, znany czernihowski polityk Ołeh Obusznyj oraz kulturoznawca Ołeksij Masłow. Tematy ich wystąpień to: wojenna perspektywa rozpadu FR, komponenty geopolityczne i kulturowe. Spotkanie prowadził honorowy przewodniczący obwodowej „Proświty” im. T. Szewczenki Wasyl Czepurnyj. Starszy sierżant Wałerij Riabczenko przypomniał, że jeszcze przed rozpoczęciem Wielkiej Wojny w Briańsku zbierali się Rosjanie, radząc, jak postąpić w razie rozpadu Rosji. A teraz, dzięki sukcesom Sił Zbrojnych Ukrainy przy wsparciu Zachodu, militarna klęska Rosji koniecznie doprowadzi także do procesów rozpadu w samej Rosji. Co więcej, klęska właśnie na Ukrainie wywoła procesy dezintegracyjne w FR. Na przykład wyzwolenie Chersonia będzie już potężnym ciosem w imperialną świadomość Rosjan. Ołeh Obusznyj przypomniał historyczną ciągłość rosyjskiego okrucieństwa od Iwana III, który zaczynał niszczyć Republikę Nowogrodzką praktycznie tymi samymi metodami, jakie dziś Rosjanie stosują wobec Ukrainy – w Nowogrodzie wytępiono 15 tysięcy mieszkańców, a ocalałych przesiedlono na Moskiewszczyznę. Historyk i polityk wyraził opinię, że rdzenne narody FR nie mają siły na powstanie, ale z Północnego Kaukazu proces rozpadu mimo wszystko może się zacząć, a jeszcze Tatarstan się przyłączy, bo ma wszystkie niezbędne do tego składniki: gospodarkę i odpowiednią konstytucję. „Za to po Ural Rosja będzie zajęta przez Chiny”, uważa prelegent. Prowadzący zaprzeczył mu, opowiadając o nacjonalizmie Jakutów oraz o odrodzeniu ruchów narodowych u ludów Erzja, Udmurtów i Karelów. Komentując ironiczne poglądy w mediach społecznościowych dotyczące konieczności rozpatrywania tej kwestii, kulturoznawca Ołeksij Masłow podkreślił, że właśnie kultura jest podstawą stosunków narodu ze światem i Ukraińcy powinni przestać pielęgnować swoje poczucie niższości. Przecież i dzisiejsze wydarzenia pokazują: Ukraina jest w centrum światowych procesów. Ukraińcy są odpowiedzialni za stworzenie zarówno rosyjskiego, jak i sowieckiego imperium i nie mogą obojętnie obserwować tego, co dzieje się wewnątrz samej FR. U nas, niestety, nie ma badania życia Rosji, a jest to konieczne przy sąsiedztwie z takim tworem, podkreślił Ołeksij Masłow. Prowadzący przy tym przypomniał, że natomiast w USA od lat 70. działa Instytut Ukrainy, a my musimy stworzyć Instytut Badania Rosji. Zastępca przewodniczącego obwodowego towarzystwa „Proświta” im. T. Szewczenki Wałerij Riabczenko wyraził ideę potrzeby stworzenia na bazie czernihowskiej „Proświty” ideologicznego centrum wolontariackiego. Biuro prasowe Czernihowskiej obwodowej „Proświty” im. T. Szewczenki. Zdjęcie Serhija Sołomachy. Wołodymyr FERENC. Filozofia i oświata powinny stać się centrum światopoglądowej walki tego, co osobiste, przeciwko temu, co bezosobowe – zadeklarował w jednym z numerów „Słowa Proświty” znany ługański i galicyjski filozof Wołodymyr Sabaducha. Znam go i w krótkich rozmowach telefonicznych czasami dyskutujemy na temat filozofii ukraińskiego bytu. Moim zdaniem jego czterostopniowa klasyfikacja duchowego rozwoju człowieka może być uważana za podstawę metodologii oświecenia narodowego. Na Ukrainie między osobowościami a przeciętnym ogółem istnieje sztuczna przepaść światopoglądowo-informacyjna pochodzenia posowieckiego i już współczesnego. Bez pokonania tej przepaści nie osiągniemy jedności obywatelskiej. Dlatego po wojnie trzeba będzie na poważnie powrócić do wzmocnienia ukraińskich fundamentów państwa. Pocieszamy się nadzieją, że Ukraina sama z siebie się zmieni, że straszna bieda nas nauczy. Bez wątpienia ludzie się zmieniają, pozytywne zmiany są, ale będzie ich za mało bez udziału nowej klasy politycznej osobowości i edukacji politycznej. Pozostawiony sam sobie naród może znów stać się ofiarą własnych błędów. To niesprawiedliwe, ale takie niebezpieczeństwo czyha na naród, który siłą okoliczności jest wyobcowany od narodowej elity politycznej, kulturalnej i finansowej. Przynajmniej ludzie już zrozumieli, że oligarchowie, urzędnicy i większość polityków nie są elitą. Teraz otrzymaliśmy szansę przerwania ciągłości smutnego doświadczenia historycznego, świadomie wybierając nieomylną drogę, czyli „stworzyć siebie razem”, w żadnym wypadku nie pozwalając „stworzyć siebie razem znowu”. W środowisku intelektualnym już trwa poszukiwanie skutecznej drogi filozoficznej, chociaż prób przeciwdziałania jest o wiele więcej. Jeśli dalej analizować nasze zachowanie pośród światopoglądowo-informacyjnej wojny światowej, to przeżyliśmy kilka przegranych momentów tylko dlatego, że wydawało się, iż stawiamy opór, ale w rzeczywistości podświadomie podgrywaliśmy ręką wspólnego dobra i bezpieczeństwa. Trzecie – państwo obroni własne bezpieczeństwo wysoką ceną życia najlepszych obywateli, dlatego przyszły ustrój gospodarczy i prawny państwa musi dać ich potomkom wolną gospodarkę, która będzie pracować wyłącznie dla osobistego dobra obywateli bez nadmiernej zależności od świata i spekulatywnego wzbogacania się jednostek. Czwarte – edukacja powinna pracować wyłącznie na odtworzenie rozumnego, świadomego i osobowościowego obywatelstwa z unikalną dla państwa tożsamością, nie dopuszczając niszczycielskich kompromisów i nie podporządkowując się standardom edukacji innych państw. Właśnie tak zbudowana jest elitarna edukacja silnych państw światowych. Piąte – przestrzeń informacyjna należy do narodu jako środek zachowania tożsamości państwa i ochrony przed obcymi zagrożeniami informacyjnymi i nie może być zmonopolizowana czy sprywatyzowana przez prywatne media. Prywatne media mogą jedynie korzystać z narodowej przestrzeni informacyjnej, sprzyjając umocnieniu obywatelstwa, wspólnego dobra i bezpieczeństwa. Żaden środek rozpowszechniania informacji nie powinien funkcjonować, naruszając podstawowe zasady państwa i prawa obywateli, tym bardziej nie może działać wbrew celowi społeczeństwa. A cel społeczeństwa odpowiada interesom wolności, dobrobytu i bezpieczeństwa obywatela, a nie tylko bogatej warstwy. Państwo codziennie powinno wykonywać swoją misję informacyjno-ochronną, a także wyjaśniać prawa i obowiązki obywatela, działanie ustawodawstwa i Konstytucji, przecież obywatele do tej pory mieli niewystarczająco praktyki życia w wolnym państwie. Szóste – zasady demokracji powinny natychmiast zmieniać się przez naród za pośrednictwem jego elity w celu wyboru i mianowania do władzy zdolnych, sumiennych osobowości i bezwarunkowego zwalniania osób, które nie spełniły warunków mianowania. Bez tego warunku tysiące ofiar obrońców państwa są daremne, a życie i dobrobyt obywateli w niebezpieczeństwie.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 4strona oryginału ↗

Początek tekstu może być niepełny — porównaj ze stroną oryginału

Nieco o tożsamości państwowej

bez jasnej, działającej koncepcji filozoficznej państwa. Wydaje się, że wszystko jest proste: ukraińskie państwo we wszystkich wymiarach ma być ukraińskie, aby nie zagarnął go świat, przede wszystkim Rosja. Jednak z jakiegoś powodu wydaje nam się, że nie do pokonania jest problem wcielenia tej idei przez konkretnych ludzi, przede wszystkim polityków, urzędników, biznesmenów i elitę narodową. Przyczyną jest fatalna dominacja przeciętnego człowieka w społeczeństwie, a co za tym idzie, w państwie. Nawiasem mówiąc, cały świat choruje na tę samą chorobę, czyli dominację przeciętności. Nie jest tajemnicą, że wśród najbogatszych ludzi świata nie brakuje ciemnych przeciętniaków. Dominacja przeciętności to destrukcyjny paradoks współczesnej cywilizacji, która wciąż ma dostateczny zapas wytrzymałości, jednak sytuacja pogorszy się po tej wojnie światowej. Dlatego filozoficzne wyjście z cywilizacyjnego, a zarazem ukraińskiego kryzysu jest proste: stworzyć siłą państwa warunki do osiągnięcia możliwie największego pozytywnego przesunięcia każdego człowieka na skali osobowej od przeciętności ku osobowości. Osobowości, która posiada wartości moralności, sprawiedliwości, porządku i rozumie przyczyny i skutki procesów światowych. Oczywiście nie wszyscy będą mieli dość siły i cierpliwości, by stać się potężnymi osobowościami, ale to stworzy masę krytyczną osobowości-elity, ludzi, którzy będą rozumieć cel istnienia ludzkości i będą mieli wsparcie reszty przygotowanej przeciętnej masy. Między osobowościami a prostym ludem powinien odbudować się kontakt moralny, informacyjny i społeczny, który jest możliwy tylko w procesie osiągania celu – sprawiedliwego i korzystnego dla każdego człowieka modelu gospodarowania oraz standardu godnego życia. W tym celu język filozofii i język prostego narodu muszą być jednakowe, a terminy mają być proste i zrozumiałe dla każdego. Coś podobnego już było – zjawisko Hryhorija Skovorody, lecz w tamtym czasie świat ukraiński go „nie złapał”, to znaczy nie zrozumiał nawet za pomocą prostego słowa. Dziś wszyscy jesteśmy przy „gadżetach i w mediach społecznościowych”, ale nie często rozumiemy życie, wrogując między sobą zamiast zrozumieć wartość krótkiego życia. Prawda jest zawsze prosta, dlatego warto zrezygnować z komplikowania prawdy, idei narodowej, Konstytucji. Innego sposobu, by przekazać filozofię przetrwania narodu tak, by została przyjęta przez prosty lud, nie ma. W mediach społecznościowych działają nie tylko tani boty, ale wykonawcy hermetycznych teorii obcej dominacji, sprowadzonych do poziomu zrozumienia przez prosty lud. Pływając w fejsbukowym bagnie i konsumując informacje jedynej telewizji, ryzykujemy, że mimowolnie staniemy się tacy sami jak nasi wrogowie czy przeciwnicy, jeśli nie będziemy znać oznak różnicy między Ukraińcem a nieukraińcem, prościej – filozofii tożsamości w działaniu, wyłożonej prostymi słowami. To mogłaby robić „Proświta”, ale ona nie może iść przed konia filozofii, który będzie torował potężnymi kopytami drogę ukraińskiego bytu. Nie pretenduję do wizerunku filozofa, ale postaram się skupić na kilku momentach, by pokazać dostępność dyskusji na ten temat. Nawiasem mówiąc, przed oczami staje dawna freska Rafaela „Szkoła ateńska”, która przedstawia dyskusję dwóch filozofów, Platona i Arystotelesa. Życzliwość i spokojna rozmowa uczestników sporu zachwyca, czego wśród Ukraińców prawie nie bywa. Dlatego przede wszystkim kultura dyskusji. Po pierwsze – nie upodabniać się do Moskala w realnym życiu. Dla przykładu – wulgaryzmy czynią z nas Moskali, i ktoś bardzo „dowcipnie” sprawił, że większość z nas stała się do nich podobna. Natychmiast rozpowszechniło się krzyczane „Putin…” i „Ruski okręt…”. Ten haniebny napis nie tylko w jednej chwili pojawił się na banerach i został wypisany na płótnie ukraińskiej flagi, co jest niedopuszczalne. Nasze dzieci noszą koszulki i czapki z takimi napisami, a haniebne banery wieszano nawet przy cerkwiach zamiast zwracania się do Boga o zbawienie. Wroga trzeba bić godnie, bez amoralnych, drobnych obelg, zabijać z Bożą pomocą nie dlatego, że to Moskal, lecz dlatego, że to wróg. Można przytoczyć również inne przykłady podstępnych technologii informacyjno-humanitarnej wojny. Interesujące pochodzenie ma mit o „straszliwych banderowcach”, wymyślony przez rosyjską propagandę, genialnie opisany przez pisarza Jurija Wynnyczuka. Problem w tym, że wszystkie szkodliwe mity i „wrzutki” mają dowcipną formę, a dodatkowo zachęcają Ukraińców do ich rozpowszechniania. Po drugie – państwo nie dało jasnych instrukcji, jak postępować z przesiedleńcami mówiącymi w innym języku, a takie oficjalne instrukcje powinni mieć wolontariusze, policjanci i urzędnicy państwowi. Przypadek lwowskiego wolontariusza to potwierdza, ponieważ jego zachowanie było podyktowane rozpaczą, a nie prawem. W ten sposób sztucznie sprowokowano konflikt językowy między obywatelami, którzy są zmuszeni samodzielnie rozwiązywać problem, ściągając na siebie osobistą niechęć w czasie, gdy potrzebna jest jedność. Filozoficzne podejście do rozwiązania problemu wymaga maksymalnego usunięcia wpływu czynnika etnicznego oraz egoistycznych interesów polityków. Standard obywatela powinien być jednolity i chroniony przez wszystkie służby państwa. Język ukraiński ma publicznie dominować wszędzie, bez wyjątków, nie dlatego, że jest to potrzebne etnicznym Ukraińcom, lecz dlatego, że to Ukraina, a z naruszenia tej zasady zaczęły się terytorialne pretensje Rosji, aż do rozpętania przez nią strasznie niszczycielskiej wojny. Dlatego oprócz paszportu, tym bardziej w warunkach wojny, obywatela uznaje się za władającego językiem państwowym na podstawie Konstytucji i ustawy o obywatelstwie. To nie podlega dyskusji, od tego zależy uznanie cię za obywatela, a także pomoc państwa i społeczeństwa jako poszkodowanego w wojnie. Obywatele powinni być jednakowi, bo taki jest wymóg Konstytucji, która nie zabrania w życiu prywatnym wszystkiego, co właściwe człowiekowi. Chodzi o tożsamość państwową, która z woli losu jest ukraińska i jest zapo

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 5strona oryginału ↗

Srebrnostrunny język bandury Hryhorija Kytastego

Mykoła KULCZYŃSKI, przewodniczący Połtawskiego Obwodowego Zjednoczenia Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” Tę przedmowę napisałem do naszego kolejnego wydania z serii „Biblioteka Oświatowa” pt. „Hryhorij Kytastyj. Autobiografia. Wspomnienia. Artykuły”, które poświęciliśmy 115. rocznicy urodzin wybitnego syna Ukrainy. Makietę przygotowaliśmy jeszcze pod koniec ubiegłego roku i oczekiwaliśmy na finansowanie z departamentu polityki informacyjnej Połtawskiej Obwodowej Administracji Państwowej w ramach Programu wydań społecznie znaczących. Jednak z powodu wojny rząd wydał rozporządzenie, zgodnie z którym Program nie jest finansowany. Jest to zrozumiałe, chociaż, szczerze mówiąc, wydawnictwo książkowe to także front, kulturowy, który działacze ukraińskiej kultury utrzymują od czasu ugody perejasławskiej. Trudno mi więc zgodzić się ze stanowiskiem rządu, a w końcu środki są stosunkowo niewielkie. Mimo to w połtawskiej „Proświcie”, z pomocą naszych ofiarnych przyjaciół – rodziny Bodnaruków z USA oraz nieznanego darczyńcy, udało się z okazji 350. rocznicy urodzin Pyłypa Orłyka zrealizować wydanie „Hetman Ukrainy Pyłyp Orłyk”. Mamy nadzieję, że wydamy także Hryhorija Kytastego. A zanim to zrobimy, niech moja przedmowa do przyszłego wydania będzie kamyczkiem w fundamencie naszej pamięci kulturowej. Prawdziwy, wszechogarniający pomnik Kytastego w duszach Ukraińców jest jeszcze przed nami, po zwycięstwie. Do zajęcia się wydaniem poświęconym wybitnemu kobziarzowi, kompozytorowi, dyrygentowi i twórcy Kapeli Bandurzystów im. Tarasa Szewczenki, Hryhorijowi Kytastemu, zainspirowała mnie dedykacja na wydaniu Ukraińskiej Wolnej Akademii Nauk w USA pt. „Zbiór ku czci Hryhorija Kytastego w 70. rocznicę urodzin”. Zbiór ten wydano w 1980 roku nakładem Fundacji im. Iwana Bahrianego. Dwa egzemplarze tego wydania przysłało nam do „Proświty” Towarzystwo Języka Ukraińskiego w USA, kierowane przez Wirę Bodnaruk, naszą dawną przyjaciółkę, jeszcze w 1991 roku. Na jednym egzemplarzu, na odwrocie pierwszej strony okładki, widnieje własnoręcznie napisane nazwisko właścicielki książki Ołeksandry Diaczenko-Koczman, znanej w USA artystki, a na drugim – tylko podpis, ale z życzeniem darczyńczyni: „Połtawianie, szanujcie Kytastego”. Niejednokrotnie brałem do rąk ten czy inny egzemplarz przysłanej książki, ale do wnikliwego przeczytania jej nie dochodziło. Lecz oto jakieś dwa-trzy miesiące temu znów otworzyłem to nowojorskie wydanie i, długo wpatrując się w rozumną i wykwintnie inteligentną twarz Hryhorija Kytastego, nagle poczułem nieodparte pragnienie przeczytania tego, co napisano. Zasiadłem i przeczytałem do ostatniej kropli. Jakiż świat otworzył się przede mną w jego „Autobiografii”! Wszystko w nim spowite jest pieśnią, pięknem, rodzinną miłością. Niezamożny chłop, ojciec Kytastego Trochym, nie znając nut, śpiewa nadzwyczaj trudne partie solowe koncertów Wedela, Bortniańskiego, a każdego wieczoru ze wszystkich zakątków Kobylak rozbrzmiewają śpiewy kawalerskie i dziewczęce. Matka – doskonale, jak pisankarka pisakiem, wywodzi-wyśpiewuje pełne duchowej siły religijne psalmy. Jest u Mychajła Kociubynskiego piękne opowiadanie „Jak jeździliśmy do Krynyci”, w nim takie wersy: „Po czarnej ziemi wszędzie rozkwitają, jak maki, ogniste kwiaty. (Chodzi o jarmarczne ogniska, które rozpalili przybyli wcześniej na jarmark do Krynyci chłopi. – M. K.). Wkrótce cała dolina i góry błyszczą ogniami, i wraz z dymem z ziemi wznosi się w górę pieśń. Czyż nie prawda, że jest jakby coś wspólnego między ogniami a śpiewem? Jak poszczególne ognie zmieszały swój dym, tak i poszczególne chóry, jak płomień, silne i jasne, zlały się w niepowstrzymaną falę, w mozaikę dźwięków. Jest w tym jakaś dzika powabność. Coś to budzi. Ja sam chcę śpiewać, coś swojego, osobnego, byle śpiewać. Rozniecić święty ogień i wydobyć z piersi drzemiący przodkowski głos”. Tak, w naszych pieśniach brzmią tysiącletnie głosy naszych przodków. W tych głosach połączył się ludowy, z głębi wieków, śpiew pieśni lirycznych, kozackich, czumackich, obrzędowych, żartobliwych, dum oraz ballad – ze śpiewem duchowym, śpiewem Boskiej Liturgii, kolęd, psalmów, aby stworzyć świat piękna i harmonii naszej ukraińskiej Atlantydy. W takim świecie dorastał Hryhorij Kytastyj, w takim świecie rodzili się Łysenko, Łeontowycz, Stecenko, Rewucki, Latoszynski. I choć bolszewiccy najeźdźcy, zdawało się, na wieki zrujnowali nasz ukraiński świat, to czy można zwyciężyć Ducha? On znowu i znowu odradzał się i znów rodzi tych, którym chce się śpiewać coś swojego, osobnego. Jest w „Autobiografii” pełnych niewysłowionego bólu wersów o Hołodomorze i o występie Wzorcowej Kapeli Bandurzystów przed organizatorem ludobójstwa Ukraińców, katem Stalinem i jego oprawcami. Rozstrzelawszy naszych niepokornych kobziarzy, kat zapragnął popatrzeć na już ujarzmionych i posłuchać ich pieśni, żeby pocieszyć siebie, zwycięzcę. Zupełnie jak w 137. psalmie: „Zaśpiewajcież nam z pieśni syjońskich”, – nakazują dla uciechy swojej babilońscy najeźdźcy zwyciężonym Izraelitom. Hryhorij Kytastyj pisze, że podczas ich występu Stalin ciągle z kimś rozmawiał. Myślę, że tak okazywał swoją pogardę dla sztuki kobziarskiej, a zaprosili kapelę wyłącznie dla upokorzenia jej i całej Ukrainy, w której szacunek do kobziarzy wpajano od dzieciństwa. Mówiąc: pamiętajcie, że i z wami może stać się to samo, co z wędrownymi kobziarzami. W rzeczywistości kapelani, choć zmuszeni byli śpiewać przed katem, byli daleko od ujarzmienia. Z czasem niejednego uczestnika kapeli represjonowano, tak jak i jej kierowników. Dla nas, połtawian, szczególnie drogie są wersy o Połtawskim Technikum Muzycznym, w którym uczył się Hryhorij Kytastyj, o Dmytrze Bałackim, Wołodymyrze Kabaczku, chórze Soboru Święto-Uspieńskiego, z którego wyrósł Kozłowski... Stworzenie Kapeli Bandurzystów imienia T. Szewczenki w latach niemieckiej okupacji to nieoceniona zasługa Kytastego wobec narodu ukraińskiego. Swoimi występami po miastach i wsiach Ukrainy kapela pomagała ludziom żyć w zniewolonej przez jeszcze jednego kata Ukrainie, rodziła gniew i determinację, by przeciwstawić się niemieckim okupantom. Przepełnione sale w miastach i wsiach Ukrainy, głośne demonstracyjne owacje przerażają okupantów, którzy jak ognia boją się ukraińskiego odrodzenia państwowego, więc wywożą cały skład kapeli do Niemiec. Przywożą kapelę do Hamburga i trzymają w obozie dla ostarbeiterów w chłodzie, głodzie, ciężkiej pracy. Kapelani chorują, podupadają fizycznie, ale nie duchem. Wreszcie po ciągłych apelach Kytastego i kapelanów do niemieckich władz pozwalają im na działalność koncertową w obozach koncentracyjnych, początkowo tylko przed Ukraińcami, a potem i przed wszystkimi innymi pojmanymi robotnikami, zwiezionymi przez okupantów z całej Europy. Tysiące ukraińskich jeńców usłyszało ojczystą pieśń, a wraz z nią poczuło niezwyciężonego ducha ojczystej ziemi. Wspomnienia świadków występów kapeli w obozach ostarbeiterów poruszają niesamowicie. Dzięki ogromnej pracy organizacyjnej Hryhorija Kytastego kapela przetrwała na emigracji w USA, dokąd kapelani przybyli z obozów dla osób przemieszczonych w Niemczech, stworzonych pod egidą ONZ. Występy kapeli na emigracji w największych salach Ameryki, Kanady, Europy zawsze miały szalony sukces. Swoją sztuką kobziarską opowiadali światu o wielkim zniewolonym, ale nieujarzmionym narodzie. Działalność koncertowa Kapeli Bandurzystów imienia Tarasa Szewczenki od czasu jej założenia do naszych dni jest złotym funduszem ukraińskiej kultury. Odwiedziła Kapela także Połtawę, w 1990 roku, i pamiętam, jak szalała sala po każdej pieśni, a my – członkowie Towarzystwa Języka Ukraińskiego oraz Ruchu, nie zważając na czujnych milicjantów, jednak wnieśliśmy do sali teatru nasze ukraińskie flagi i rozwinęliśmy je na balkonie przy aplauzie słuchaczy i kapelanów. „Zrozumieliśmy sami dla siebie, że srebrnostrunna mowa bandury – to mowa naszego narodu. Nią można najgłębiej przekazać „Testament Szewczenki”, opowiedzieć o Honcie, Zalizniaku, Perebyjnosie, którzy właśnie tutaj szli do walki i bronili swój naród, swoją ziemię przed najazdem wroga”, – mówi Hryhorij Kytastyj. Tak samo i on swoją pieśnią bronił nasz naród i naszą ziemię przed duchowym spustoszeniem. Stał na straży naszego nieujarzmionego ducha. Skłońmy się w szacunku przed tą wielką postacią wszyscy, a nie tylko połtawianie, do których zwraca się z dalekiej Ameryki ziomkini Kytastego. Nasze wydanie jest odpowiedzią dla Pani, daleka siostro.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 5strona oryginału ↗

Mykoła Kulczynski: Muzeum Walki o Niepodległość ma stać się potężną placówką oświatową

Przewodniczący Połtawskiego Obwodowego Zrzeszenia Towarzystwa „Proświta”, deputowany rady obwodowej, przewodniczący komisji rady obwodowej ds. regulaminu, działalności deputowanych, rozwoju cyfrowego, sfery informacyjnej, łączności z opinią publiczną oraz przestrzegania praw uczestników ATO Mykoła Kulczynski w mediach społecznościowych na Facebooku wyraził stanowisko w sprawie potrzeby utworzenia Muzeum Walki o Niepodległość w XX–XXI w. Jak wiadomo, przewodniczący Połtawskiej Rady Obwodowej Ołeksandr Biłenkyj publicznie zaproponował utworzenie w Połtawie obwodowego muzeum radzieckiej okupacji, które miałoby zostać umieszczone na terenie pola bitwy pod Połtawą. W tym celu Biłenkyj powołał grupę roboczą, która ma stać się platformą do dyskusji nad tym pomysłem. Zgodnie z zarządzeniem przewodniczącego rady obwodowej w skład tej grupy roboczej weszli Mykoła Kulczynskyj, pozostali deputowani rady obwodowej, profesorowie połtawskich uczelni wyższych – historycy specjalizujący się w XX wieku, muzealnicy, urzędnicy państwowi, osoby zajmujące stanowiska w organach samorządu terytorialnego, a także regionalny przedstawiciel Ukraińskiego Instytutu Pamięci Narodowej w obwodzie połtawskim Ołeh Pustowhar. „Muzeum radzieckiej okupacji to nazwa robocza. Jest ona przeznaczona do dyskusji, ponieważ w nazwie w znacznym stopniu zawarta jest także koncepcja. Pomysł jest wart wprowadzenia w życie. Jest on na czasie. Wojna wywietrzyła z głów setek tysięcy, a może nawet milionów ludzi okupacyjne rosyjskie stereotypy i mity, w których ściśle splotły się samowładczo-imperialne i bolszewickie narracje o jednym narodzie, Trzecim Rzymie, Związku Radzieckim, „przyjaźni narodów”, wspólnej walce ukraińskiego proletariatu razem z rosyjskim o zwycięstwo komunizmu, bez którego, jak pisał Lenin, niepodległa Ukraina jest niemożliwa, i tym podobne. Muzeum może stać się potężną placówką edukacyjną, kształtującą całościowy, wolny od kolonialnych deformacji pogląd obywateli na naszą walkę o niepodległość, a tym samym sprzyjającą budowaniu fundamentu jedności narodu ukraińskiego”, – powiedział Kulczynskyj. „Tysiące i tysiące synów ziemi połtawskiej poległo w walce z rosyjskimi komunistycznymi najeźdźcami w Armii UNR i oddziałach powstańczych. Było to niezwykle ofiarne pokolenie młodzieży, rycerzy Ukrainy, ukształtowane pod wpływem Szewczenki oraz nie mniej ofiarnej pracy ukraińskiej inteligencji wszystkich stanów w ciągu XIX – początku XX wieku. Dokładnie tak, jak dziś nasi wojownicy – Bohaterowie, dla których Ukraina stała się rodzinną matką, zarówno z powodu odrodzonej państwowości, jak i pod wpływem pracy wielu ukraińskich organizacji społecznych i partii politycznych, przede wszystkim Proświty i Ruchu, odrodzonych historycznych Cerkwi, Związku Ukrainek, twórczej inteligencji i, oczywiście, dwóch Majdanów”, – podkreślił lider proświatan Połtawszczyzny. Pan Mykoła poparł inicjatywę Połtawskiego Biura Ukraińskiego Instytutu Pamięci Narodowej i zaproponował nazwanie przyszłej instytucji Muzeum Wyzwoleńczej Walki Ukraińców w XX–XXI wieku. „Właśnie taka nazwa w pełni odzwierciedla nasz heroiczny i męczeński szlak do własnej państwowości oraz otwiera możliwości szerokiej współpracy z ukraińską emigracją polityczną w sprawie przeniesienia eksponatów dotyczących walki wyzwoleńczej na ziemię ojczystą. Należycie powinna zostać uczczona pamięć połtawczyków, poległych za wolność Ukrainy zarówno w latach rewolucji ukraińskiej i dwóch rosyjsko-ukraińskich wojen 1918–1921, jak i w latach II wojny światowej w walce z niemieckim nazizmem w różnych armiach świata oraz w UPA. Godne miejsce w muzeum powinno zostać przeznaczone na ukazanie życia i działalności wielkiego syna Ukrainy Symona Petlury oraz walki ukraińskich dysydentów lat 50.–80. XX wieku. I oczywiście także bohaterom współczesnej walki z rosyjskimi katami”, – wyjaśnił swoją wizję przewodniczący Połtawskiego Obwodowego Zrzeszenia Towarzystwa „Proświta” im. Tarasa Szewczenki Mykoła Kulczynskyj. Zdaje sobie sprawę, że „do finansowania takiego projektu dojdzie po naszym zwycięstwie nad moskalami-rashystami, ale nic obecnie nie stoi na przeszkodzie, by podjąć odpowiednie decyzje”. Mykoła Kulczynskyj i Ołeh Pustowhar na posiedzeniach wspomnianej komisji opowiedzieli się również za przeniesieniem wszystkich pomników moskiewskiego zwycięstwa w bitwie pod Połtawą z 1709 roku na pole bitwy pod Połtawą, w pobliżu moskiewskiego redutu. „Przeniósłbym tam także kolumnę moskiewskiej chwały, a naszego smutku i niewoli. Całą, taką jaka jest, wraz z orłem, jako symbolem Trzeciego Rzymu – Moskwy, a najlepiej byłoby ją przetopić. Niech jednak stoi w redukcie jako symbol hańby ciemiężycieli, ale i naszego zwycięskiego ducha nad krwawym imperium. Przyciągałaby ona także turystów i pokazywała poglądowo, jak okrucieństwo i chciwość moskiewska prędzej czy później trafiają na margines historii”, – podsumował przewodniczący komisji rady obwodowej ds. regulaminu, działalności deputowanych, rozwoju cyfrowego, sfery informacyjnej, kontaktów z opinią publiczną oraz przestrzegania praw uczestników ATO Mykoła Kulczynskyj. Połtawskie biuro UINP. Zdjęcie: służba prasowa Połtawskiej Rady Obwodowej

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 6strona oryginału ↗

Jaka powinna być wasza i moja wolność?!

Wasyl ŁYZANCZUK, doktor nauk filologicznych, zasłużony profesor Lwowskiego Narodowego Uniwersytetu imienia Iwana Franki Podczas obecnej szerokoskalowej agresji Federacji Rosyjskiej przeciwko Ukrainie zaostrzyły się dyskusje na temat istoty pojęcia „wolność”: mowa o wolności myśli, wolności słowa, wolności wyznania, wolności działalności społecznej i politycznej, wreszcie o waszej i mojej wolności. Tym bardziej teraz, gdy mowa o otwarcie drwiącym, cynicznym ludobójstwie, etnobójstwie, lingwobójstwie Ukraińców przez mokselców=Rosjan. Ale najpierw scharakteryzujmy obecną 28. wojnę rosyjsko-ukraińską, która trwa już 8 lat i 5 miesięcy. Złowrogie niszczenie rusiczów=ruskich=Ukraińców zaczęło się jeszcze w 1169 r., kiedy suzdalczycy Andrzeja Bogolubskiego doszczętnie zrujnowali słowiański złotogłowy Kijów, ukradli Wyszogrodzką Bogarodzicę. Czyli Ukraińcy od 853 lat bronią swojej wolności przed północnym zdobywcą-kolonizatorem. Dlatego musimy uświadomić sobie, że obecna wojna rosyjsko-ukraińska to wojna tożsamości, wojna cywilizacji, to – terrorystyczna wojna moskiewskich mutantów ze wszystkimi warstwami narodu ukraińskiego – od niemowląt po ludzi w podeszłym wieku; to – narodowo-wyzwoleńcza walka narodu ukraińskiego z odwiecznymi wrogami o swoje istnienie na danej przez Boga ukraińskiej ziemi, to – wojna o terytorialnie i duchowo soborną ukraińską Ukrainę, to – wojna o samodzielne, niezależne, prawne, socjalne, demokratyczne Państwo Ukraińskie, to – wojna o osobistą, rodzinną, społeczną, państwową Wolność. Jaki sens wkładamy w pojęcia „wolność”, „wolność myśli”, „wolność słowa”, „wolność działalności”, o których mowa w artykule 34 Konstytucji Ukrainy? Wolność służy jako swoisty polityczny tlen środków masowego przekazu, bez którego nie mogą one produktywnie funkcjonować i należycie wypełniać swoich społecznych, narodowo-wychowawczych, moralno-duchowych funkcji. W demokratycznych krajach świata środki masowego przekazu są przeniknięte życiodajnym duchem, czyli są państwowotwórcze, patriotyczne, jednoczą społeczeństwo na zasadach językowo-kulturowych, narodowych. I tylko w tych ramach prasa, telewizja, radiofonia, sieci społecznościowe są pluralistyczne, wolnomyślicielskie, niezależne. Właśnie na takiej narodowo uduchowionej zasadzie rozwiązuje się problem wolności i odpowiedzialności, którą filozofowie długo wyobrażali sobie jako antynomię, czyli jako sprzeczność między dwoma twierdzeniami: albo wszystko jest podporządkowane życiowej, politycznej konieczności – wtedy nie może być wolności; albo jest wolność, która przeczy moralnej konieczności i przekształca się w samowolę. Filozof Benedykt Spinoza zdefiniował wolność jako uświadomioną konieczność. Właśnie na tym polega dialektyczny związek między wolnością a koniecznością. Zatem wasza wolność nie powinna ograniczać mojej wolności; moja wolność działalności nie powinna przeszkadzać, utrudniać, ograniczać wolności waszym cnotliwym czynom. W obecnych warunkach szerokoskalowej wojny Federacji Rosyjskiej przeciwko Ukrainie, której potężnym składnikiem jest agresja informacyjno-psychologiczna, zarówno dziennikarze, jak i politycy oraz zwykli obywatele muszą głęboko zrozumieć, że wolność słowa jako uświadomiona konieczność i odpowiedzialność za wolność działalności są szczególnie ze sobą powiązane, mają potężny wpływ na procesy społeczno-polityczne. Podkreślam: jeśli dziennikarzowi, politykowi brakuje należytego zrozumienia istoty wolności jako uświadomionej narodowej konieczności czynienia dobra oraz odpowiedzialności podczas działalności organizacyjno-twórczej, to ich informacja w wąskim i szerokim znaczeniu tego słowa nie sprzyja kształtowaniu i utwierdzaniu w świadomości obywateli, czytelników, widzów, słuchaczy uczuć narodowo-patriotycznych i przekonań państwowotwórczych. Jeśli w materiałach dziennikarskich, wystąpieniach polityków brakuje pełnowartościowych, duchowo-kulturowych, narodowo-demokratycznych funkcji, zasad, to tacy dziennikarze, politycy przekręcają prawdę historyczną, manipulują współczesną rzeczywistością. Oni za pomocą fejkowej narracji informacyjnej ingerują w podświadomość Ukraińców, psychologicznie wyciskają z nich uczucia moralno-narodowe, duchowo-narodowe, narodowo-humanistyczne, a w zamian kształtują u Ukraińców rosyjską tożsamość imperialną, przekształcają Ukraińców w beznarodową masę biologiczną. Taka była treść programów kanałów telewizyjnych NewsOne, „112 Ukraina”, ZIK, które zostały zablokowane 2 lutego 2021 r. Wtedy niesamowity raban podnieśli partyjni działacze „Platformy Opozycyjnej – Za Życie” oraz ich poplecznicy ze „Sług Narodu”, różni szarijcy, palczewscy, spleśniali komuniści i socjaliści, że niby zakazano wolności słowa. Oni ani razu nie powołali się na artykuł 34 Konstytucji Ukrainy, gdzie oprócz praw do wolności słowa zaznaczono, że „wykonywanie tych praw może być ograniczone w interesie bezpieczeństwa narodowego, integralności terytorialnej lub porządku publicznego w celu zapobiegania zamieszkom lub przestępstwom, dla ochrony zdrowia ludności, dla ochrony reputacji lub praw innych ludzi…”. Propagandę „ruskiego miru” prowadziły kanały telewizyjne „NASZ” deputowanego Murajewa, „Inter” oraz inne zasoby informacyjne. Przypominam, że kilka lat temu na „Interze” Anastasija Dauhule razem z Andrijem Domańskim w programie „Pobieda na wsiech odna” wychwalała „wielkim, moguczym russkim jazykom” stalinowski reżim komunistyczny, bo, jak twierdzili, tylko on był zdolny zmobilizować naród rosyjski i pokonać nazistów oraz faszystów. Ani A. Dauhule, ani A. Domański ani słowem nie wspomnieli, że w II wojnie światowej zginął co piąty Ukrainiec. Obecnie Anastasija Dauhule popisuje się w maratonie „Jedyni nowyny”. W listopadzie 2020 r. w artykule „Brońmy ukraińskich wartości narodowych” (gazeta „Słowo Proświty”) pisałem, że prowadzący kanału telewizyjnego „ZIK” Anastasija Dajnod i Rostysław Suchaczow popierają tezę o tak zwanej „naturalnej dwujęzyczności rosyjsko-ukraińskiej”, uważają dominację języka rosyjskiego na Ukrainie za niezwykle wielkie osiągnięcie historyczne i humanistyczne. Domagali się nadania językowi rosyjskiemu na Ukrainie statusu oficjalnego = państwowego. To, jak twierdzili, uratuje „rosyjskojęzyczną ludność” przed prześladowaniami przez nacjonalistów. Kwestia funkcjonowania języka ukraińskiego na Ukrainie nie była ważna również dla Natalii Mosejczuk z kanału telewizyjnego „1+1”. Bezapelacyjnie stwierdziła, że „języka na chleb nie posmarujesz”. A 20 kwietnia 2022 r. w wywiadzie z Mariją Jefrosininą (z jakiegoś powodu uważa, że trzeba ją nazywać Maszą) Natalia Mosejczuk nazwała „ukraińskimi gnidami” tych ludzi, którzy nalegają, aby we wszystkich placówkach oświatowych Ukrainy nauczanie odbywało się w języku ukraińskim, aby język państwowy funkcjonował we wszystkich komórkach organizmu społecznego. Przykro, ale i obecnie kanał telewizyjny „DOM” zamiast sprzyjać rozwojowi, utwierdzaniu języka i kultury ukraińskiej, zajmuje się moskiewską asymilacją Ukraińców, bo dziennikarze za błogosławieństwem Biura Prezydenta transmitują rosyjskojęzyczne programy. Anastasija Dajnod, Anastasija Dauhule, Tetiana Terechowa, Rostysław Suchaczow, Andrij Domański, Anna Stepanec oraz niektórzy inni dziennikarze w rodzaju Pichowszeka, Właszczenko, Hołowanowa, Połujewa, Martirosiana zatruwali świadomość Ukraińców manipulacyjną propagandą, żarliwie broniąc swojej wolności słowa, czyli wolności szkalowania wszystkiego, co ukraińskie. Jednocześnie pracownicy kanałów telewizyjnych „Espreso”, „5-go” i „Pryamij”, opierając się na wolności słowa jako odpowiedzialnej, uświadomionej konieczności, z ukraińskocentrycznych pozycji wszechstronnie analizowali przyczyny i straszne skutki agresywnego rosyjskiego nazistowsko-raszystowskiego idiotyzmu, gruntownie opowiadali o katastrofie humanitarnej na Ukrainie, sławili narodową wielkość bohaterstwa ukraińskich obrońców i obrończyń Wolności, Swobody, Niepodległości nie tylko Ukrainy, ale i całej Europy przed rosyjskimi mutantami. Jednak wśród kanałów telewizyjnych, które transmitują „Jedyni nowyny” w ogólnoukraińskim maratonie informacyjnym, teraz nie ma „5-go”, „Espreso” i „Pryamij”, w których pracują autorytatywni profesjonaliści, ukraińscy patrioci, sumienni analitycy. W głowie pulsują pytania: „Dlaczego Koncern radiofonii, radiokomunikacji i telewizji 4 kwietnia wyłączył nadawanie „Espreso”, „5-go kanału” i „Pryamij” w sieci cyfrowej T2? Może szefom Koncernu nie w smak, że pracownicy tych kanałów telewizyjnych fachowymi, rozsądnymi, emocjonalnymi programami, wyważoną, prawdziwą informacją sprzyjali kształtowaniu wykształconych, moralno-duchowych, narodowo-świadomych, odpowiedzialnych za los Ukrainy obywateli?” Ten niemoralny, szkodliwy czyn wywołał oburzenie ukraińskiej opinii publicznej. Jednak na wymagania milionów Ukraińców nie zważają w Narodowej Radzie Ukrainy ds. Telewizji i Radiofonii, Radzie Bezpieczeństwa Narodowego i Obrony Ukrainy, Biurze Prezydenta Ukrainy. Urzędnicy tych instytucji mówią: „Oglądajcie programy tych kanałów na YouTube”. Nie reaguje na apele telewidzów Wołodymyr Ołeksandrowycz Zełenski. Dobrze rozumiem, że Pan, Panie Prezydencie, bez wątpienia jest niezwykle zajęty. Każda sekunda, minuta jest na wagę złota, bo rozstrzygają się losy Ukrainy w ludobójczej, terrorystycznej wojnie, którą rozpętał nasz odwieczny wróg – Moskwa. Prezydentowi, służbie dyplomatycznej przyszło wiele intelektualnie popracować, aby Ukrainie nadano status kandydata do członkostwa w Unii Europejskiej. Ale trzeba również uświadomić wszystkim szefom państwa, że w tak historycznie brzemiennej w skutki sytuacji niezwykle potężną bronią jest Prawdziwe Słowo i obraz telewizyjny, które tworzą dziennikarze kanału telewizyjnego „Espreso”, „5-go”, „Pryamij” oraz uczestnicy ich programów – niezłomni, narodowo świadomi ukraińscy patrioci. Wymieniam alfabetycznie kilkanaście nazwisk: Wołodymyr Ariew, Borysław Bereza, Taras Berezoweć, Antin Borkowski, Serhij Wysocki, Myrosław Haj, Mykoła Hołomsza, Łarysa Hubina, Jarosław Żełezniak, Wasyl Zyma, Wałerij Kałnysz, Jarosław Kendzior, Iwanna Kłympusz-Cyncadze, Mykoła Kniażycki, Roman Kostenko, Rusłan Koszułynski, Ołena Kurbanowa, Ihor Łapin, Jurij Łucenko, Antin Mucharski, Wołodymyr Omelan, Andrij Osadczuk, Petro Poroszenko, Witalij Portnykow, Kira Rudyk, Ołeh Saakian, Oksana Sawczuk, Ołeh Syniutka, Wiktor Ukołow, Iryna Farion, Sofija Fedyna, Natałka Ficycz, Mychajło Cymbaluk, Wałerij Czałyj, Chrystyna Czerneha, Tetiana Czornowoł, Jurij Szczerbak, Arsenij Jaceniuk. Proszę, niech nie czują się urażeni liczni inni godni uwagi ludzie, których nie wymieniłem. W swojej działalności opierają się oni na wolności słowa z pozycji ukrainocentryzmu, obronie ukraińskich interesów z głębokiej istoty nacjonalizmu, a nie szowinizmu, nazizmu, faszyzmu czy putinowskiego raszyzmu. Dlatego raz po raz trzeba podkreślać: jeśli wolność słowa działacza państwowego, polityka, wolność funkcjonowania mediów jest skierowana na lekceważenie ukraińskich interesów narodowych, wartości narodowych, bezpieczeństwa narodowo-duchowego, to komu taka wolność słowa polityków, deputowanych, środków masowego przekazu służy? Bezsprzecznie jawnym i ukrytym wrogom – rosyjskim agresorom, promoskiewskiej piątej kolumnie w Ukrainie. Przypomnijmy słowa Iwana Franki, który w zbiorze „Mój izmaragd” pisał: Nie może w dobru ten żyć, Kto chce złu i dobru służyć. Bo chcąc dogodzić obojgu, Szybko stanie się zła niewolnikiem. Właśnie niezrozumienie przez wielu zwierzchników różnych szczebli istoty wolności słowa jako życiodajnej konieczności wspierania narodowo-obywatelskiego rozwoju sobornego Państwa Ukraińskiego w latach odnowionej Niepodległości sprawiło, że przez 30 lat w Ukrainie panoszyła się wolność rosyjskiej antyukraińskiej manipulacyjnej propagandy, szkalowania, ignorowania wartości narodowych – języka ukraińskiego, kultury, zwyczajów, tradycji, prawdziwej historii, co doprowadziło do zrodzenia separatystów, kolaborantów, którzy obecnie wyłażą ze swoich nor na okupowanych przez moskiewskich raszystów ukraińskich terytoriach i zdradzają Ukrainę, sprzedają narodowo świadomych Ukraińców moskiewskim raszystom. Zatem jest nad czym się zastanowić, jest nad czym pracować nam w Ukrainie w kwestii pogłębienia zrozumienia obecnej misji mediów, działalności każdego polityka, deputowanego w kontekście funkcjonowania wolności słowa jako uświadomionej konieczności, odpowiedzialności za los człowieka, rodziny, wspólnoty, społeczeństwa, duchowo sobornego narodowego Państwa Ukraińskiego. To znaczy, że wasza i moja wolność działalności musi być skierowana w jedno narodowe dobroczynne koryto, dla osiągnięcia jednego życiodajnego strategicznego celu – Zwycięstwa nad moskiewskimi agresorami, rozwoju i utwierdzenia wolnej, demokratycznej, praworządnej, socjalnej, duchowo sobornej ukraińskiej Ukrainy.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 7strona oryginału ↗

O współczesnej liryce pod ostrzałem

Do redakcji. Za każdym razem na Facebooku pojawiają się poezje frontowców, tych, którzy przeżyli/przeżywają okupację, uchodźców, współczesnych wojny rosyjsko-ukraińskiej. Ból, cierpienie, osobiście przeżyte tragedie i codzienność. (Formułowej retoryki i rymowanej publicystyki nie biorę pod uwagę). Potężny liryczny dziennik. A gdyby tak te wiersze usystematyzować, wydrukować (za zgodą autorów), bo materiał może się rozproszyć, a co najważniejsze – dokonać odpowiedniej analizy. Od redakcji. Będziemy drukować rozprawę Jurija Iwanowycza Kowaliwa, doktora nauk filologicznych, laureata Nagrody im. Tarasa Szewczenki, na łamach „Słowa Proświty”, tak jak i wiersze ukraińskich poetów, z numeru na numer. Jurij KOWALIW Muzy nie milczą Po przylocie muzy krzyczą pod zwałami, a ich nie słychać, bo tutaj nie ma miejsca na poezję (tak mówią). Ostatnie zdjęcia na aparacie – to nie metafory. Wiadomości bezdomnie milczą przez głos, bo jak dolecieć przez przepaść, wyrwę, bez głosu, bez pamięci, bez łączności... Poezja jest. Inna Honczar Jedna z aksjomatów Cycerona “Inter arma silent Musae” (łac.: wśród szczęku oręża muzy milczą) była wielokrotnie obalana przez ukraińską lirykę legionistów USS, powstańców podczas II wojny światowej, a obecnie – podczas nowego etapu wojny rosyjsko-ukraińskiej. Wielu poetów z bronią w ręku broni ludzkiej i narodowej godności, wielu z nich przeżyło piekło moskiewskiej okupacji. Ich aktywizacja została potwierdzona wieloma akcjami, takimi jak projekty “Poezja wolnych”, antologie “Poezja bez schronienia”, militarna poezja ukraińska, “In principio erat Verbum” i inne. Wśród nich w Instytucie Literatury im. Tarasa Szewczenki NAN Ukrainy odbyło się forum literacko-artystyczne “Muzy nie milczą” (20–25 czerwca 2022 r.), a w jego ramach – wieczór poezji (24 czerwca). Wiersze niektórych autorów stały się piosenkami: “Sztab” I. Astapenki (muzyka W. Kuprijenki), “Ty biegniesz” (muzyka Wasyla-Żywosyła Luteho) D. Luniaki, “Skąd ja…” Julii Bereżko-Kamińskiej (muzyka W. Morozowa). Akademik R. Radyszewski sam pisze piosenki. Współczesna liryka jako najbardziej mobilny twór gatunkowo-rodzajowy błyskawicznie reaguje na dynamikę życia w jego tragicznych załamaniach. Zmieniła się ona istotnie po 24 lutego, co utrwaliły w swoich wierszach Ołena Herasymjuk (“Jeszcze nie dotknęłam papieru, a ty…”), Julia Hupaluk (“przed wojną mogłam spacerować po Kijowie nocą i czytać wiersze razem z przyjaciółmi”), Switłana Diduch-Romanenko (“Czasami zapominam o urodzinach przyjaciół i krewnych…”), Inna Kowalczuk (“nici obecnie dość grube…”) i inni. To był punkt zwrotny, przekroczywszy który, Ukraińcy stali się inni. Porzuciwszy postkolonialne kompleksy, karmiąc się źródłami przebudzonej pamięci etnogenetycznej, w wojnie rosyjsko-ukraińskiej, która nabrała ostrzejszych cech w porównaniu z poprzednim okresem 2014–2022 r., motywowani przeciwstawiają się rozpanoszonemu moskiewskiemu raszyzmowi, przejętemu zamiarem zlikwidowania Ukrainy, jej wielkiej infrastruktury kulturowej i etnomentalnej, zniszczenia ludzkiego życia, całego świata. Liryka bije w trwożne dzwony, jest odbierana jako niepodważalny dokument heroicznego czynu, ludowego bólu, potępieniem sadyzmu moskiewskich zdobywców, którzy “kochają zabitych, / Nie umiejąc żyć bez wojny” (I. Pawluk), dlatego “odwieczna okrutna gra” (Natalka Fursa) doznaje istotnych korekt. Oporny sprzeciw materializuje się poprzez energię wycierpianego Słowa w wolę pełnowartościowej ukraińskiej ontologii. Najczęściej bywa ono nawołujące, formułowo retoryczne, jednak wydaje się ważniejsze wtedy, gdy przemyśliwuje tragedię na granicy życia i śmierci, w imperatywach “być” tu-i-teraz, tu-i-zawsze wbrew tanatycznym intencjom. I nie ma znaczenia, w jakie formy wierszowe zostało wlane – w szlifowane strofy czy w rozluźnione wiersze wolne. Ważne, że skoncentrowana jest w nim szorstka konkretność wojennej rzeczywistości, bardziej przekonująca nie w wezwaniach, a w przedmiotowej fakturze, jak borodjańska kuchenna szafka, która cudem zachowała się wśród ruin po niemiłosiernych ostrzałach, symbolizując Ukrainę: “Jak ty, kraju-szafko, / nad przepaścią? Oniemiała” (Tetiana Małeńka). Otoczenie jawi się takim, jakim jest, tropiczna wieloznaczność, nie tracąc konotacyjnych właściwości, wzbogaca się przedmiotowymi realiami, w których utrwalone obrazy nabierają szczególnego znaczenia, kiedy ludzka krew, od dawna rymowana z “miłością”, zakodowana w zaimku wielką literą “Ona”, “wypływa / z szybkością Letu”, aby “przelana za rodzinną ziemię”, uczynić ją “jeszcze świętszą” (A. Kyczynski). Dlatego uzasadniona jest idealizacja wojowników, traktowanych jako “aniołowie miast”, którzy w przedmiotowej fakturze wojennej codzienności “budują swoje ziemianki / spocone i zadymione, buty w ziemi i piasku / święcą w świątyniach łopaty, karabiny i noże”, kiedy przechodzą w wieczność (Hanna Kłymenko-Syniook). Niewiele różniąc się od nich, Jezus Chrystus nie może stać z boku ukraińskiego zbrojnego oporu. Zmartwychwstawszy, mając niemałe doświadczenie w batalionach ochotniczych, “wzuwa buty, / wodę bierze, do manierki. / Ikonka Marii za śmiertelnikiem. / Amunicja, “erpees” i ładownica... / Szpera po kieszeniach i przymierza – / czy nada się na rożki od granatów. / Brodę uspokaja-gładzi i odmawia / nałokietników, kamizelki pancernej – / bez niej biega od czternastego”. Wyraźnie nakreślony portret Syna Bożego w wykonaniu Iryny Zełeneńkiej przedstawia charakterystyczny psychotyp ukraińskiego wojownika, który łączy w sobie ziemskie i niebiańskie cechy. Każdy wymowny szczegół wojennej rzeczywistości (Inna Kowalczuk: “Wrosły przeciwpancerne jeże / w mniszkowy dywan”), uobecniając surową prawdę w pojemnej metaforze (Natalka Fursa: “W dziecięcą rękawiczkę schował się świat, / i na nią poluje skrzydlate piekło”), przekonuje bardziej niż wierszowe deklaracje. Szkic z przewróconym różowym dziecięcym wózkiem, w którym “kręci się to lewe tylne koło / co zawsze trafiało w jakieś dołki na chodniku / ono kręci się i nijak nie może się zatrzymać” (Marija Mykycej), szokuje “kinematograficznym” aluzją do tragedii wygnania, odbierany jest jako uosobienie totalnego smutku. Konkretność wojennych monochromatycznych krajobrazów w interpretacji W. Kliczaka, nakreślona szorstką przedmiotowością złomu z wronami, “poszarpanych kulami brzóz”, ucieczką orków, którzy “zaminowane zostawiają / W polach maszyny. // Tak. Żeby”, uderza jakby obojętną puentą, w której odkryta jest podstępna psychika raszysty. Im bardziej przeciąga się wojna, tym wyraźniej ludzie przyzwyczajają się do jej codzienności z patrolami i wspominaniem poległych, tragedie stają się typowe, dlatego delikatny liryczny bohater W. Kliczaka słusznie nie kraje duszy swojego przyjaciela o utracie żony i zniszczonym domu: “Dokąd teraz mu? W jakie światy? / I więcej nie pytam. Bo po co. / Daj Boże mu siły dalej iść…”. Wszystkie ofiary wojny jednoczy zrozumiałe bez słów wspólne nieszczęście, które przeżywa liryczna bohaterka Natali Dziubenko-Meys podczas pogrzebu poległego wojownika, nad którym “skamieniała matka na poboczu” świeżej mogiły, pod melodię piosenki “Pływa kaczka”. Tanatyczna otchłań, przekonana poetka, nie może pochłonąć życia, które wywalcza chora dziewczynka w schronie “pod ostrzałami drapieżnych baterii”, pragnie za wszelką cenę dokończyć rysunek, niech potem porwie go wiatr, zostawiając “zmartwione” dziecko z zaciśniętym w dłoni czarnym ołówkiem. Takie neorealistyczne poezje są przekonujące psychologiczną wiarygodnością w jakichkolwiek konkretnych szkicach, zwłaszcza przy przedstawianiu dzieci. Najbardziej niezabezpieczone, często zostając sam na sam z czarnym nieszczęściem, znajdują pełnię życia, “piszą na tablicy ćwiczenia, / przykłady i zadania. / Biegają na przerwie, / Biją się, ale nigdy / nie płaczą”, nawet jeszcze nie uświadamiają sobie, że są “okradzione”, tylko w nocy “proszą cichutko Boga, / żeby chociaż na chwilkę / po prostu przyśnił się // tata”, którego one już nigdy nie zobaczą (Nina Hnatiuk). Dlatego ważne jest bezpośrednie dziecięce postrzeganie tej katastrofy, zinterpretowane w wierszu “mamo nie idźmy znowu do piwnicy…” najmłodszej poetki forum, studentki drugiego roku Kijowskiego Narodowego Uniwersytetu im. Tarasa Szewczenki Darii Hawij, która z punktu widzenia dziewczynki i braciszka Mychasyka nie uznaje dyskomfortowego, nienaturalnego schronienia: “obiecuję będę siedzieć jak myszka / mamo zostańmy spać w domu”. Nikt nie może wyjść poza granice wszechogarniającej wojny (Daryna Hładun: “otulamy się w koc wojny / siedzimy na wojennej diecie / na śniadanie mamy wojnę / wojnę na obiad na kolację / wojna leje się nam z oczu”), dlatego Nina Kowalczuk gorzko ironizuje: “wojna i tyle! / takie teraz czasy, że wojen się namnożyło...”. Przetrwanie w jej złowieszczym schronie pod celownikiem śmierci zamienia się w próbę, w aktualizację woli życia – mimo wszystko: “Koc zmarszczkami schodzi, jak trzydziestoletnia wdowa, / Zamiast pierza z poduszek gęsta wyrasta trawa. / „Przerastasz i ty w ten świat, ty powoli wstajesz, / Ty naboje z serca wyjmujesz i znów podajesz” (Julia Szeweł). Życiowa konkretność determinuje filozoficzne medytacje. One w artystycznej formie przemyśliwują pasjonarną ontologię niezłomnego ukraińskiego człowieka, którym stał się po 24 lutego, poczuwszy w sobie głos przodków, uświadamiając sobie święte prawo do samoobrony, do wolności, do likwidacji destrukcyjnych sił moskowszczyzny. Dlatego liryczny bohater – przeważnie alter ego autora w krytycznych sytuacjach, kiedy niszczycielskie fale wojny wypychają życie w zaświaty, kiedy „modlitwa krwią pisana na ścianach” (Lina Łanska), znajduje w sobie stoicką wolę, twarde przekonanie, że „Wychowa żelazne pokolenie / zaorana pociskami ziemia” (Lana Perłulajnen). Pojawił się psychotyp, obdarzony cechami heroizmu czynu, reprezentowany także przez poetów – hospicjerkę Ołenę Herasymiuk, wojowników B. Humeniuka, I. Astapenkę, D. Łuniakę, O. Chomenkę, S. Pantiuka, S. Taczyna, D. Łazutkina i in., wolontariuszy Tetianę Czerep-Perohanycz, I. Pawluka, D. Drozdowskiego i in. Chyba najpełniej światoodczucie swoich współczesnych sformułowała Ołena Herasymiuk: „Ja stoję na scenie, / której już nie ma, która / już nie scena – mogiła, / pod nią / pochowano żywcem tysiące / mężczyzn, kobiet i ich dzieci – / i martwych, i żywych, i nawet nienarodzonych”. Ona „pisze niewidzialne wiersze / dla zabitych moich czytelników” na zgliszczach Mariupolskiego Teatru Dramatycznego, który symbolizuje straumatyzowaną Ukrainę, patrzy z zaświatów „fosy orkiestrowej” na ocalały „bezpieczny” świat, obala wyobrażenie, że poezja to – „rozrywka”, „zabawka, którą można się bawić nawet wtedy, / kiedy ona już leży we krwi na placu / zbombardowanym pośrodku dworca”. Rozszczepiona czasoprzestrzeń nie została pochłonięta przez destrukcyjny chaos, dlatego że pozostał jej epicentrum, reprezentowane przez poetkę, jej niezniszczalnego ducha. Ołena Herasymiuk uwydatnia męską, szorstką tonalność, właściwą zbiorowi „Pieśń więzienna”. Analogiczna tendencja obserwowana jest także w dorobku I. Astapenki – frontowca, bezpośredniego uczestnika zbrojnego oporu wobec moskiewskiego okupanta. Jego liryka, odchodząc od jaskrawych impresyjnych refleksji wcześniejszych poszukiwań twórczych, nabiera neorealistycznych cech surowo nakreślonego, graficznego rysunku, epizacji napiętych linii fabularnych, które kończą się pointą, uwydatnieniem przedmiotowej faktury. Być może na takim pisaniu wierszy odbiło się doświadczenie prozaika. Niespieszne medytacje, właściwe idiostylowi poety, kończą się nieoczekiwaną pointą, układają się w zwięzłe syntaktyczne sformułowania, bliskie stylowi telegraficznemu, gdzie zdania, zaczynając się od małej litery (zabieg, rozpowszechniony także na imiona własne), kończąc się przeważnie kropką, koncentrują domkniętą myśl w każdej wypowiedzi. Taki sposób pisania odbierany jest jako semantyczne kwanty w ogólnej kompozycji tego czy innego wiersza. Dobrze znane I. Astapence frontowe psychotypy lakonicznie, w najistotniejszych cechach, bez patetycznego heroizmu zostały nakreślone w wierszu „Sztab”. Portrety Sani, Andriuszy, Iwana powstają przez pryzmat wewnętrznej fokalizacji lirycznego bohatera, obdarzonego funkcją narratora. Każdy z nich lakonicznie przedstawiony w okolicznościach frontowej codzienności, skonkretyzowany w istotnych, przynależnych tylko tej, a nie innej postaci charakterystykach i przeżytych życiowych dramatach zwykłych ludzi, zmuszonych stać się wojskowymi. Wśród nich większą sympatią narratora obdarzony jest Sania, który „nigdy nie widział morza. nigdy w życiu. wyobraźcie sobie! / w kijowie był tylko raz”. Jego obraz wychodzi poza granice frontowego lokusu w przestrzeń przyszłości, kiedy w wyobraźni narratora pięciu żywych bohaterów spaceruje „spokojnym morskim miasteczkiem. i spróbuj nam kto przeszkodź. / i sania pierwszy raz w życiu swoim skacze w słoną toń”. Kompozycyjne obramowanie (proposodosis) uwydatnia fabularną i logiczną spójność wiersza. Taki zabieg obserwowany jest także w innych utworach I. Astapenki, jak w medytacji „Drzewa lepsze od nas”, zbudowanej na paradoksie przeciwstawienia różnych form życia – ludzkiego, skłonnego do niszczenia podobnych sobie, i naturalnego, w którym „nie bywa wojen”. Jego poezje są silne brakiem formułkowych wezwań i dydaktycznych akcentowań, przemyślanymi prezentacjami surowej przedmiotowej personifikacji: „zielonymi korytarzami do kraju idzie wiosna. / idzie w kamuflażowym mundurze. z karabinem na ramieniu. / puszcza w poranne niebo ptaków ruchliwe klucze”. Uciekając się do polemiki, I. Astapenko bez wyzywających intonacji poddaje w wątpliwość hedonistyczne powiedzenie „prawda w winie”, nieodpowiednie do frontowych realiów „prawdy w wojnie”, utwierdzanych poprzez tautologię totalnej, prawdziwej rzeczywistości: „wszystko oprócz wojny nie istnieje wszystko wojna. / nawet sama wojna też poszła na wojnę / śmierć jej w plecy krzyczy: „ja cię dogonię””. Tutaj już nie do gry słów. Tutaj chodzi nie tyle o militarną czy tanatyczną semantykę, raczej o nieuchronny proces okrutnych prób poprzez cierpienie i śmierć, o polemiczny dyskurs bez publicystycznego blasku, skierowany przeciwko indyferentnemu stosunkowi do tragedii, kiedy „dzieci które stały się aniołami nie zdążyły stać się ludźmi” wtedy, kiedy nawet wyższe siły nie są w stanie pojąć głębi totalnego smutku. W takim przypadku I. Astapenko ucieka się do ukrytego sarkazmu: „boże wyciągnął z półeczki „Ukrainę w ogniu”. / trochę czytał i rzucił. co mu ten ogień. / co mu Ukraina? spraw jest i tak pewnie. / co mu niebo nad nami? co pod tym niebem my?”. I sprawa nie w intertekstualnych aluzjach do kinopowieści O. Dowżenki, które wskazują na ciągłe ludzkie katastrofy jako okrutne próby na drodze do prawdy, do której jeszcze nikt nie dotarł, na lekcje, których nikt porządnie nie przyswoił. Bóg, najwyraźniej, daje ludziom taką możliwość, której oni nie mogą od razu uświadomić sobie. Jednocześnie I. Astapenko, nie ukrywając pretensji do Niego, pierwszorzędne znaczenie nadaje determinującemu dla Ukraińca archetypowi matki: „dzwonisz do mamy a potem do boga: / „ja już na polu walki”, / mama połyka ślinę i łzę wieczorną / bóg znów milczy – ukraińskiego on jeszcze nie wyuczył”. Ciąg dalszy nastąpi.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 8strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

gdy chłopiec spierzchniętymi ustami szepcze: “Mamo, ja się boję…” – On musi iść. Nie można zwlekać. Bo oszaleją i syn, i matka. Opatrunek nałoży, zabandażuje rany… niebiański anioł… śnieg… On – jest z nami… 06.03.2022 *** Niemieje chłopczyk, wywieziony z Kijowa. Dziecię niemieje… Widział niebo… niebo wywrócone! Słońce minują! Nieznośna tęsknota w oczach – i ani łzy… Kiedyś odda pędzlowi grozę i strach niewinny. To będzie później, gdy dusza ledwie zapłonie. A dziś tworzymy ptaszynę: – Leć w marzenie! – i obejmujemy ten dąb – by nabrać twardości. Dorosła twarz przebiśniega w wirze… 07.03.2022 *** Wielu przyjaciół odezwało się dzisiaj – dłonie można ogrzać telefonem! Boli wojna w dumnej Ukrainie byłych absolwentów za granicą. Wiosenna ulewa miłych propozycji: – Kupię bilety. Mieszkanie Wam zarezerwuję. Nazwijcie, proszę, choć jedną z pozycji, dlaczego jesteście tam, gdzie na życie polują? Przecież nie jesteś wojskową. I tutaj praca – będzie! Ukraiński znać – nie zliczyć chętnych! …Moi dawni, znani u siebie ludzie, o niebezpieczeństwie coś mi prawią… No jak im wyjaśnić mentalne rzeczy: Wolności Stepu nie włożysz do kieszeni. Karpat dumnych nie weźmiesz na ramiona, kiedy cerkwie i mogiły – jak cele… Słowa wsparcia... Pocałuję każde. I odłożę na czas pokoju gościnę. Gdy wszyscy razem nieczystość zwyciężymy, wszystkich zaproszę do odnowionej Ukrainy. P. S. Jestem tutaj, bo nie ma argumentów silniejszych niż wola i gniew. Bywają byli studenci. Nie ma byłych nauczycieli. 08.03.2022 Mykoła z Kołomyi Któż wie, jaki on pielęgnował plan, kołysał córeczkę-marzenie, ten, nieznany do wczoraj jeszcze pan, wujek Mykoła z Kołomyi. Nie podejmuję się na pewno powiedzieć: dom by kupił, auto, telewizor… Duma u mnie za wujka łza: krwawicę oddał – na termowizory! Wiem: odcisk, co życie ochronił, kręci sznur przy wrogiej szyi. Szczerze modlę się za fronty nasze, tył i wujka Mykołę z Kołomyi. 09.03.2022 *** Panie, mnie, grzesznej, pomóż zrozumieć, jak Ty codziennie odbierasz cyniczne okrucieństwo świata? Co czujesz, Boże, gdy celuje nieludź w szpital? W tych, którzy jeszcze nie narodzeni?.. Kary nieludziom, kary! Jak Tobie, Boże, słyszy się drżenie dzieciątka w łonie? Jak ono kuli się, tuli w głąb serca, takie bezbronne... Jak Ty wytrzymujesz spojrzenie pierworodnego

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 8strona oryginału ↗

Nasza ostatnia Sicz

Antonina CARUK, m. Kropywnycki *** A nam robić to, co Bóg nakazał: kochać ziemię, gdzie pępowina zakopana, kochać tak, by wypalić gniew do nieludzi, co suną na Ukrainę. Kochać tak, jak Widmo nad stolicą, jak formułę koktajlu dla “braci”, jak niemowlęta, ochrzczone prawicą marzycielskich budowniczych w dymie mostów. Kochać tak, jak odpowiedź Wyspy Wężowej, jak delikatny kwiat w piekielną srogą noc. Święta miłości, oddychaj Ukrainą! My zwyciężymy naszą ostatnią Sicz! 27.02.2022 *** l.k. Wrócimy, córeczko, pod szaty niezłomnego dębu, do tego przytulnego pokoju, gdzie słoneczny zajączek i cień. Obiecuję ci: wkrótce wrócimy, droga, jak lecą jaskółki, by przedłużyć ród, do Irpienia. Podaruję ci wysokie fiołkowe niebo. I twoje pierwsze kroczki całować będzie ojczysta ziemia... – i pokonała drżenie rąk, i poprowadziła dźwignię ruchem na siebie, swój ratując skarb najdroższy na świecie – dzieciątko. 28.02.2022 *** Minie i ten, modlitwy pełny dzień. I wzejdzie słońce. I dymy rozwieje. Wąsate marsze uśmiechy pieśni zasieją – i obejmą rodzinny Kijów. Na tym nowoczesnym na szklanym moście, gdzie brzegi wysokie, jak i cisza, my znów się spotkamy – życiem przysięgam! Te gwiazdy – świadkowie nasi. I Najwyższy. Sekunda każda przybliża ten dzień. Wiosenny. Pokojowy. Bez echa batalii. Ty tylko wierz. Bo wiarą jedynie odezwą się dzwony zapachem konwalii. 27.02.2022 *** Kiedy nowy poranek wstaje z syren za dymami, a dziewczyna, jak kwiat, plecie siatkę maskującą, kiedy babcia-cerkiew zwołuje zachrypniętymi dzwonami piękności z niemowlętami oczami ikonowymi, aby ochronić od ryku potworów z poranionych chmur, mój pradziad zawzięty, co skrzypce kochał, jak dziewkę, konia i wolność, zrzuca kożuch, wychodzi z mogiły, idzie do śniadej watry i czule – struną – dotyka: – Bracia Romowie! Ten stanie się bohaterem do rana, kto ukradnie czołga! Błysnęli oczami, zagrali brwią: – My, druhu, z tobą! 28.02.2022 *** Wierzę tym, co milcząc pług pchają, a nie selfistom z długimi przemowami. Wierzę bólowi, wściekłości, a nie prezydenckim sztuczkom: “Wszystko u nas pod kontrolą”. Wierzę przekleństwom z ekspresji świadków, skąpej łzie doświadczonego bojownika. Wierzę tym, co nie wrócą stamtąd… i nie wierzę smutkowi sytej twarzy. Wierzę kolejkom pod wojskowymi komendami i każdej kropli dawczej krwi, w jęk wierzę młodej matki i w pierwszą zmarszczkę, co legła między brwiami. Wierzę Duchowi naszego narodu, który zatrzymuje czołgi gołymi rękami. W Zwycięstwo wierzę nad najeźdźcami i prorocze Słowo z Siedniowskiego urwiska. A jeszcze wierzę w Miłości siłę, co mnoży wspólną pewność stokrotnie. Wierzę w Ukraińskie Siły Zbrojne i w to, że ork – to judzin krewny brat. 02.03.2022 *** Idzie siódmy dzień wojny. Alarm powietrzny. Słupem stoją dymy. Łączności nie ma z Bogiem. W płacz cierpki syren i nadrywający huk tętnic wżarł się wirusowy refren od kaszlu artylerii. Postmodernizm. Kino szaleńcowi na pociechę: rakiety leją wino, ogień pożera strzechę. Tutaj na celowniku ty i Kijowska Sofia, tam Siczy złotej i największe na świecie Marzenie. Narodziny w metrze. I martwi, zabici powtórnie. Zapalony Dniepr rejestruje akt zniewagi. Świat cały przypadł do szyb: – Heroiczne pantofelki! – bada podeszwy nowożytnej historii. Liczy kapitał, wydatki i potrzeby. Rakiety biją w miasta! Zamknijcie, ludzie, niebo! Spłonęło Szczęście doszczętnie. Majdan płonie Wolności. Jaki wam dowód jeszcze potrzebny dla ugody? …Wiosenny pierwszy deszcz, dziękuję za pomoc, za chwilę w portalu pożegnań i telefon do Zwycięstwa. 02.03.2022 *** Stepanowi Czobanowi, który zginął, odciągając na siebie wroga nad Kropywnyckim Żeby niebo kwitło wysokie I żeby złocił się łan, Wylatuje wzwyż, jak sokół, Zwyczajny sobie Stepan. On wybrany, być może, Niebem. Bezstrasznych lotów fan, Przygarnie dzieci do siebie – I skrzydłem zasłoni Stepan. Czyż mu więcej trzeba Za szczęścia ziemskiego dzban? On weźmie ogień na siebie, Zwyczajny sobie Stepan. Żeby niebo kwitło wysokie I miasto nie znało ran, Złączy miłość w spokój I stanie się tarczą Stepan. 04.03.2022 *** Podwórko. Samotna dziewczynka. Tornister z Barbie na plecach. Kogoś niby spotyka, lecz nikogo nie zatrzyma. Znów syren wycie. A dziewczynka chodzi… – Idź prędzej do schronu, bo strzelają najeźdźcy! – Ja nie mogę iść… – głos siadł od przeziębienia, – przestraszyły koty mojego przyjaciela Przybłędę. – Potem znajdziemy, uwierz! – Nie! – otarła łzę. – Jeśli ja porzucę podwórko, on od bomby zginie… 05.03.2022 *** Kiedyś ułożę długą listę życzeń. Ułożę – i na jutro zapomnę, bo dzień obiecywać będzie setki spotkań wesołego rodzinnego ludu. Razem na tłokę zejdziemy się wtedy – i ściany odbudujemy Chaty. To będzie, jak skręcimy karki ordzie i rzucimy orków za kraty. I będzie bujać wiosna pachnąca. I pokój – bez warunków rokowań. I pójdzie pod adresem na… szatan. Kwiat salw obwieści Zwycięstwo. A obecnie modlę się o jedyne z życzeń – by wygrzebać z rodzinnej Chaty do jasnego Święta Wielkich Spotkań ten smród onuc przeciwnika. 05.03.2022 *** Dziś przyszłam z Wołnowachy przez korytarze piekła i pożegnań. Pierwszy raz spałam. Była łączność ze swatową. – Żywi! – powiedziała. – Wyprowadzili wnuczę. Na tamtym końcu, w dalekim Surgucie, wiadomo swatowej, że zerwali most do Rosji, że płonie Mariupol, – Bandera winien, nacjonalista. Nie chcę znów słuchać histerii o “nas tam niet” i “ruskiej wiośnie”, przekleństwa-rurociągi do Hameriki, która, widzisz, swatową pozbawia snu. Tak, ja w samym sercu Ukrainy. Żyją biedniej tutaj, spotykają – rodzinnie. Niosą ciepło w słowie i odzieniu. I mnie, niebiednej, ta miłość potrzebna! Ten Rubikon przekroczono dzisiaj. Mnie otworzyła się prawda smutna: kiedy wisisz nad prawdziwą otchłanią, nie strać korzeni, bo wtedy – wojna… 06.03.2022 *** On wiedział: idzie rachunek na minuty. On musiał iść. Nie można zwlekać, bo na szali – boskie w człowieku, bo znaczone nad światem wiszą karty. Kiedy bezwyjście sznura szuka, a matka – pocieszne słowo niemowlęciu, drwi ze świętości kain i wrzeszczy, że ukry winni przeklęci, kiedy żywi szukają pomocy u bajraktara i w zwróceniu do Boga, kiedy stają w szeregi obrońców Iwanki, Seweryny, Wasylki kosze kozackie stepowych mogił i charakternicy, co spojrzeniem mogli zatrzymać ciemność, jej mgły nasłać, kiedy w Ukrzyżowanego łotr zaczyna strzelać,

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 9strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

rodzącej przerażająco-świadomej nieprzebaczonej niedzieli? Jak Ty, Panie, możesz w chwilach takich milczeć? Ja, Boże, dawno nie mogę... Modlę się: ukarz kata! 10.03.2022 *** Ta bezbrzeżna ślepota – za Saramago… niedokraju ciemnota w kłamliwej magmie, co doprowadziła zdrowy rozsądek do szaleństwa, łajno i żółć – toksyczny węzeł, trupie wesele… szalony śmiech szatana z nory Ałtaju, konwulsje trzeciej wojny… Dług zwracają. Kuje się zemsty żądło-miecz, gniew trzęsień ziemi. Ziemia zabójcy nie przyjmie, ukarze gnojem. Znajdzie kremlowskiego trupa Syn Zelen-Klinu i wolę wykona Stwórcy – w gehennę strąci. 11.03.2022 *** Swoje my powiedzieli słowo – za nami nie zardzewieje: zalejemy ci w gardło ołów kul, Rosjo! Tobie – zachłysnąć się krwią i własnym kłamstwa potopem. Stalowa Twierdza Azowa blitzkrieg twój posypie popiołem. Drżyj, mokszańskie błoto, od gniewu mojego Niemowlęcia! Nie znajdą najgłębsze sondy szczątków twoich pysznych. 12.03.2022 *** Do podręczników historii wejdzie ta fotografia, gdzie spojrzenie wolitywne – duszy mentalna istota. Kiedy zagrożenie Trzeciej stoi przed drzwiami, poślubieni Majdanem krzyż światowy niosą. Pożegnalna chwila bez słów – rzeźba z granitu. Jaki on młody! Ramiona znają krzyż. Czeka serce front. Jej zaś troska – dzieci. W babcinej wsi do frontu – setka wiorst. Przytuli, niczym kryształ, i palcami cienkimi zapamięta twarz, niczym bez gniazda ptaszę. On weźmie na wojnę brwi skrzydła jaskółcze i wszechświaty milczeń, kiedy w łzach dusza. Czułe drżenie świecy jednoczy ich odtąd. I szelest modlitw, co przeciw wrogim kulom. Niezawodnie ochroni gród Ukrainy Majdanowy omofor na wiecznym mostku… 13–14.03.2022 *** Walentynie Mastierowej Wychylają się pąki ze schronów-legowisk. Oślepiają śniegi, uśmierzając wzrok. Czy spotkamy się w tym roku, mój książęcy grodzie Czernihowie? Czy sad nad Desną zagada do gwiazd?

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 9strona oryginału ↗

„Zginiemy, ale to, o co walczymy, nie zginie nigdy” W 95. rocznicę urodzin Jewhena Iwanyczuka

Milczał tak zimno, jak wojownik przed bitwą. Zbiegowisko kruków kołysało szkło. Czyżby on, drogi, znał cyniczny rozkład wojen? Czyżby osypał kwiat, by utrzymać wieś? On, wiem, obroni bezbronną chatę z psem i kotem w huku pożarów. I pod jego gałęziami dopisze Walentyna swą cierpiącą powieść o człowieczeństwie bez granic. Jaka by nie szła horda, Tatarów czy Pieczyngów, a ruch soków do słońca niezmienny, jak przeszłość. Impresja desniańska żywić będzie Czernihów. I jak Feniks z popiołów zmartwychwstawać będzie Baturyn. 18.03.2022 Skrajna chata Czarną ulewą – chusta wdowia, bólem bandury – Melodia Skoryka. Losie czarnobylski, nuto piołunowa, czemu prześladujesz ród mój niepokonany? Ile w sercu przejmującej czułości – tyle prób na ziemi Raju Bożego. Przesiedleńcy, wygnańcy i uchodźcy, wolę zgrupujemy – i zwyciężymy! Atomem znaczeni, Hołodomorem, słoniną piętnowani i chatą z brzegu, gen Zwycięstwa niesiemy i wstyd wasz, kto historię ukradł, by pokrajać. Zazdrośnik wieczny próg mój karci – Chaty tej, co od pradziada z brzegu. Pierwszą wroga zawsze spotyka Chata stuzylna kozackiego kraju. 28.03.2022 *** Na rozdrożu cywilizacji kujemy los planety w świętej walce. My, miłujący wolność, w ofiarnej pracy świtowe budzimy ognie. 28.03.2022 *** Modlitwo, wytrwaj! Bądź moim ostoją, gdy ziemia drży i rwą się obłoki, bo wytrwa tylko Duch przeciwko nieszczęściom Pandory, jak żądła ciemności żmij rozwarły krematorium. Modlitwo, chroń prawdziwych wojowników światła! Bądź anielskimi skrzydłami! Mieczem żółto-błękitnym! On ma wzrok jasny i stalową moc rąk, by nie uniknął kar trójkolor-basawriuk. Modlitwo, nie drżyj, gdy ryczą syreny! Słowa wrosną w wyżyny, jak bojowe sztandary, połączą wszystkie drogi: ziemskie i niebieskie – chórem w kobiecej OPL – modlitwie omoforem. 17.04.2022 *** Już siatkę maskującą punktów kontrolnych zajęły i przykrywają chwasty, przyzwyczajamy się do żelaznych jeży, wycia alarmów i niebezpieczeństwa blisko. Do łez suchych. Do zgagi w gardle dymów gryzących i palących słów. Przyzwyczajamy się? Krwawe wiśnie losu. Grzmią gromy jak uwertura ulew. I wybuchają nerwy pod korą lipy, która na wietrze rozdroży, która stoi, by przykryć sobą, która ani słowa – o odwiecznym krzyżu. Jedno-jedyne we Wszechświecie ptaszę do niej lgnie, gdy niema dusza… 02.08.2022 Olha RUDANEĆ, przewodnicząca Kongresu Ukraińskiej Inteligencji Ziemi Kołomyjskiej, zasłużona pracownica kultury Ukrainy 10 sierpnia Jewhen Iwanyczuk skończyłby 95 lat. Ale niestety, Pan Bóg odmierzył mu znacznie mniej, bo już prawie 20 lat, jak nie było mu dane stąpać po ziemskiej trawie i został powołany do Wieczności, aby skarby swojej duszy złożyć w darze Niebiosom. Jego ziemska droga zatrzymała swój bieg w 76. roku życia. Ale to tylko ziemska. Bo stając na tej fatalnej granicy, przenikliwym spojrzeniem jeszcze raz zrewidował swoją ziemską drogę, uśmiechnął się swoim szczerym i dobrym uśmiechem i bez strachu otrzymał przepustkę do Wieczności. Nigdy nie skarżył się na los, który ciężkimi próbami zahartował i ciało, i duszę. Jewhen Iwanyczuk (syn Iwana) urodził się 10 sierpnia 1927 roku we wsi Tracze w rejonie kosowskim obwodu iwanofrankiwskiego. Uczył się w szkołach rodzinnej wsi, w mieście Kołomyja, w Gimnazjum Kołomyjskim (1941–1944). „Zginiemy albo zdobędziemy Ukrainę!” – powiedział ojcu i wyszedł z domu wiosną 1944 roku. Miał wtedy tylko siedemnaście lat. Z powodu wstąpienia do UPA przerwał naukę w Czerniowieckim Instytucie Nauczycielskim. UPA była dla niego drogą utwierdzenia romantycznych, młodzieńczych, a zarazem dorosłych idei i marzeń. Jak wspominał Bohater Ukrainy, laureat Narodowej Nagrody im. Tarasa Szewczenki, pisarz Roman Iwanyczuk w wywiadzie z Natalką Teren: „Ojciec nam mówił, że mamy wspierać UPA, chociaż cały czas powtarzał, że to beznadziejna walka. Brat z towarzyszami mu odpowiadali: „My zginiemy, ale to, o co walczymy, nie zginie nigdy. I ktoś musi o to walczyć”. Kiedy brat z karabinem wychodził z domu, ojciec mu wyrzucił: „Zgubiłeś swoją rodzinę”. Brat wtedy odpowiedział pytaniem: „A dlaczegoż ty, tato, tak mnie wychowałeś?”. Zatrzymany przez obławę wojsk NKWD w 1945 roku, skazany na 15 lat ciężkich robót. W Workucie pracował w kopalniach węgla. Z łagrów zwolniony w 1955 roku, zmuszony pracować w Workucie. Przeszedłszy obozowe „sanatoria”, pozostał uczciwym, z nieskalanym sumieniem. Ukończył szkołę wieczorową, Kujbyszewski Instytut Planowania. Od 1978 roku po rehabilitacji – w Kołomyi. Te rzadkie chwile spotkań i rozmów z tym wielkim człowiekiem, które podarował mi los, wyrysowują w mojej pamięci oryginalny portret: na pierwszy rzut oka – niepoprawny romantyk i filozof, który z łatwością przyjmuje każdy nowy dzień, każdy spodziewany czy niespodziewany zwrot losu. Wysoki wzrostem, wydawało się, że zawsze patrzył gdzieś ponad tobą, sięgając wzrokiem wysokości niebios. Dobry uśmiech, jakby miał stałe miejsce na jego twarzy, a śmiech był często tak zaraźliwy, że chcesz czy nie, mimowolnie go wesprzesz. Właściwy mu dobry, szczery, szlachetny humor nie raz rozładowywał napięcie sytuacji i mimowolnie wydawało się, że i życie przyjmuje z lekkim humorem. Ale czasami ta twarz i spojrzenie nabierały takiej surowości, że krew w żyłach krzepła… Był związany i ze Stowarzyszeniem Więźniów Politycznych i Represjonowanych, i ze Stowarzyszeniem „Memoriał”, i z pierwszym historyczno-kulturalnym Stowarzyszeniem „Postup”, i ze Stowarzyszeniem Języka Ukraińskiego im. Tarasa Szewczenki, które z czasem przyjęło historyczną nazwę „Proświta”. Ale jego zaangażowanie było szczególne, nie nastawione na długotrwałe dyskusje, gadanie, posiedzenia i papierowe deklaracje. Nie lubił pustej gadaniny i demonstracyjnego patriotyzmu. Swój udział widział w żywej, konkretnej sprawie. Cała jego istota wymagała działania. I przykładał swoje siły, gdzie tylko mógł i czuł potrzebę. I skłaniał do działania wszystkich, którzy go otaczali. Znany wśród szerokich kręgów społeczeństwa nie tylko ze swojej aktywnej działalności społecznej, ale i z daru pisarskiego, który przetrwał przymrozki obozowych reżimów i wydał choć nie obfite, ale uzdrawiające i zdrowe owoce. Jego pióru należą utwory: „Zapiski katorżnika”, „Smutna przystań”, „Krok w lewo, krok w prawo”, „Kroki do siebie”, „Bractwo wojowników OUN–UPA”. W latach dziewięćdziesiątych wraz ze swoim synem Romanem Jewhen Iwanyczuk brał udział w wykopaliskach w Jabłonowie studni, które stały się zbiorowymi mogiłami dla wielu patriotów. Po tym pojawił się szkic publicystyczny „Jabłonowskie studnie”. Już prawie dwadzieścia lat, jak nie ma go wśród nas. Po jego odejściu w zaświaty brat Jewhena – Bohater Ukrainy, laureat Narodowej Nagrody imienia Tarasa Szewczenki, Honorowy obywatel miasta Kołomyi, wybitny pisarz i działacz społeczny Roman Iwanyczuk uporządkował i wydał książkę pod tytułem „Zimne niebo północy” jego utworów literackich... Poszczególne utwory artystyczne, całościowo połączone w książce, stały się nie tylko swoistym kroniką losu prawdziwego Ukraińca, człowieka – patrioty, katorżnika, ale także otworzyły atmosferę, w której dorastali dwaj przyszli pisarze, ideę narodowego hartu, który przypadł w udziale ich pokoleniu, a także surową i okrutną prawdę obozowego życia i katorgi. Przepuścić te odczucia przez swój pisarski talent mógł tylko człowiek, który to przeżył. Wszak, jak pisze Roman Iwanyczuk w przedmowie-wywiadzie do książki – „to osobny świat, zamknięty przed Światem, nikt go nie zna, oprócz tych – którzy tam są. Straszny to świat”. Czytasz-przeczytujesz linijka po linijce i poza kadrem wyłania się postać nie takiego sobie skupionego milczka, jak czasami wyglądało, a wspaniałego opowiadacza z niepowtarzalnym pisarskim kunsztem i stylem; po domowemu smacznym i zarazem czystym językiem literackim, barwną obrazowością i artystyczno-estetycznym wypełnieniem, lekką ironią i humorem. Jak twierdzi pisarka Nina Biczua: „Jewhen był we wszystkim artystą. Więzienie okradło go, odebrało mnóstwo możliwości”. Z tym trudno się nie zgodzić. Ludobójczy reżim, który i dziś zamierza pogrążyć świat w otchłani ciemności, ukradł mu najlepsze lata młodości, ale nie złamał ducha i woli. Zrealizował się jako bojownik o wolność Ukrainy, jako człowiek, jako pisarz. Jak zaznaczył we wspomnianym wyżej wywiadzie brat Jewhena Roman Iwanyczuk: „Gdybym był młody, byłbym dzisiaj na wschodzie. I brat mój byłby tam. Patriotyzm – to ważne, bo na tej ziemi zakopana twoja pępowina. …Naszą kraj czeka długi czas biedy. I tak będzie, dopóki Rosja nie wyzionie ducha. Wychowujemy się w tej biedzie. Jak to bolesne, ale jak to i wzniosłe!”. My, współcześni kołomyjanie, czujemy wielki dług wobec braci Iwanyczuków i Rodziny, wszak do dzisiaj nie zdobyliśmy się na wykonanie i ustawienie pamiątkowych płaskorzeźb na fasadzie Liceum nr 1 w Kołomyi, gdzie zaczynały się ich życiowe uniwersytety i cierniowe ścieżki osobistej samorealizacji. A wojna jeszcze bardziej odsunęła ten obowiązek na nieokreślony czas... Ale to obowiązkowo się stanie! I razem z wielkością tych postaci i imion świętować będziemy nasze zwycięstwo. A już dzisiaj każdy kołomyjanin, kto znał tego człowieka i rodzinę, która tuliła się wokół niego w skromnym mieszkaniu na rogu ulic Wynnyczenki i Mickiewicza, przechodząc obok, zdejmie kapelusz i wykona wdzięczny chrześcijański pokłon. To była jasna dusza, dla której Kołomyja była centrum Wszechświata.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 10strona oryginału ↗

Pawło Mowczan – historyk sztuki: słowo, obraz, znak

Mykoła WAŚKIW Pisarz, który podejmuje się działalności literaturoznawczej i krytycznoliterackiej, nie jest postacią wyjątkową w literaturze ukraińskiej. Czasami są oni znacznie bardziej sumiennymi i głębszymi naukowcami niż zawodowi literaturoznawcy. Ponieważ oprócz zasobu wiedzy, często przyswojonej mechanicznie, posiadają jeszcze subtelne wyczucie słowa, umiejętność podświadomego, niemal dotykowego postrzegania tekstu artystycznego i przekładania na język logiczny jego niepowtarzalności, doskonałości, zdumiewalności. Do skarbca ukraińskiej myśli literaturoznawczej bezsprzecznie można zaliczyć badania D. Pawłyczki, W. Bazylewskiego, L. Czerewatenki, W. Stusa, W. Szewczuka, nie mówiąc już o klasykach: I. France, Łesi Ukraince, M. Zerowie, Je. Małaniuku… Do tego sławnego towarzystwa mamy pełne prawo wnieść także imię Pawła Mowczana. Jak większość twórczego i eseistycznego dorobku Pawła Mychajłowycza, jego publikacje literaturoznawcze i krytycznoliterackie są najczęściej rozproszone w różnych wydaniach – od osobnych zbiorów i poważnych „stołecznych” (czyli moskiewskich) czasopism po gazety prowincjonalne (dlatego zebranie tych prac w całość to nie lada wyzwanie!). Dość często pisane były przy okazji – z jakiejś daty, jako recenzja tomu poetyckiego czy wydania prozy, na propozycję redakcji (na przykład rozważania o twórczości artysty Ołeksandra Dubowyka na zaproszenie redakcji czasopisma „Ukraina” w 1988 roku), z okazji otwarcia wystawy itp. Kiedy czyta się je osobno, przede wszystkim publikacje portretowe czy recenzje, odnosi się wrażenie, że przed nami głębokie, oryginalne, konceptualne oceny dorobku tego czy innego twórcy, niemal niepołączone ze sobą, rozproszone. Ale im większą ich liczbę czytasz, tym trwalsze staje się odczucie wzajemnego dopełniania się, wzajemnego powiązania między nimi. Ostatecznie przekonujesz się o tym, gdy bierzesz się za czytanie artykułów P. Mowczana z zakresu teorii literatury, teorii sztuki, obrazowania, słowotwórstwa i bytowania Słowa w codzienności oraz w poezji. Tak, Pawło Mowczan jest autorem prac teoretycznych, nie tylko historycznoliterackich, co jest zjawiskiem niemal wyjątkowym dla współczesnych twórców, w tym także wspomnianych wcześniej. Nieprzeciętny dar poetycki dawał możliwość czasami intuicyjnego, podświadomego pojmowania złożonej natury słowa-obrazu, słowa jako ogniwa łączącego ludzi i pokolenia oraz magicznego wpływu dzieła sztuki na czytelnika, widza, słuchacza. Właśnie ten dar był rdzeniem, „ośrodkiem” (to słowo jest konceptualne, jednym z ulubionych w twórczości Mowczana-poety) poszukiwań teoretycznych. Ale był on wszechstronnie dopełniany niezwykle potężnym intelektem, gruntownym opracowaniem niemałego zasobu prac z dziedziny filozofii, historii, etyki, estetyki, językoznawstwa, historii sztuki, literaturoznawstwa, folklorystyki, etnologii itd. Wyobraźnię poraża niewiarygodna liczba „topowych” i mało znanych w świecie naukowym imion, prac, teorii, koncepcji… Wspomnianych nie przy okazji, nie po to, by wykazać własną szeroką erudycję, jak to często robi się w pracach naukowych (choć erudycja Mowczana często przeraża: jakże wiele ważnego, czego jeszcze nie wiem lub o czym nawet nie słyszałem). Są one głęboko opracowane, przepuszczone przez siebie, a dlatego organicznie układają się w teorię sztuki Mowczana, przede wszystkim literatury pięknej, odbierane są jako coś oczywistego właśnie w tym miejscu, jak dziwaczne puzzle, które organicznie dopasowują się do innych. „Wszystko, co genialne, jest proste…” Wśród wielu imion i prac są jednak te, które wyróżniają się z ogółu, centrują wokół siebie w przejrzysty system wszystkie inne, jak magnes formuje w zgrabne linie chaotycznie rozsypane żelazne opiłki. Przede wszystkim jest to Ołeksandr Potebnia z jego interpretacją formy zewnętrznej i wewnętrznej, treści słowa, a co za tym idzie – obrazu, z jego badaniami konkretno-zmysłowego w pierwocinach słowa, stopniowego abstrahowania tego słowa i koniecznej potrzeby odradzania tej konkretnej zmysłowości w literaturze. Przekazać czytelnikowi, jak mówił Mykoła Chwylowy, „zapach słowa”, wtedy staje się ono obrazem i obrazowym. A potem myśli Potebni dopełniają się poglądami, argumentami, przykładami od wielu innych naukowców i twórców. Dlatego nieprzypadkowo pierwszy rozdział w książce to prace, które mogą wydawać się jedynie styczne lub nawet niestyczne z literaturoznawstwem: o słowie, języku, narodzie, duchowej i kulturowej samowystarczalności, ich wzajemnym związku itp. Przy głębszym poznaniu uświadamiamy sobie: są one właśnie podstawą teoretycznoliterackiej koncepcji Mowczana, widzialnym i niewidzialnym fundamentem dla wszystkich jego artykułów historycznoliterackich i esejów. Zatem osobny (narodowy) język, system słów – to osobny światopogląd, nierozerwalnie związany z kształtowaniem i rozwojem konkretnego etnosu na konkretnym terytorium, z konkretnym sposobem bycia i rodzajem zajęć, z konkretną historią itd. Nie było jednego języka praojczystego, który z czasem rozgałęzia się na inne, „młodsze” języki. Wszystkie języki rodziły się mniej więcej jednocześnie jako wynik niepowtarzalnego pojmowania świata przez niepowtarzalny etniczny „kolektyw”. Język – zjawisko kolektywne, które tworzy się jako wspólny dorobek przez każdą jednostkę, lecz z czasem staje się on także kluczowym czynnikiem kształtowania każdej osobowości. Słowo od każdego nowego użycia częściowo się ściera, szablonizuje, jednak wzbogaca się, obrasta nowymi znaczeniami, odcieniami, możliwościami łączenia z innymi słowami, dociera przez stulecia do potomków. Właśnie ono staje się ogniwem łączącym etnos w czasie i przestrzeni, zachowuje wszystkie duchowe osiągnięcia od pradawnych czasów, zachowuje dla współczesnych ten narodowy „ośrodek”, który mądrze nazywają archetypami. Dlatego tylko w ojczystym języku człowiek czuje się naturalnie, harmonijnie, jak ryba w wodzie. Przede wszystkim dotyczy to pisarza, poety. Asymilacja językowa prowadzi do dysonansu poznawczego, którego człowiek może nie uświadamiać sobie, ale niezmiennie traci duchową i duszną harmonię. Mogą go skusić materialnym dobrobytem, spokojem, pomyślnością kosztem duchowego niewolnictwa czy wtórności, jednak niewolnik nigdy nie będzie prawdziwym właścicielem dóbr materialnych, będzie otrzymywał tylko okruchy ze stołu pana. Ale i asymilator z czasem ponosi od zasymilowanego niepowetowane straty, bo język jego coraz bardziej nabiera negatywu, zaczyna rozkładać się od wewnątrz, traci boską istotę i „przyziemia się”. Istnieje pewne ograniczone koło kluczowych leksemów (jakie suche określenie!), które formują język, sferę duchową człowieka, wyprowadzają ją w wysokie, transcendentne obszary: niebo, Bóg, chleb, ziemia, ród, słońce itp. Dlatego „język – zjawisko kosmiczne”, daje możliwość zbliżania się do wiecznych prawd, odkrywania ich w poezji dla innych. Wielki twórca – to ten, kto umie ożywić, odrodzić konkretno-zmysłową świeżość słów, ich boskość, wynieść na powierzchnię głębokie, wiekowe warstwy ich sensów. Nie oznacza to jedynie odradzania zakopanych w wielkich piwnicach skarbów językowych, ale i tworzenie nowych, prawda, kosztem tych skarbów. Nowe połączenia słów – nowe sensy, które dopełniają, rozszerzają poprzednie. Słowo ustne, przekonuje Pawło Mowczan, zawsze jest bogatsze, świeższe od słowa pisanego, które przekłada żywy obraz w półmartwy znak. Dlatego tak ważne jest dla poety przyłączenie, ciągłe zanurzenie w ustne, ludowe słowo, którego „ośrodkiem”, koncentracją jest folklor. Słowo ustne i folklor – żywe, zawsze w ruchu, ale zawierają w sobie doświadczenie zbiorowe, są wspólnym dorobkiem, który nabiera doskonałej formy w wyniku ciągłego szlifowania, doskonalenia. Słowo pisane – zindywidualizowane, czym jest ciekawe, ale jest ono też szablonowe, mechaniczne, utrwalone raz na zawsze, dlatego nie przewiduje dalszego doskonalenia do ideału. Opierając się na takim rozumieniu istoty twórczości literackiej, P. Mowczan dokonuje nieoczekiwanych, paradoksalnych odkryć, często na poziomie hipotezy, ale bardzo argumentowanej hipotezy. Kiedy mowa o „Słowie o wyprawie Igora”, Szewczence, Gogolu, innych ukraińskich i nieukraińskich pisarzach XIX–XXI wieku, to nie mam na myśli wyłącznie ich oceny, analizy na podstawie własnej teorii językowo-słownej Mowczana i przenikliwości wielkiego twórcy. Przecież Mowczan-literaturoznawca, Mowczan-krytyk głęboko studiuje dorobek literatów (i nie-literatów), badania naukowe i publicystyczne oceny tego dorobku, dobiera najbardziej adekwatne do tego dorobku teorie teoretyczne i koncepcje. Wymaga to od czytelnika współuczestnictwa w formowaniu i formułowaniu tych czy innych założeń, włożenia znacznych wysiłków intelektualnych dla ich zrozumienia. Za to jaką estetyczną przyjemność potem otrzymuje czytelnik od przyswojenia osiągnięć poprzedników Mowczana i tych niezwykle ciekawych odkryć, które czyni razem z poetą, najczęściej nie zauważając, że są one Mowczana, i przyjmując je za wynik własnych wysiłków. Tak, Pawło Mychajłowycz zgadza się z tym, że autor „Słowa…” – osoba anonimowa. Wydawałoby się, co tu nowego, niezwykłego? A niezwykła jest teza nie tylko o niemożności ustalenia autora, ale i niepotrzebności tego. Bo, jak każde inne dzieło folklorystyczne, „Słowo o wyprawie Igora” przeszło przez niemałą liczbę opowiadaczy, z których jeden na pewnym etapie tylko utrwalił słowo ustne w pisemne. Warianty zmieniały się, szlifowały, doskonaliły… Dlatego dzieło jest tak artystycznie doskonałe, bez wad i niedociągnięć, bo tylko dzieło folklorystyczne mogło uniknąć błędów niechby i genialnego, ale jednego-jedynego autora, który utrwaliłby na śmierć tylko jeden-jedyny pisemny wariant tekstu. Stąd autor argumentuje i pokrewieństwo tropiki oraz składni poetyckiej „Słowa…” z folklorem, i jego fragmentaryczność, różnorodność stylową, ponadczasowość i wszechczasowość, ciągłą aktualność. „Takie samo »panoramiczne widzenie« zachowane było w wiekach, jest ono właściwe, na przykład, i dla Gogola, i Szewczenki, i Łesi Ukrainki…” O T. Szewczence P. Mowczan twierdzi, że „stał się optyką, powietrzem, tarczą i mieczem ludowym. Stał się kodem narodowym, hasłem. On dla Ukrainy – wszystko. Jego wystarczy i na początek, i na czyn, dla bezkresnych kontynuacji. <…> Jego głos – głos rzecznika… Jego przepowiednie – prorocze, jego twórczość – wytwór demiurga”. Jakby jeszcze jedna konstatacja tego, o czym mówiło wielu twórców i badaczy poprzednich czasów i współczesności. Jak każdy zadawał sobie pytanie: dlaczego? I próbował dać własne wyjaśnienie. Swoje, jak zawsze ciekawe, oryginalne wyjaśnienie daje i Pawło Mowczan. „Dla poety właściwe było epickie, zbiorowe rozumienie i postrzeganie czasu, bo akumulował on duchowy dorobek wielu pokoleń <…> Jego własny ból był kontynuacją bólu ludowego i skłaniał do protestu, do nieposłuszeństwa, i można z pewnością powiedzieć, że bezkompromisowość, buntowniczość odpowiadały jego najgłębszej istocie, jego prawdziwej pozycji <…> mimo całego nacisku poety na »Ja«, twórczość jego pozbawiona jest jakiegokolwiek zwężonego indywidualizmu <…> Jego spuścizna twórcza – to nie historia literatury, a przede wszystkim przepisy moralne, zwrócenie się całego rodu do twojej duszy, do sumienia <…> Jest mi bliski, bo on w tej czy innej formie (muzyka, poezja, dramaturgia, malarstwo, rzeźba, historia…) obecny jest w świadomości, wszak on zawsze jest współczesny, naglący, jak zawsze będą współczesne i naglące takie pojęcia, jak prawda, dobro, ludzkość, szczerość, czułość, męstwo, braterstwo…” Dzięki czemu to się osiąga? Z pomocą przychodzi już tezowo wyłożona teoria języka, słowa, słowa poetyckiego Mowczana: „T. Szewczenko jakby rozkodowuje wielkie treści w ojczystym słowie, a za nimi z biegiem czasu otwierają się nowe i nowe dodatkowe treści. Dlatego utwory odbierane są jako objawienie z wysoką transcendentną treścią, którą wyczytują nowe i nowe pokolenia. I tych Wielkich słów ani zamazać, ani zatłuścić, ani zetrzeć: nimi wypełniona jest nasza przestrzeń narodowa. Dlatego On zawsze jest swój, bliski, pokrewny <…>

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 11strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

Więc on, Kobziarz, opowiadał tę prawdę, którą niby już znałem; była ona we mnie, w głębiach podświadomości. To sakralna prawda, głęboka informacja nie tylko moja, ale i całego mojego rodu… I zauważałem, jak podczas czytania „Kobziarza” na głos tą „prawdą” przejmowali się wszyscy, którzy słuchali: obojętnych nie było. Bo każde wydarzenie, odbite w utworach Kobziarza, to archetypowe, ogólnorodowe, które zapisane jest w wielkiej Rodowej księdze Ukrainy, co w końcu stanowi narodową ukraińską metahistorię…” Jako przeciwstawienie słowa ustnego i pisanego, przejście słowa ustnego w pisane, nawrócenie do języka ojczystego i przerażenie tym, a od czasu do czasu dalsze przebywanie w granicach języka rosyjskiego, określa Pawło Mowczan osiągnięcia i błędy I. Kotlarewskiego, ukraińskich romantyków lat 1820–40. Kontynuacją takiej rozdwojoności, rozbicia stają się antynomie żywego, ustnego ukraińskiego słowa i pisanego rosyjskiego, ponadonormatywnej żywiołowości śmiechowej oraz ponurej systemowości, totalności stołecznej, imperialnej unifikacji u Mykoły Hohola. Zupełnie z innej strony, ale P. Mowczan dochodzi do tego samego wniosku, co i J. Małaniuk: Hohol założył minę z opóźnionym zapłonem w rosyjskie życie społeczne – minę wewnętrznego rozbicia, poznawczego dysonansu między ideałem a rzeczywistością. Do nie mniej ciekawych, ważnych spostrzeżeń dochodzi Pawło w obserwacjach twórczości pisarzy XX–XXI wieku. Przez pryzmat już sformułowanych założeń teoretycznych, ale nie przyjmując ich jako niezaprzeczalny dogmat. Przykładem dialektycznego podejścia do analizy zjawisk literackich może być artykuł o Mychajle Semence, który zdawał się burzyć wszystkie fundamenty teorii Mowczana swoim rozchwianiem języka poetyckiego i narodowego. Jednak P. Mowczan uważa eksperymenty Semenki za bardzo ważne, bezcenne dla literatury ukraińskiej. Które paradoksalnie potwierdzają ważność praw językowych i artystycznych, na które M. Semenko się zamachnął. „M. Semenko jakby pragnął stworzyć swój indywidualny język, język dźwięków i znaków. Nam te próby wydają się daremne. Z perspektywy dziesięcioleci. <…> Czy można nazwać te próby udanymi? Tak! Przecież ta metoda tworzenia języka zaświadczyła i o tym, że prowadzi ona w ślepy zaułek. I że sprawa nie polega na samych słowach, a w ich kombinacjach, w ich, że tak powiem, orbitalnej określoności. Dlatego że dewaluują się nie same słowa, a orbity, po których one krążą. W języku praktycznie startych słów nie ma, a są jedynie starte zwroty. I M. Semenko to zrozumiał wcześniej, zanim rzuciła się na niego zgraja podrażnionych strażników porządków językowych. I dalej on tworzy takie sytuacje leksykalne, gdzie starte i dopiero co wykute słowa współistnieją pokojowo i aktywnie”. Jeszcze jednym kamieniem węgielnym, obok teorii „językowo-słownej”, dla oceny wartości utworów poetyckich Pawło Mowczan nazywa kryterium niby bardzo rozmyte – uczciwość – do określenia którego zwraca się wielokrotnie. „Ja zaś jestem głęboko przekonany o tym, że u podstaw wszelkiej duchowości leży uczciwość. Uczciwość w określeniu swoich możliwości, swojego miejsca, swojej odpowiedzialności przed czasem. Etyczność – oto najważniejsza cecha sztuki. W tym sensie – poezja zawsze jest zaangażowana, ponieważ jest zrodzona przez czas i okoliczności oraz nosi na sobie piętno historii. Jednak fakt poetycki nie jest tożsamy z codziennym, a poezja jest duchowym dokumentem atmosfery swojego czasu, a nie kroniką codzienności. Dlatego jakikolwiek kompromis, czegokolwiek by on nie dotyczył – czy formy, czy „lekkości” treści, czy wyrachowania na szybkie zdobycie sławy – w poezji jest wykluczony. Prędzej czy później on się ujawni”. Możemy dla literaturoznawczej kategorii P. Mowczana „uczciwość” dobrać synonimy – Pawło Mowczan, Mychajło Horyń, Anatolij Pohribnyj – zaangażowanie, szczerość, subiektywna obiektywizacja, etyczność itd. – chociaż tymi synonimami tak i nie wyczerpano w pełni jej treści. Poeta-badacz konkretyzuje, doprecyzowuje sens „uczciwości” w poezji, w twórczości w ogóle. „Uczciwość – oto główna zasada autorów utworów ustnych, i jeśli gdziekolwiek, w jakimś wariancie pojawiał się moment koniunkturalny, on natychmiast był usuwany przez kolejnych wykonawców. W utworach literackich zaś często-gęsto coś było składane w ofierze „zamawiającemu”. Koniunkturalnego utworu literackiego lud skorygować nie może, a może jedynie przyjąć go lub nie przyjąć. Na tworzenie wzorców moralnych wpływają takie czynniki, jak polityka, ekonomia i inne wielkości społeczne – wpływają w takim samym stopniu, w jakim wpływają one na twórców tych wzorców. Uczciwość nie zawsze bierze górę nad pewnymi wyrachowaniami oraz okolicznościami, które zmuszają literata do pewnych odchyleń od „jakości ogólnej” (Hegel) – czystości moralnej”. Zatem, jeszcze i czystość moralna, która za wzorzec be- Pawło Mowczan wraz z deputowanymi ludowymi Ukrainy o moralności narodowej, etyce. Określenie „uczciwości”, szczerości, otwartości artysty za pomocą jakichkolwiek jasnych kryteriów w żaden sposób nie jest możliwe, jednak czytelnik zawsze wyraźnie wyłapuje jej obecność lub brak, najczęściej podświadomie, na poziomie odczuć. Kluczowe kryteria teorii twórczości i recepcji dzieła Mowczana w dużej mierze określają specyfikę, niepowtarzalność jego własnej poezji. A jest to także „wynoszenie na powierzchnię” z głębi słów wielowiekowych zasobów moralno-etycznych, doświadczenia, historii, kultury ukraińskiego rodu i narodu, które są nie tylko przeszłością, ale także teraźniejszością i przyszłością. Osiąga się to przede wszystkim poprzez „wynoszenie na powierzchnię” półzapomnianych, rzadko używanych, „niepoetyckich” słów, ich połączeń, w których metaforycznie są „uwięzione” ukryte sensy, wyobrażenia i myśli wielu pokoleń. Zadaniem poety jest wyprowadzenie ich przed czytelnikiem „na wolność”. Uczciwość wobec siebie i uczciwość wobec swojego narodu to kolejna immanentna cecha, która przenika całą drogę twórczą klasyka literatury ukraińskiej. Wszystko to wymaga osobnej, obszernej rozmowy. Dlatego znów wracamy do naszego zbioru publikacji literaturoznawczych, literacko-krytycznych i z zakresu historii sztuki, w których Pawło Mowczan również niezmiennie kierował się kryterium uczciwości. Większość teoretycznych rozważań, przemyśleń, recenzji, ocen twórczości ukraińskich i nieukraińskich poetów oraz artystów pisano jeszcze w epoce radzieckiej, kiedy systemowo wypracowano rytualny ptasi język, a wraz z nim i rytualne kryteria oceny dzieł sztuki. Kładzenie tych rytualnych rzeczy u podstaw publikacji z zakresu historii sztuki, jak i jakichkolwiek innych, było obowiązkiem (bo przecież rytualne!). Jednak… Przeczytajcie ponownie artykuły, recenzje, przemyślenia, przeglądy poetyckie Pawła Mowczana z lat 70. i 80. – a ze zdziwieniem zauważycie, że szablonowa, pusta frazeologia jest w nich niemal nieobecna, chociaż w tamtych czasach trudno było liczyć na publikację bez niej. Tym bardziej dziwi brak „metodologii marksistowsko-leninowskiej” w ocenie zjawisk sztuki. Tak, poeta-badacz otwarcie nie sprzeciwia się tej metodologii, ale dociekliwy „czytelnik w cywilu” znalazłby tam i ukryty nacjonalizm (zwłaszcza we wspomnianej już teorii „językowo-słownej”, która wtedy formułowana była jedynie pojedynczymi akcentami), i ukryty idealizm oraz wiele innych nieakceptowalnych wtedy -izmów. Można to częściowo tłumaczyć tym, że większość przytoczonych tu publikacji z okresu zastoju (czy „rozwiniętego socjalizmu”) drukowano w moskiewskich, stołecznych wydawnictwach, a wiadomo, parafrazując: kiedy w Kijowie obcinano palce, w Moskwie jedynie obcinano paznokcie. Lecz trzeba oddać sprawiedliwość przede wszystkim kunsztowi Mowczana-krytyka, który zdołał przejść między Scyllą a Charybdą oficjalnych, a jeszcze bardziej – nieoficjalnych wymagań i wytycznych. Warto zwrócić uwagę także na śmiałość, ryzykowność Mowczana-badacza. To dzisiaj powiedzieć dobre, pochlebne słowo o Iwanie Marczuku czy Juriju Illience to wszystko jedno, co jeszcze raz potwierdzić „miejsce wspólne”, gubiąc się w niemałej liczbie pochlebców. A stwierdzić wybitność, nadzwyczajną wartość dorobku I. Marczuka w 1985 roku, W. Łopaty – w 1980-tym, J. Illienki – w 1975-tym, a także P. Stećka czy O. Dubowyka – w 1988-ym – do tego trzeba było mieć jeszcze jaką śmiałość! Nie wywoływało zachwytu u ukraińskich partyjnych i literackich nomenklaturowców również to, że w stołecznych czasopismach (a zatem popularyzując na poziomie ogólnozwiązkowym) Mowczan publikował pochlebną recenzję o nowym tomiku Wasyla Mysyka, wspominał nazwiska tych poetów i prozaików, których zalecano niezbyt wspominać w czasopismach ukraińskich. (Mam uzasadnione podejrzenie, że właśnie z inicjatywy P. Mowczana na łamach „Drużby narodow” od końca lat 60. i przez lata 70. okresowo drukowano Hryhora Tiutiunnyka.) W artykule o Juriju Illience już na początku jaskrawo i obszernie odtwarzane są kadry „Cieni zapomnianych przodków”, potem ten film jeszcze kilka razy wspomniany jest w publikacji. I chociaż nazwisko głównego reżysera „Cieni…” ani razu nie jest wspomniane, wywołało to prawdziwy hałas i zamieszanie w Kijowie, skąd poleciały depesze do Moskwy. W rezultacie Borys Polewoj, zasłużony ideolog władzy radziecko-partyjnej, redaktor naczelny magazynu „Junost”, w którym wydrukowano artykuł P. Mowczana w 1975 roku, porządnie oberwał za brak „partyjnej czujności” i otrzymał naganę. Jednocześnie oznaczało to, że sam Mowczan trafiał na listy osób nieprawomyślnych i niedrukowanych. I potwierdzało szczerość, „uczciwość” wszystkiego tego, co puszczał do druku poeta i krytyk w epoce radzieckiej. W osobnym, ostatnim rozdziale książki zamieszczono publikacje Pawła Mowczana o Juriju Illience jako reżyserze i operatorze oraz o całym szeregu ukraińskich mistrzów malarstwa. Jakże one układają się w mowczanowską „językowo-słowną” teorię sztuki? Jak to nie paradoksalnie, układają się dość organicznie. Znaki wizualne poprzedzały dźwiękowe, zatem malarstwo (a w naszych czasach niespodziewanie i kinematografia) jest sztuką bardziej konkretno-zmysłową i uniwersalną niż folklor i literatura piękna, chociaż wraz z rozwojem języka człowiek skłonny jest przekładać to, co zobaczył i usłyszał, na język słów. Najpierw słów-dźwięków, a potem i słów-liter. „Tekst i rysunek… Obecnie te dwa komponenty postrzegane są i przez nas, czytelników, i przez wydawców jako główne i pochodne: tekst – podstawa, rysunek – uzupełnienie. I jeśli wziąć obecną ogólną objętość produkcji drukowanej, można zaobserwować tendencję coraz większego wyzwalania tekstu od rysunku. Przypomnijmy pierwodruki. Litera w nich pełniła także funkcję malowania. Nie zapominajmy jednak o innej okoliczności – o tym, że najpierwsze teksty były opowieściami bez słów, czyli właściwie rysunkami”. „Dzisiejsze litery – to kokony, w których jakby zastygły latające motyle – znaki. To w istocie swojej te same motyle, tylko uwięziły się w sferze zamkniętego sensu. Rysunek, który utracił skrzydła i swobodę lotu… Wspominam naskalne rysunki Kobystanu. Ich magiczne działanie jest bezsporne. To opowieść bez słów, bez znaków klinowych i, naturalnie, bez jakichkolwiek rozszyfrowań, bo są otwarte na oścież dla wszystkich czasów i wszystkich narodów”. „Język przekazywany był za pomocą obrazów, postrzeganych wzrokiem. Między znakiem-słowem a przedmiotem stał znak równości, a szereg rysunków odtwarzał sytuację. Dlatego piktografia jest ogólnodostępna dokładnie tak samo, jak ogólnodostępny jest rysunek w książce w jakimkolwiek języku. Całość świata odtwarzana była w całości znaku”. I wreszcie koncepcyjny wniosek, kwintesencja teorii sztuki Pawła Mowczana: „Stosunek jest mniej więcej taki: rysunek (w planie dostępności, postrzegania) podobny jest do linii horyzontu, dźwięk – horyzontu ziemi dziadów-pradziadów, a litera – krajobrazu z okna”. Publikacje z zakresu historii sztuki z ostatniego rozdziału książki to odczytywanie przez Mowczana poprzez dzieła malarstwa i kinematografii zarówno krajobrazu z okna, jak i horyzontu ziemi pradziadów, i ogólnoludzkiej linii horyzontu. Ale także niemal dziecinny zachwyt nad tym, co zobaczył, i dążenie do zrozumienia, jakże osiągana jest owa bajkowość, boskość sztuki wizualnej, czasami coś w rodzaju dziecka, które zagląda za ekran telewizora: gdzież tam ten przestrzenny obraz, który odbił się na płaskiej płaszczyźnie? Zagadka sztuki tak do końca i nie zostaje odkryta przed autorem artykułów, tym bardziej – przed czytelnikiem, który musi włożyć niemało wysiłku jako współtwórca, aby zbliżyć się do autorskiego, czasami wizyjnego widzenia. Lecz niemało stopni, haczyków i haczyczków do przeniknięcia w tajemnicę tworzenia obrazów i niewiarygodnego wpływu obrazów (słów, znaków) na czytelnika (widza, słuchacza) czytelnik w książce, bez wątpienia, znajdzie.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 12strona oryginału ↗

Prawdziwe i zmyślone historie z wesołej studni. Niemal dokumentalna mozaikowa minipowieść o zwyczajnej ukraińskiej rodzinie wiejskiej

Wołodymyr SENCOWSKI Od autora. Wszystko, co w tej minipowieści zostało napisane, jest czystą prawdą. No, prawie czystą. Bo nagiej prawdy, jak wiadomo, nie wszyscy lubią. To nie jest rozebrana do ostatniej nitki powabna kobieta, od której piękna mdleją nawet pryncypialni asceci. I nie błyszcząca, pustodzwonna zabawka, którą bawią się ufne dzieci. Nie lubią nagiej prawdy nawet ci, o których została napisana. A tutaj wszystko jest na odwrót. Nawet jeden z bohaterów tego małego mozaikowego płótna szczerze zapowiedział, aby wszystkie jego przygody zostały starannie udokumentowane i aby dowiedzieli się o nich przyszli wnukowie i prawnukowie. Harasym Prosianyk W mojej skromnej pracy mowa jest o zwyczajnej wiejskiej rodzinie Prosianyków ze starej kozackiej wsi Kureni na Czernihowszczyźnie, której potomek Iwan (Iwan) Harasymowycz – znany na Ukrainie znawca ziół, pisarz i malarz – i do dziś jest żywy i zdrowy, czego i wam, drodzy czytelnicy, życzy. Sławny na cały chutor znachor i bajkopisarz. Pewnego razu mój dociekliwy wnuk Jehora, grzebiąc w szafie z książkami, natrafił na kieszonkowy notatnik w prostych tekturowych okładkach. – Dziadku, spójrzcie, co znalazłem! – podbiegł do mnie. – Ten notatnik ma nie mniej niż pół wieku. – I rzeczywiście – przewertowałem przesiąknięte kurzem strony. – To znalezisko z czasów mojej dalekiej młodości. Jak mogłem o nim zapomnieć? Notatnik był cały zapisany moim nierównym, pośpiesznym charakterem pisma, z przygniecioną literą „o” w każdym słowie, przypominającą drobne ziarno owsa. Na pierwszej stronie przeczytałem: prawdziwe i zmyślone historie z wesołej studni. Marzycielsko odchyliłem się na oparcie miękkiego fotela i przykryłem oczy dłonią, żeby lepiej przypomnieć sobie szczęśliwą przeszłość… Tej jesieni pojawił się u mnie nowy towarzysz. – Iwan – pewnie naciskając na szerokie „y”, krótko przedstawił się czarnowłosy wąsacz. Smukły, żwawy, w modnym kapeluszu, po kawalersku nasuniętym na prawą brew, z boku przypominał znanego filmowego bohatera d’Artagnana. Chłopak właśnie wstąpił do Gogoliwskiego, już przez nas opanowanego instytutu, pisał kwieciste wiersze, marzył o literackiej sławie, dlatego szybko zbratał się z osobami o podobnych poglądach. Po kilku tygodniach nauki Iwan podszedł do mnie i powiedział: – Skoczymy jutro, na weekend do mnie w gości? – A dlaczego by nie – ucieszyłem się. – Tak czy nie? – nie zrozumiał tamten. – To niedaleko, koleją. – Oczywiście, że tak! Pojechaliśmy nie sami, a zabraliśmy jeszcze dwóch, łatwych do namówienia romantyków, którym po nudnych wykładach również zachciało się wesołych podróży, jasnych wrażeń i treściwego domowego barszczu. – Wieś moja – zachwalał Iwan – jest stara, kozacka i nazywa się Kuriń, a mały chutor, gdzie zakopana jest moja pępowina – to prawdziwa zielona perełka w całym dorzeczu Sejmu. Na opustoszałych polach, które migały za oknami wagonu, troskliwa jesień układała w długie stogi słomy swoje spracowane dni; po gajach i zagajnikach hałaśliwe ptaki gromadziły się do wspólnego odlotu w zamorskie kraje. Do węzłowej stacji, gdzie wysiedliśmy, przyjechaliśmy wcześniej. Po wczorajszym ciepłym deszczu świeże słońce gdzieś na horyzoncie zaróżawiało rozwieszone pojedyncze prześcieradła chmurek. – Do wsi autobusy nie kursują – zażartował Iwan. – Trzeba będzie potrząść się w autobusie. Radzę mocniej zaciągnąć paski w spodniach. Młoda kasjerka, z okienka oglądając podekscytowaną czwórkę „muszkieterów” w lekkich płaszczach z ortalionu, nieprzyjemnie ostudziła: – Wasz „dyliżans” właśnie dał drapaka. – Tak – nie stracił rezonu Iwan. – Co to za podróż bez przygód. Chłopaki, bierzcie nogi za pas – i za mną. Na przełaj do mojego chutoru wcale nie jest daleko… Nabraliśmy otuchy, uśmiechnęliśmy się. – Wiorst tak z dziesięć. Kto tam zaczął czkać? Żeby droga wydała się krótka, Iwan zaczął zabawiać towarzystwo: – Tata mój – znany na cały chutor znachor i bajkopisarz. Z nich – taty – można malować wędrownych kobziarzy albo z gliny lepić pogańskich bogów. O! Słyszycie huk silników: to kombajny koszą kukurydzę. Stamtąd ktoś samochodem podwiezie do wsi. „Podwieźli” nas na pace, na wierzchu na soczystej i pachnącej masie kiszonkowej. Wesoło popychając się i chichocząc, zaczęliśmy czyścić się i stroić przy czyimś podwórku. Nasze wygłupy przerwał dźwięczny dziecięcy głosik: – Wujku Iwan, może odwiązać Leksa? Zdziwieni spojrzeliśmy przez płot: na wysokim ganku stała jasnowłosa dziewczynka. – Jakiego Leksa? – zapytał „wujek Iwan”. – Tobaka – uściśliła dziewczynka. – Co za tobak? – jeszcze bardziej zdziwił się „wujek Iwan”. – Naszego tobaka, co w budzie. – A po co? – Bo na was zaraz napadną bandyci. Kto was obroni? Prawie padliśmy ze śmiechu. – Z kim to rozmawiasz, córeczko? – wyszła z chaty postawna młoda kobieta. – O, witaj Mario! – zamachał ręką Iwan. – Dawno się nie widzieliśmy, kiedy przyjechałaś? – A właśnie przed chwilą się rozpakowaliśmy i zjedliśmy śniadanie. Wejdź, choć słowo zamienimy. – Chłopaki – zwrócił się Iwan do nas – do chutoru już niedaleko, kilometrów ze dwa. Moja chata na skraju, zaraz za starą dziuplastą wierzbą. Za starą wierzbą – kilka chat. Dzieciństwo moje chabrowe. Iwan Prosianyk Nagle pierwsza furtka z hukiem się otworzyła i na drogę wyskoczył rogaty, z długą brodą przerażony kozioł. Za nim – z kijem w ręku rozczochrany dziadek z taką samą długą brodą i w domowych kapciach na bosej nodze. – Ja ci pokażę, łotrze! – zawył gniewnie dziadek. – Dziadku! – krzyknęliśmy i my. – Zostawcie biednego kozła! Co on wam złego zrobił? Starzec z ukosa spojrzał na nieznajomych, odsapnął. – Chciałem wydoić, szkodnika. Spojrzeliśmy na siebie. – A czy kozioł się doi? Dziadek dostojnie pogładził okazałą brodę. – U mnie trochę się doi: parzonym mlekiem i śmietaną. A wy, chłopaki, właściwie do kogo? – Chyba do was. Wy – Harasym Dmytrowycz Prosianyk… – Przypuśćmy – przerwał tamten. – A mojego Iwana zgubiliście po drodze? – Przejęła go jakaś postawna młoda kobieta – odpowiedzieliśmy żartobliwym tonem. – Cały w ojca – mruknął dziadek. – No, wchodźcie. Tylko pomóżcie zagnać na podwórko łotra. Patrzcie, uwił sobie gniazdko w babcinej kapuście. Obiadowaliśmy za chatą, pod rozłożystą gruszą-dziczką, przy pasiece. Usiedliśmy wokół ogromnego dębowego pnia, za krzesełka służyły mniejsze pniaki. Ojciec Iwana – uczesany, w świątecznej wyszywanej koszuli, na której swobodnie rozłożyła się apostolska broda, częstował z glinianego dzbana winem z czarnego bzu: – Pijcie, chłopaki. Wino – to moja młodość… – Opowiedzcie, ojcze – poprosiłem – swoje prawdziwe i zmyślone historie. Mówią, że jesteście niedoścignionym bajkopisarzem. – Niech mówią – spoważniał Harasym Dmytrowycz. – Ale wam opowiem, co było naprawdę. Może ktoś z was, chłopaki, przekaże w książce swoim wnukom i prawnukom… Niech jeszcze coś dorzuci mój synek Iwanek… Kiedy na drugi dzień opuszczaliśmy gościnne obejście, matka Iwana właśnie nabierała ze studni wodę. Ktoś z chłopaków powiedział: – Wypijmy na drogę. Tutaj jest taka słodka i smaczna woda. Ja dodałem: – I wesoła. Dziadek Teles i babcia-znachorka Bohiwna mieli niezwykłego kota – wielkiego i czarnego jak sadza, z długimi białymi wąsami. Zawsze plątał się pod nogami i zawzięcie, po kociemu, żebrał o mleko i słoninę, dlatego nazwano go Bosjurą. A był przy tym niezwykle psotny i zwinny: nieostrożne wróble łapał w locie, a nawet czasem po cichu wyciągał z cudzych podwórek żółtodziobe, nieopierzone kurczęta. Swoich, domowych, jednak nigdy nie ruszał, co do czasu zapewniało mu spokojne i syte życie. Jednak po kilku zuchwałych wybrykach Bosjury cierpliwość dziadka i babci się skończyła. Rano, zanim na ziemię spadł letni upał, babcia postanowiła zanieść dzbanek śmietany do chłodnej piwniczki. Nowoczesnych lodówek, bez których już nie potrafimy się obejść, we wsi jeszcze nie było. Wyszła z chaty, mimochodem spojrzała na swój ogród i o mało nie wypuściła z rąk drogiego ładunku: na grządce młodej kapusty pracowicie gospodarowała sąsiedzka łaciata koza. Babcia postawiła dzbanek na ganku, chwyciła kij i biegiem ruszyła przepędzać nieproszonego gościa. Kiedy wróciła z powrotem do chaty, z gniewu aż klasnęła w dłonie: – Oj, biada! Gdzieś ty, łotrze, głowę wsadził? Bosjura próbował szarpnąć się, żeby wyciągnąć głowę z dzbanka – ale gdzie tam! Wtedy naprężył się, oderwał dzbanek od ganku i z nim na głowie na oślep popędził do ogrodu, mijając osłupiałą babcię Bohiwnę. Cały umazany śmietaną, ogoniasty łasuch zaszeleścił wśród rozkrzewionych ziemniaków aż na łąkę, prosto do szerokiego strumyka. Przy strumyku leżał płaski kamień, na którym wiejskie kobiety często piorą bieliznę. Na ten kamień wpadł Bosjura – i dzbanek się rozbił. Słysząc hałas, zza chlewa wyskoczył kudłaty Browko i śladem, który kot zostawił na trawie, również z wesołym szczekaniem popędził do strumyka.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 13strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

Trochę przestraszony kot spojrzał winnie na przyjaciela, jakby chciał powiedzieć: z kim to się nie zdarza, i uległie nadstawił się, by Brovko zlizał z niego lepką i słodką śmietanę. Dopiero kilka dni później Bosiura wrócił do domu – wychudzony i uległy. Innym razem dziadek Telesij w sieni wysoko nad głową powiesił na gwoździu torbę ze słoniną i czosnkiem, którą przygotował dla kosiarzy. Niedaleko torby stała drabina, po której wchodzono na strych. Stały żniwne, gorące dni, i dziadek z babcią oraz wnuczkiem Harasymkiem rzadko zaglądali do chaty. Pewnego ranka dziadek Telesij wyszedł z chaty do sieni, a na jego głowę nagle – bach! – spadła torba ze słoniną i czosnkiem… a z niej kot! Dziadek się nie zgubił, chwycił dwuwiadrowy garnek, który wpadł mu pod rękę, i przykrył nim kota, który wyskoczył z torby. Potem wziął worek, podsunął go pod garnek i Bosiura znalazł się w pułapce. Wtedy dziadek przywołał małego Harasymka i polecił: – Weź Krasulę i zawieź tego łobuza jak najdalej w pole. Niech teraz pasie się na wolności. W polu dla niego wystarczy myszy i wróbli. Pobożne baby właśnie szły do cerkwi, kiedy obok nich przejechał galopem na klaczy mały jeździec. – Czyj to taki kozak? – spytała jedna z babuś. – No czyj: wnuk Telesija, już uczniak. Chłopiec przejechał polną drogą, przeskoczył przez kładkę nad wąską rzeczką i zatrzymał się przy brzozowym gajku. – Tu cię, Bosiura, wypuszczę – powiedział Harasymko, zsuwając się z klaczy. Rozwiązał worek, chciał wytrząsnąć kota, a ten, wyczuwszy coś złego, nagle skoczył chłopcu na ramię, z ramienia na Krasulę. Wczepił się pazurami w grzbiet, klacz stanęła dęba i – pognała. Do wsi, do domu… Oszołomiony Harasymko – za nią. Ale gdzie tam dogonić! Z cerkwi wracały pobożne baby. Patrz: leci klacz Telesija. A na niej – kot z podniesionym do góry ogonem! – Święty! Święty! – zgodnie przeżegnały się baby. – Czarownica Bohiwna już wprowadziła wnuka w czary, zamieniając go w kota… Kot Bosiura pozostał żyć z dziadkiem i babką oraz ich wnukiem Harasymkiem. Babcia Onysia W rodzinie Prosianików mieszkała stara babcia o rzadkim imieniu Onysija. W tych ciężkich latach trzydziestych, podczas powszechnej kolektywizacji, nadgorliwi bolszewiccy aktywiści, uznawszy ją za „złośliwą kurkulicę i czarownicę”, odebrali jej nie tylko majątek, ale wyrzucili ją nawet z własnej chaty. Babcia Onysia była drobna, zadbana i skora do ostrego słowa. Bał się jej nawet brodaty siostrzeniec. Bywało, że coś uszył na maszynie „Singer”, dajmy na to kożuch albo spodenki synowi, a staruszka tu jak tu. Skrupulatnie obmacze nową rzecz i powie: – Co to ty, Harasymie, ukradłeś? Przecież to za duże dla kota, a nasza suczka się nie zmieści. Do babci chętnie przychodzili mieszkańcy chutora. Rzeczywiście władała czarami i znała się na ziołach. Mały Iwaś zawsze przysiadał przy niej. Przysłuchiwał się babcinym radom, czasem i sam wtrącał: – A wy, ciociu, zaparzcie mocniej krwawnik z zajęczą krwią albo przyłóżcie babkę. Chłopak nie zostawał bez smakołyków. Pewnego razu do starej szeptuchy zwróciła się gadatliwa młódka: – Ratunku! Kłótliwa teściowa wkrótce zaprowadzi mnie na tamten świat. Z lekkim uśmiechem babcia Onysia podała jej butelkę: – Masz, kochana, zaczarowaną wodę. Weźmiesz ją do ust – i żadna teściowa ci nie będzie straszna. Teściowa nie mogła się nadziwić: co się stało z synową? Taka potulna się zrobiła, nawet nie odburknie, słowa nie powie – jakby wody w usta nabrała. A przecież tak właśnie było! Niedługo potem ta młódka znów przyszła do szeptuchy: – Pomogło! Teraz u nas z teściową – pokój i zgoda. I znów mały Iwaś rozkoszował się hojnymi smakołykami. Dwie strony medalu. W dalekiej młodości Harasyma Dmytrowycza omal nie odznaczono Krzyżem św. Jerzego. W armii carskiej mianowano go kucharzem polowej kuchni. Podczas krótkiego zatišia po potyczce z wrogiem żołnierze złowili w górskim jeziorze tłuste strugi, czyli pstrągi. Obiad zapowiadał się wyśmienicie. Kocioł jeszcze nie zawrzał, gdy na ich obóz napadł niemiecki samolot. Leciał tak nisko nad ziemią, że można było dobrze dostrzec pilota w hełmie, który ręką rzucał w dół granaty. Żołnierze nie wpadli w panikę, chwycili za broń i zgodnie zaczęli walić po samolocie. Kucharz zaś ze strachu wywrócił niedogotowany obiad i schował się pod kotłem. Ku wielkiej radości żołnierzy zestrzelili wrogi aparat, a pilota wzięli do niewoli. Przybyło wojskowe dowództwo i wszystkich żołnierzy odznaczono Krzyżami św. Jerzego, oczywiście oprócz kucharza. We wsi ich bacznie czuwający bolszewicy z jakiegoś powodu "zamknęli" przewodniczącego rady wiejskiej. Jego obowiązki tymczasowo pełnił młody Prosjanyk, który pracował jako sekretarz zaledwie kilka tygodni. Z rejonu przyjechał pełnomocnik i od progu rozkazał: – Sporządźcie listę jeszcze nieraskurkulonych miejscowych bogatych "hłytajów". – Przecież wcześniej wysiedliliśmy wszystkich ze wsi. Pełnomocnik nalegał: – Sporządźcie nową. Wtedy zdenerwowany sekretarz, który pełnił obowiązki przewodniczącego, szarpnął do siebie szufladę stołu. Pełnomocnik zbladł: pomyślał, że sięgnie po broń. – Oto pieczęć, – uderzył nią o stół, – sami sporządzajcie listę. Wtedy represje jeszcze się nie rozszalały i krnąbrnego sekretarza uniewinniono. Po wojnie Harasym Dmytrowycz razem z sąsiadami z chutoru handlował jabłkami na targu – w samej Moskwie. Już w pociągu konduktor ostrzegł: – Chłopcy, nie gapcie się, bo na Dworcu Kijowskim kręcą się tacy spryciarze, że mogą wam zabrać pieniądze nawet na bilet do domu. Stoją dziadkowie w rzędzie handlowym. Żwawo sprzedają towar, pilnują kieszeni. A Maksiomko, przyjaciel Harasyma, usiadł na ławce, podkładając pod siebie portfel z wyturgowanymi pieniędzmi. Wygodnie i bezpiecznie: nie trzeba pilnować własnych kieszeni. Gdy nagle przed dziadkiem rozsypały się bajgle, które były niedbale przewiązane sznurkiem, przez jakąś dziewczynę: wszystko w niej na pokaz, pomalowana, w krótkiej spódnicy, powyżej kolan. Puściła oko i, żeby zebrać bajgle, pochyliła się tak, że Maksiomko, oszołomiony tym widokiem, aż podskoczył z ławki. Dziewczyna nawlekła bajgle na sznurek, pokazała dziadkowi koniuszek języka i niespiesznie, lekko kołysząc biodrami, odeszła. Ocknął się ten, pomacał się pod sobą – nie ma portfela!.. Harasym Dmytrowycz sprzedał wszystko, załatwił swoje drobne sprawy i poszedł do kasy dworcowej po bilet. Zobaczywszy poważnego mężczyznę z długą apostolską brodą, podobnego do kapłana, w kolejce przepuszczono go z szacunkiem. Aż tu w hali rozległo się: – Obywatel Gierasim Dmitricz Prosianik, proszę natychmiast podejść do szóstej kasy! Zdziwiony podszedł. Czekali tam przyjaciele, którzy zamówili to ogłoszenie. – Patrzcie no, – powiedział do nich, – nawet w Moskwie mnie znają. A przecież nikomu nie mówiłem o swoim przyjeździe. Przebiegły sąsiad Matwij na to: – Tu o nas wszystkich wiedzą. Do każdego przydzielono po dwóch agentów, bo uważają Ukraińców za banderowców. – A ja chodzę i ciągle się oglądam: co to za dwaj dryblasy za mną się włóczą? Harasym i Iwan Prosianikowie Dziadkowie roześmiali się i pytają: – Co to za cudo, Dmytrowyczu, kupiliście? Przecież to wielka szczupak. Dmytrycz pogładził brodę: – Gościniec wiozę synowi. Franzolę się nazywa – taka bułka. Do domu wracali chutorzanie zadowoleni. Tylko Maksiomko milczał i ciężko wzdychał. Harasym Dmytrowycz obiada. W stawie Iwanko złowił rybę, a matka ugotowała w piecu aromatyczną zupę rybną. Harasym Dmytrowycz latem jadał obiad na pasiece w swoim ogrodzie. Jadał pod wysoką jabłonią, która rzucała na skoszoną trawę miękki, wzorzysty cień. Miskę z zupą postawił na niskim pieńku, a sam usiadł na wygodnym stołeczku, który odziedziczył po zmarłym ojcu. Obok, na trawie, postawił miseczkę z aromatycznym obiadem dla swojego wiernego kota Barmota. Harasym Dmytrowycz powoli sączył z drewnianej łyżki wciąż gorącą zupę, a Barmot, czekając, aż jego obiad ostygnie, uważnie obserwował muchy, które jak pszczoły na miód zleciały się do stołu. Stary sączył zupę i z zadowoleniem przyglądał się jabłoniom, między których gałęziami już świeciły dojrzałe owoce. W końcu kot wypatrzył jedną szczególnie natrętną muchę i zręcznie strącił ją łapą. Mucha wpadła prosto dziadkowi do miski. „Niech będzie, pomyślał, gospodarzowi będzie smakować”. Ten niedbale uniósł łyżkę do ust i skrzywił się: – Ech, dopadła! Tu nie jadalnia publiczna. I wylał z łyżki na trawę. „Chyba mu nie smakowało, pomyślał Barmot. Jakaś ona zjadliwa. A złe muchy są niesmaczne”. I zaczął wypatrywać innej. Inna strącona mucha wpadła kotu do zupy. Łapą kot z obrzydzeniem wyrzucił ją z miseczki. A ta mucha była prawie wielkości pszczoły. Kiedy Barmot zamachnął się łapą, stary właśnie oderwał wzrok od jabłoni. – Więc to ten, kto mi podsypuje muchy! – rozzłościł się dziadek i uderzył kota łyżką w czoło. Wąsaty mruczek schował się pod ul i zamruczał: „Nie rozumiem gospodarza. Przecież sam widziałem, jak jadł z ula tłuste białe larwy, a tu mu nie dogodziłem!”. „Kosmiczna” przygoda z nietoperzami Iwaś obudził się od hałasu za bocznym oknem. Za oknem, przy płocie, rosła stara, spróchniała wierzba, która rozłożystą koroną zwisała nad ulicą. W chacie nikogo nie było. W samych majtkach chłopiec wyskoczył na podwórze i spojrzał na wierzbę. Po nocnej ulewie wciąż strząsała ona iskrzące przeciw słońcu krople: od pnia odłamała się duża, ciężka gałąź i spadła na drogę. Iwaś uchylił furtkę i zobaczył coś niewiarygodnego. Z głębokiego otworu odłamanej gałęzi nagle ostrożnie wyszedł… mały nietoperz. Wyszedł tak, jak po długiej podróży wychodzą z kosmicznego statku nieznani przybysze – niepewnie i lekko chwiejąc się ze zmęczenia. Chłopiec zamarł. „Kosmiczny przybysz” постał na drodze – owinięty w ciemnobrązowy płaszczyk, z główką zadartą do góry. Postał, a potem zatrzepotał, rozkładając płaszczyk na skrzydełkach, na końcach których błysnęły pazurki, i wzbił się nad cichą poranną ulicą. Ledwo Iwaś zdążył złapać oddech, a z dziupli jeden po drugim, jakby w magicznym kinie, zaczęli wyłaniać się nowi „pasażerowie”. – Jeden, dwa, trzy, cztery – poruszał samymi wargami zachwycony chłopiec. Oślepiona słońcem czwórka także niezdecydowanie postała w zamyśleniu, a potem, trzepnąwszy skrzydełkami, poleciała za swoim towarzyszem. „Pewnie do spichlerza na klepisku – pomyślał Iwaś. – Czyżby mieli tam jeszcze inne mieszkanie?” Pomyślał tylko, a już z pojemnego „kosmicznego statku” wypływali nowi przybysze na chutorską ziemię. Ustawiali się w szereg i na pożegnanie machali skrzydełkami zdziwionemu małemu obserwatorowi. Ten policzył już osiemnaście małych lotników i chciał zajrzeć do wnętrza dziupli. Wtedy z niej powoli wypełzł ostatni nietoperz – największy spośród swoich pobratymców. Chwiejąc się, najdłużej dochodził do siebie po ogłuszającym upadku spróchniałej gałęzi, która była dla nietoperzy rodzinnym domem. – Ten nietoperz – powiedział sam do siebie Iwaś – był u nich za sternika, dlatego dostało mu się najbardziej. Wreszcie Iwaś odważył się podejść do nieudanie wylądowanego „kosmicznego statku” i zajrzał do ciemnego pustego otworu-„salonu”. W samym kącie wnęki zamigotał jakiś ogonek, jak sygnalna lampka. Pewnie suchy, spróchniały świetlik. Gałąź Iwaś wciągnął na swoje podwórko, za chatę. A jeśli rudzi maleńcy gospodarze wrócą do domu? Lato szybko mija: gdzie będą zimować, jeśli we wspólnym spichlerzu nie starczy miejsca dla wszystkich?

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 14strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

obraz, a jutro go całkowicie przerobić, to do malarstwa akwarelowego trzeba podchodzić od razu odpowiedzialnie, bo potem już niczego nie zmienisz. I Petro potrafi to robić. A jest też mistrzem szybkiego gatunku plenerowego. Indywidualna osoba w twórczości. Warto zobaczyć obraz, by już można było rozpoznać, że namalował go Zykunow. Przyznam, że nieco zapożyczyłem dla siebie z jego twórczości. Obecnie pracuję obok Petra w Narodowej Akademii Kadr Kierowniczych Kultury i Sztuki. Ja jestem profesorem katedry ekspertyzy dzieł sztuki, a on wykłada malarstwo na kursie, gdzie przygotowują projektantów. To ten mistrz, który może wiele nauczyć. Gdyby Petro Zykunow żył pod koniec XIX – na początku XX wieku i tworzył swoje pejzaże, to dzisiaj sprzedawałyby się one po 100–300 tysięcy dolarów, byłby naszym klasykiem. Ale on żyje w XXI wieku, gdzie istnieje inna skala oceny… Chciałbym życzyć, aby gwiazdy ułożyły się tak, by Petro Zykunow zabłysnął swoim talentem już w naszych czasach. Mykoła LAMPEKA, kandydat nauk o sztuce: – Znam Petra Ołeksandrowycza ponad dwadzieścia lat. Jest wielkim specjalistą w dziedzinie malarstwa, wspaniałym pejzażystą. Maluje cudowne pejzaże Kijowa, obwodów kijowskiego i żytomierskiego, dobre pejzaże robił też na Krymie. Wierzę, że z czasem znów będziemy jeździć na ukraiński Krym i malować niepowtarzalne krymskie krajobrazy. Chcę życzyć spokojnego nieba, abyśmy nadal mogli tworzyć. A Petrowi Ołeksandrowyczowi – osiągnięcia nowych szczytów w sztuce. Mykoła KUTNIACHOW, przewodniczący Kijowskiej Organizacji Narodowego Związku Artystów Ukrainy: – Petro Zykunow reprezentuje klasyczną ukraińską szkołę artystyczną. W swoich obrazach szuka kolorystycznego rozwiązania wszystkich tematów, które wybiera, niezależnie od tego, czy jest to portret, czy pejzaż, czy obraz sztalugowy. Przez wiele lat Petro Ołeksandrowycz zajmował się działalnością administracyjną. Ale jego twórcze credo się nie zmieniło. Obrazowo mówiąc – to święto kolorów, wyrafinowany stan kolorystyczny. Zajmował się gatunkiem portretowym. Namalował portret Tarasa Szewczenki w młodości, Mykoły Gogola oraz wielu innych wybitnych Ukraińców. W każdym stworzonym przez niego wizerunku czuć duszę i charakter. W pracach Zykunowa nie ma powierzchowności, jest pragnienie przeniknięcia w istotę. Te wizerunki już dzisiaj można uważać za klasyczne. moich ulubionych aktorów, towarzysz broni, współautor. Stworzyliśmy wiele spektakli, w których gra główne role. Również prawie wszystkie moje spektakle zrobił jako scenograf. Kiedy zaczęliśmy pracować nad bajką, to wszyscy, nie umawiając się, zdecydowali, że główną rolę musi grać właśnie Borys Orłow. W spektaklu zaangażowani są prawie wszyscy moi uczniowie – kurs aktorski, który wypuściłem kilka lat temu. Ci młodzi aktorzy są już aktywnie zaangażowani w repertuar, to ludzie, na których mogę polegać. Właśnie oni zostali pracować w teatrze w tym trudnym czasie. Byliśmy zjednoczeni jedną ideą, wyszła prawdziwa praca zespołowa. Scenografię robiliśmy z tego, co było. Razem z Borysem Orłowem przeszliśmy się po teatrze, znaleźliśmy spisane dekoracje, on przerobił je. Przerabialiśmy stare kostiumy, prawda, niektóre uszyliśmy nowe. To spektakl czasu wojennego, zrobiony nie za pieniądze, a za ideę. Muzykę stworzył Ilja Czoporow, również mój student. Zdążył już napisać muzykę do wielu spektakli naszego teatru. A w tej bajce jeszcze gra czarta. Choreograf Nina Zmerzła przedtem zrobiła wiele spektakli z zespołem teatru. Obecnie tymczasowo przebywa w Grecji, gdzie bierze udział w Piątych Międzynarodowych Warsztatach Antycznego Dramatu. Przed swoim wyjazdem zdążyła postawić całą choreografię. Dwa akty spektaklu radykalnie różnią się między sobą. W pierwszym pokazany jest świat bogów, a w drugim – świat

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 14strona oryginału ↗

Z jubileuszem, Maestro!

Eduard OWCHARENKO Petro Ołeksandrowycz urodził się we wsi Zeremla w rejonie baraniwskim obwodu żytomierskiego. Ukończył Kijowski Instytut Sztuki (obecnie Narodowa Akademia Sztuk Pięknych i Architektury Ukrainy). Był zastępcą przewodniczącego Kijowskiej Organizacji Narodowego Związku Artystów Ukrainy oraz zastępcą przewodniczącego NZAU. Obecnie łączy pracę twórczą z dydaktyczną w Narodowej Akademii Kadr Kierowniczych Kultury i Sztuki. Główne dziedziny twórczości to malarstwo sztalugowe i monumentalne. Tworzy pejzaże Żytomierszczyzny, Kijowszczyzny, Połtawszczyzny, Krymu, Karpat, a także kompozycje fabularne i portrety. Brał udział w malowaniu fresków Soboru Michajłowskiego o Złotych Kopułach oraz Cerkwi Trzech Świętych w Kijowie. Uczestnik ogólnoukraińskich i zagranicznych wystaw artystycznych od 1972 roku. Poprosiliśmy znanych ukraińskich artystów o opowiedzenie o jubilacie. Wasyl SZKLIAR, ukraiński pisarz, działacz społeczno-polityczny: – Z Petrem Zykunowem miałem szczęście rozmawiać podczas ciepłych spotkań pisarzy i artystów, które inicjował wraz ze znanymi twórcami Wołodymyrem Czepełykiem i Andrijem Czebykinem. Wcześniej dziwiło mnie jakieś niezrozumiałe rozbicie między ukraińskimi literatami, kompozytorami, malarzami, mistrzami teatru i kina. Zrozumiałe, że każdy twórca jest głębokim indywidualistą, ale nikt nie zaprzeczy, jak wiele znaczy dla nas otoczenie i bliskie relacje z wyrazistymi osobowościami. Nasze spotkania w Domu Artystów, Związku Pisarzy, a zwłaszcza na łonie natury w Siedniowie – stolicy ukraińskich malarzy – stały się świętami wspólnej miłości do tego, co swoje, rodzime, ojczyste. Widzę wśród tego doborowego towarzystwa Petra Zykunowa – bezgranicznie prostego, aż do dziecięcej naiwności w swojej zupełnie nieprostej ludzkiej istocie, w niepohamowanej szczerości i kosmicznym dystansie do pozerstwa i udawania. Taki jest też na swoich płótnach – pejzażach, portretach, obrazach fabularnych. Czasami trudno powiedzieć, które dzieło sztuki przetrwa wieki. Świadkiem tego jest sam czas. Ale wiem na pewno, że malowidła Petra Zykunowa w Soborze Michajłowskim o Złotych Kopułach są wieczne. Iwan PYŁYPĘNKO, zasłużony działacz sztuki Ukrainy, kierownik sekcji malarstwa Kijowskiej Organizacji Narodowego Związku Artystów Ukrainy: – Znam Petra Zykunowa od ponad dwudziestu lat. Wcześniej razem pracowaliśmy, współpracujemy również teraz. Razem otwieramy wystawy artystyczne, omawiamy prace kolegów, prowadzimy posiedzenia sekcji malarstwa, spotkania z młodymi artystami. Współpraca twórcza przerodziła się w silną męską przyjaźń. Petro to człowiek towarzyski. W jego pracowni często bywa tłoczno – wśród gości są artyści, pisarze, aktorzy, miłośnicy sztuk pięknych. Jest zawsze otwarty na kontakt. Znajdzie czas dla każdego, kto tego potrzebuje. A do tego jest prawdomówny – zarówno w życiu, jak i w twórczości. Petro wychował dwoje dzieci, ma wnuka. Jego syn i córka również są artystami, kontynuują dzieło ojca. Jestem przekonany, że zły człowiek nie może być dobrym artystą. A jeśli spojrzeć na wspaniałe płótna Petra, można od razu zrozumieć, że jest on wspaniałym człowiekiem. Ołeksandr JAKOWCZUK, zasłużony działacz sztuki Ukrainy, profesor Narodowej Akademii Muzycznej Ukrainy: – Mam wrażenie, że znam Petra Zykunowa całe życie. Przyjaźnimy się, mamy pokrewne dusze, podobne poglądy na wiele spraw, wspólne zainteresowania życiowe. Często bywam w jego pracowni, gdzie jest wiele pięknych obrazów. Podczas jednego z naszych ostatnich spotkań sprzedał mi za symboliczną cenę kilka swoich prac, teraz te płótna zdobią mój dom. Petro Zykunow to profesjonalista, doskonale włada wszystkimi kierunkami malarstwa. Spośród jego prac szczególnie podobają mi się pejzaże. Zapamiętałem serię krymską. Wspaniale przedstawił, jak pierwsze promienie słońca przebijają się nad morzem w różowych tonach. Podoba mi się, jak ukazał rodzimą Żytomierszczyznę. Jestem przekonany, że Petro dawno zasłużył na tytuł artysty ludowego Ukrainy. Ihor BUHAJENKO, historyk sztuki i malarz: – Nasza przyjaźń zaczęła się w dalekich latach siedemdziesiątych. Razem pracowaliśmy. Wiele razy bywałem na jego wystawach, prezentacjach. Każda była na swój sposób unikalna. Jest utalentowanym malarzem, wspaniałym pejzażystą. Petro jest optymistą, subtelnie wyczuwa humor. Harmonijnie łączy się w nim głębia myślenia i filozoficzno-humorystyczne podejście do życia, wydarzeń, ludzi, twórczości. Dmytro AKIMOW, zasłużony działacz sztuki Ukrainy, przewodniczący MARTIS „Złota Fortuna”: – Petro Zykunow znany jest przede wszystkim jako wspaniały pejzażysta. W moim biurze wiszą dwa jego pejzaże: jeden jesienny, a drugi morski. Nie wszyscy wiedzą, że Petro jest dobrym akwarelistą. Właśnie jako akwarelista podoba mi się najbardziej. Jeśli farbami olejnymi dzisiaj można namalować... 4 sierpnia swoje jubileuszowe urodziny obchodził znany ukraiński malarz, zasłużony artysta Ukrainy Petro Zykunow.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 14strona oryginału ↗

Baśń narodzona z wojny

Na dużej scenie Kijowskiego Narodowego Akademickiego Teatru Młodego odbyła się premiera muzycznej baśni dla dzieci i dorosłych „Cap-ka-cap”. Jak wiadomo, ukraiński folklor jest źródłem mądrości i inspiracji. Twórcy spektaklu sięgnęli po znane postacie z ludowej baśni, aby na nowo przemyśleć wydarzenia historyczne współczesności. …ром Andrijem Biłousem na podstawie autorskiego tekstu Iryny Małolity. Rozwiązanie artystyczne Borysa Orłowa, choreografia Niny Zmierzłej i muzyka Illi Czoporowa zanurzają widza w przepięknej rzeczywistości teatralnej, która boleśnie reaguje na dramatyczną rzeczywistość współczesności. Premierowy spektakl zainteresował nie tylko bystrych współczesnych dzieci, lecz także doświadczonych dorosłych, zdolnych myśleć, analizować i wyciągać właściwe wnioski. Projekt realizowany jest przy wsparciu finansowym Unii Europejskiej. – W połowie kwietnia zebraliśmy się w grupie wolontariuszy i zaczęliśmy bezpłatnie pracować w teatrze – wspomina reżyser-realizator, dyrektor – kierownik artystyczny Teatru Młodego Andrij BIŁOUS. – W tamtym czasie większość naszej trupy znajdowała się poza Kijowem i nie mogliśmy grać spektakli z naszego repertuaru. Mimo to udało nam się wznowić jeden spektakl i rozpoczęliśmy pracę nad koncertem „Nieugięci”. Zaczęliśmy zastanawiać się, co jeszcze możemy zrobić. Jestem ojcem trójki dzieci i kiedy rozpoczęła się wojna, pomyślałem, co można zrobić właśnie dla nich. Wspólnie z żoną, autorką wierszowanego tekstu bajki, oraz wszystkimi członkami naszej trupy doszliśmy do wniosku, że trzeba przygotować spektakl dla najmłodszego widza. Teraz ważne jest, aby ich wspierać, bo dzieci ciężko przeżywają wydarzenia wojny. Dosłownie w ciągu dwóch tygodni powstał tekst, w maju rozpoczęliśmy próby. Z czasem wróciła ponad połowa trupy i zaczęliśmy grać spektakle z naszego repertuaru. Udało się wygrać grant, który pomógł zrealizować ten projekt. Nieprzypadkowo zatrzymaliśmy się na bajce „Koza-dereza”, przerabiając ją na „Capa-ka-capa”, ponieważ jej fabuła najbardziej odpowiada temu, co dziś dzieje się w Ukrainie. Proces prób był szczególny. Ludzie otrzymywali tylko 30 procent pomocy socjalnej, od rana do nocy pracowali w nieogrzewanym pomieszczeniu. Bardzo chcieli wcielić ten projekt w życie. Główną rolę Capa-ka-capa gra Borys Orłow, jeden z…

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 15strona oryginału ↗

Kyryło Stecenko: Sztuka rozwija potencjał człowieka, to, czego nie może rozwinąć nauka… (wywiad dla kanału YouTube „Sitdown z Kyryłem Bulkinem”)

Na pierwszy rzut oka artysta może wydawać się człowiekiem wesołym, który niesie w sobie radość życia, jednak na wielu płótnach twórca zagłębia się w dramatyczne, a nawet tragiczne wątki. Tym bardziej teraz, gdy trwa wojna. Jego pejzaże są różnorodne: jedne nasycone kolorem, aktywne, inne – bardziej powściągliwe, odosobnione. Petro jest zawsze optymistą i stara się przenieść to odczucie do każdego zespołu, w którym przychodzi mu przebywać. Z tego powodu często powierza mu się otwieranie wystaw artystycznych. Jest bardzo szanowany przez kolegów ze związku. Chcę życzyć Petro, aby zawsze pozostawał takim, jakim jest – silnym, zdrowym, radosnym. Aby jego energia pracowała w przestrzeni jeszcze przez wiele, wiele lat, dając możliwość przeżycia wszystkim tych samych emocji, które przeżywa on. Natalija Herasymenko, członkini Narodowego Związku Artystów Ukrainy: – Petro Ołeksandrowycz to niezwykle płodny artysta, dużo pracuje. W swoich pracach wysławia piękno naszej ojczystej Ukrainy. Szczególnie podobają mi się jego pejzaże, optymistyczne, piękne, romantyczne, jasne, pełne radości życia, a także wspaniałe portrety. Zykunow to człowiek utalentowany, ma bogaty potencjał twórczy. Pracuje w klasycznym stylu. Jest wspaniałym pedagogiem. Już nie pierwszy rok pracuje z młodzieżą. Szczodrze przekazuje jej doświadczenie i wiedzę, wychowuje przyszłych artystów. Studenci kontynuują kontakt ze swoim nauczycielem także po ukończeniu Narodowej Akademii Kadr Kierowniczych Kultury i Sztuki. Znam Petra jako człowieka życzliwego, który zawsze przyjdzie z pomocą, wesprze w trudnej chwili. Dzisiaj wszystkim nam nie jest łatwo, ale mój kolega jest stale uśmiechnięty, żartuje. Pozostał na Ukrainie, na swoim twórczym posterunku. Chciałabym życzyć jubilatowi, aby nadal nas radował. A nam wszystkim – aby wojna jak najszybciej zakończyła się Zwycięstwem i pokojem. zwierząt. To jak dwa różne przedstawienia. Taka struktura jest w ludowej bajce i nie chcieliśmy od niej odchodzić. W postaciach Lisa, Wilka i Niedźwiedzia widzowie rozpoznają niektórych liderów krajów zachodnich. A Rak-Kozak to ukraiński kozak, który ostatecznie pomaga Zającowi. Po raz pierwszy w życiu reżyseruję bajkę. Zależy mi na tym, aby uważnie obejrzały ją nie tylko dzieci, ale i rodzice, którzy przyprowadzą je na spektakl. Staraliśmy się zachować równowagę, aby było ciekawie dla wszystkich. Ponieważ część aktorów nie wróciła do teatru, obecnie robimy wiele wprowadzeń do spektakli. Oczywiście ta praca potrwa jeszcze przez dwa miesiące. Choć nie jest łatwo, planujemy nowe inscenizacje. Chcę wystawić sztukę według dramatu angielskiej dramatopisarki Mary Chase „Biały królik”. Ta sztuka została napisana w latach II wojny światowej. Była aktualna dla Brytyjczyków, którzy przeżyli tę wojnę. Mam nadzieję, że zabrzmi aktualnie także dzisiaj. Główne role zagrają Liliana Rebryk i Ołeksij Wertynski. Jak pokazały dwa miesiące pracy podczas wojny – sale są przepełnione, teatr jest dzisiaj bardzo potrzebny. Spektakle odbywają się przy pełnych salach. Ludzi nie zatrzymują ani syreny, podczas których trzeba schodzić do schronu, ani ograniczony ruch transportu. Ale chciałoby się, aby władze lepiej finansowo wspierały teatry, ponieważ są one potrzebne kijowianom i gościom miasta. KB: Cyrylu, jesteś muzykiem, skrzypkiem, działaczem społecznym – przewodniczącym Kijowskiej „Proświty”, a oprócz tego wnukiem wybitnego ukraińskiego kompozytora, również Cyryla Stecenki. Chcę więc zacząć od tego: czy trudno było dorastać w cieniu takiego nazwiska, a do tego jeszcze takiego samego, jak twoje? KS: Ponieważ urodziłem się z tym i nie miałem z czym porównywać, to właściwie nie wiem, jak mogłoby być inaczej. Powiem tylko tyle, że nie było powodów do dumy czy jakiegoś szczególnego traktowania mnie. To, że mój dziadek był kompozytorem, przyszło mi z rodu i to jest wspaniałe, ale jakichś wewnętrznych pozytywnych czy negatywnych odczuć – niczego takiego nie było. To taka normalna oczywistość i być może dlatego, że Cyryła Hryhorowycza Stecenkę, mojego dziadka, władza radziecka nie mogła nie dostrzegać (zresztą, tak jak Tarasa Hryhorowycza Szewczenkę w literaturze), ale nie mógł on też zostać w pełni zrozumiany. Ja przez bardzo długi czas nie wiedziałem na przykład, że prawie połowa twórczości mojego dziadka to muzyka duchowa, to rewolucja w muzyce duchowej oparta na ukraińskiej pieśni, dumach, pieśniach kozackich. To była rzeczywiście dokonana rewolucja na początku XX wieku, kiedy odbywało się tworzenie Ukraińskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego. Mój dziadek był w tym nurcie uczniem i współpracownikiem Wasyla Łypkiwskiego… KB: Metropolity. KS: Tak. W 1921 roku został formalnie zakończony ten proces – stworzenie Ukraińskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego, który opierał się na zasadach ukraińskiego myślenia, ukraińskiej psychiki, ukraińskiej samoorganizacji społecznej, która jest absolutnie przeciwna moskiewskiej. Czyli to nie jest zasada wertykalna, a horyzontalna; to wspólnoty sieciowe, mówiąc współczesnym językiem; wybieralność księdza, a nie mianowanie z góry; i wszystko zbudowane na ukraińskiej kulturze, na języku. A liturgia na początku XX wieku została przez naszych wybitnych filologów, działaczy kościelnych, muzyków przetłumaczona jeszcze raz – tak, aby można było ją nie tylko czytać, ale i łatwo śpiewać; stworzono muzykę, a mój dziadek był właśnie, można powiedzieć, najbardziej płodnym… Choć nie mogę nie wspomnieć także Łeontowycza, Jacenewycza i, powiedzmy, Koszycia, a nawet Łysenki, który był o 40 lat starszy od mojego dziadka, właściwie był jego dziadkiem… Ale to pytanie, które sam sobie zadaję: dlaczego mój dziadek, przeżywszy zaledwie 40 lat, tak wcześnie wystartował i był tak zdeterminowany, wiedział, po co żyje? Moje główne pytanie do niego, choć zmarł tak dawno (mój tata miał tylko 8 lat, kiedy zmarł jego ojciec): co wydarzyło się w jego życiu, że zrozumiał swoje powołanie, swoją misję? I w końcu zrozumiałem. To nie jest oczywiście jedna odpowiedź, ale myślę, że tym, który ukształtował jego świadomość obywatelską i poczucie obowiązku wobec życia, był Mykoła Witalijowycz Łysenko, który sam dla siebie rozstrzygnął to znacznie wcześniej. Opowiem o takim przypadku: kiedy odbywało się odsłonięcie pomnika Kotlarewskiego w Połtawie (to był chyba 1903 rok, o ile pamiętam), Stecenko miał wtedy tylko 21 lat. Ale miał już dwuletnie doświadczenie pracy z Łysenką jako jego asystent w chórze na Uniwersytecie św. Włodzimierza (dzisiejszy uniwersytet im. Szewczenki), a Łysenko traktował go nie tylko jako dyrygenta, ale i jako kompozytora oraz folklorystę. Czyli istniała tam filozofia, że musimy rzeczywiście odkryć talent naszego narodu, który jest obdarzony przez Boga talentami, ale my, kompozytorzy tworzący muzykę akademicką, musimy wydobyć cały ten kolosalny potencjał poprzez naszą twórczość. I Łysenko przedstawił Stecenkę całej elicie Ukrainy – elicie duchowej, byli tam i Łesia Ukrainka, i Ołena Pcziłka, i Starycki, zapewne… powiedział, wskazując na tego młodego chłopaka, można powiedzieć, o wyglądzie gimnazjalisty: „Proszę się zapoznać, to Cyrył Stecenko. Oto kto zastąpi mnie po mojej śmierci”. I możecie sobie wyobrazić, kiedy młody człowiek usłyszał taki obrzęd inicjacji od swojego nauczyciela (który był dla niego nauczycielem pod każdym względem – nie tylko muzyki, ale i życia, nauczycielem przez duże N). Teraz rozumiem, że Stecenko ani przez chwilę, ani na jotę nie wątpił, jak ma żyć, na co ma tracić czas – był po prostu wewnętrznie spokojny, wiedział, po co żyje. To jest dla mnie bardzo ważne pytanie, żeby zrozumieć, jak do tego doszło. KB: Dlaczego, powiedz proszę, nie wiedziałeś o tym od dzieciństwa, a dopiero później dowiedziałeś się o duchowej części spuścizny twojego dziadka? Niebezpiecznie było o tym mówić? KS: Tak, nikt o tym nie mówił i nigdzie nie było tego słychać, i było to pod zakazem… KB: Ależ rodzice… czy oni po prostu bali się o tym opowiadać? KS: Słyszałem może niektóre słowa typu „panachyda” i wiedziałem, że to mało znane słowo, które występuje w obrzędzie prawosławnym, jak „requiem” w obrzędzie katolickim. Ale zupełnie nie podejrzewałem, że ilościowo tak ogromną warstwę stworzył mój dziadek i że są to takie arcydzieła, perły muzyki… Najpiękniejsze utwory stworzone przez mojego dziadka to muzyka wokalna. To solowe pieśni, około pięćdziesięciu, oraz świeckie chóry i chóry cerkiewne. Jest jeszcze muzyka do dramatów, tak, ale jeśli oceniać w skali całej planety, co jest najbardziej konkurencyjne, najbardziej… KB: Znaczące? KS: Znaczące i unikalnym wkładem, oto co jest ważne. Unikalnym wkładem w kulturę całej planety. Wydaje mi się, że to przede wszystkim twórczość duchowa, która bardzo często zbudowana jest na ukraińskim folklorze. Ot, na przykład Johann Sebastian Bach szedł drogą Marcina Lutra, głównego myśliciela, filozofa i inicjatora ruchu protestanckiego, u podstaw którego leżało to, że służymy Bogu, szukając więzi poprzez niemieckie słowo, niemiecką muzykę. Nawiasem mówiąc, Marcin Luter był kompozytorem i śpiewakiem. Stecenko o tym wiedział i sto lat temu, kiedy przeczuwał już (w 1917 roku wiedział, że będzie niepodległa Ukraina), kierował wysiłki na reformę w edukacji, żeby było tak, jak teraz w Japonii. Lubimy cytować, że Japończyk, który ukończył szkołę, obowiązkowo zna kilkadziesiąt japońskich pieśni i to jest normalne. A Stecenko – on właśnie pokazywał, że to najkrótsza droga, jak oczyścić ukraińską duszę, która, jak pisał, jest zbyt zmoskwiczona, i jak dać dzieciom poprzez pieśń racjonalną informację o ukraińskiej historii, o bohaterach. Czyli rozumiał, że pieśń to jednocześnie nauka, pewna wiedza, a z drugiej strony – to umiejętność współdziałania między sobą, bo nie chodziło tylko o jednogłosowość, a dwu-, trzy-, czterogłosowość, nawet jeśli dzieci nie znają nut – wypracowano metodykę i dzieci śpiewały. Kto chce, może nauczyć się nut, a komu się nie chce, może śpiewać tak. KB: I Luter był dla niego przykładem? KS: I Luter był dla niego przykładem, który był w pierwszej kolejności przykładem dla Bacha, bo do filozofii protestanckiej Marcina Lutra Bach stworzył podstawę muzyczną, ponieważ u podstaw Bacha leży tak zwany chorał protestancki, który bazuje na niemieckiej pieśni ludowej. I tą samą drogą co Bach szedł Stecenko dla Ukraińskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego, a takim filozofem dla Stecenki był nikt inny jak jego nauczyciel. Między Bachem a Marcinem Lutrem było chyba około dwustu lat. A między Stecenką a Wasylem Łypkiwskim, i tak samo Łysenką, no gdzieś różnica, być może, dwudziestu-trzydziestu lat wieku. Ale zasada ta sama. I, faktycznie, ja tego wszystkiego nie wiedziałem, dowiedziałem się dopiero, kiedy poznałem bliżej Mykołę Hobdycza, z chórem „Kijów”. I nie tylko Hobdycz. Już po tym, kiedy Ukraina stała się niepodległa, Ołeksandr Bondarenko także stworzył chór, który śpiewał liturgię Stecenki, i panichidę, i „Cherubiny”, to znaczy, jest szereg takich wzorcowych utworów Stecenki, i zacząłem je słyszeć. I jeszcze za władzy radzieckiej był dyrygent Ikonnyk, słyszałem w jego wykonaniu kolędy w opracowaniu Stecenki. To wszystko jest ogromny masyw, który przede mną otwierał się stopniowo już w dojrzałym wieku. Wcześniej gdzie mogłem to słyszeć? Nigdzie! Nagrań nie było. Chyba że z Zachodu coś mogło przyjść, i zależy jeszcze od jakości wykonania. Jednym słowem, ja, oczywiście, szczycę się właśnie tym, że mój dziadek okazał się bardzo wrażliwy na te oto osiowe, centralne nerwy formowania narodu i wykonywał swoją pracę, pracując z duszą człowieka, rozumiejąc, że dla Ukraińca to najkrótsza droga do rozwoju: nie tyle analiza i zrozumienie, co odczucie i wiara, która przekazuje się przez sztukę i, być może, najlepiej robi to muzyka. I on był po prostu świadomy tego. Myślę, że Łysenko dał mu to zrozumienie obowiązku obywatelskiego, i przypuszczam, że Wasyl Łypkiwski także dał mu zrozumienie, jak służenie Bogu harmonizuje się ze służeniem Ukrainie, i w rezultacie wychodzi ukraiński ideał: Bóg i Ukraina. KB: Kyryle, z tego, co mówisz, jest mi teraz bardziej zrozumiałe i twoje osobiste podejście do twórczości, bo widzę już od wielu lat, że ty zawsze szukasz głębokich sensów w muzyce, i w ogóle w twórczości, jakichś filozoficznych, może nawet, można powiedzieć – ezoterycznych znaczeń wszystkiego, co twórczy człowiek, kompozytor robi. To znaczy, to też pewna spuścizna? KS: Możliwe, dlatego że to, co możemy nazwać ezoteryką, czyli tajne wiedze, to bezwarunkowo należy do metafizycznego sposobu myślenia. To zrozumienie tego, że świat składa się z tego, cośmy w nim poznali, i z tego, czegośmy w nim jeszcze nie poznali. I metafizyczna świadomość uwzględnia to, że jeszcze daleko nie wszystko poznaliśmy. Ale kiedy współdziałamy ze światem, to musimy rozumieć, że to jest całościowy świat, w który wchodzi i to, czegośmy o nim nie poznali. KB: I proces poznania – on daleko nie zawsze jest czysto rozumowy… KS: Tak! Intuicja pomaga, i wszystkie rodzaje sztuki, i są jeszcze różne inne tak zwane praktyki duchowe, które pomagają człowiekowi… Na przykład, nauka jeszcze nie wie czegoś. Ale to nie znaczy, że nie będzie tego wiedzieć. To po prostu znaczy, że nam jeszcze nie poszczęściło się wiedzieć o tym teraz. Ale co będzie dalej, tego też nie wiemy. Ale człowiek – to taka ciekawa istota, że niektórym ludziom dostępne jest intuicyjne odczuwanie całości świata. I oto, być może, mój dziadek miał tę właściwość. Ciąg dalszy nastąpi.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 16strona oryginału ↗

Dubieńczanie uczcili 25-lecie swojej organizacji pisarskiej

Galina GNATIUK, poetka, tłumaczka, przewodnicząca Dubieńskiego Zrzeszenia Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Proświta» im. Tarasa Szewczenki Sławne miasto Dubno od dawna znane jest na Ukrainie jako ważny ośrodek literacko-artystyczny regionu. Niegdyś żyli tu i tworzyli Meletiusz Smotrycki i Kasjan Sakowicz, bywali tu Iwan Wyszeński, Hryhorij Skoworoda, Taras Szewczenko, Pantelejmon Kulisz, Mykoła Kostomarow, Honoré de Balzac, Iwan Franko, Lesja Ukrajinka, Lina Kostenko oraz wielu innych mistrzów słowa. Także dziś żyje i pracuje tu zauważalna grupa ukraińskich pisarzy. Właśnie dlatego jeszcze w 1997 roku, na mocy uchwały Prezydium Zarządu Związku Pisarzy Ukrainy, pod przewodnictwem Jurija Muszketyka, utworzono Dubieńską Organizację Pisarską, na czele której stanęła poetka Ljubow Pszenyczna. W tym czasie Dubieński Związek Pisarzy zrzeszał Mykołę Tymczaka, Mykołę i Ljubow Pszenycznych, Jarosława Melnyka oraz Mykołę Sywickiego. Organizacja szybko nawiązała kontakty z wieloma ośrodkami pisarskimi Ukrainy i zagranicy. Wszyscy członkowie Związku stali się aktywnymi uczestnikami rejonowego zrzeszenia towarzystwa «Proświta» i w kolejnych dziesięcioleciach przyczyniali się do wydania setek książek różnych autorów o tematyce literackiej, etnograficznej, artystycznej, krajoznawczej, prosvitiańskiej i religijnej. Co roku ku Dniu Niepodległości oraz ku dniu miasta Dubna członkowie Związku organizowali literacko-artystyczne świetlice i prezentacje książek pisarzy-rodaków. Ustanowiono też coroczną międzynarodową literacko-artystyczną nagrodę im. Awenira Kolomyjca, laureatami której zostali Hryhorij Demjanczuk i Mykoła Sywicki, Ołeksandr Matwijczuk, Rostysłav Sołonewski, Mykoła Tymczak, Wiktor Mazaniy, Jewhen Cymbaluk oraz inni artyści. Dzięki aktywnemu udziałowi i inicjatywie pisarzy na Dubieńszczyźnie odsłonięto liczne tablice pamiątkowe ku czci T. Szewczenki, I. Swiesznikowa, braci Nosalów, W. Poliszczuka, U. Samczuka, A. Kolomyjca, Honoré de Balzaca, A. Lewkowicza, A. Malczewskiego, prosvitiańskiego działacza T. Czackiego oraz innych wybitnych postaci. Według projektu Mykoły Tymczaka wzniesiono kompleks pamiątkowy na Reducie Kozackiej między wsiami Płoske i Semydiuby, gdzie po bitwie pod Beresteczkiem odbyła się ostatnia walka kozaków-bohunowców z przeważającymi siłami polskiej szlachty. Przez czas istnienia Związku, według scenariuszy Mykoły Tymczaka, Mykoły i Ljubow Pszenycznych, wspólnie ze studiem filmowym Dubieńskiego Domu Kultury, stworzono kilkanaście filmów o charakterze krajoznawczym i historycznym. Także pisarze Dubieńszczyzny tradycyjnie godnie upamiętniają jubileusze wszystkich wybitnych osób, których losy są splecione z Dubieńszczyzną. Obecnie Dubieński Oddział Rówieńskiej Organizacji Narodowego Związku Pisarzy Ukrainy liczy osiem osób. Są to: odpowiedzialny sekretarz Dubieńskiego Oddziału Mykoła Tymczak, poeta, prozaik, bard, malarz, rzeźbiarz, uczestnik pierwszej «Czerwonej Ruty», jeden z założycieli Ruchu Ludowego Ukrainy na Rówieńszczyźnie, Towarzystwa Języka Ukraińskiego i towarzystwa «Proświta», członek Narodowego Związku Pisarzy Ukrainy oraz Ogólnoukraińskiego Narodowego Związku Muzycznego, laureat artystycznych i prosvitiańskich nagród im. W. Poliszczuka, H. Czubaja, I. Nyzowoho. Łiubow Pszenyczna – poetka, prozaiczka, działaczka Proświty, autorka ponad trzech dziesiątek książek poezji i prozy, zasłużona dla oświaty Ukrainy, laureatka nagród im. W. Poliszczuka i H. Czubaja. Mykoła Ottow – prozaik, autor powieści, zbiorów opowiadań i nowel „I błogosławiony będzie”, „Opadłe liście”, „Cierniowy wieniec” i in., laureat literacko-artystycznej nagrody im. A. Kołomyjca, przewodniczący Dubieńskiego Bractwa OUN-UPA więźniów politycznych i represjonowanych. Serhij Kurinnyj – prozaik, autor powieści „Ogień i popiół”, „Na rozstajach losów”, „Schizmatycy”, jeden z założycieli ochotniczego zbrojnego formowania „Kozacka straż” Dubieńszczyzny. Jewhenija Komisaruk – prozaiczka, publicystka, poetka, autorka książek „Słony deszcz”, „Wiosenna zawieja”, „Bezwinnie grzeszni”, „Zimowa bajka”, „Przewrotna przygoda”, „Siewca”. Natalija Kyrycznenko – pisarka, autorka zbioru „Modlitwa matki”, książek prozatorskich „Kiedy kwitną morele”, „Rajskie jabłka”, „Dzień urodzin lalki”. Jurij Zahorskyj (Zaleta) – poeta, prozaik i tłumacz, autor książek „Kto znosi upał”, „Na wyspie” i in. Radywiliwianka Halina Hnatiuk – poetka, tłumaczka, autorka zbiorów „Wiatr młodości”, „Anielskie milczenie”, „Linia szczęścia”, laureatka nagród literacko-artystycznych im. M. Dubowa, W. Poliszczuka, H. Czubaja, I. Nyzowoho, przewodnicząca Dubieńskiej organizacji Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Proświta» im. T. H. Szewczenki. 22 czerwca w przytulnych murach Dubieńskiej Miejskiej Biblioteki odbyło się twórcze spotkanie z twórcami regionu, poświęcone 25-leciu utworzenia Dubieńskiej Organizacji Pisarskiej. Z wprowadzającym słowem do obecnych zwrócił się przewodniczący organizacji Mykoła Michajłowycz Tymczak. Odczytał powitalny list do członków związku od honorowego obywatela miasta Dubna, laureata Nagrody im. Szewczenki, akademika Narodowej Akademii Nauk Ukrainy M. Żulynskiego. Swoistym sprawozdaniem z minionych dziesięcioleci pracy pisarzy Dubieńszczyzny było wystąpienie Łiubow Antoniwny Pszenycznej, która przez poprzednie lata niezmiennie kierowała związkiem. Obecni modlitwą wspomnieli kolegów po piórze, którzy odeszli w wieczność, a także uczcili minutą ciszy zamęczonych i rozstrzelanych w czerwcu 1941 roku więźniów dubieńskiego więzienia. Dalej głos w wystąpieniach zabrali miejski głowa Dubna Wasyl Antoniuk, kapelani wojskowi – dziekan Dubieńskiego dekanatu PCU ojciec Wasyl Łozynskyj, archimandryta Świętomikołajskiego męskiego monastyru w Dubnie ojciec Merkurij, przedstawiciele Dubieńskiej rady rejonowej, a także przewodniczący Równieńskiego obwodowego zjednoczenia Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Proświta» im. T. H. Szewczenki Iwan Wietrow oraz odpowiedzialna sekretarz towarzystwa Myrosława Kosarjewa. Błogosławionymi dyplomami od władyki Dubieńskiego i Ostrogskiego Ilariona wyróżniono dobroczyńców i wieloletnich mecenasów regionu, którzy aktywnie wspierają twórczość naszych członków związku. Podczas imprezy brzmiały pieśni do słów Łiubow Pszenycznej w wykonaniu kobiecego zespołu „Horlyca”. Szczególnie poruszyły obecnych przejmujące występy znanych w Ukrainie i poza jej granicami bardów Walerija Marczenki i Mykoły Tymczaka. Uroczystość zakończono wspólnym wykonaniem słynnej strzeleckiej pieśni „Ой у лузі червона калина”. PRENUMERATA — 2022 Cena prenumeraty (z dostawą i kosztami pocztowymi):

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 16strona oryginału ↗

Tygodnik Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Proświta» im. Tarasa Szewczenki

Założyciel: Ogólnoukraińskie Towarzystwo „Proświta” im. Tarasa Szewczenki. Świadectwo rejestracyjne KV nr 4066 z 02.03.2000 r. Kod pocztowy — 30617. Strona w katalogu — 66. Prenumerata: na 1 miesiąc — 28 hrywien 14 kopiejek; na 3 miesiące — 79 hrywien 42 kopiejki; na pół roku — 152 hrywny 84 kopiejki; na 11 miesięcy — 276 hrywien 54 kopiejki.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 16strona oryginału ↗

ZAPOWIEDZI

Redaktor naczelny Pawło MOWCZAN Odpowiedzialna za wydanie Lubow HOŁOTA K o l e g i u m r e d a k c y j n e Lubow HOŁOTA (przewodnicząca), Pawło MOWCZAN, Mykoła TYMOSZYK, Heorhij FILIPCZUK Zastępca redaktora naczelnego ds. produkcji Natalia SKRYNNYK 278-01-30 (tel./faks)

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 16strona oryginału ↗

Jesteście ze „Słowem Proświty”, bo to jest Wasza gazeta!

Sekretarz odpowiedzialna Iryna SZEWCZUK Dział kultury Eduard OWCHARENKO 279-39-55 Redaktorka literacka Halyna DACIUK Korektorka Ołena HŁUSZKO Skład komputerowy Iryna SZEWCZUK, Wołodymyr ŻYHUN Redaktor dyżurny Eduard OWCHARENKO Księgowość 279-41-46 Adres redakcji: ul. Chreszczatyk 10-B, m. Kijów, 01001 E-mail: slovo_prosvity@ukr.net http://slovoprosvity.org http://prosvitanews.org.ua Korespondencja z czytelnikami — tylko na łamach gazety. Odpowiedzialność za wiarygodność informacji ponoszą autorzy. Redakcja zastrzega sobie prawo do redagowania i skracania tekstów. Redakcja nie zawsze podziela poglądy swoich autorów. Przy wykorzystywaniu naszych publikacji powołanie się na „Słowo Proświty” jest obowiązkowe. Indeks gazety „Słowo Proświty” — 30617 Wydrukowano w spółce z o.o. „Mega-Polihraf”, 04073 m. Kijów, ul. Marka Wowczka 3.

Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn