Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
← Archiwum «Slovo Prosvity»

Слово Просвіти, №28 за 1996 рік

16 s. · 16 wpisów · PDF w Wikimedia Commons ↗ · CC BY 4.0

Tłumaczenie maszynowe z ukraińskiego. Cytaty, nazwiska i liczby sprawdzaj ze stroną oryginału. 3 z 16 wpisów jest wyświetlanych po ukraińsku, dopóki tłumaczenie jest aktualizowane.

Tekst wyodrębniono z PDF i automatycznie podzielono na materiały. Granice części materiałów nie zostały sprawdzone redakcyjnie: jeden wpis może zawierać kilka materiałów, tylko część jednego lub blok serwisowy (np. ogłoszenie o prenumeracie). Źródłem pierwotnym jest strona gazety w PDF.

Strona · s. 1strona oryginału ↗
GAZETA OGÓLNOUKRAIŃSKIEGO TOWARZYSTWA «PROŚWITA» IM. TARASA SZEWCZENKI | WRZESIEŃ–PAŹDZIERNIK, nr 9–10 (28) 1996 ROKU Jurij HNATKIEWYCZ: «Stolica powinna być wzorem w przeprowadzaniu reform» s. 8 Petro ANTONENKO: «To wspaniały, bardzo ciekawy czas, nasze oczy są szeroko otwarte i patrzą inaczej» s. 8 …czy to w myślach, czy na głos wypowiadałem te znane słowa Maksyma Rylskiego, przesycone wzruszającym duchem hołosijiwskiej jesieni, żółtego liścia pod kroplami wrześniowego deszczu, przejmującym poczuciem ulotności ludzkiego… Dlaczego jesień tak nas boli, tak nas niepokoi, dlaczego właśnie jesienią odczuwamy marność drobnych pragnień i wagę prawdziwych spraw? Być może to chłopska krew przemawia w naszych żyłach i chce się widzieć «w komorach i stodołach», w spichrzach, na stole to, co zrobiłeś, dla czego starałeś się pracą i duszą, czym żyłeś i żyć będziesz…! Zatem, co jest w naszych spichrzach, narodowi pracownicy, co zasialiście i co zebraliście? Czym żyjemy, czym będziemy żyć? Piąte rocznice niepodległości Ukrainy oczywiście można porównać z pierwszymi żniwami na własnym polu. I słowa Leonida Kuczmy: «Prawo do narodowej pamięci i narodowych uczuć to takie samo nienaruszalne prawo człowieka, jak wolność sumienia» oraz o tym, że «dla młodego organizmu państwowego, którym jest Ukraina, który przezwycięża skutki kosmopolityzmu jako ideologii tłumienia narodowego i praktyki niszczenia historycznej i kulturalnej pamięci, wyjątkowe znaczenie dla kształtowania narodowej samoświadomości ma kontynuacja demokracji w sferze duchowości» «Jabłka dojrzały, jabłka czerwone» – Leonid TALALAJ: «Zanurzamy się nie w to, co było wczoraj i stało się przeszłością, lecz w to, co dzieje się właśnie» – «W ten straszny czas» s. 12 «Dziesięć przykazań dla wyborców» Iwana FRANKI Dmytro STUS: «Ojciec żył po» Zakończenie na s. 9 s. 18–19 Andrij TOPACZEWSKI «Rośliny z Bożego ogrodu» s. 22–23

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 2strona oryginału ↗
Jest truizmem, że siła każdego prawa polega na jego przestrzeganiu i wykonywaniu. Każde państwo ma jednak prawo nad prawami, Konstytucję, a obywatel, który ją lekceważy, stawia się nie tylko poza prawem, ale i poza społeczeństwem. Wszyscy pamiętamy, w jakich bólach rodziła się Ustawa Zasadnicza Ukrainy, aż w nocy z 27 na 28 czerwca 1996 roku projekt jej został zatwierdzony przez większość deputowanych parlamentu. Większością, ale nie wszystkich. Komunomafia, oparta na chochle-małorosie i szowiniście, jakby odjęło jej rękę przy głosowaniu. Tak więc, depcząc zarówno własne, jak i międzynarodowe normy parlamentaryzmu, ignorując uchwaloną wbrew niej Konstytucję państwa, ta przekarmiona pomyjami moskiewskiej imperialnej kuchni kamaryla nasiliła po pamiętnej dacie – 28 czerwca – swój natarcie na wszystko, co ukraińskie, i tak już stratowane i znieważone przez nią w bardziej sprzyjających sobie czasach. Gotowa jest pójść na wszystko, byle tylko z powrotem wciągnąć naród na łono JEDYNEJ I NIEPODZIELNEJ. Artykuł 10 Konstytucji Ukrainy, uchwalony pod naciskiem organizacji patriotycznych, a przede wszystkim «Proświty», ogłosił państwowość języka ukraińskiego. A w korytarzach władzy nadal, jeszcze natarczywiej, posługuje się językiem wczorajszego kolonialnego zwierzchnika. Ustawę Zasadniczą ignorują właśnie ci, którzy Ołeksandr Ponomariw (profesor, zastępca przewodniczącego Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Proświta»): Obecna Rada Najwyższa może uchwalić jeszcze gorszą od obowiązującej ustawę o językach. Trzeba aktywniej wprowadzać artykuł 10 Konstytucji Ukrainy. Urzędnik obecnie powinien stać na jego straży — „parlamentarzyści”, ministrowie, członkowie administracji prezydenckiej. Świadomie ignorują! A urzędnicy niższych szczebli — tym bardziej: jest przecież z kogo brać przykład... Nie trzeba nawet mówić o zwykłym obywatelu, skoro zwierzchnikowi wolno deptać najświętsze. Dominacja języka wczorajszego „starszego brata” tak bardzo się zakorzeniła także w naszych szkołach i środkach masowego przekazu, że naprawienie czegokolwiek wydaje się teraz zupełnie beznadziejne... Dlatego też Ogólnoukraińskie „Proświta” znów bije na alarm: język państwowy na Ukrainie jest w niebezpieczeństwie! Jak skuteczniej wprowadzać w życie artykuł 10 Konstytucji Ukrainy; co zrobić, aby jego postanowienia nie budziły różnych interpretacji; stworzyć system rekomendacji, zastrzeżeń, szereg wymogów wobec kierownictwa państwowego w dziedzinie POLITYKI JĘZYKOWEJ — te oraz inne kwestie zostały wyniesione do dyskusji „okrągłego stołu” na temat „Artykuł 10 Konstytucji Ukrainy — w życie!”, zwołanego 20 września w siedzibie Związku Pisarzy Ukrainy. Wzięli w nim udział przedstawiciele Gabinetu Ministrów, miejskiej administracji państwowej, kierownicy partii i organizacji społeczno-politycznych, pisarze, wykładowcy zakładów naukowych oraz młodzież studencka, hierarchowie kościelni... PERRO B Zebranie otworzył przewodniczący Towarzystwa „Proświta” Pawło Mowczan, uzasadniając konieczność jego zwołania nasileniem ekspansji ideologicznej Rosji w Ukrainie. My zaś powinniśmy nie tylko reagować na to, co dzieje się u sąsiadów, ale także ich wyprzedzać. I choć językowi państwowemu obecnie nic nie zagraża, Rosja aktywnie wciela w życie swój federalny celowy program rozwoju języka rosyjskiego. Odpowiednie programy istnieją we Francji i w innych rozwiniętych krajach. Na Ukrainie natomiast, przy istniejących problemach z językiem państwowym, funkcjonuje relikt — z czasów imperialnych — Ustawa o językach na Ukrainie W toku ponad trzygodzinnej dyskusji poruszonych problemów padło wiele wartościowych propozycji i interesujących podejść do ich rozwiązania. Prezentujemy poszczególne wystąpienia w skrócie. Mykoła Żulinski (akademik, deputowany ludowy Ukrainy). U nas nie prowadzi się celowej polityki wobec języka państwowego. Narodowych patriotów celowo wciągnięto w wir dyskusji. Dlatego trzeba opracować własny ogólnonarodowy program docelowy „Język ukraiński” oraz mechanizmy oddziaływania prawnego na tych, którzy ignorują ustawodawstwo językowe. Pilne jest uchwalenie nowej ustawy o języku ukraińskim (lub państwowym). Wskazane byłoby wydanie odpowiedniego dekretu Prezydenta z koncepcyjnym podejściem do wprowadzania w życie artykułu 10 Konstytucji Ukrainy. Mechanizmem oddziaływania na szczeblu lokalnym będą zastępcy przewodniczących administracji państwowych ds. humanitarnych. ДО ЕР ЕЕ ПО АРЕНА ПРА ЕЕ РЕНО Р ; | зсті, ДОВО , ніби Кабінеті міністрів зазвичай звітують тем ор Е вони роблять усе від них залежне. Треба діяті ретк Należy zwrócić się z odpowiednimi konkretnymi postulatami dotyczącymi ochrony języka ukraińskiego do Prezydenta, Rady Ministrów, Rady Najwyższej.. Słava Stećko (przewodnicząca Kongresu Ukraińskich Nacjonalistów), Jeśli „Proświta” w czasach polskiej okupacji walczyła o prawa Ukraińców, to jest to zrozumiałe. Obecnie w niepodległym państwie ukraińskim depcze się prawa rdzennej ludności, i to jest tragedia. Rząd powinien dbać o ukraińską ludność w Federacji Rosyjskiej. Ich federalny program nie jest niczym innym jak konsolidacją rosyjskiej wspólnoty, lecz akcją kolonialnego imperium. Musimy stawiać władzy zdecydowane wymagania. W szczególności zwrócić się listem do wszystkich ministerstw z określeniem konkretnych terminów przejścia na język państwowy i odpowiedzieć na to masowymi akcjami protestu, pikietowaniem. Nie zapominamy też o takim czynniku oddziaływania jak satyra. Iwan Juszczuk (profesor, członek Centralnego Zarządu Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta”), Koniecznie trzeba odrzucić ustawę o językach jako kolonialną i uchwalić nową. Prasa w państwie ukraińskim powinna w 80 procentach być ukrainojęzyczna. Raisa Iwanczenko (profesor, przewodnicząca Kijowskiej Krajowej „Proświty”), Należy domagać się od Prezydenta uchwalenia ustawy o wykonywaniu praw w państwie, przejrzenia polityki kadrowej. Ukraińscy studenci nie powinni żyć w środowisku rosyjskojęzycznym, nie- Kongresu Ukraińskich jakby w diasporze. Jak długo Ministerstwo Kultury Ukrainy będzie zajmować się wyłącznie kulturą rosyjską? Zastępcy przewodniczących administracji państwowych ds. humanitarnych powinni współpracować z ukraińskimi organizacjami patriotycznymi. Anatolij Pohribnyj (profesor, członek Centralnego Zarządu WUT «Proświta»): Ukrainę zalewa dziś faryzejska powódź. Trzeba uczyć się wytrwałości i niestrudzoności od swoich wielkich poprzedników. Komisja «językowa» przy Gabinecie Ministrów zbiera się od czasu do czasu, a posiedzenia należy odbywać co tydzień. Nasze paszporty nie powinny urażać godności Ukraińca. Należy domagać się od Ministerstwa Sprawiedliwości opracowania przepisów o odpowiedzialności administracyjnej za naruszanie ustawodawstwa językowego. Jewhen Łupakow (poseł ludowy Ukrainy): W nowej ustawie o języku powinien znaleźć się bardziej szczegółowy rozdział, poświęcony Siłom Zbrojnym Ukrainy. Być może wskazane byłoby podwyższenie o dziesięć procent wynagrodzenia urzędnikom państwowym, którzy władają językiem państwowym i posługują się nim. Swoje uwagi na poruszone problemy wyrazili panowie Iwan Pasemko, Jurij Hnatkewycz (szczegółowo zatrzymał się na problemach derusyfikacji Kijowa), Kateryna Motrycz, Jadwiga Janusz. Cerkiew i język – temu zagadnieniu poświęcone było wystąpienie Patriarchy UPC KP Jego Świątobliwości Filareta. Niemało ostrych krytycznych strzał wystąpujący kierowali pod adresem kierowników telewizji, Ministerstwa Oświaty i Gabinetu Ministrów, więc swoistego sprawozdania na zebraniu «okrągłego stołu» udzielili: zastępca przewodniczącego Narodowej Rady ds. telewizji i radiofonii Mykoła Słobodian, zastępczyni ministra oświaty Ukrainy Ołeksandra Sawczenko, kierownik sektora Gabinetu Ministrów Wiktor Zaika. Jak stało się jasne z ich wystąpień, w naszych korytarzach władzy nie zawsze dysponuje się informacją o stanie spraw w terenie. Aż półtora miesiąca po rozpoczęciu roku szkolnego, dla przykładu, Ministerstwu Oświaty trzeba było, aby rist, przewodniczący Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Proświta» im. Tarasa Szewczenki, narod- zebrać informację o liczbie pierwszoklasistów, którzy rozpoczęli naukę w ukraińskich szkołach. I dane statystyczne przytoczone przez Oleksandrę Jakiwnę nie napawają optymizmem i nie świadczą o zauważalnych zmianach w przeprofilowywaniu szkół z rosyjskojęzycznych na ukraińskojęzyczne. Jeśli obecnie na Ukrainie działa 16070 szkół ukraińskich, 3127 rosyjskich i 2916 mieszanych (te dane przytoczone w wystąpieniu szanownego zastępcy ministra edukacji), to w ujęciu ilościowym Witamy! Poeta, pisarz, publicysta i scenarzysta, poseł ludowy Ukrainy, laureat Państwowej Nagrody im. T. Szewczenki — to nie wszystko, czym może się poszczycić człowiek, który, jak mówią koledzy, nie odpowiada swojemu nazwisku — Mowczan. Bo jego płomienne słowo zawsze rozbrzmiewa tam, gdzie trzeba bronić lub chronić język ukraiński. Ukrainie potrzebny jest komitet ochrony lub obrony języka ukraińskiego. Obrona języka ukraińskiego w Ukrainie musi być aktywna, ofensywna... Zawsze w pierwszych szeregach naszej niepodległości. Mowa ukraińska w Ukrainie: nawet formularze w języku ukraińskim zdarza się wypełniać po rosyjsku; dziennikarze powinni przeprowadzać wywiady wyłącznie w języku państwowym; etykiety na wielu rodzajach ukraińskich produktów muszą być wyłącznie ukraińskojęzyczne. Oleksandr Taranenko (profesor, dyrektor Instytutu Języka Ukraińskiego NAN Ukrainy) Mową nauczania 4 mln 125 tys. uczniów i 2 mln 906 tys. Czyli prawie połowa uczniów w Ukrainie — «Zozulini dity» — nie przypadkowo i nagroda państwowa dla ukraińskich dzieci nadal jest rosyjską rusyfikacją. Gorszego od obowiązującej ustawy o językach, niż obecna, już nie będzie. Konieczna jest jej nowa redakcja. Należy utworzyć państwowy komitet polityki językowej. To pojęcie jest znacznie szersze niż zwykły komitet budowy języka. ...(fragment) o celowości przeprowadzenia kolejnego «okrągłego stołu» w Ministerstwie Oświaty Ukrainy po 10 października, kiedy tam się zbiorą odpowiednie osoby. Przewodniczący Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Proświta» im. Tarasa Szewczenki, odnosząc się do tych spraw, zaznaczył, że rozmowa została zapoczątkowana tego dnia w Domu Pisarzy i powinna być kontynuowana. Pawłowi Mowczanowi z okazji piątej rocznicy niezależności Ukrainy, za znaczący wkład w skarbnicę kultury ukraińskiej, nadano honorowy tytuł «Zasłużony Działacz Sztuki Ukrainy». W imieniu proświtian Ukrainy witamy Pana, Pawle Michajłowiczu, z tym wysokim państwowym odznaczeniem i życzymy twórczego zapału, niewyczerpanej energii i sukcesów we wspólnej naszej sprawie. Witalij Karpenko (redaktor gazety «Wieczorny Kijów»): Nie mamy jeszcze własnej przestrzeni informacyjnej, a z Moskwy już napływają dyrektywy o utworzeniu wspólnej przestrzeni informacyjnej WNP. Trzeba prowadzić ofensywną politykę. Rosyjskojęzyczna reklama, która opanowała ulice ukraińskich miast, powinna być opłacana drożej. Derusyfikację należy zacząć od stolicy państwa, — podkreślił Paweł Mowczan, — ... («Koncepcja ... derusyfikacji stolicy Ukrainy», opracowana przez Jurija ...) Aby nie pozostać rezerwatem dla Ukraińców, musimy stać się ukraińskim państwem. Innej drogi nie ma. Do tego konieczne jest w pełni wprowadzić w życie przepisy Ustawy niepodległego państwa... Jurij Muszkietyk (przewodniczący zarządu «Związku Pisarzy Ukrainy»): ...

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 3strona oryginału ↗

Początek tekstu może być niepełny — porównaj ze stroną oryginału

OŚWIADCZENIE Ogólnoukraińskiego Towarzystwa Pedagogicznego im. Hryhorija Waszczenki. Główne kierownictwo Ogólnoukraińskiego Towarzystwa Pedagogicznego im. Hryhorija Waszczenki poddało analizie szereg koncepcyjnych dokumentów przygotowanych w ostatnim czasie przez Ministerstwo Oświaty Ukrainy. Oddając należne pracy współpracowników ministerstwa, jednocześnie nie możemy nie zwrócić uwagi, że w niektórych zasadniczych dokumentach widać świadome odstępstwo od zasad narodowej oświaty i wychowania, które zaczęły wyznaczać funkcjonowanie sfery oświatowej w pierwszych latach po uzyskaniu przez Ukrainę państwowej niepodległości. Niepokojące jest to, że te nowatorskie programowe sformułowania i działania, z reguły, w pełni odpowiadają wymaganiom wobec oświaty tych sił, które nie przyjmują potrzeby narodowego odrodzenia ukraińskiego narodu, a coraz aktywniej temu przeciwdziałają. To znaczy, że chodzi o zewnętrznie mało zauważalne, ale konsekwentne kierowanie oświaty w stronę, której domagają się zwolennicy lewicowego politycznego i społecznego rewanżu na Ukrainie. Tak, swego czasu (1994 r.), po jak najszerszej aprobacie i omówieniu we wszystkich regionach państwa, Ogólnoukraińska Rada Pedagogiczna zatwierdziła «Koncepcję wychowania narodowego», na zasadach której powszechnie rozwinęła się praca wychowawcza. Nikt nie nalega na bezbłędność tego dokumentu, na to, że nie warto wnosić do niego jakichś korekt. Lecz oto pod tym pretekstem, że Koncepcja nie przechodziła sankcjonowania przez czysto urzędniczy organ – kolegium Ministerstwa, jego nowe kierownictwo postanowiło wykonać całą pracę od nowa. Naukowo-twórcze wysiłki odpowiednio poinstruowanego «już nie tego» zespołu autorskiego, zorganizowane akcje aprobacyjne, takie jak narady i konferencje – i oto w stosunkowo krótkim czasie nowy dokument jest gotowy; w lutym br. został on poparty przez kolegium ministerialne. Być może jego nowość potwierdza już nazwa: to nie «Koncepcja wychowania narodowego», jak było wcześniej, a «Koncepcja wychowania w narodowym systemie oświaty». Zewnętrznie niby nie taka już istotna zmiana. Tym bardziej, że chodzi o różne kierunki wychowania, lecz jak tu nie wspomnieć, ile sprzeciwu okazywali swego czasu niektórzy ministerialni funkcjonariusze wobec terminu «wychowanie narodowe» w nazwie dokumentu. Mówili: trzeba zapisać «po prostu» tak, żeby zapisać, w ogromnej mierze zneutralizowawszy skrajnie ważny dla naszego młodego państwa akcent. Komuż bowiem nie jest jasne, że NARODOWE wychowanie, które włącza w siebie jakiekolwiek kierunki wychowania, na przykład prawne, ekologiczne, moralne, pracownicze, fizyczne itd., jest celowym, jasnym orientatorem, a «wychowanie w narodowym systemie oświaty» – nieco niedostatecznie wyraźne, rozmyte, to, co może być realizowane, właściwie, i bez oparcia na ukraińskich narodowych zasadach. Treść samego dokumentu potwierdza tę jego ukierunkowanie. Pomimo całego szeregu poprawnych, chociaż w większości abstrakcyjnych, często naukowo brzmiących tez, tendencja neutralizowania jest w nim zauważalna wszędzie. Faktycznie zatarte jest tu to najbardziej kardynalne i najbardziej zasadnicze, co w Państwowym Programie Narodowym «Oświata. Ukraina XXI w.» (na niego również idą ciągłe rewizjonistyczne ataki) sformułowano maksymalnie jasno: główna droga reformowania wychowania na Ukrainie – to «napełnienie go kulturowo-historycznymi osiągnięciami ukraińskiego narodu». Brak jakiejkolwiek wzmianki o tym, tradycje których narodowych pedagogów należy w wychowaniu rozwijać. Zdumiewająco brzmi twierdzenie o istnieniu jakichś światowych czy europejskich «standardów», którym musi odpowiadać wychowanie obywatela Państwa Ukraińskiego. Pozostaje nieodszyfrowaną teza o potrzebie uwzględniania w wychowaniu «regionalnych osobliwości», chociaż dobrze wiadomo, jak spekulują tym pojęciem odśrodkowe, najpierw prorosyjskie siły polityczne, które realizują w szeregu regionów «wychowanie narodowe» na przeciwdziałaniu ukraińskiej idei narodowej, ukraińskiej historii i kulturze. Podkreśla się potrzebę «opanowania i używania języka ukraińskiego», ale nie odkrywa się niezastąpionej konsolidującej roli języka państwowego w osiągnięciu najważniejszego celu wychowania narodowego – formowaniu jakościowo nowego pokolenia ukraińskich obywateli, duszą i ciałem oddanych swojemu Państwu. W szeregu rozdziałów, na przykład «Wychowawcze zadania wyższych uczelni», terminy «naród», «inteligencja narodowa», «elita duchowa» w ogóle użyte są bez żadnego powiązania z Ukrainą i ukraińskością, zatem wszystko to, o czym w nich mowa, jest w pełni przydatne i dla tych dość licznych wyższych uczelni (tylko w systemie Ministerstwa Oświaty jest ich 26), gdzie liczba grup studenckich, które uczą się w języku ukraińskim, równa się zeru. Wreszcie, zwraca uwagę i to, że dla naukowo-metodycznego zabezpieczenia nowej «Koncepcji» z jakiegoś powodu planuje się wydanie czasopisma nie pod tytułem, powiedzmy, «Metodyka wychowania narodowego», a «Praca socjalna i praktyczna psychologia oświaty». Przy całej ważności czasopisma danego ukierunkowania, ten szczegół tylko jeszcze raz uwydatnia, na ile właściwie wychowanie narodowe jest w danej koncepcji nie głównym, na ile sama ona, «koncepcja», jest narodowo mało wyraźna, taką, która nie odpowiada prawdziwym potrzebom Państwa Ukraińskiego. A zresztą, w «Notatce służbowej», która została przygotowana na kolegium, narodowa amorficzność «Koncepcji» dostała jeszcze i takie usprawiedliwienie: rzekomo jej cel w tym, aby pomóc współczesnemu młodemu człowiekowi «posiadać nawyki zachowania», które pozwoliłyby mu «skutecznie zaadaptować się do nowych warunków społecznych». Są wszelkie podstawy uważać, że podobne dostosowywanie się pod wąsko adaptacyjny, konformistyczny «syndrom», który jest właściwy części naszego społeczeństwa, nie może mieć dla przyszłości ukraińskiego narodu, jeśli będzie on wychowywany na zasadach danej Koncepcji, jakichkolwiek pozytywnych skutków. Miesiąc nowego roku szkolnego. Przyniósł on, oprócz drugiego, bukiet jak starych, tak i nowo powstałych radości i przyjemnych trosk, problemów: niewypłacanie wynagrodzeń nauczycielom; doprowadzony do rozpaczy nauczyciel zmuszony jest strajkować; brak odpowiedniego finansowania szkół prowadzi do anulowania w wielu z nich grup świetlicowych; dochodzi do nadmiernego łączenia klas; trwa redukcja etatów... Listę tę można znacznie uzupełnić. Swoje przemyślenia dotyczące stanu oświaty na Ukrainie, sposobów przezwyciężenia istniejących problemów, aktualne uwagi wyrażają w tym numerze gazety profesorowie Anatolij Pohribnyj i Anatolij Kindratenko. Szereg zasadniczych uwag wywołuje przyjęta przez ministerstwo «Koncepcja edukacji humanistycznej w Ukrainie (szkoła wyższa)». Jest tu niemało całkowicie akceptowalnych, państwowotwórczo ukierunkowanych założeń, lecz jednocześnie – jak rozumieć na przykład tezę, że edukacja humanistyczna w Ukrainie musi mieć «zdepolityzowany charakter»? Wprowadzony przez pewne siły dany termin – «depolityzacja edukacji» (nie jest to całkowicie stosowna i akceptowalna «departyzacja»!) – jest o tyle dla nich korzystny, że pozwala realizować praktykę edukacyjną w przeciwstawieniu do polityki Państwa Ukraińskiego. Zatem, przy chęci – zdepolityzowanie od polityki własnego Państwa? Albo: «placówkom oświatowym nadaje się (...) wolność nauczania», «przemoc wobec naukowej i światopoglądowej pozycji wykładowcy jest niedopuszczalna». Wszystko niby poprawnie, jak dla demokratycznie rozwiniętego i dojrzałego społeczeństwa, zwłaszcza w kwestii przemocy, lecz zarazem nasuwa się pytanie: a jeśli ten wykładowca pod marką «wolności nauczania» wbija w młode głowy ideologiczny chłam imperialno-totalitarnego czasu (podobnych faktów w działalności naszych placówek oświatowych odnotowuje się niemało)? Zastrzec by takiego wykładowcę, sformułować w programowym dokumencie jasne wymagania światopoglądowe wobec niego. Tylko że oto co na zakończenie rozdziału «Narodowy charakter edukacji humanistycznej», gdzie wyłożono szereg całkiem poprawnych założeń, asekurancko zastrzega się: «Propaganda nacjonalistycznych teorii i poglądów środkami edukacji humanistycznej jest niedopuszczalna». Można tylko wyobrazić sobie, jakie potężne oparcie zyska sobie kierownik oświatowy – ukrainofob, czepiając się podobnego sformułowania i abstrahując od poprzednich! Właściwie nie jest to nic innego, jak sankcja dla niego na rozprawę ze wszystkim ukraińskim, patriotycznym w programach nauczania i działaniach wychowawczych, włącznie, być może, z samym naszym językiem, który, być może, również może być traktowany jako «nacjonalistyczny»... Co prawda, w jednym miejscu «Koncepcji» znajdujemy i takie: «Niedopuszczalne jest rozpowszechnianie teorii i poglądów ZAGRANICZNYCH autorów, skierowanych na ruinę państwowości, poniżenie godności narodowej». Dziwne – o zagranicznych autorach nie zapomniano, za to «zapomniano» o autorach, o wykładowcach «swoich własnych». Wymogu o niedopuszczalności z ich strony antypaństwowych, antyukraińskich propagand, podżegań i działań próżno w dokumencie szukać. Natomiast w rozdziale o kadrowym wypełnieniu edukacji troskliwie akcentuje się, że w odniesieniu do tych wykładowców, którzy uformowali się na podstawie marksistowskiej metodologii i światopoglądu, należy stosować nie taktykę «wymywania kadr», a «zachęcanie ich do przeglądu swoich poglądów naukowych». Cóż, można się zgodzić. Jednak co robić z tymi już niepoprawnie zadogmatyzowanymi «siewcami», nawet jeśli ich w skali Państwa nie jest zbyt wielu, którzy za żadną cenę «zachęcać» się nie chcą? Ogólnoukraińskie Towarzystwo Pedagogiczne im. Hryhorija Waszczenki z niepokojem odbiera zagrażające, niepaństwowotwórcze tendencje, obecne w podobnych dokumentach. W połączeniu z innymi przejawami narodowego nihilizmu w działalności Ministerstwa Oświaty, z tym, że w części regionów kraju znów zaktywizowała się rusyfikacja systemu oświaty (nieprzypadkowo w tym roku ministerstwo w istocie ukryło tradycyjną dla poprzednich lat sprawozdawczość statystyczną o liczbie pierwszoklasistów, którzy zaczęli uczyć się w języku ukraińskim), dane tendencje muszą wywołać opór ze strony wszystkich, którym drogie jest Państwo Ukraińskie i jego przyszłość. Towarzystwo wzywa społeczność pedagogiczną Ukrainy do dalszego opierania się na zadaniach wychowawczych, określonych przez Państwowy Program Narodowy «Oświata. Ukraina XXI w.» oraz «Koncepcję wychowania narodowego», na podstawie której w większości obwodów opracowane są i działają także regionalne programy wychowania narodowego, wysoko podnosić w swojej pracy i twórczo rozwijać chrześcijańskie ideały wychowawcze narodu ukraińskiego, które zyskały najpełniejsze wykrystalizowanie w dziedzictwie pedagogicznym H. Skoworody i T. Szewczenki, K. Uszynskiego i B. Hrinczenki, S. Rusowej i I. Ohijenki, H. Waszczenki i W. Suchomłynskiego, innych edukatorów, którzy żyli i tworzyli z myślą o duchowym wyprostowaniu rodzimego narodu, ze zrozumieniem tego, że jego wejście w ogólnoeuropejskie i światowe systemy oświatowe jest możliwe tylko na drogach pełnowartościowego odrodzenia narodowego. A. POHRIBNYJ, przewodniczący Zarządu Ogólnoukraińskiego Towarzystwa Pedagogicznego im. Hryhorija Waszczenki, profesor. UKRAIŃSKI PODRĘCZNIK – SZTUCZNIE STWORZONY PROBLEM. Kiedy ukraińskie szkoły i inne placówki oświatowe będą zaopatrzone w podręczniki? Odpowiedź jest prosta i niepocieszająca: przy tym podejściu, które istnieje przy wydawaniu podręczników już od 6-7 lat – nigdy. Niedobór ukraińskich podręczników powstał jeszcze na początku odrodzenia, kiedy zaczęto masowo otwierać ukraińskie klasy i szkoły. W następstwie braku podręczników ukraińskiej oświacie i wychowaniu wyrządzana jest ogromna szkoda: poniżany jest status ukraińskich szkół, dzieci nie mogą otrzymywać pełnowartościowej wiedzy, zamykane są już istniejące ukraińskie klasy w szkołach mieszanych; przyhamowywane jest otwieranie ukraińskich szkół. Badanie, które przeprowadził «Fundusz pomocy zagranicznym partnerom», ustaliło, że w Charkowie jest tylko jeden podręcznik na kilkoro dzieci. W księgarniach podręczników nie ma. A tymczasem prawo do edukacji przewiduje niezbywalne prawo do nabycia środków oświaty. Zwracaliśmy się do Ministerstwa Oświaty Ukrainy o wydanie podręczników. Rozpowszechniana przez niektórych urzędników z Ministerstwa Oświaty plotka, że podręczników wydaje się wystarczająco, ale w drodze do szkoły one gdzieś znikają, jest mydleniem oczu. Prawdziwa przyczyna niedoboru podręczników związana jest z tym, że władza utraciła kontrolę nad produkcją i dystrybucją produkcji przedsiębiorstw państwowych, że w szkołach podręczniki rozdawane są bezpłatnie nawet dla dzieci zamożnych rodziców, a Ministerstwo Oświaty wydaje je monopolistycznie, w wyniku czego możliwe są nadużycia. Od 1992 r. Ministerstwo Oświaty przystąpiło do reorganizacji oświaty w celu zbliżenia jej do wzorców zachodnich. Ale system naszej oświaty jest lepszy niż na Zachodzie, a nasi absolwenci, z reguły (chyba wyjątek stanowią prawnicy i medycy), otrzymują gruntowną wiedzę. W czym my rzeczywiście odstajemy, to w materialno-technicznym zabezpieczeniu oświaty, do którego należą i podręczniki. Właśnie od niej trzeba było zacząć reformy. W szczególności, na Zachodzie podręczników państwo nie wydaje i bezpłatnie nie rozdaje. Wypuszczają je komercyjne wydawnictwa, Ministerstwo Oświaty zaś tylko kontroluje ten proces. Takiej niegospodarności, jak u nas, oni pozwolić sobie nie mogą. Pozostawiając system materialno-technicznego zabezpieczenia starym, Ministerstwo Oświaty Ukrainy próbuje dopasować naszą oświatę pod zachodnie wzorce, nie biorąc pod uwagę, że my żyjemy w zupełnie innych warunkach. W ten sposób do starych wad w systemie oświaty dodajemy szkodliwe. Tak, na przykład, Ministerstwo Oświaty Ukrainy planuje... Pierwszy stopień państwowego szkolnictwa wyższego dla naszych absolwentów uczelni to licencjat. Są to ludzie z niepełnym wyższym wykształceniem, którzy nie mogą pracować jako nauczyciele, inżynierowie, lekarze itp. Na Zachodzie uczą się oni przeważnie na własny koszt i po otrzymaniu dyplomu licencjata idą do handlu. Być może pełne wyższe wykształcenie nie jest im potrzebne. Ale po co naszemu państwu wypuszczać setki tysięcy niedouczonych? Gdzie jest u nas dla nich miejsce? Państwo ich kształci, ale w państwowym systemie nie będą mogli pracować. Podręczniki dla szkół wydawane są w dużych nakładach. Oznacza to, że ich cena jest stosunkowo niska. Można w pełni zapewnić szkołom wysokiej jakości tanie podręczniki, jeśli będą one wydawane na zasadzie konkursu przez komercyjne wydawnictwa. 70-80 procent rodziców takie podręczniki kupi. Tym, którym będzie trzeba, pomoże je nabyć państwo (to samo Ministerstwo Oświaty) lub pozarządowe fundusze pomocy społecznej. Przy tym państwo zaoszczędzi ogromne środki. Ale Ministerstwo Oświaty na to nie idzie, uczepiło się zębami wydawania podręczników własnymi siłami za państwowe pieniądze. Przy tym państwo wydaje setki miliardów lub nawet biliony karbowańców, niektórzy urzędnicy się wzbogacają, nauczyciele i wykładowcy uczelni miesiącami nie otrzymują pensji, a dzieci i tak pozostają bez podręczników. Aby zapewnić obwodowi charkowskiemu potrzebne podręczniki, co najmniej trzykrotnie charkowianie zwracali się do Ministerstwa Oświaty o zezwolenie na wydanie podręczników na zasadach komercyjnych. Dwukrotnie miało to miejsce w 1993 r., kiedy zwracał się miejski zarząd oświaty oraz jedno z wydawnictw. Zezwolenia nikt nie otrzymał. „Trzy dni ganiano nas z pokoju do pokoju, dawano numery telefonów, proszono dzwonić i przychodzić jeszcze, ale zrozumieliśmy, że Ministerstwu Oświaty ukraińskie podręczniki nie są potrzebne” – z goryczą powiedział mi jesienią 1993 r. przedstawiciel wydawnictwa. Po raz trzeci wspomniany wyżej „Fundusz” oraz „Proświta” zwrócili się w czerwcu 1996 r., ale zezwolenia nie otrzymali. Więc nasze szkoły znowu nie będą w pełni zaopatrzone w podręczniki. Tę błędną praktykę trzeba zdecydowanie i jak najszybciej zmieniać. Ministerstwo Oświaty na zasadzie konkursu powinno nadawać książkom status „podręcznika” lub „podręcznika pomocniczego” oraz organizować konkursy na najlepsze wydanie tych książek przez wydawnictwa. Przy tym państwo zaoszczędzi ogromne środki, a w systemie oświaty zniknie jeszcze jeden sztucznie stworzony problem. Osobno trzeba powiedzieć o podręcznikach czy pomocach naukowych dla wyższych uczelni i techników („kolegiów”). Ich nakłady są niewielkie, dlatego przy wydawaniu na zasadach komercyjnych będą one trudno dostępne dla konsumenta. Aby mogły je nabyć biblioteki, studenci i wykładowcy, być może powinny być sprzedawane poniżej kosztów własnych. Tutaj państwo może pomóc, wypłacając wydawcy różnicę między kosztem własnym a korzystną dla wydawcy ceną hurtową. Ale dla państwa będzie to znacznie tańsze niż samodzielne wydawanie podręcznika. A. KINDRATENKO, Przewodniczący Charkowskiego Obwodowego Zjednoczenia Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta”, profesor

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 4strona oryginału ↗
Ta walka zakończyła się przyjęciem szeregu postanowień Konstytucji Ukrainy, które proklamowały kurs na budowę właśnie państwa ukraińskiego, a nie kolejnego państwa rosyjskiego. 1868 – 1996 Zrusyfikowanie ukraińskiej stolicy jest następstwem wielowiekowego wchodzenia Ukrainy w skład Państwa Rosyjskiego. Najintensywniejszej rusyfikacji Ukraina doznała w czasie kursu Kremla na stworzenie «nowej wspólnoty – naród radziecki» oraz jednolitej przestrzeni rosyjskojęzycznej. Rusyfikację Ukrainy i jej stolicy prowadziły władze, a robiły to nie słowem, lecz czynem, psychologicznie nastawiając na to całe społeczeństwo, wskutek czego stolica Ukrainy ostatecznie przekształciła się w miasto, które prawie niczym nie przypominało, że jest ukraińskie, a wśród ludności, i przede wszystkim w środowisku młodzieży, ukształtował się standard lekceważenia języka ukraińskiego i porozumiewania się wyłącznie po rosyjsku. Przez ostatnie pięć lat w Ukrainie, pod pozorem walki o prawa człowieka, toczyła się zacięta walka polityczna wokół pytania «Jaka ma być Ukraina?» – czy ukraińska, czy rosyjska, pod jaką nazwą. Ta walka zakończyła się przyjęciem szeregu postanowień Konstytucji Ukrainy, które proklamowały kurs na budowę właśnie państwa ukraińskiego, a nie kolejnego państwa rosyjskiego. Jednak utrwalenie postanowień konstytucyjnych ma wciąż charakter formalny. Ich realizacja będzie bardzo trudna. Z jednej strony będzie trwał polityczny opór wobec ukraińskiego odrodzenia, a z drugiej strony opór będą stawiać «standardy» zakorzenione w psychologii i zachowaniu większości ludzi. Przedstawiona analiza została sporządzona dla uzasadnienie podstawowego założenia Koncepcji derusyfikacji stolicy Ukrainy: bez aktywnego udziału najwyższych struktur władzy miasta i jego pierwszych kierowników derusyfikacja stolicy jest niemożliwa, a próby zwolenników derusyfikacji, by cokolwiek zmienić drogą ogólnej agitacji, raczej szkodzą sprawie, dlatego członkowie Proświty i inni przedstawiciele narodowo-patriotycznych sił powinni oddziaływać nie na przeciętnego mieszkańca, lecz przede wszystkim na przełożonych Dodatkowy przykład na potwierdzenie. W latach 1990–91, podczas sprawowania władzy przez Iwana Salija, a w odpowiedniej komisji Rady Kijowa, kierowanej przez Switłanę Li, większości rosyjskich szkół nadano status ukraińskich i od pierwszej klasy zaczęto tam nauczać w języku ojczystym. Ówcześni pierwszoklasiści chodzą już do szóstej i siódmej klasy. Jednak fakty świadczą o tym, że w wielu szkołach nauczyciele szkół i klas ukraińskich, mimo istnienia ukraińskich podręczników, prowadzą w języku ukraińskim jedynie lekcje otwarte. Kto ma wpłynąć na dyscyplinę nauczycieli: rodzice, „Proświta” czy Miejski Wydział Oświaty? W razie przekonania kierowników państwowej administracji Kijowa o decydującym znaczeniu i konieczności ich aktywnego udziału w derusyfikacji ukraińskiej stolicy, można zaproponować następujące postanowienia, uzgodnione z nimi i zatwierdzone: Ko С ді Jurij Hnatkewycz щ. ІПУРРАНЕНЕ НЕ ЕД АЕН РР АН РР Р ПЕР Р А. 2 жо РР ни 97» 2 KONCEPCJA DERUSYFIKACJI STOLICY UKRAINY 1) Derusyfikacja Kijowa na jej pierwszym etapie zakłada i ma za główny cel pełną realizację konstytucyjnej normy o państwowym statusie języka ukraińskiego oraz wymogu art. 10 Konstytucji Ukrainy dotyczącego zapewnienia przez państwo funkcjonowania języka ukraińskiego we wszystkich sferach życia publicznego, co na drugim etapie derusyfikacji stopniowo doprowadzi do zmiany stosunku ludzi do języka ukraińskiego oraz zmian w „standardach językowych”. 2) Głównymi kierunkami derusyfikacji ukraińskiej stolicy są: a) sfera oświaty; b) prowadzenie dokumentacji i komunikacja urzędowo-służbowa; c) sfera handlowa i komercyjna; d) wygląd zewnętrzny i atrybutyka; e) miejski transport: ж) sfera prawna 3) Najważniejszym i zasadniczym elementem derusyfikacji Kijowa jest zaprzestanie wykładania w stołecznych uczelniach w języku państwowym, co sprzyjałoby aktywnemu opanowaniu języka ukraińskiego przez specjalistów z wyższym wykształceniem, zmianie ich stosunku do niego, rozszerzeniu realnego używania języka ukraińskiego w szkole średniej, instytucjach państwowych, placówkach kultury, handlu, sporcie, życiu codziennym itd. Praktycznymi działaniami w tym kierunku mają stać się: 1) przeprowadzenie narad kierowników stołecznych uczelni oraz seminariów metodycznych dla kierowników ich jednostek; 2) utworzenie państwowego funduszu «Studentom Kijowa – słowo ukraińskie» na materialne zachęcanie wykładowców. Należy mieć na uwadze, że główną przeszkodą na drodze do derusyfikacji szkolnictwa wyższego jest nie tyle stanowisko wykładowców czy studentów, ile niejasne stanowisko Ministerstwa Oświaty oraz wielu kierowników uczelni, którzy po prostu milczą, błędnie sądząc, że wszystko rozwiąże wydanie podręczników i pomocy naukowych w języku ukraińskim, albo świadomie lekceważą wymogi czasu i prawo ukraińskiej młodzieży do nauki w ojczystym języku. Na obecnym etapie poważnym problemem we wdrażaniu języka ukraińskiego w uczelniach jest ciężka sytuacja moralna pedagogów, którzy miesiącami nie otrzymują zarobionej pensji. Niezwykle ważnym krokiem organizacyjnym w sprawie derusyfikacji Kijowa musi być utworzenie komisji kontrolnej Kijowskiej Administracji Państwowej, której funkcją byłoby doprowadzenie reżimu językowego w stolicy do zgodności z Konstytucją i obowiązującymi ustawami, i która mogłaby, w szczególności, zajmować się: pociąganiem do odpowiedzialności wydawnictwa «RIO» za naruszenie Ustawy o reklamie oraz telekompanii «Kijów», «TET» i innych za rażące naruszenie Ustawy o telewizji i radiofonii; organizowaniem rejonowych komisji rajdowych w celu stworzenia pełnego rejestru faktów naruszeń i naruszycieli tych ustaw, które regulują reżim językowy w sferze usług, handlu, transportu, reklamy, sądownictwa, milicji, prokuratury, przeprowadzeniem serii seminariów i konsultacji dla pracowników odpowiedzialnych za wykonywanie tych artykułów obowiązujących ustaw, które regulują reżim językowy, inicjowaniem uregulowania zachęt, a także sankcji wobec osób naruszających obowiązujące prawodawstwo w dziedzinie reżimu językowego. Podstawą powodzenia sprawy derusyfikacji stolicy Ukrainy może stać się wyraźna orientacja na wprowadzanie w życie postanowień Konstytucji Ukrainy oraz ścisła współpraca kierownictwa administracji Kijowa z «Prosvitą» i KUIN-em, ukierunkowana przede wszystkim na następujące kroki: przeorientowanie Dnia Kijowa na ukraińską stolicę, wniesienie propozycji do projektu Ustawy o stolicy, które wyraźnie unormowują używanie języka państwowego w stolicy, ukraińska społeczność, na której koncie znajduje się wiele w kraju, ustanowienie Święta języka ukraińskiego w ukraińskiej stolicy; poszukiwanie środków na materiały agitacyjne, ulotki i tym podobne; organizację cotygodniowej «językowej» audycji w radiu nadającym na Kijów, która propagowałaby metody i sposoby nauki języka ukraińskiego oraz poprawne posługiwanie się nim; zawarcie stendów, umów lub kontraktów z «Prosvitą», Kongresem Ukraińskiej Inteligencji, Instytutem Języka Ukraińskiego, agencjami reklamowymi; rewizję toponimii związanej z rosyjskimi nazwiskami i wydarzeniami, które przyczyniły się do zniszczenia ukraińskiej państwowości i rusyfikacji Ukrainy (np. ulica Styczniowego Powstania, ulica Andrija Iwanowa i tym podobne); wspólne publiczne wystąpienia kierownictwa miasta, Proświty i KUIN-u na temat realizacji i przestrzegania artykułu 10 Konstytucji Ukrainy w Kijowie. Wszystkie przewidywane działania dzielą się na następujące grupy: a) organizacyjne, agitacyjne, normatywno-twórcze, finansowe; b) takie, które realizuje się trudno i w długim czasie, oraz takie, które realizuje się szybko i łatwo; c) takie, które wymagają nakładów finansowych, oraz takie, które wymagają jedynie wskazówek. Przykład do ostatniego typu działań. Ostatnio w transporcie miejskim pojawili się konduktorzy-kontrolerzy, których liczba wzrosła po pojawieniu się «taksobusów». Od rosyjszczyzny konduktorskiej, zabarwionej ukraińską intonacją i leksyką, więdną uszy. Należy, aby mer miasta wydał polecenie osobie odpowiedzialnej za miejski transport, by ta z kolei przekazała konduktorom ukraiński tekst z trzech-czterech zdań oraz polecenie na dole. Może nie od razu w stu procentach, ale sprawa ruszy. W metrze tak się już stało. Stolica powinna być przykładem w przeprowadzaniu reform. Dotyczy to także reformy sfery humanitarnej. Jeśli nie nastąpi derusyfikacja w stolicy, nie nastąpi ona w miastach wschodnich i południowych naszego państwa. Derusyfikacja nie zakłada odrzucenia nauki języka rosyjskiego ani jego przymusowego wypierania ze wszystkich sfer życia społecznego. Zakłada natomiast zmianę stosunku do języka ukraińskiego i do jego nauki oraz przekształcenie Ukrainy w społeczeństwo o standardach wysokiej kultury komunikacji językowej. BIZNESOWYCH Uchwalono przez Zarząd Centralny Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Proświta» im. Tarasa Szewczenki Swoje uwagi, propozycje i uzupełnienia do Koncepcji derusyfikacji stolicy Ukrainy prosimy przesyłać do wydziału organizacyjnego WUT «Proświta» na adres: 252001, Kijów-1, ul. Muzejna 8; tel.: 229-54-68 SERDECZNIE DZIĘKUJEMY! W odległym Rochesterze (USA) aktywnie działa ... dobrych spraw. Nie jest tajemnicą, że z funduszy ukraińców zza oceanu wydawane są książki, wspierana jest działalność organizacji społecznych i demokratycznych wydawnictw. Niedawno w Kijowie gościł Iwan Opek-syn, który ... utworzonego w Rochesterze oddziału «Proświty» przekazał na zakup sprzętu komputerowego i papieru dla gazety ... Komputer dla sekretariatu, papier dla gazety «Słowo Proświty» zostały zakupione. To, co składamy szczere podziękowania wszystkim ofiarodawcom, w szczególności panu Lubomyrowi Lab..., wysoko inteligentnemu człowiekowi ... z inicjatywy «Proświty» utworzono oddział ... ... uwagi ... zagranicznych ... języka ... wszystkim ... (Kirowohrad) DO JUBILEUSZU JEWHENA MAŁANIUKA Następny rok 1997 będzie sławny tym, że po raz pierwszy Ukraina uczci swojego wielkiego syna – pisarza Jewhena Małaniuka. Uroczystości z okazji 100-lecia urodzin rozpoczną się 2 lutego 1997 roku w Narodowej Operze Ukrainy, gdzie odbędzie się jubileuszowy wieczór. Otworzy on cykl wieczorów we Lwowie, Charkowie, Użhorodzie, Kirowohradzie, Nowoarchangielsku, a także w obwodowych organizacjach pisarskich. Życie i twórczość urodzonego na Kirowohradczyźnie, pochowanego w Bound Brook (Nowy Jersey, USA), są przedmiotem pilnych badań naukowców. Mają nadzieję, że przynajmniej do jubileuszu zostaną wydane książki prac krytycznych i literaturoznawczych, zbiór wierszy oraz utwory prozatorskie. Organizuje się poszukiwania pisarzy, którzy ... oraz badanie w archiwach i bibliotekach materiałów związanych z Jewhenem Małaniukiem. Utworzono jubileuszowy komitet, w skład którego weszli m.in.: prof. Bohdan Rubczak (USA), prof. ... (Słowacja), prof. ... (Kijów), dr Wołodymyr Panczenko (Kirowohrad), Mikulasz Newrly, Hryhorij Syvokin. Przewodniczącym komitetu jubileuszowego jest pisarz Pawło Mowczan. OŚWIADCZENIE Iwano-Frankiwskie Miejskie Towarzystwo Języka Ukraińskiego im. Tarasa Szewczenki «Proświta» z niepokojem stwierdza, że w piątym roku niezależności trwają procesy niszczenia kultury ukraińskiej oraz ograniczania funkcjonowania języka ukraińskiego. Po przyjęciu Konstytucji obserwuje się cyniczne łamanie jej 10. artykułu przez urzędników różnych szczebli, w tym najwyższych szczebli władzy. Mają miejsce znaczne naruszenia ustawodawstwa językowego również w naszym mieście, za które winę ponoszą ci urzędnicy i przedstawiciele władzy, w obszarze wpływów których to się dzieje. Domagamy się usunięcia ze stanowisk tych urzędników, którzy nieodpowiedzialnie lub niedbale wypełniają swój konstytucyjny obowiązek – zapewnienie funkcjonowania języka państwowego we wszystkich sferach działalności społecznej. Zwracamy się do wszystkich sił patriotycznych i obywateli miasta z apelem o dokończenie ważnej dla Ukrainy pracy: oczyszczenia jej struktur władzy z osób, które nie uznają Konstytucji za obowiązującą, co przejawia się przede wszystkim w nieakceptowaniu państwowego statusu języka ukraińskiego. Żądajcie od władz lokalnych zwolnienia takich osób z państwowych stanowisk. Kierujcie analogiczne żądania do Prezydenta jako gwaranta Konstytucji. W przypadkach zwlekania lub gdy wykracza to poza kompetencje władz miasta. Przede wszystkim dbajmy o funkcjonowanie państwowego języka w naszym bezpośrednim otoczeniu, w sporcie, w Dija, w sferach zainteresowań młodzieży. Pamiętajmy, że pełnowartościowe funkcjonowanie państwowego języka jest główним warunkiem przezwyciężenia kompleksu kolonialnego i stworzenia jednego społeczeństwa gospodarzy ukraińskiej ziemi! Dbajmy o to codziennie jak o własną godność! Język państwowy wreszcie zjednoczy nas, obywateli różnego pochodzenia narodowego, i na zawsze utwierdzi nas jako wielkie państwo europejskie. Zarząd Miejskiej Organizacji «Proświta» im. Tarasa Szewczenki w Iwano-Frankiwsku ROZSZERZA SIĘ SIEĆ INFORMACYJNA «PROŚWITY» 31 października Ogólnoukraińskie Towarzystwo «Proświta» im. T. Szewczenki prowadzi swoją działalność oświatową, przyłączając się do światowej elektronicznej sieci informacyjnej, która obejmuje użytkowników na całym świecie i służy współpracy. Serdecznie witamy Demo чи - вста Ргозмпакаургоку а іпегсогиКлем мій о- РАБ - знан ВР ян іви нини - я и - -- 0 панна іже 1 -.'тй зо зчо бе ВАРЬ оціню | | че і - - а ще сне п р Пи | | | | В і ток? Роланд ВНС т в з ці спро они - Ж Стьнон т нн МОЖ ТОВИ гром наут Веці нари сере ПОДІ жер чо; б ав; М праї дані пере ім. 1 ОДНІ нем зуст його бібл ство ПОдДе СВІТ укр з яскр слав ПОДдІ пте! у Б; ато Спіл Всел ЛІГИ досл посі окад НО на- зе Ли ІН шлуво час! іч м С Лови МІ Із

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 5strona oryginału ↗
"бр. б Й я див" "7 3 ас, ти) ум! ис ме 1 до чи ій при Wiadomości proświtiańskie PROGRAM ZOSTAŁ PRZYJĘTY Centralny Zarząd Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Proświta» im. Tarasa Szewczenki rozpatrzył i zatwierdził Program działalności Towarzystwa «Proświta» na 1997 rok. W związku z przyjęciem Konstytucji Ukrainy opracowano koncepcję konsekwentnego wprowadzania języka państwowego we WSZYSTKIE sfery życia społecznego. Przewidziano prowadzenie pracy wyjaśniającej wśród ludności o znaczeniu bezwzględnego wykonywania 10. artykułu Konstytucji Ukrainy poprzez organizowanie «okrągłych stołów», świątecznych imprez z lokalnymi organami władzy, święta języka ojczystego. M. NIESTERCZUK OSIĄGAMY WIELKOŚĆ WOŁODYMYRA LEONTOWYCZA Prawdziwie sierpień i wrzesień tego roku można nazwać miesiącami Wołodymyra Leontowycza (1866–1933). Znany pisarz, działacz społeczny i polityczny, prosvitianin, naukowiec, ziemianin i mecenas, wydawca i prawnik, w 130. rocznicę urodzin, która przypadła 6 sierpnia, wreszcie zajmuje swoje godne i zaszczytne miejsce w panteonie wielkich Ukraińców i podwижników, którzy swoją niestrudzoną, ofiarną pracą przybliżali dzień zmartwychwstania swojej Ojczyzny. I my "тич ЦІЄЇ dociekania, o których, mamy nadzieję, nie zabawi się pojawić w niepodległej Ukrainie, wnikliwe artykuły, zaczynamy poznawać człowieka Nasza gazeta w poprzednim numerze odpowiedziała na jubileusz wybitnego prosvitianina artykułem jego dalekiej krewnej, prawnuczki brata, Eleny Woronina-Leontowycz. Artykuł tej samej autorki «Powrót», poświęcony postaci jej sławnego krewnego, oraz wspomnienia W. Leontowycza o Wasylu Symo ...ме нок Ук ратнським Никодим» помістив pod rubryką «Народознавство» czasopismo „Київ” (nr 7–8 z 1996 roku). Tygodnik „Українське слово” z niewielkim odstępem czasu również opublikował artykuły poświęcone wielkiej postaci jubilata: „Wołodymyr Leontowycz (Do 130-richczia wid dnia narodżennia)” napisany przez profesora F. Pohrebennyka (nr z 10.08.96) oraz „I kraj joho počuw” L. Kociewskiej (nr 38 z 26.09.96). Niedawno do Kijowa zawitały wnuczki W. Leontowycza: Olga z Anglii oraz Julia z mężem Michaelem Oswaldem z Monachium. Dzięki staraniom pani Julii, która jest doktorem nauk historycznych i autorką kilku prac o W. Leontowyczu, w Niemczech wydano dzieła wybitnego pisarza. Przekazała ona do funduszu Instytutu Literatury NAN im. T. Szewczenki część jego archiwum. Kolejnym ważnym wydarzeniem związanym z nazwiskiem W. Leontowycza stało się wrześniowe twórcze spotkanie środowiska naukowego Kijowa z jego rodziną w gmachu Narodowej Biblioteki im. Wernadskiego. Ministerstwo Łączności Ukrainy sprawiło filokartystom miły prezent, wypuszczając w świat kopertę poświęconą podwижnikowi sprawy ukraińskiej. Wśród jubileuszowych wydarzeń, poświęconych jasnemu przedstawicielowi połtawskiej gałęzi sławnej rodziny Leontowyczów, zauważalnym wydarzeniem w kulturalnym życiu stolicy stał się literacko-artystyczny wieczór, zorganizowany 16 września w Domu Nauczyciela. Organizatorami byli Instytut Literatury, Związek Pisarzy, Ogólnoukraińskie Towarzystwo „Proświta” oraz Ogólnoukraińskie Kobiece Stowarzyszenie im. O. Teligi. Prowadzącym wieczór był profesor F. Pohrebennyk, akademik M. Żulynski, wnuczki jubilata Olga Oswald i Olena Woronina-Leontowycz. Badacz i popularyzator jego twórczości... Odbył się uroczysty koncert, a organizatorzy wieczoru przygotowali niewielką wystawę zdjęć i dokumentów z życia W. Leontowycza, które już stały się prawdziwą rzadkością, dlatego jak nigdy wcześniej aktualny jest powrót do życia i twórczego dziedzictwa wybitnego artysty. Pozostaje mieć nadzieję, że Słowo w wieńcu Leontowycza... Jurko NADZBRUCZANE «Proświta» 1868–1996 W redakcji «Słowa Proświty» gościł znany literaturoznawca, doktor filologii słowiańskiej, profesor Mykoła Jarosławowicz Newerłyj. Jest autorem monografii o Tarasie Szewczence, Iwanie France i Ołeksandrze Ołesiu. W dużej mierze dzięki jego staraniom ustanowiono tablicę pamiątkową Franki w Pradze oraz pomnik Tarasa Szewczenki w Bratysławie. Mykoła Jarosławowicz uprzejmie zgodził się odpowiedzieć na nasze pytania. Newerłyj: Międzynarodowy kongres ukrainistów jednoczy ukrainoznawców, literaturoznawców, językoznawców, folklorystów, historyków – wszystkich, którzy posiadają i przekazują wiedzę o Ukrainie, badają ją w dalekim świecie. Pierwszy kongres, który odbył się w 1991 roku, był wydarzeniem wybitnym. Byli na nim przedstawiciele wszystkich kontynentów świata. Na niedawno przeprowadzonym trzecim Międzynarodowym Kongresie Ukrainistów w Charkowie, poświęconym V rocznicy niepodległości Ukrainy, byli również reprezentowani literaturoznawcy, językoznawcy i folkloryści z wszystkich kontynentów – Australii, Kanady, a nawet z Chin, Japonii, byłych krajów socjalistycznych oraz wschodniej diaspory – z Moskwy, wschodniej Rosji. Zatem możemy powiedzieć, że reprezentowana była cała soborna Ukraina oraz znawcy problemów ukraińskich, którzy się nimi interesują i propagują ideę ukraińską, kulturę w dalekim świecie. Konferencja odbywała się 26–29 sierpnia w Harkowie. Mogę powiedzieć, że Kongres, mimo swojej badawczej i propagandowej działalności, w tym zakresie zadań wypełnił tak dobrze to zadanie zbliżenia i osobistych kontaktów ukrainistów całego świata. Niektórzy znali się z poprzednich kongresów, niektórzy dopiero się poznali, lecz wszyscy mieli okazję omówić obecny stan problemów, które ich interesują w ukrainistyce. Takie spotkania są pożyteczne dla rozwoju kulturalnych związków, sprzyjają propagowaniu historii kultury w świecie jako całości, a także bezsprzecznie wzmacniają badania i działalność naukową ośrodków w Kijowie, Lwowie i innych ogniskach życia kulturalnego w wolnej Ukrainie. Chcę podkreślić, że właśnie teraz, gdy Ukraina obchodzi pięciolecie niepodległości, ten Kongres po prostu symbolizował szacunek dla ukraińskiej kultury i dążenie do poznania przeszłości, teraźniejszości oraz określenia przyszłości ukraińskiej nauki. Przybyło 25 delegacji z całego świata. Najbardziej poruszające jednak było usłyszeć przemówienia delegacji japońskiej i chińskiej. Ja osobiście reprezentowałem słowacką ukrainistykę. Byli przedstawiciele Polski, Węgier, Austrii, Francji. Myślę, że nazwiska Jana Kozaka, Floriana Nesuważnego i Arkadiusza Żukowskiego są dobrze znane w Ukrainie. Znam ich od dawna, spotykaliśmy się na różnych kongresach i konferencjach, braliśmy udział w tworzeniu „Encyklopedii Ukrainoznawstwa” jeszcze z tych czasów, gdy redaktorem naczelnym był znany uczony, geograf Wołodymyr Kubijowycz. Pałeczkę po nim przejął profesor Arkadiusz Żukowski. Oto w największym skrócie moje wrażenia z Kongresu. Kor.: Mykoło Jarosławowiczu, chcę zadać Panu pytanie, które być może nie dotyczy bezpośrednio Kongresu, ale nie może nie niepokoić naszych członków Proświty. Chodzi o wykonanie artykułu X Konstytucji Ukrainy, któremu opierają się tak zwani rosyjskojęzyczni. Przecież Czechy również były zgermanizowane. A tymczasem o dwujęzyczności tam nie ma mowy... Odpowiedź: Czechy spośród wszystkich krajów uciskanych przez Austrię przebudziły się najszybciej – na początku XIX wieku. Praga miała charakter miasta czeskiego, choć urzędnicy i administracja posługiwali się w większości językiem niemieckim. Ale język czeski, bogaty w terminologię wszystkich dziedzin kultury i nauki, stopniowo zapanował w Czechach. I Czesi od samego początku odrodzenia włożyli wiele wysiłku, aby zachować ojczysty język jako język cywilizacji, język literatury. Przypomnijmy budzicielstwo – już w XVII wieku zaczęła działać grupa slawistów, którzy все, аби підняти рідну мову із забуття, аробити її першим атрибутом нащомального життя. na niego same». Mówię: «To bardzo proste. Czeski komunista przede wszystkim jest Czechem. A ukraiński komunista przede wszystkim jest komunistą, a dopiero potem – proszę bardzo – Ukraińcem, Małorosem, Rutenem czy rusniakiem». Dlatego, w roku 2009, nadszedł czas, aby państwowi mężowie ukraińscy odczuwali przede wszystkim, że są Ukraińcami. Zadania dzisiejszej chwili, związane z podniesieniem kultury językowej i kulturalnej młodzieży, trzeba przekazać na barki proświan. Trzeba budzić naród. Ten suržyk, który jest tragicznym piętnem 350-letniego poniewierania Ukraińców, piętnem przymusowej rusyfikacji, trzeba wykorzeniać. Nie mogę sobie wyobrazić czeskiego inteligenta, który nie władałby czeskim językiem literackim. To samo mogę powiedzieć o Słowakach. Obecnie mieszkam w Bratysławie, bo pracowałem w Słowackiej Akademii Nauk, więc mogę to poświadczyć. Sytuacja językowa na Ukrainie wymaga, aby ukraiński język literacki jednoznacznie stał się językiem przestrzeni informacyjnej. Trzeba brać przykład z Rosjan, u których wszędzie panuje język rosyjski. Bo to pierwszy atrybut kultury narodowej, jej symbol i motor. Sądzę, że proświanie na tym polu wypełnią swoją misję. Po drugie: edukacja na Ukrainie musi być ukraińska. Bo naród, który nie szanuje swojego języka, nie jest szanowany na świecie. A państwo, które lekceważy swój język, ryzykuje swoją niepodległością. JESIENNE JABŁKA NADZIEI ich organiczne połączenie», wypowiedziane przez Prezydenta w przemówieniu z okazji 9. rocznicy niepodległości Ukrainy, miałyby świadczyć o tym, że dla mężów stanu pole ideologiczne ich działalności zostało raz na zawsze określone. Ale trudno w to uwierzyć, bo zbyt natrętne, czerstwe okruchy od świątecznego placka, o których dziś trzeba mówić, by nie stały się twardymi sucharami dla narodowej elity. Więc co właściwie jest tą narodową samoświadomością, jak się przejawia w «kontynuowaniu demokratyzacji w sferze duchowości» DZIŚ? W czym ona tkwi – w brieżniewowskiej pompatyczności koncertów reżysera Borysa Szarwarka, który, jak się zdaje, potrafi przypodobać się wszystkim – i obecnym, i dawnym możnowładcom, choć tylko z Josipem Kobzonem wyszła «wpadka» – nie udało się zrobić takiego nostalgicznego szczepienia «Kijenkoj Ukrajny, matuszkom» uczestnikom uroczystego zebrania z okazji piątych rocznic niepodległości w Pałacu «Ukraina»... Lecz gdyby sala, zamiast krzyczeć «Hańba!», zaczęła klaskać i ocierać słodkie łzy wzruszenia po «zasłużonym artyście Ukrainy» Josipie Kobzonie i «ziomku» A. Poperecznym, pan Szarwarko nie speszyłby się: w kolejnym koncercie byłby już nowy dział, gdzie dawni «nasi», a teraz «ich» cieszyliby serca wiecznie młodszych braci. A tymczasem, zakładam się, Borys Szarwarko walnie w scenę kolejnego rządowego koncertu porcją hopaka, by zaświadczyć swoją demokratyczność w sferze duchowości. Więc komu dziś być nosicielami narodowej świadomości – doświadczonym mistrzom koniunktury czy tym, którzy wykazali się swoimi talentami i umiejętnościami w te niełatwe dla Ukrainy pięć lat? Co bardziej liczy się dla moralnej wartości tych przedsięwzięć – doświadczenie, pomnożone przez pewien cynizm znanego «czego łaskawie sobie życzycie?», czy czysta próba talentu, który wciąż jest w okresie kształtowania się? Zapewne te myśli przyszły na myśl nie tylko mnie, ale również innym uczestnikom wieczoru Iwana Bahrianego w Narodowej Operze, którzy mieli okazję przekonać się o reżyserskim kunszcie Wasyla Wowkuna. Jesień tego roku obfituje w narodowe daty i święta, które dobrze pokazały stan sztuki narodowej. Niepokoi jednak to, że organizm kultury ukraińskiej, wygłodzony na sieroce finansowanie, z odwagą jednodniowego motyla wpada w ten wir, który nazywa się «masakulturą». Odtąd wszelkie kryteria się zacierają, i można to zilustrować choćby z łatwością, a nawet wulgarnością tekstów piosenek, które nie niosą w sobie elementarnego szacunku dla języka ukraińskiego i dla swoich słuchaczy. Szkoda, że repertuar niektórych uczestników festiwalu «Czerwona ruta» może być najlepszą tego ilustracją. РУШ т - ненні ас ні ИРВАНВ А пан со т о що - Co zatem przeszkadza nam mocno czuć pod stopami kontynent kultury narodowej? Być może są to materialne «ruchome piaski» pod projektami kulturoznawczymi, chwiejna pozycja teatrów, katastrofalna sytuacja kinematografii, opłakany stan KSIĄŻKOWEGO WYDAWNICTWA, które dają podstawy niektórym decydentom, by traktowali wszystko, co narodowe, jako gorszej wartości, «nieeuropejskie». Ale czy nie to właśnie ci, którzy posługują się językiem ukraińskim (państwowym!) z wyraźniejszym akcentem niż w przyswojonym bez zarzutu angielskim, stoją na straży tego, aby — znów! — «nie przegięli» z narodowym, historycznym, rodzimym? Pobłażliwi wobec operetkowości rzekomo narodowego, opierają się i przeciwstawiają autentycznemu, rzeczywiście narodowemu i rzeczywiście soborowemu. Dlatego tak wyraźnie ujawniły się te świąteczne rozterki koniunkturalistów, którzy chcieliby przymilić się i tym, i innym. Jednak im dalej na wschód czy południe — tylko «tym». Nie na darmo zatem w rejonowym centrum Sofijiwka na Dniepropetrowszczyźnie kwiaty w dniu 5. rocznicy niepodległości złożono pod pomnik Lenina. Spodziewamy się, że czytelnicy «Słowa Proświty», wszyscy proświtianie, aktywnie włączą się w rozmowę o tym, jak — znów cytując Prezydenta — pokonać «skutki kosmopolityzmu jako ideologii tłumienia narodowego». A tymczasem pielęgnujmy słodkie nadzieje jesiennych jabłek, nalanych sokami potężnego życia. Lubow HOŁOTA

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 6strona oryginału ↗
LEKCJA PIĄTA. DLACZEGO SPOŁECZEŃSTWO POWINNO UWAŻNIE ŚLEDZIĆ ROZWÓJ OŚWIATY? Każdy ojciec, każda matka chcą widzieć swoje dzieci wykształconymi, wysoko wykwalifikowanymi fachowcami, szanowanymi ludźmi. Takimi ich czynią rodzina oraz oświatowa gałąź gospodarki państwa. W ostatnich latach, dzięki zapoznaniu się z rozwojem gospodarczym Japonii, Tajwanu i Korei Południowej, które faktycznie są pozbawione zasobów naturalnych, zaczynamy rozumieć, że nędza i żebracza sytuacja Ukrainy nie jest następstwem braku nośników energii czy pracowitych i rozumnych ludzi (tych ukraińska ziemia rodziła w wystarczającej ilości), lecz następstwem tego, że żyliśmy w poniżeniu w społeczeństwie komunistycznym, niezdolnym przyjmować lepsze idee, opracowania i wprowadzać je w życie dla dobra. Potencjał intelektualny społeczeństwa to główny czynnik bogactwa państwa. Dziś dzięki osiągnięciom nauki także na pustyniach uzyskuje się z hektara ponad 60 centnerów pszenicy. Dlatego parlamenty i prezydenci cywilizowanych krajów główną uwagę i środki finansowe kierują na podniesienie intelektu obywateli państwa poprzez edukację. Korea Południowa, aby szybko osiągnąć poziom krajów zaawansowanych, mimo niewiarygodnych trudności stworzyła warunki do zapewnienia wyższego wykształcenia 80 absolwentom szkół na 100! W Ukrainie w czasach ustrojowych było zaledwie około 20 miejsc na uczelniach na 100 absolwentów szkół. Dlatego i my, Ukraińcy, powinniśmy uświadomić sobie, że ziemia w granicach granic oraz potencjał intelektualny narodu to największe bogactwo, które trzeba pomnażać. Mówiono nam, że mamy już wielu ludzi z wyższym wykształceniem, że dla nich brakuje już teczek, jakby wyższe wykształcenie było potrzebne do teczki. Zastanówmy się nad porównaniem: Ukraina na powierzchni 604 tys. km² ma ponad 40 doświadczalnych stacji rolniczych, a Japonia na powierzchni 372 tys. km² ma ponad 3000, i ich praca się zwraca! Wśród nierobów nie ma nikogo. Za nierobstwo pewnej części społeczeństwa płacono hojnie tylko w ZSRR. KPSS-KPZR wpajała nam przekonanie o bezpłatnej edukacji, którą rzekomo daje narodom ZSRR. To wielka bzdura. Bezpłatnej edukacji nie ma. Pieniądze na edukację pochodziły z budżetu państwa, a trafiały tam w postaci podatku od sprzedanych towarów, wytworzonych przez pracowników przemysłu i rolnictwa, oraz podatku dochodowego od wynagrodzeń. W ten sposób „bezpłatną” edukację opłacali wszyscy, którzy wytwarzali produkcję, a nie KPSS. Muszę podkreślić, że w takim układzie nie ma żadnej sprawiedliwości, choć niektórzy tak sądzą. Szczególnie dotyczy to szkolnictwa wyższego, które jest kilkadziesiąt razy droższe niż średnie. Byłoby ono sprawiedliwe, gdyby każdy młody człowiek mógł je otrzymać. Według obliczeń specjalistów szkolnictwo wyższe kosztuje od 3 000 do 23 000 dolarów za rok nauki, a w Harvard Business School – 40 000. Dla przykładu, aby przygotować jednego pilota myśliwca, trzeba wydać 3 mln dolarów (wynagrodzenie nauczycieli, koszt lotnisk, ich obsługi, paliwa, wartość samolotów i inne wydatki). Niesprawiedliwość bezpłatnego szkolnictwa wyższego w ZSRR polegała na tym, że opłacali je wszyscy pracownicy, a studiować mogło tylko 2 na 10 absolwentów szkoły. Dla tych 8, którzy nie dostali się na uczelnię, przygotowano budowę komunizmu, armię, wojnę z Finlandią, Wietnamem, Koreą, Chinami, Afganistanem... Oznacza to, że na tych dwóch szczęśliwców, którzy dostali się głównie dzięki szczególnej pozycji rodziców w społeczeństwie, pracowało 5 rodzin, których dzieci nie dostały się na uczelnię. Poprzyjmy to prostymi obliczeniami. Jeśli przyjąć opłatę za studia w wysokości 3 000 dolarów (trzymiesięczne wynagrodzenie niewykwalifikowanego robotnika), to z każdej rodziny, której dzieci się tam nie dostały, na naukę tych, którzy studiują, odrywano rocznie do 600 dolarów (3 000 x 2 : 10 = 600 dolarów). To nie tylko niesprawiedliwość, ale także jawne oszukiwanie ludzi przez oszukańczą KPSS. «Bezpłatna» szkoła radziecka wywołała w społeczeństwie straszne skutki, za które dziś płacimy i jeszcze przez kilka lat będziemy je odczuwać. Przy nikłej liczbie miejsc na uczelniach (około 2 miejsc na 10 absolwentów szkół) powstała sytuacja, w której 8095 z nich zaczęli zajmować absolwenci szkół, którzy w ogóle nie chcieli się uczyć albo uczyli się nie z powołania serca do odpowiedniej specjalności, czyli uczyli się tam, gdzie załatwili im rodzice. Uczelnie zaczęły masowo wypuszczać trójkowiczów. Ci ostatni, otrzymawszy dyplom, zaczęli leczyć „na trójkę-dwójkę", uczyć dzieci „na trójkę", budować i rozwijać gospodarkę „na trójkę". «Mądre» kierownictwo z przeszłości trwa i dziś, przy czym, jak i wcześniej, nikt nie liczy, ile kosztuje edukacja i jak uczynić ją bardziej ekonomiczną i społecznie sprawiedliwą. Dalej marnujemy życie młodych ludzi, które dane jest tylko raz. Rozłóżmy to na przykładzie. Student technikum otrzymuje dyplom instytutu po 17–18 latach nauki, absolwent szkoły średniej zdobywa ten sam dyplom po 14–15 latach. Dla osoby, która uzyskała dyplom instytutu przez technikum, przepada 1076 czasu okresu pracy zawodowej, a także wartości i zysk, jakie by wytworzyła w zmarnowanym czasie. Uwzględnijmy jeszcze straty moralne i zdrowotne, wydatki z budżetu za cały okres nauki, a także straty z tego, że znaczna część talentów młodzieży nie mogła po technikum studiować w instytucie. Te straty nie mierzą się w dziesiątkach milionów hrywien, lecz sięgają ogromnych sum, o których dziś mówi się niewiele, choć mają one bezpośredni wpływ na zmianę zarówno życia, jak i gospodarki. To bezeceństwo z dyplomami i stopniami naukowymi, przy którym ... to nie jedyny kanał grabieży Ukrainy, lecz wynik niechęci wyższych administratorów do wnikania w ekonomiczne aspekty funkcjonowania edukacji. Mamy niepodległe państwo. Zatem szkolnictwo wyższe kształci specjalistów dla Ukrainy. Dlatego w państwowych uczelniach nauczanie powinno być prowadzone w państwowym języku ukraińskim. Uzasadnia się to nie tylko ochroną i odrodzeniem ukraińskiego języka oraz narodowego dziedzictwa na ziemi ojczystej, które poddano ponad 300-letniemu ludobójstwu ze strony Imperium Rosyjskiego i ZSRR, lecz także ochroną obywateli Ukrainy przed dalszym ograbianiem w szkolnictwie wyższym. Jednak przejście na państwowy język ukraiński hamuje się przy spokojnym przyglądaniu się Ministerstwa Edukacji Ukrainy. Rozważmy to na przykładzie W krajach rozwiniętych podręcznik uniwersytecki, wznawiany co 2–4 lata w nakładzie 200–1000 egzemplarzy na jedną dyscyplinę, kosztuje 50–100 dolarów. Za okres nauki jednemu studentowi potrzeba do 100 podręczników, które kosztują 5000–6000 dolarów. To blisko miliard karbowańców według kursu walutowego. Jeśli zmniejszyć nakład o połowę, czyli drukować te podręczniki w językach ukraińskim i rosyjskim, to cena podręcznika wzrośnie dwukrotnie, a zapewnienie każdemu studentowi podręczników na Ukrainie sięgnie 10 000 dolarów, czyli 2 mld karbowańców. Ktoś powie, że te rachunki są fantastyką. Nie, jeśli chcemy mieć rzeczywisty obraz i kształcić naszą młodzież według światowych standardów, to musimy oceniać pracę w cenach światowych, tym bardziej że zbliżamy się do nich w dziedzinie biznesu. Zatem takiego marnotrawstwa pieniędzy podatnika nie dopuszcza żadne państwo na świecie ani żadna prywatna uczelnia. Jeśli młody człowiek chce uczyć się w języku rosyjskim, by w przyszłości pracować na SWOJEJ historycznej ojczyźnie, Rosji, uczyć się w języku hebrajskim lub angielskim, proszę bardzo, niech uczy się za granicą. Nikt tego nie zabrania, jak we wszystkich cywilizowanych krajach. Ale zajmowanie się grabieżą Ukraińca, który płaci podatki do budżetu, podkopywanie gospodarki i hamowanie rozwoju Ukrainy to zbrodnia. Tej zbrodni nie powinni dopuścić deputowani Rady Najwyższej Ukrainy, ale niestety nasi wybrańcy z lewego skrzydła parlamentu nie troszczą się o dobrobyt swoich wyborców, o edukację, czyli o dobrobyt dzieci swoich wyborców. Potwierdza to wyraźnie dążenie pewnej grupy deputowanych do uchwalenia radzieckiej ustawy „O edukacji”, której projekt przeszedł pierwsze czytanie. Bądźmy więc uważni, kontrolujmy pracę deputowanych, jeśli chcemy dobra dla swoich dzieci, tym bardziej że istnieją dobre propozycje, które po ich wdrożeniu dałyby wszystkim młodym ludziom jednakowe możliwości zdobycia wyższego wykształcenia. LEKCJA SZÓSTA. EKONOMIKA | DOBROBYT NARODU Dziś ludzie, którzy znaleźli się w trudnej sytuacji, łapią się jak głodne ryby na zatrute komunistyczno-socjalistyczne haczyki o opiekę socjalną, o brieżniewowski raj. Ale Ukrainiec i prosty Rosjanin, który żyje na Ukrainie, powinni zrozumieć, że polityka Rosji wobec państw, do których wchodziły przyłączone ukraińskie ziemie, była skierowana na utrzymanie ich w roli kolonii. Świadczą o tym źródła, które starannie ukrywało kierownictwo KPZR. A prawda jest taka: Do 1914 roku z Ukrainy wywożono ... mln ton zboża i ... mln ton cukru, a pod względem jego spożycia Ukrainiec zajmował ... miejsce. Eksport cukru kontrolowały 3 banki petersburskie. Samego podatku akcyzowego od wyprodukowanego spirytusu w 1913 roku rząd rosyjski zebrał 152 mln rubli. Zagłębie Donieckie w pełni zaopatrywało rosyjski przemysł w węgiel. W latach 1900–1912 wydobycie rudy krzyworogskiej wzrosło z 260 do 420 mln ton. Zyski ukraińskiego przemysłu ... średnio 34 ... (...) eksploatowany ... Ukrainiec. Według danych prof. Kononenki rosyjskie banki wyssały z Ukrainy w latach 1891–1914 około 5 mld rubli samymi tylko dywidendami (wówczas krowa kosztowała 5–6 rubli). Dziś odpowiada to ponad 30 budżetom państwowym Ukrainy. Cenami i taryfami zniszczono ukraiński przemysł papierniczy (12 fabryk), skórzany i tekstylny, aby tekstylne Podmoskowie miało monopolistyczny zbyt swoich wyrobów na Ukrainie, za przesadnie wysoką cenę. Przekształcenie Ukrainy w surowcowy dodatek metropolii zmuszało miliony Ukraińców do opuszczania ojczyzny. Od 1900 roku budżety cesarstwa rosyjskiego miały z Ukrainy dochód w wysokości 3,3 mld rubli. Wydatki cesarskie szły na utrzymanie wojska i aparatu państwowego (82% budżetu), reszta – na oświatę i protekcjonizm przemysłowy, na rolnictwo. Oto jak imperium dbało o „małorosa”, którego spajało wódką, z której znowu mądrze zyskiwał budżet imperium. Byliśmy zaprzęgnięci do triumfalnego wozu imperium jak woły. Za czasów Związku Radzieckiego eksploatacja nasiliła się. Wydobycie surowców mineralnych na Ukrainie było dziesięciokrotnie intensywniejsze niż średnio na świecie i sięgało rocznie 29–25 mld dolarów. I znów, jak za caratu, wywożono wszystko, co tylko było możliwe. Udział Ukrainy w eksporcie rud żelaza z ZSRR wynosił 95%, węgla – 65%, surówki żelaza – 57%, walcówki – 70%, energii elektrycznej – 59% (a nam w zamian radiacja i choroby onkologiczne), cukru i masła (a nam na kartki). W 1990 roku z produkcji wywożonej za granicę z Ukrainy na sumę prawie 9 mld dolarów zwrócono nam zaledwie 52 mln dolarów. Moskwa zabierała z Ukrainy 8 ton złota, 220 ton srebra, kamienie szlachetne, a zostawiała nam skażoną ziemię, wodę i powietrze. W rezultacie przypada średnio 1600 chorób na 1000 mieszkańców. Powoli wymieraj, narodzie Ukrainy! Gdyby te środki były wykorzystywane dla naszych dzieci, to wychowywałyby się one w najlepszych na świecie szkołach. Bardziej przekonującym wskaźnikiem efektywnego rozwoju gospodarki jest wynagrodzenie robotnika i to, co za nie można kupić. Według obliczeń czas pracy robotnika w ZSRR potrzebny na zarobienie na 1 kg chleba wynosił 12,6 minuty, w USA – 5,8 minuty. Na zakup 1 kg kurczaka radziecki robotnik musiał pracować 2 godziny 17 minut, Amerykanin – 9 min. Zm; na zakup 1 litra benzyny – 18,3 min, Amerykanin – 1 minutę; na zakup kolorowego telewizora odpowiednio 934 i 3 godziny… Czyli Amerykanin zarabia na telewizor w 4 dni pracy… Propaganda KPZR przekonywała nas, że w ZSRR jest najniższa opłata za mieszkanie na świecie. W rzeczywistości robotnik ZSRR pracował na miesięczną opłatę za 2-pokojowe mieszkanie około 10 godzin, Amerykanin za umeblowane mieszkanie – 21 godzin. Ktoś powie: przecież to USA, one nie wojowały od 200 lat! A kto zmuszał naszą komunistyczną wierchuszkę do wojowania NA CAŁYM ŚWIECIE, i to nie WŁASNYMI synami?! Kto zmuszał do odbudowy Wehrmachtu i opłacania zagranicznych partii komunistycznych?! Ale to odrębna rozmowa. Weźmy odbudowane, zniszczone Niemcy. W ciężkich warunkach, płacąc dziesiątki miliardów dolarów kontrybucji ZSRR i innym państwom, rozumni robotnicy, inżynierowie, przedsiębiorcy, rolnicy, parlamentarzyści i urzędnicy wzięli się do pracy i dziś Niemcy są jednym z pierwszych krajów świata z dobrobytem swoich obywateli, a do tego dają miejsca pracy Turkom i innym nierozwiniętym krajom. Prosty chłopak ze wsi Hanów Iwano-Frankiwskiego obwodu, w wieku 16 lat, został wywieziony na roboty do Niemiec. Tam pozostał. Było ciężko, pracował jako robotnik najemny, roznosił pocztę. Z żoną wychował trzech synów. Dorobił się trzypiętrowego domu z nowoczesnym systemem ogrzewania na trzy rodzaje paliwa, garażu, w którym stoją 4 samochody (jego, syna, synowej i ...). Miał wykształcenie 2 klasy... ponad 2 000 marek... Moja miesięczna emerytura... doktora, profesora... w 20 razy mniejsza od tej... Myślę, że nie trzeba innych przykładów. Słowo PROSWITY

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 7strona oryginału ↗
Rolnictwo zostało zrujnowane. Od 1963 roku ZSRR kupuje zboże za granicą. Na ukraińskich czarnoziemach zbierano mniej niż 30 c cukru z ha, podczas gdy francuski rolnik uzyskuje 97 c cukru z ha. Walczyli o 100-pudowy urodzaj, a fiński rolnik na glebach lodowcowych, bez walki, wytrwałą pracą miał 4 razy większe Począwszy od 1975 roku tempa wzrostu dochodu narodowego i produkcji przemysłowej spadały, a począwszy od 1984 roku plany były wykonywane TYLKO NA PAPIERZE. Zewnętrzny dług państwowy ZSRR w 1990 roku wyniósł 35 mld rubli w walucie wymienialnej, a wewnętrzny dług państwowy sięgnął prawie 600 mld rubli. Oznacza to, że kraj rozwiniętego socjalizmu żył na kredyt. Tylko w 1994 roku, jak donosiło «Ostankino», Rosja nie mogła spłacić 15 mld dolarów długu za krótkoterminowe kredyty i 1 procentu za korzystanie z kredytów. Rozważmy jeszcze jeden wskaźnik efektywności gospodarki. Według danych organizacji «Generalne porozumienie w sprawie ceł i handlu» (GATT) w 1989 roku eksport ZSRR wyniósł 108,3 mld dolarów, import zaś 111,4 mld dolarów. Porównajcie: w tym samym roku Holandia, która jest 536 razy mniejsza od ZSRR, sprzedała produkcji za 107 mld dolarów i sprowadziła do kraju produkcji za 104,4 mld dolarów. Te dane przekonująco pokazują, kto jak gospodaruje: «ZSRR pod mądrym kierownictwem» ZSRR zadłużył się w 1989 roku za sprowadzone towary na 3,1 mld dolarów, «mała Holandia z gospodarką rynkową zaoszczędziła 2,6 mld dolarów, które mogła wykorzystać na emerytury, podwyżki płac i dalszy rozwój gospodarki» Obraz gospodarowania w ZSRR staje się jeszcze bardziej odrażający, gdy porównamy strukturę eksportu ZSRR i Holandii. Holandia eksportuje pracę swojego narodu w towarach, głównie w postaci produktów rolnych, i kupuje potrzebne towary dla pracowników (dziś tam przypada ponad 200 m kw. mieszkania na mieszkańca), a ZSRR eksportował ropę naftową, produkty naftowe, metale szlachetne, diamenty, drewno, surowce mineralne (samej ropy naftowej sprzedano w latach 1970–1990 za 500 mld dolarów. A gdzie są te pieniądze?). Kierownictwo KPZR–KPU faktycznie rozprzedawało zasoby naturalne, które należały do dzieci i potomnych. Holandia natomiast kupuje i zatłacza «М. зафії» do naturalnych magazynów dla potomnych)". Z przytoczonych przykładów wynika, że gospodarka krajów byłego Związku upadła nie dlatego, że rozpadł się Związek, a wprost przeciwnie, Związek rozpadł się dlatego, że pod kierownictwem KPZR–KPU upadła jego gospodarka. Dlaczego tak się stało, że idąc za KPZR–KPU ku świetlanej przyszłości, żyliśmy 10–20 razy gorzej niż emeryci w Europie, a dziś doszliśmy do żebraczego stanu? Otóż, szanowni, dlatego, że tam, gdzie wszystko jest nasze i niczyje, gdzie nie ma prawdziwego gospodarza, nikt niczego nie liczy, nie myśli o jutrze, wszystko idzie na łeb na szyję. Każdemu z nas było wiadomo, że przemysł w 50% pracował na wojnę. Milczeliśmy i chwaliliśmy KPZR–KPU. Budowaliśmy okręty podwodne z napędem atomowym, rakiety, czołgi, pociski, samoloty – więcej niż cały świat razem wzięty. A teraz ten złom rdzewieje, szkodzi środowisku naturalnemu, wywołuje nieznane choroby. Okazało się, że nikt na świecie nie chce walczyć i zabijać własnych obywateli, z wyjątkiem KPZR–KPU. A aby choć trochę zaspokoić potrzeby w dobrach konsumpcyjnych, za ropę kupowano towary importowane zamiast rozwijać własny przemysł lekki i spożywczy, rolnictwo. Czytelnik powie: to było dawno, a dziś nas po prostu okradziono! Tak, okradziono. A kto jest temu winien? Podsuwają ideę, choć z (...) niepodległej (...) mówią, że winien jest rozpad Związku; widać, że to oszustwo i zwykłe kłamstwo. Mówią, że samodzielność (...) znów kłamstwo. Finlandia, która wchodziła w skład Imperium Rosyjskiego (...) [Ukraina?] wyrwała się na 11. miejsce… na piedestale niepodległości wyszła z poziomem życia obywateli do pierwszej dziesiątki krajów świata, a ZSRR zajął 40. miejsce. Robotnik niepodległej Szwecji za swoją kn со ДАР нь зокзнннних РУ оо за - Р ач zarplatę może wyżywić 18 osób. Czyli dobrobyt tkwi w niepodległości: własne państwo nie pracuje dla «wujka». Sami wybraliśmy byłych sekretarzy KPZR – KPU do rad wszystkich szczebli, sami wybraliśmy nieuczciwych ludzi. Dziś hamują proces prywatyzacji ziemi, fabryk, zakładów. Oni wiedzą, że prawdziwy gospodarz zapyta, jak wydatkuje się podatki, i nie będzie utrzymywał niewykwalifikowanych parlamentarzystów, administratorów. W Węgrzech, Czechach i Słowacji nie dopuszczono starej partyjnej nomenklatury do władzy, nie było jej grabieży; inflacja, która oznacza, że ktoś zabrał coś niezarobionego, nie przekraczała 40%. Na Ukrainie w 1993 roku inflacja wynosiła ponad 1000%, oto jak żyją ludzie! Przypomnijmy, poprzednia Rada Najwyższa dopuściła do ograbienia swoich wyborców. Najpierw pozwolono Moskwie zabrać nasz 122-miliardowy fundusz kredytowy, a Oszczadbankowi ZSRR zabrać 83,1 mld karbowańców naszych oszczędności – sumę, za którą każdy obywatel Ukrainy mógłby kupić «Wołgę» albo dwupokojowe mieszkanie. Każdy! Całość zabrał «starszy brat», oczywiście nie zwykły Rosjanin. A POTEM deputowani Rady Najwyższej Ukrainy stworzyli warunki dla niesprawiedliwego kursu walut obcych do karbowańca. W rezultacie w zagranicznych bankach, według oficjalnych danych, na osobistych kontach znalazło się ponad 20 mld dolarów zarobionych przez pracowników Ukrainy, a ich realna pensja skurczyła się ponad 10-krotnie. Dziś ci deputowani, którzy dopuścili do okradania obywateli Ukrainy, wzywają nas do Związku, do WNP. Ale aby wyjaśnić cel tych przedsięwzięć, przytoczę dane Brzezińskiego z „Washington Times” z 22.12.1995 roku: „...Rosjanie powinni uznać, że ich kraj jest gospodarczo zacofany i że warunki społeczne, w których się znajdują, są warunkami kraju trzeciego świata”. Dziś Rosja zajmuje 23. miejsce na świecie pod względem wielkości produktu krajowego brutto, 39. miejsce pod względem PKB na mieszkańca, 26. miejsce pod względem produktywności pracy w przemyśle, 39. miejsce pod względem produktywności pracy w rolnictwie, za to 1. miejsce pod względem zadłużenia zewnętrznego. Długość życia Rosjan spadła do poziomu krajów Afryki o bardziej zacofanej gospodarce, podczas gdy blisko 4072 noworodki mają wady zdrowotne. Potrzeba będzie faktycznie kilku dziesięcioleci celowego wysiłku, aby przezwyciężyć skutki moralnego, społecznego i gospodarczego spustoszenia, jakie spowodowało 75 lat komunizmu. Teraz jasne jest, dlaczego deputowani-komuniści i socjaliści wzywają nas do Związku WNP – abyśmy pracowali na spłatę największego na świecie zadłużenia zewnętrznego Rosji. Jeśli ktoś chce, niech jedzie do Rosji i pracuje na spłatę cudzych długów. Ale reklama tego przedsięwzięcia i jego cel powinny być przedstawiane prawdziwie. My, Ukraińcy i Rosjanie, którzy mieszkamy na Ukrainie, musimy uświadomić sobie, że nasz dobrobyt zależy nie od związków WNP, lecz od liczby prawdziwych gospodarzy na ziemi, w fabrykach, zakładach, firmach, od uczciwych i wykwalifikowanych parlamentarzystów i urzędników. Podam przykład tego, co daje społeczeństwu prawdziwy gospodarz. W Kulczycach na Lwowszczyźnie fermer Jurij Hut w 1990 roku otrzymał 10 ha ziemi. W 1992 roku zaproponował 15 emerytom, którzy mieli udziały w kołchozie (udział około 1 ha), wydzierżawienie mu ich. W 1993 roku za dzierżawę ziemi fermer wydał każdemu emerytowi 1 tonę zboża, 1 q cukru, 50 kg kaszy gryczanej i 100000 rb. (w dzisiejszych pieniądzach to 400-500 hrywien). Teraz powierzyło mu i przekazało swoje udziały w dzierżawę ponad 60 emerytów wsi. Pensja robotnika u fermera wynosi 100-300 hrywien. Im więcej produkcji się wytwarza, tym więcej pieniędzy z jej sprzedaży, tym wyższa pensja, odprowadzanie podatków do budżetu, a co za tym idzie większe stypendia, emerytury, pensje pracowników budżetowych – wojskowych, milicji, nauczycieli. Dlatego trzeba nie hamować, lecz przyspieszać prywatyzację, podział ziemi na udziały i wspierać fermerstwo. Ważne, aby agronomowie, zootechnicy, przewodniczący kołchozów, pracowici chłopi szybciej stawali się budowniczymi gospodarki rynkowej, tak jak Jurij Hut. Trzeba, aby wszyscy, którzy stoją przy sterze produkcji i handlu, zrozumieli, że dalsze obniżanie poziomu życia narodu jest niebezpieczne, można stworzyć nieprzyjemne problemy nie tylko sobie, ale także swoim dzieciom. Honor i życie są droższe niż złoto, diamenty, mercedesy… chociaż i one są potrzebne, lecz tylko w rozsądnych ilościach, a nie dla szpanu. To rozumie nawet mafia z Las Vegas, o czym świadczy historia rodzin Marcosów, Somozy i innych, a także dzisiejszość. " луг и чу зоб «чн й - го «ко» - М, . чт тов з і «МР. Dziś setki tysięcy młodych ludzi przez deputowanych Rady Najwyższej Ukrainy, którzy hamują reformy (zwłaszcza dawna grupa 239), pozostali bez fachowego wykształcenia, pracy i perspektyw. Przez dziesiątki lat będą pamiętać tych, którzy okaleczyli im życie. Chwała Bogu, który dał niepodległość i temu nie dopuścił do wciągnięcia ukraińskiej młodzieży w czeczeńską, tadżycką, abchaską, naddniestrzańską i inne imperialne awantury. Przypomnijcie sobie noworoczny program «Wzgliad», twarze, spojrzenia i rozmowy 18-19-letnich chłopców, których, nieprzeszkolonych w sprawach wojskowych, rzucono w tę obrzydliwą maszynkę do mięsa. Tym, którzy dziś mają pieniądze, radziłbym inwestować je nie w popieranie partii i deputowanych, którzy ciągną w przeszłość, lecz w produkcję i kształcenie kadr gospodarki rynkowej z perspektywą rozwoju własnego biznesu, własnej firmy, własnej fermy lub stowarzyszenia ferm. Moim zdaniem obecnie bardzo ważne jest przygotowanie dobrych kadr handlowych, aby nasza praca i zasoby w towarach nie zamieniały się w «nic», lecz znajdowały konsumenta i nie były sprzedawane za bezcen. Jak bardzo jest to ważne, potwierdza rozwój Japonii, gdzie dziś pracą handlową zajmuje się około 25 procent ludności pracującej. Do przygotowania tych kadr dziś w naszych uczelniach najbardziej efektywnymi są wydziały komercyjne, które zapewniają absolwentom wszechstronną wiedzę i szeroką swobodę na rynku pracy. Niestety, wydziały ekonomiczne naszych uczelni jeszcze nie odpowiadają wymogom gospodarki rynkowej, choć w ich programach przewidziano bardzo wiele godzin na marketing, makro- i mikroekonomię, menedżment i inne. Wadą tych wydziałów jest to, że absolwenci są pozbawieni wiedzy z przedmiotu branży, którego należy się uczyć przez 1000–2000 godzin, w zależności od konkretnej gałęzi gospodarki. (Ciąg dalszy nastąpi) Jurij Żuk, zasłużony działacz nauki i techniki Ukrainy, doktor nauk technicznych, profesor, Połtawa

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 8strona oryginału ↗

Oryginał po ukraińsku · tłumaczenie jest aktualizowane

890 ПТЄРИОЧ ОСОБИ Слово ПРОСВІТИ -- й Гані ходив, хоч до того стараннями вати самих себе. Вони пробують себе, чому я на конгресі інтелігенції закликав ДП» Г. Наша розмова осяяна світлом Коцюбинського, Грінченка здійснювалося відходять від тої системи, яка водила за 1 всіх утримуватися від отримання цього вашої особистості, вашою відкритістю, чимало видань. Ось така «чорна дірка», ніс, за руку, не давала жити. І люди паспорта, -- і тепер, зі сторінок вашої вашою неагресивністю. І в той же час ви ось наскільки відкинули нас назад оті зрозуміли, що слід братися за себе, -- ось газети, ще раз звертаюсь до всіх поряд-взялися за такі справи, які потребують 1907 | «благословенні» десятиліття. І це все тре- щообнадіює. них людей підтримати це рішення. А ті рішучості, твердості, Ваша газета, як Ви Пе ба відроджувати. Л. Г. Багато років у нашій країні кілька мільйонів: бланків, які вже сказали, має скільки друзів, скільки Й вийшл: Друга справа моя конкретна -- ми інтелігентом називали того, хто має вищу віддруковані, пустити в продаж по 30 ворогів, Ї сама просвітянська робота потавтор створили спільно з Народним Рухом газеосвіту. Інтелігентність вимірювалась гривень. Кому вони любі, хай купує їх на ребує цих якостей, вірша» ту «Сіверщина». Майже сорок тисяч наявністю диплома. Але ж за диплом має сувеніри. До речі, таким чином ми на- П. А.: Є життя. І є слово «треба». Але є на5р передплатників -- і це дивина для України бути ще оте «щось», яке зро - решті точно визначимо: скільки у нас фон, тон, куди ховаєшся від усього ! ляє в г -? Це одна з масових недержавних газет в дину потрібну людям, російськомовних, аскільки російсько-збоприходиш туди, як до себе самого як по Німечч Україні Це прообраз, зачатки тої преси, П.А. Мине знали, які ми є Точому ми | чених -- Галахвастових. чистому снігу. Ну що таке редактор газе- УРДП яка буде в нас, обов'язково буде, яка такі, якнам спробувати такими стати. Ну І, повертаючись до нашої теми про ти? Багато давінків, відвідувачів, розмов. Тичну Г народжується у величезних муках тесля звичайно ж, ми всі до деякої мпри провінцію, хочу сказати, що там, у гли- Алесамевній я знайшов багато прекрас" ре 7- знову таки -- семидесяти літ ленінського | провінціали, бо в ті, радянські роки хіба бинках, у районних містечках є багато | них однодумців, друзів, які мені допомогли ел Декрету про пресу. До речі, із здивуванможна було назвати Київ столицею? Сто-людей -- мудрих, щирих, інтелігентних, витримати і сім судових процесів, затіяних піл ням для себе я дізнався: брехня, що лицеючого? І так триста років, Так що ми авторитетних у народі -- острівки духовпроти нашої газети, і всю цю колотнечу: що кад першим ленінським декретом був Декрет всі вийшли з провінційної шинелі. І цей ності по всій Україні розкидані. Від Алепотрібно мати свій сховок куди мож? ручну про мир, -- виявляється, що в перші синдром провінційності у всіх нас сидить, МНЛЕНЬКОГО села | до столиці -- тільки | не сховатися, -- спілкування, що Є в кара хвилини перевороту Ленін прийняв деког Так само, як г синдром більшовизму, -- о Треба їх падтримати. найбільшою розкішшю Треба анаходити | Пар рет про тимчасовий контроль над пресою. нетолерантності, агресивності, Мені це Синдром провінційності -- це страшоцей відпочинок -- природу ; друзів ЗАСН С Ця тимчасовість розтяглась більш як на дуже прикро, це, можливо, найгірше. Бо ний синдром. А ще синдром амбіцій --ми | мене все це є. Тому я все це й витримую! і по сім десятиріч і тільки ось тепер зникла | важкозрозуміти, щоякісь нормальні, ніби повинні про це говорити. Багато років хочі невстигаю сен чим. хоч і багато здобув більшовицька цензура. інтелігентні люди не є елітою нашої нації. особистість придушували, був тотальний встигаю ууерч м жгко Й живеться, що а з Без преси ми німі і глухі, як сказав Хворі самоїдством, -- можливо, це саме моральний терор. І раптом, в умовах сво- - я ввінАЮ -- з Я й ці ень -- сьогодтїї. ван один великий чоловік. Ми прагнемо дати | найбільша біда нашої України -- боди, вихлюпнулася амбіційність, Я живу рані або є менникг людям зробити вільними думку і слово, відсутність отакої еліти, яку зобов'язана величезна, часом некерована, Дивишся ЛГ: Ви ук ? мий досвідчений В іншом дати їм висловитися в нашій глухій мати кожна нація | ча людину -- справ за ним ніяких нема, а професій чий рія ви рат питань 7 Пися аь провінції. і ЛГ. Кожен з нас може дорікнути собі | гонору У НЬОГО -- як у дурня клопотів на" Вам не - З КРИ АРКА | "Олланд Л. Го Як вам вдалося зібрати такий відсутністю цієї елітності. І вона, мабуть, прмарку Цей проявляє псевдоїнтелігентів . ІТ А ар зара кн :-- ЧОГО мені мами я тираж, наростити навколо газети таку проявляється не амОбітністю, не бажели- Т яке небезпечне явище я за ними помітив. ббакюу 1 ч унке ж дини Ре ШИ волі й Полфпе масовість? ням розтрощити все навколо, аби довести | Приходить до мене автор, приносить ці ту раку є" Мені Оракує двох речей: СССР?, П А: Секрет простий; наша газета | СВОЮ правоту, а терплячістю, яка ствокупу творів і говорить « Це треба все РН но есть езаь пише про те, що хвилює людей. У нас ріоє, ане перетерплює.. То що ж робити? чадрукувати, бо я патріот. Я постраждав КР «На свете. счастья нек, «Ліо/ навіть рубрика така є «Усе що хвилює, ПОДА: По-перше, не боятися самого | за Україну». Я запитую: «А як же такі чонон й пада | бракує пов зи що найолтло», Мені вдалося зібрати люцього слова -- еліта. Той же Донцов скапрозаїчні речі, як Талант, художність, ОА Так, спокою і а и Р аа ее -. дей, котрі роблять цю газету. Вони зав, що еліта -: це люди, які повинні багато творів?» І ни це готопа відповідь «Ще -- Але я й ППУ фразу анаю родечкь КУМ працюють не на зарплатах, -- але є люди брати на себе. Ї все. Не під себе, а на себе, другорядне. Головне -- я патріот». 1 спро- Пруса: « Щастя носитч» кожен в СОб! "чу ка і є справа. Це зовсім інший підхід. Бо І еліта -- це зовсім ме ті, що зараз «біля зуй довести цій людині, що для України Тому я щаслива людина Р еждацці кожні людина -- пезамінима, і нам вдалоіо діл Це тоди, лі проявлять високі зуде чраще, коли б ці вірші не друкупа- ГА ме | ся згуртувати таких людей зражки жертовності інь Розмову вела Любов голо Ур мару - 2 б - Ра Р РРО РИ каналі пнютиню Ба що АР УРОРЕ РК РО 2 нзнінь й п - г й от сти якісь справи В 1993 році ми просвіті». Це був перший журнал, який видали на Чернігівщині після Жовтневого перевороту, -- жоден журнал на Чернігівщині за радянської влади не ви- мально жити. І люди відчувають, що нормальне життя десь поруч, але вислизає, як риба з рук.. Попри всі ці незгоди, труднощі, песимізм, розчарування, розгубленість треба помічати цікаві нові речі, надійні! Люди зрозуміли: пора ряту- під собою глибокоінтелігентну основу... Л.Г. Так, ми велика нація, яка дійшла до того, що навіть боїться зазначити в паспортах свою національність,, П. А: У нас розвелося надто багато перелицьованих, перефарбованих -- ось оповідання, повість, вірш. І хоч від народження задуму до його здійснення мо: пройти роки, але важливо, що цей мо: уже був. І такий процес іде -- я ві ФР у що якісь речі уже в мені є Просто треба ї - часу ії я Його напишту. й КБ ; аз Л Г: Що ж, ми маємо справу з новою Ко Ко ПЕТРО АНТОНЕНКО: нородився у найдов- ЛГ: Що ж, найкращі ручденИ кон'юнктурою, яку часто пропонують СІ ший день високосного року МПацюка - 24| НИХ людей нам завжди давала РУЛЕТ творці старої кон'юнктури. червня 1948 року - духовність ніколи не була географ П. А: Так, але їі це є синдром с Місце нородження -- село Авдіївко но чер им сліди своїх предків до провінційності, ПРРАИЬ. 1. РАСРОПИНЦІпИрНИи річеі Тернігіащинії. шостого коліна -- то були козачого роду | КОГО ВОЗ ден 0 - «піти в народ? в Працював -- школярем, селянином, солдо- | 7 тогра- Л. Г.: Ви радите їм чарівну о УРо люди. Ось, скажімо, збереглася фотогр жливо, й так. Мо | гом, робітником, журналістом. | | оммвоє | З Монтиво П.А. Так, мо: » жливо, Вол :. фіямогодіда, він помер 29 року, -- мо ВО, | аще б вписалися в село -о Диплом -- факуль гету журнолістики Київського й на щастя, бо 33-го року був би що ВР Е едраєнюй ко: справді а рай- 2 ОРЕ розстріляний, як так званий «куркуль». Центр, ау ли б корисними. и нар Професія, 0 якою шкодую, що не обров Мого вдову, мою бабусю, з сімома дітьми пе я М - Рв Петов революційн: ча ВИДІ о нь 2 | З НАННЯ и перемін завжди трималися на Ре укр Найцінніше, що зроблено в житті -- посад-| 33-му році. карет зум авто є 0 Сері жені влосноруч дерево Так от, дивлюсь на дідове фото а ПпаАеЯ родивсь безнадійним роман-рев Улюблені письменники Гоголь, ЧМохов, Бунін, масуть, була неділя -- всі гарно ворані, РА Дон-Кіхот У масштабі села ь.- пілу Шевченко, Цвейг, Маркес, О Генрі родичі, сусіди. Дивлюсь на його таке цікаве | ТИКОМ, 7: прекрасний вірш прекрасної. п Улюблена книго -- «Місячний комінь» обличчя, одяг, в руках ключі, сидить на | Я аб У зам карає іноді мені кажуть 5 долу Улюблений літературний герой - бравий| ВОЗІ -- такий спокійний, ВЛЕВНЕНИЙ п й можна його зараз цитувати» Х ерогі вовк Ц/зеію самодостатній 50-літній чоловік Ще по що ти, С и рн 29 бУДИ | с о | ьому не пройшлася ні коса голодомору, але ми всі вийшли з р «НИНІ КК Стовлення до жінок -- лобожне, поки вони не| Н У Р У йог сільських, безнадійних романтиків, і це до на кі ЗОлалюють цигорку. Відток -- земне. аа ан о ВеЄ ок ль сн і, невиліковно. за з | | - і їуже буде такого погляду смерті, | Чароктер - типовий для Раків хуя» 5 М обанраці ей пезрдн покоління Л. Г. Так, але чи дає наш час підстави У крі | Р Кількість ворогів приблизно дорівнює| | ЗкАЙМо Й чоВої Обої дізнаймося, для такого романтизму! | с б | с кілЬКОСТІ друзів. 8 «порочащих» зв'язках не які ми хтоми П.А: Дає нас прекрасний, дуже нем" Чо зу ЩО ВІЧНО не висточОє чосу, - валися не лише храми, але храми сімей, СЯ, а З Пет нан й наро | В спілкування з природою родів, крові., Л «Л1ане ре, лочУу сказати тор мо Улюблене ЗОМЯТТЯ - не Лливитися телевізор інесп! ЩІ ойбісьший дефіці і 8 житті - Воля г Слокій. | с тт г зано 3 рагеріназютою ЗЛ авто Сьогодні в гостятг у нашої газети -- письменник Петро Антоненко, головний он редактор чернігівської газети «Сіверщина», яка теж у нас в гостях. Хто робить І ІІ важ таку цікаву газету? Яка погляди цієї людини? Як вона дивиться на головні проблеми З ьо О Фе Во з 5 нашого сьогодення? Що є теперішнє життя, що єтнтелігент сьогодні? -- провсеце | СВОЇХ ми розпитували у нашого гостя, хоча Петра Антоненка гостем просвітянського же и видання важко назвати: він-бо просвітянин з першист, рухівець, засновник КУЇну, аа словом, втн той, хто потрібен усюди ії всілі. Отож, завдання кореспондента полягало | пити: в тому, аби пам Петро розповів про себе сам. А просебе -- це про газету, про життя, | ОУдтє з про нас, бо таким він уже народився, таким відкрився нелише гернігівцям, але й усій | / жав Україні. -. Л Го Пане Петре, мені здається, що Л. Г. Скажіть, їх імена відкрили і ий З одне з щасливих відкриттів 5-ти років газету,чи газета відкрила їхні імена? - з - укра незалежності, -- це ваше ім'я І в зв'язку ПО А: Це було як взаємна любов. З П. А.: І все ж, треба знати, хто ми, чиї нашимчитачам, щови -- цікавими прозаїк годж з журналом «Чернігів», і 3 газетою одного боку, -- відомі журналісти, скажімо, Мидіти Ябув у Польшії звернув увагу на ГП. А: Так, але всі ці роки, коли визні «Сіверщина», з вашим блискучим висту- Чепурний, власкор «Голосу України», те, як там нині люди цікавляться своїм організовувалася газета, -- можна сказа- -- пеї пом на конгресі інтелігенції. Отже, що автор книги «Загибель Батурина». Торік походженням, знаходять своє коріння до ти, що я нічого не пишу. Але -- може й Д! відбулося з вами? «Просвіта» створила історико-краєзнавдвадцятого коліна Діють цілі комісії, що пишу. Може, воно в мені виношується, викс 3 П А: Відбулося те, що з багатьма 0 чий журнал, він редактор цього журналу. перевіряють ці дані, і люди отримують зараз я перейшов на поезію. укра г нашими ровесниками: справжнє життя. І Це знані імена. Ці люди по-новому грамоту з державним гербом, що засвідчує Л. Г. Закохались? | мода коли запитують, чи стало гіршим, а чи відкривали себе в нашій газеті. І дехто їхнє походження. Професія чи соціальне П. А.: Я закоханий все життя. В жінку. пом. м кращим життя, я ставлю контрзапитаннавіть себе не знав, -- люди відкривали становище при цьому може бути яким Я з прози перейшов на поезію -- на зба | ня: чи цікавіше йому зараз живеться, в себе через нашу газету з несподіваного завгодно, але той же слюсар знає: він з одновірші. Вірші з одного рядка: «Ми при са век о часи перемін? І отримую схвальну боку. шляхтич, «уродзоний». І після цього ця свічках такі самотні». Або «Жовтолистою греки ) а сповідь: так, цікавіше Можна сказати, Л. Г. І що ж хвилює людей що їм людина інакше себе почуває, інакше по-сльозою плаче осінь» Ї є поема з десяти грам . | щовипало 20 років з життя. І я дочекався потрібно, -- адже зараз скільки нарікань зодить -- вона відчуває свою строф -- рядків, Але, звичайно, в мені . цікавого, бурхливого життя. на бездіяльність. вІДПОВІДальність перед минулим і щось пишеться. Бувають у творчості такі г З Роками яких справ були ці літа? П А.Я добрезнаю, що людям потрібно, майбутнім. моменти. Момент зачаття вірша, ПА Ярадийігордий тим, що пов'язав бо інтелігент я провінційний, живу навіть У нас був недавно виданий оповідання, це починається з рядка, 3 РА - оє життя з нашим товариством не в Чернігові, а в містечку під Черніговом, «Малоросійський гербовник», але це -- образу, зі сценки, якоїсь картинки, коли Я І світе », дебагато однодумців, цікавих їжджу на роботу електричкою. І знаю крапля в морі, нам це треба відроджувати: наче фотографічний спалах, 1 ти відчуваєш, . особистостей, що й дало можливість життя, і знаю, що людям хочеться норми не безрідні, ми велика нація, яка має що воно є! Воно в тобі народилося -- і
Strona · s. 9strona oryginału ↗
НТ ож! б -Ф Ф ум ю, ви Пп и Prenumerata «Siwerszczyny» trwa. Z dostawą gazety czytelnikom od dowolnego następnego miesiąca. Cena minimalna i niezmienna: 55 000 karbowańców miesięcznie. / шикиннь якиннию (ний яна сеяиинює "яю сяють сяють бчуяюююь бсяююяю 0пнудиюяю Оля (УП ненні зе 3 хор поринсмівравйючав а ікс оо етан - Czernihowski obwodowy tygodnik Za Ukrainę, za jej los. Za honor i wolność, za naród (Mykoła Woronyj) бої ЗУ «сом «Siwerszczyna» – wydawnictwo Czernihowskiej Obwodowej Organizacji Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Proświta» im. Tarasa Szewczenki i Krajowej Organizacji Ludowego Ruchu Ukrainy. 31 sierpnia 1996 roku ukazał się 150. numer gazety. Oto co napisano w zapowiedzi: «Tak, mamy równo 150. Kiedy pod koniec 1992 roku zaczynaliśmy naszą gazetę, sceptycy prognozowali jej krótkie życie, a nawet optymistom trudno było wróżyć. Bo dla prasy, zwłaszcza niezależnej, demokratycznej, dziś ciężkie czasy. Wiele gazet i czasopism w ogóle zniknęło z horyzontu, wiele z nich ukazuje się z kilkutygodniowymi czy nawet kilkumiesięcznymi przerwami. Ale, na przekór wszystkiemu, «Siwerszczyna» przetrwała – dzięki przede wszystkim Wam, szanowni czytelnicy, którzy wspierali gazetę swoją prenumeratą, dzięki licznym autorom, dziennikarzom. Przez ten czas nie dopuszczono do przerwania wydania ani jednego numeru». Dziś «Siwerszczyna» gości u czytelników «Słowa Proświty». я. чи А, о MY WYWALCZYLIŚMY PAŃSTWOWOŚĆ "ФР. UCZESTNICY KOZACKIEGO MARSZU захв нан szlakami», to przychodzi na myśl ODPOWIADAJĄ NA ANKIETĘ «SIWERSZCZYNY» cytat jednego z dawnych filozofów: «Wszystko ma swój czas». I nasz czas, czas uczestników Ankieta gazety «Siwerszczyna» Pierwszy raz wtedy, gdy Ukraina stała się niepodległym państwem, drugi raz – gdy przyjęła Konstytucję, a trzeci raz – gdy… [fragment nieczytelny] 1. Jakie myśli wywołuje w Państwu wspomnienie o tym marszu? 2. Jakie były Państwa ówczesne nadzieje i marzenia? Które się spełniły, a które nie? 3. Co byście dziś powiedzieli ludziom, których pięć lat temu agitowaliście za niepodległą Ukrainą i za demokratyczne społeczeństwo? Nadiia HALKOWSKA, pedagog z Czernihowa, jedna z aktywnych uczestniczek zespołu «Proświty»: Pierwsze wydarzenie zniszczyło imperium radzieckie, drugie zadało druzgocącą klęskę systemowi komunistycznemu. Ja bym im powiedziała: «Szybciej stawajcie na nogi, bądźcie świadomymi gospodarzami na swojej ziemi». Wiele nadziei i marzeń się spełniło, ale nie wszystkie. Wierzyłam, że niepodległą Ukrainą będą kierować przyzwoici patrioci. Niestety, tak się nie stało. Obecnie u władzy w Ukrainie znajduje się, jak i wtedy, komunistyczna nomenklatura, która nienawidzi Ukrainy i ją grabi. Oni «reformują» gospodarkę, «bandarenki» (przepraszam, «bondarenki») kierują budownictwem. Vasyl CZEPURNYJ, który kierował obwodową «Proświtą», jeden z organizatorów marszu: Niepodległa Ukraina już jest. Wszystko ma swój czas. Trzeba w to wierzyć i nie tylko wierzyć, ale też… Społeczeństwo demokratyczne będzie. Myśli i uczucia wywołuje we mnie najjaśniejsze wspomnienie o kulturologicznym marszu «Kozackimi szlakami», zwanym też «Dzwin-UI», bo był to jeden z najjaśniejszych okresów mojego życia. Radość z przebudzenia rodzimego narodu: «Jestem synem narodu, który idzie w górę, choć był zamknięty w lochu» (I. Franko). Jak można zapomnieć o tym, że ludzie przychodzili do nas, by usłyszeć słowo prawdy, jak kiedyś do cerkwi. Tak było w Wołoskowcach w rejonie Mieńskim, a także w Dihtiarówce i Nowoje… ...Nowohrod-Siwierskiego rejonu, gdzie służyliśmy, twórczego życia, które fantastycznie zbiegło się z wnoszeniem swojego skromnego wkładu w sprawę upamiętnienia przy cerkwi mazepińskiej Ana z wielkim duchowym wzlotem, który później ... budowy demokratycznego społeczeństwa. Rano dziad. W obozie przyniósł nam mleka 1 10 0/ ucieleśnił się w wyższą istotę – niepodległość. Ukraińskiemu Państwu. rubli: «To wam na samodzielną Ukrainę! Ten tydzień, jak cenny naszyjnik z siedmiu pereł-dni, ozdobił moje dalsze istnienie, urozmaicił myśli i obrazy. Te siedem dni, siedem leczniczych kropli, odświeżyło i oczyściło przyjęcie minionego, współczesnego mojego kraju, i jak siedem palących się świec oświetliło mi przyszłość. Wspomnienia o wyprawie są piękne, jak odległe czasy, kiedy byliśmy młodsi, naiwniejsi, kiedy byliśmy pełni nadziei i euforii (nieprawda, że w nią nie trzeba wierzyć!). Najważniejsze się spełniło: Ukraina stała się niepodległa. Jeszcze 18 sierpnia agitowali za Związkiem Radzieckim, a następnego dnia byli zagubieni, a już 24 sierpnia proklamowano niepodległość. Nie spełniły się marzenia o gospodarczym rozkwicie, bo przy władzy pozostała stara nomenklatura. Przecież przypomnijcie sobie, jakie w Związku były kolejki za chlebem i wszystkim, jak jeździło się do Kijowa po kiełbasę gotowaną, a na półkach były tylko konserwy. Zbliża się to do chwili, kiedy odpowiemy na pytanie: «Czy mamy własne państwo i demokratyczne?». Można odpowiedzieć «Tak», bo mamy jedno i drugie. Zasiane słowo nie przepadło, wschodzi w polach (Ina Kostenko) Dokładnie wyprawa «Kozackimi szlakami» stała się tym unikalnym środowiskiem, gniazdem, z którego zrodziła się pieśń «Smutna kozaczka», którą stworzyliśmy wspólnie z kompozytorem...» nik Halobvoi Solastio PI Roesvi ty», vbvy kladach ROM Myko pOYuO Zaratskym, zhezh uchasnykom Mozhya VIDPOVISTY ye A A 00 vsetemy mayemo „P rnytetskoho muzychnoho uchylychtsa, OSI, pokhodu, 1 Yaki Stala odniYeyu z u lio0 lenykh shche chysto rydychno, umovno, formalno, 4 pohoho. spula kerivnykom s pivochoso ep" t,osen na Ukraini | POChia 11 Mezhamy dao pe faktychno -- tse yak za vysokymy py; oblaienoi 1 rosy vity», Yakyi NyYMI « SHPezvazhayuchy na teperishni zhy htyevI Trudupramy, A mozhna znovu VIDPOVISTY «Taki!» prosvi tya nskym 2 orom Hi rychaie tlyamtiS poshy, Menni 0 | chereі ) rok Iz KHOTILOSYA Hak, Se zbulosya, vse zbuvaietsya S ka ty ye kerivi«y ITTOOmM Shets Sstrtbo-Ochyy "TFPAYAZH'HRYHI (ttyhymostychNO zavyty virshem. nvytsinnishe, cha drevnim Fril'osofskym pryntsypom i Vse ba alaiene, fushou pohodu oyrav chyh shomy mayemo, ho ye nasha Svoboda s Tak, YAK yavVvys10 ZA DAIHALOHIIETO, pryha - denni vdiachni a pdytoriiu ipshchyrі OTILeSTY z vysokyny 1 sphodu dDUYu, NK, mabut, y kozhnomu seli |; misti pid liudei My bachyly svobodu, chas pokhodu liudy zadavaly zapytannia ( | Sho to buly prekrasni, romantychni Usmikhnenu Svobodu todi, ne lyshe sohodni!) «Koly my pochnemo sponovneni svitlykh nadiyty na krashche Shcho My chuly spiv 1i, mo eyty po-liodskyy"» Ya v takykh vypadkykh my b y MOLODTSI | poperedu na nas cheka- O Ukraino! shdpondav Sohodni» Pochyt zhyty tak shetak bahato tyazhkoi, ale tsyavoi pratsi SOHODNI, I Vy pOochyete tyk zhyty sohodni | ich. RR ATO ukr Inny harae NOZNTSON, tobi, fa! 1 U OTO A, SKILKY zyroiete rukamy, zubamy dostom- »? Nydla naybilsha 1: naipidstutty sha bl obom Z naymolodshykh uchasnykiv tohoho zhyttia, te y vashe, A prosto daty shehrlia. yaku R Reyhan nazvav «imperiieiu hab u». Nyni pedahoh, zastupnyk holovy | (ZIDDaty, podaruvaty, pozhertvuvaty), tsoho | Zh | proholoshena nelaoalpezhiie Chernahiaa koho kraiovoho Narodnoho Rukhu, vam RYS PPchAOHO ne dast ...ta, która jeszcze nie pozbawiła większości [...] jednym z najaktywniejszych młodych [...]. Te, słowo w słowo, co zostało powiedziane w domu we wsi [...], włącznie z moimi rodakami, połowa obwodu, autor w wierszach wyżej, które przypominają sprzed 15 lat. JELEC MUSI STAĆ SIĘ UKRAIŃSKI! W sprawie skandalu w Czernihowskim Jeleckim klasztorze Przyznaję się, że nie miałem ochoty pisać o haniebnych wydarzeniach w tym klasztorze UPC Patriarchatu Moskiewskiego. Wszystko, co tam się działo, jest brzydkie, haniebne, przykre i nie przystoi chrześcijanom. Milczeliśmy, zamieszczając jedynie suchą informację o zniknięciu igumeni Teodozji. Ale oto rosyjskojęzyczna gazeta «Czerniговский полдень» opublikowała wywiad W. Szerstobitowa z metropolitą Antonim Wawrykiem. Ten wywiad również wymaga, byśmy powiedzieli swoje zdanie. Otóż w Jeleckim Uspieńskim klasztorze, kilka lat temu przekazanym UPC Patriarchatu Moskiewskiego, doszło do skandalu. Igumenia Teodozja, zabrawszy wiele dobra, zniknęła. Kilka dni wcześniej zamknęła się z własnej woli pod Zamkiem. Przed kim się ukrywała? Posłuchajmy władyki Antoniego: «Сегодня монастырь, собор – всё разваливается, архитектура старинная в запустении». Tymczasem państwo już wydało sporo pieniędzy na odbudowę klasztoru, nie z miłości do wiary Chrystusowej, lecz z miłości do Cerkwi, która modli się za Patriarchę Moskiewskiego. Sam metropolita Antoni przyznaje zresztą, że Teodozja «должна была передать Амвросии 8 тысяч долларов для реставрации Успенского собора! А она ничего не передала, всё склад пустье, всё Феодосия собрала и увезла с собой. Миряне жаловались: что ни принесут в храм – всё исчезало через одну-две недели. Ковры, посуда, и много чего». Boże mój, i to w klasztorze! Tak gospodarują w ukraińskiej prawosławnej świątyni prorosyjscy obrzędowcy. A my milczymy i drapiemy się po głowie! Teodozję postawił metropolita Antoni, jak sam mówi, na rekomendację igumeni Antonii z Daniwskiego monastyru w rejonie kozeleckim. Można sobie wyobrazić, co się tam dzieje! Przy okazji, rok temu kozacka społeczność Branyckiej Siczy prosiła władze o przekazanie tego monastyru Ukraińskiej Cerkwi Prawosławnej Patriarchatu Kijowskiego. Ale nasze obwodowe władze pospiesznie przekazały świątynię UPC Patriarchatu Moskiewskiego. Podobnie było z monastyrem w Hustyni: nawet statut klasztoru w stolicy został zarejestrowany w Patriarchacie Kijowskim. Ale dla naszych władz prawo to nic, i oddały dawny ukraiński monastyr cerkwi promoskiewskiej. O obyczajach tej Cerkwi opowiada jej metropolita Antoni Wakaryk: «Rektor naszej szkoły próbował wejść, a siostra Taisija z gazowym pistoletem: «Nie przekraczajcie progu, zabiję was, pobiję!» Dziwna jakaś miłość, w każdym razie daleka od chrześcijańskich przykazań. Ciekawy los tej samej Teodozji. Myślicie, że ją ukarano? Gdzie zaś jest teraz? Wciąż w tej samej UPC Patriarchatu Moskiewskiego, na której czele stoi metropolita Sabodan, bo chmielnicki biskup, według słów metropolity Antoniego, ją «podobrał». Trafnie powiedziane! Nieprzypadkowo dziennikarz nie powstrzymał się od komentarza: «To bardzo przypomina historię z przemieszczaniem partyjnej nomenklatury». Cała ta historia po raz kolejny pokazuje, że Ukraińska Cerkiew Prawosławna Patriarchatu Moskiewskiego daleka jest od skruchy i oczyszczenia. Jej oblicze nie jest malowane pędzlem ikonopisarza. Te haniebne dzieje zmuszają do ponownego zastanowienia się: czy jeszcze długo na Ukrainie będzie gospodarować nie nasza Cerkiew, z nie naszym językiem i nie naszymi obyczajami? Kiedy wreszcie przejrzymy? A Jeleckiego Uspieński monastyr jeszcze będzie ukraiński i prawosławny. Bo na jego obliczu pojawiła się ikona Matki Bożej, należąca do księcia Mernijskiego, i stała ona [...] na tym miejscu. I nie zdołają zetrzeć tego znaku błogosławieństwa Bożego ani pomocnicy tamtych, ani promoskiewscy batiuszkowie i matuszki. Bo to znak błogosławieństwa Bożego dla naszej ziemi. A ona u nas jest ukraińska. Wasyl CZEPURNYJ

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 10strona oryginału ↗

Oryginał po ukraińsku · tłumaczenie jest aktualizowane

КРЯЗЬ ПРИЗ/Л М СУПОЛЯТЧІЬ Утворення свідомою українською інтелігенцією Кирило-Мефодіївського братства знаменувало собою початок політичного етапу національно-визвольного руху, метою якого було відродження незалежної Української держави. Наприкінці ХМПІ - у перші три десятиріччя ХІХ ст національний рух проходив академічну і культурну фази, що були пов'язані з історичними, фольклорно-етнографічними, мовознавчими дослідженнями та зі створенням художньої літератури національною мовою Кирило: Мефодівське братство було першою в Україні національною таємною організацією з характерними для політичних утворень такого типу атрибутами: програмою, статутом, символікою тощо. Осмислення кирило-мефодіївцями основ національного буття відбувалося шляхом вивчення ними низки українських історичних, історико-літературних та літературних джерел, зокрема «Історії русів» та козацьких літописів. Завдяки своїй патріотичній державницькій концепції, солідному фактичному матеріалу, багатству тематики та високим о естетичним якостям ці пам'ятки справили значний вплив на тематику, проблематику, їдейний зміст та образно-стильовий реквізит творів, написаних членами братства Крім того, на історичній, літературній і публіцистичній спадшині кирило-мефодіївців позначились ідеї польського 1 чеського гнаціонально-визвольних рухів, зокрема «Книг народу польського» Адама Міцкевича, та погляди німецьких філософів-ідеалістів. Кирило-Мефодіївське братство проіснувало недовго, лише 15 місяців. Донос студента Олексія Петрова й арешти не дали змоги братчикам розгорнути практичну реалізацію планів, накреслених у програмних документях Тому широке розповсюдження ідей - підпільної організації серед широких кіл української громадськості стало можливим насамперед завдяки літературним та історичним творам П членів Т Шевченка, П. Куліша та М. Костомарова. Шевченкознавц П Зайцев, М. Новицький, Є Кирилюкта В Бородін в основному розкрили питання про офіційну оцінку і цензурне переслідування поезій Шевченка. Одначе тема характеристики ЇЇ відділом у процесі 1848 р. творчої спадшини інших кирило-мефодіївців залишається невисвітленою як через політичні мотиви, такі тому, що повне видання документів слідчої справи побачило світ лише 1990 р Довідавшись про існування таємної політичної організації і отримавши дозвіл від паревича Олександра почати розслідувати справу, ПІ відділ негайно видав розпорядження про арешти й обшуки членів братства. 28 травня 1847 р. жандарми ї чиновники провели обшук на київській квартирі Косто: марова Серед вилучених паперів поряд 1з поезіями Шевченка 1 «Книтами буття» (програмним документом організації) були й такі оригінальні твори Костомарова, як уривок 1з незакінйченої російськомовної повісті «Паньгч Натальч» і вірш «Діти слави, діти слави!» У першому ізНниИХх Костомарог нпомагався птілити п художній рормі ОСНОПпИ!: ПОЛОЖеСНМІЯ історіософсе ької кониепит братства ідеї хриє тиянського демократизму, панслов'янського федералізму га україні ЬКОГО МеССТанІОМмУуУ Подібні думки унайшли своє постичиє офор млення (правда, ма невисокому художньому рінні) у вірші «Діти слапи, діти єлапи"» У носом Костомароп висловлю та і рома оми шення кріпацтва, бюрокротизму православ я, вірить у повернємня незалеях йиих слов'янських народіп ло споангельських зЗапонмі єм ка МИ НОГО Помітивши схожість ідей, висловлених в уривку повісті, з програмними документами братства, жандарми на допиті 17 квітня поставили Костомарову питання «Обьясните, с какой целью составлена бьмла зта записка и не вьтражались ли в ней надеждь и правила Славянского общества?» ШЩоби відвернути можливе звинувачення, Костомаров був вимушений вкласти в свою відповідь ціЛКОмМ протилежний зміст, наголосивши, що у творі мав намір зобразити романтичного мрійника, усі захоплення і проекти якого згодом розбиває життя. Вірш «Діти слави, діти слави!» слідчі поМИЛКОВО приписали перові Шевчен: ка, тому він 1 не фігурував на допитах Костомарова У відношенні Д Г Бібікова до О Ф Орлова від 13.05 15847 р. дано стислий виклад змісту та коротку оцінку 4-х творів Костомарова зі збірки «Украйнские балладьк» (1839) 1 3-х поезій зі збірки «Вітка» (1840) Так, чиновники засудили зміст та ідейне жити для здійснення чу" сні імперських інтересів Куліш спробував у дії української традицій, стали слу жих і ворожих Укра У поемі «Україна» художній формі відтворити по історії від найдавніших часів. | а яв Серед спроб Кирило-Мефодіївського ор 2 ства немає офіційних паперів, у яких було дано чиновниками історико-літературну оцінку окремо кожному з творів Куліша, за вия те ком коротенької характеристики перших розділів «Чорної ради» Одначе на сторінках п'яти документів у загальних рисах висвітлено тематику. га ідейний зміст названих тво рІВа «Вина Кулиша, также не принадлежавшеї! 05 Украйно-словянскому обшеству, 7 зазначає Орлов, в некоторой степени сходна -« преступлениєм Шевченко. Любя пламенно свою родину - Малороссию, он в напечатанньх им книгах с восторгом описьгтваєт дух прежнего казачества, наєздьі гайдамаков изо-" бражалв виде рьщарства, представлял историю зтого народа едва ли не знаменитее ВСеХ ІДЕЇ БРАТСТВА ЛІТЕРАТУРНІ ТВОРИ ПАНТЕЛЕЙМОНА КУЛІША | МИКОЛИ КОСТОМАРОВА В ОЦІНЦІ ЦАРСЬКИХ ЖАНДАРМІВ ПІД ЧАС ПРОЦЕСУ 1847 РОКУ звучання балади «Максим Перебийніс», зазначивши, що в ній «автор прославляєт. гайдамаку (разбойника)», яким вони вважали одного з найталановитіших сподвижників Хмельницького. У баладі «Дід-пасічник» жандарми виділили той момент, де оповідач згадує промову Полуботка на захист «прав і вольностей» українського народу, «0 КкОИХ В последнее время столько рассуждали малороссияне». З підозрою поставився Бібіков і до невеличкої балади «Співець», у якій висловлено жаль з приводу занепаду української мови та загрози втрати нацією історичної пам'яті Крім того генерал-губернаторові не сподобалось 1 те, що переклад твору на чеську мову було здійснено Владиславом Челаковським, «известньям... по своему недоброжелательству ко всему русскому». У поезії «Пісне моя», якою відкривається збірка «Вітка», Костомаров із захопленням констатує факт популярності народної пісні серед усієї української нації «Од Сосни до Сяну». Поет клянеться до кінця виконати свій обов'язок митця, працювати на благо українського народу. Відчувши національно-патріотичну спрямованість вірша, Бібіков зазначив, що «Сочинение зто вьтражаєт вполне тот дух, которьй ввел сочинителя в такиє преступньє заблуждения» Негативну оцінку з морально-етичного боку отримали такі віршові твори Костомарова, як «Щира правда», «Клятьба» і «Згадка» Отже, жандарми розглянули й оцінили поетичні твори Костомарова, «обращающие на себя внимание мьслями о прежних козаках и гетманщине, подобньшми помещенньїім в киигах Кулиша», та повість «Паньч Ната- ЛЬчЧ» На підставі розпорядження начальника гретього відділу О. Орлова від З квітня 1847 р. у Варшаві був зазрештований П Куліш за підОЗрою участі у Кирило Мефодівському братстві На допитах, які ПОЧалися Іб квітня, жандармам не вдалося довести участі Куліша у таємній політичній організації Тому голов шими підставами для уздмимувачення і Ззмроку була тематика пизки його творів, викладети в них горіософ' вк: погляди, а також дружний ув'язки письменнийка з братчиками ЖКандарми певною мірою підчули патріотичну та резолющшонівзуючу силу а По вести об украйнском народе» (надрукована |Н46 р у дитячому журналі «Зпездочка» ), де об пуоутомались ЛУМКИ про пеобхідни гр УТЦО рення м майбутньому нозалежної Украни КОМ держайци | ЦпеЄЛИКОоюЮ ПІДОЗРОЮ постами Ме шимнониики їо до росій ькомовного роману (Михайло Чарншшенко (1м43) У названому романі письменник ма пої альному прикла | пока ра ДОЛЮ ТИХ ЛЮДЕЙ, яко пидрємКо ие під НаІОюбольих НИТУЮСМ | историй, славу его назьтвал всемирною, при: водил песни украийнскиєе, в которьіх вьгражаєтся любовь к вольности, намекая, что зтот дух не простьгм и доселе тайтся в малороссиянах; описьгвал распоряжения императора Петра Г и преемников его в виде угнетений и подавления прав народньх Книги Кулиша могли бьт производить почти то же впечатлениє на малороссиян, как и стихи Шевченко». Ретельно вивчивши творчість письменника з метою встановлення реального ті впливу на формування громадської думки та національної свідомості українського суспільства, жандарми роблять висновок, що «Сочинения Кулиша могли столько же посеять в малороссиянах мьюгсли о возможности существовать отдельно, сколько стихотворения Шевченко, и тем более производить вреда, что одно из них издано «Для детей старшего возраста». Проаналізувавши суспільно-політичні, філософські та історичні погляди Куліша, висловлені ним у своїх творах та листуванні, слідчі роблять висновок, що письменник, які Шевченко, є «представитель партии неуме: ренной» у національно-патріотичному русі У жандармських письмових оглядах дається в першу чергу оцінка політичного спрямування творів Г. Шевченка, П, Куліша : М Костомарова. Основна увага зосереджувалась саме на національно-визвольних мотивах, які найбільшою мірою виявились у «Кобзарі» Шевченка та «Повести об украйнском народе» Куліша. Критики з ПІ відділу зробили для себе переконливі висновки про те, що названі вище письменники на чільне місце у своїх творах висунули постулат політичної самостійності української нації Літературний доробок заарештованих давав достатній матеріал для розуміння сусСпІЛЬНО-ПОЛІТИЧНИХ поглядів свідомої української інтелігенції На підставі аналізу художніх текстів жандарми памагалися довести участь Шевченка 1 Куліша у таємити політичний організації П рої о уМІЮ чи моОжЛлИцИий суспільний резонанс під 1 поріг Шевченка, Куліша ї Костомарова, миновиий: кисправедливо розційювали їх як апітаційний засіб для поширення національно-визво пьмих ІДЕЙ Серед усіх прошарків л Ерашеського народу. Гому з 1647 р. офіційні кола почали поси ля,дати наше поїпонально письмен ТО мі иебосопечний чимийк пиатоОноально -пизпольно го руху, почаяк у А ЛЯНОУ! СУСПІЛЬНОГО киИття почалася актипціїд пропа лида ідеї п р жанної незалежногті У країни уд участь у І ирило Мефодівськома Оротетиі МІ Костомаропа було на рисуп'язисмо РаВУВИНИТ ра ГИ МО М У поридкуи ші граю ТОЗТОВЕТО удоланшя ло 4 яра тОви 11 уДборомою кайматися паукопопедагогічною діяльністю. | Після й - й кує я в" І чі йо БО, - я ою о - Го й - пи я и Ж» м у ій - "ЖИ пт им ууені У пе хуя Х гримісячного перебування у згаданій в'язниці та арештантському відділені військово-сухопутного госпіталю Куліша заслали до Тули, заборонивши йому писати Пайсуворішої кари з усіх членів братства зазнали Т. Шевченко М. Гулак Опубліковані твори Костомарова «Українські балади», «Вітка», Куліша «Україна», «Михайло Чарньшенко» та «Повесть об украинском народе», які «Кобзарь Шевченка, були заборонені та вилучені з продажу До того ж, на відміну від творів Куліша : Шевченка, вилучених з обігу за їх національно-революційний зміст, дві збірки поезій Костомарова заборонили «наийболее потому, что в то время признавалось необхо- димьм принять строжайшиє мерь прот "Д»-- возрождающегося украйно-славянско: | духа». Цензорам, які дозволили друкувати згадані твори, було оголошено сувору догану. Одначе згодом сам цар Микола І вирішив не накладати це стягнення на цензора Снегірьова, котрий дав дозвіл на публікацію «Українських балад» Костомарова. В П-му пункті Доповіді Орлова Миколі І пропону: сться. «Генерал-адьютантам Бибикову й Кокошкину сообшить, чтобьт они наблюдали во вверенньх им губерниях, не оставались лив обращениий стихотворения Шевченко, ру" копись «Закон Божий» и другие возмутительние сочинения, также не питают ся ли мьгслями о прежней вольнице, гетманщине и об правах на отдельное суще" твование, чтобь обращали внимание на тем которье особенно занимаются малороссийскими древностями, историею и литературою, и старались бь прекращать в зтой області наук всякое злоупотребленисе . ? У своїй доповіді Миколі І про діяльність слов'янофілів О Орлов намічає такі запобіжні » заходи проти «українофільства». «Обьявит / еще вьсочайшее повеление, чтобьі наставни" ки и писатели действовали в духе М видах правительства . чтобь они рассуждали сколь возможно осторожнеєе там, где дело идет 0 народности или язьке Малороссими й других подвластньїх Россиий земель, не давая любвя к родине перевеса над любовью к отечест?У! империм, изгоняя все, что может вредит» последней любви, особенно о мнимвіх насто" ящих бедствиях и о прежнем, будто Ов необьікновенно счастливом положени» под" властивіх племен, чтобь все вьіводь! учених и писателей клонились к возвьішенній Ю Малороссиим, Польши и прочих стран отдел по, а Российской империн» З метою усунення будь-якия прали паціонально-визвольного руху на Укроча зокрема у сфері освіти, науки ! культуюи Мініс геретво віп гришних с прав і Міністеріт освіти на пілставі відношень ПІ відділу це ють спеціальні розпорядження ! циркуляр спрямовані на посилене розгортай' русифікаційного процесу Отже, з 1847 ро імперський урял поч цилеспрямопану постійну боротьбі м українським літературним 1 культурийт п, хом о цілому яка гривала «міЛИЖе іє сої сторіччя аж до утвореним україно, р» шимональної соборної держави 7 | 1 юг Ро цлянмутгі документи (|| відд! пу мити рити її усім погли (В умарота: МОЖОТИНІЄТьЬ ТОЧНІ рок сисгему суспільно по ТИ и І Пепченка || АХ ІААнА РУ МІ МО и. як! | га ОСТІ були відображені п їхній твор'ї - кожно! ОАРИОРІНЬВ ОА риомі окреслити місце иисьменників в історико птерат) ДРОВА ОТО РАМУ ПОЧУТЕ КИ ТРК ЗІТе ВИР ЛТЕРТЬ проце! | | п б вв мі, М Зоя фе то ре Пн чо Уч то жо о з 4 Рі к. ді РО ьо нь ПЛ ВВ з ПА Й ПД інн || "Чо че БІ Рос Ор -Но' леи'о ниви. їни о ши Й. .: 7 ви чо го рани ро Г ації) нні | й зй шо СЯ чать
Strona · s. 11strona oryginału ↗

Początek tekstu może być niepełny — porównaj ze stroną oryginału

Słowo Proświty ODBUDUJMY ŚWIĄTYNIĘ Pamięci Wasyla Lipkiwskiego «Wczoraj, na przedmieściu miasta, w Wierchniej Solomiance, gdzie mieszka około 5000 mieszkańców, odbyło się uroczyste poświęcenie kamiennej świątyni... Świątynia jest jasna, przestronna i pod względem akustycznym tak dobrze przystosowana, że wiernym w świątyni słychać z każdego miejsca każde słowo kapłana i czytanie na klirosie» Tak pisała gazeta «Kijowlanin» 10 listopada 1897 roku. Poświęcenie i pierwsze nabożeństwo w cerkwi Solomiańskiej odprawili najwyżsi hierarchowie Kijowskiej eparchii, «przy licznie zgromadzonym ludzie», z udziałem naczelnika guberni, miejskiego głowy, członków zarządu i wielu radnych dumy. Jednak nie tylko gazeta «Kijowlanin» poświęciła temu ważnemu wydarzeniu tego dnia wiele miejsca. Nie pozostały obojętne także inne wydawnictwa Ukrainy i całej centralnej części dawnego Imperium Rosyjskiego, całego świata prawosławnego. Wiadomo, że w 1905 roku proboszczem Solomiańskiej cerkwi Świętopokrowskiej mianowano protoiereja Wasyla Lipkiwskiego, który wcześniej pełnił funkcję dyrektora Kijowskiej cerkiewno-nauczycielskiej szkoły, człowieka energicznego, aktywnego, obdarzonego z natury dociekliwym umysłem i darem myśliciela, bezgranicznie oddanego idei służby Bogu. Aktywnie zabrał się do pracy nad zakończeniem architektonicznego i artystycznego wykończenia świątyni jako jednolitej, przestronnej całości, gdzie odbywają się sakramenty eucharystyczne i modlitwy ku chwale Wszechmogącego. Dzięki jego wysiłkom i staraniom cerkiew Solomiańska została znacznie rozbudowana, dobudowano do niej dzwonnicę, urządzono i poświęcono ołtarz pod wezwaniem świętych Niewiast Myrofor oraz ołtarz pod wezwaniem świętego metropolity Platona, na pamiątkę jego owocnej działalności w Kijowie. Podobnie wykonano i pomalowano drewniane ikonostasy oraz przeprowadzono znaczne prace nad zakończeniem artystycznego wystroju świątyni. W burzliwych dniach po 1917 roku W. Łypkiwski aktywnie włącza się w ruch na rzecz odrodzenia Ukraińskiego Kościoła Prawosławnego. Na Pierwszym Ogólnoukraińskim Soborze Prawosławnym, który odbył się w murach Świętej Zofii w dniu Pokrowy 1921 roku i zgromadził 472 delegatów ze wszystkich parafii Ukrainy, zostaje on wyświęcony na metropolitę kijowskiego jako duchowy przywódca ruchu na rzecz samodzielnego (autokefalnego) Ukraińskiego Kościoła Prawosławnego. Później, oskarżony o działalność kontrrewolucyjną w związku z kontaktami z zagranicą, metropolita W. Łypkiwski pod naciskiem GPU został zwolniony z obowiązków zwierzchnika UAPC, przez pewien czas przebywał w areszcie domowym, a następnie został wysiedlony z miasta Kijowa. W 1938 roku aresztowały go organy KGB, a wkrótce potem rozstrzelano. Jeszcze wcześniej, w 1936 roku, komuniści dokonali profanacji cerkwi na Sołomiance: zrzucono z niej krzyże i zdjęto kopuły, a sama cerkiew przez długi czas nie działała. Przez pewien czas mieścił się w niej cynowniczy warsztat, a następnie pracownia krawiecka. Tak, Boże, czego to bolszewicy nie wymyślali, by naigrawać się z wierzących. W naszych czasach cerkiew Świętej Pokrowy na Sołomiance jest czynna i należy do Ukraińskiego Kościoła Prawosławnego Patriarchatu Kijowskiego, narodowego Kościoła naszego niepodległego państwa. Jednak już nie pierwszy rok pod ogrodzeniem świątyni zbierają się zwolennicy Patriarchatu Moskiewskiego. Jeszcze by nic, gdyby cicho i spokojnie odprawiali swoje modły pod ogrodzeniem, na którym wieszają wydrukowane na papierze w drukarniach wizerunki świętych, rzekomo ku chwale sąsiedniego z Ukrainą państwa i jego duchowych pasterzy. Zapomniawszy o jednym z podstawowych o руг/ живОовОРИТЬ - часа ції | не - оно п-е ж - ет «че -о "йог - а Пивна нн - - о і нні ПЕР нин ооо ПОЛИН АННИ ГНЕ й ее ее ння пика ие онеенннен ЕЕННЕНВНВЙННЕННИСЛИН ОАЕ ПЕ р нн ПА ни нневннннннннннваннпенннннннянннин еле цій - przykazań Chrystusa «Miłujcie jedni drugich», zachowują się prowokacyjnie i agresywnie, lżą i zniekształcają prawdę, mówiąc ludziom, którzy idą do świątyni, że cerkiew Sołomianska jest unicka i dlatego pozbawiona łaski Bożej. Przez ostatnie dwa lata rada parafialna i parafianie świątyni wielokrotnie zwracali się do administracji dzielnicy i miasta z prośbą o pomoc w zaprowadzeniu porządku przy ogrodzeniu cerkwi. Ale zapewne komuś jest na rękę, aby przy ogrodzeniu naszej cerkwi trwało dalej przeciwstawianie się wiernych prawosławnych Patriarchatu Kijowskiego i Patriarchatu Moskiewskiego. Czy nie nadszedł już czas, aby administracja miasta i dzielnicy położyła temu kres, tym bardziej że gmina Patriarchatu Moskiewskiego, w przeciwieństwie do gminy Patriarchatu Kijowskiego, zbierając wielkie sumy od bezradnych ludzi, nie płaci do skarbca państwowego ani jednego karbowańca. Choć przechwytując wiernych, którzy zmierzają do świątyni, a także wśród swoich zwolenników, handluje ona żywo i sprawnie. Wydaje się jednak, że to tylko kwestia czasu. Ponieważ nie może normalnie istnieć niezależne państwo bez własnego Kościoła. Czy nie jest to absurdem, gdy wiernymi wolnego państwa zarządza się z zagranicy! Przecież każdemu, choćby trochę rozsądnemu człowiekowi jasne jest, że jedna, nawet niewielka świątynia to znacznie większa siła niż pułk bojowy, a cały miejscowy Kościół jest o wiele silniejszy od Floty Czarnomorskiej w sprawie budowania niepodległości państwa, bo jest on siłą duchową i moralną narodu. Zbliża się rok 1997, w październiku którego minie 100 lat od poświęcenia i rozpoczęcia działalności cerkwi Świętopokrowskiej na Solomiance. Świątyni, w której Wasyl Lipkiwski, męczennik za naszą prawosławną wiarę, spędził większą część swojej posługi Bogu i Ukrainie. Do naszych czasów ta cerkiew pozostaje bez głowy, nie ma kopuł, chociaż wszystkie niezbędne projekty jej odbudowy dawno zostały wykonane, uzgodnione w odpowiednich instancjach i zatwierdzone do realizacji. Jednak ani rada parafialna, ani Patriarchat Kijowski, niestety, nie mają niezbędnych środków na jej odbudowę. W imieniu parafian, rady parafialnej cerkwi Świętopokrowskiej na Solomiance, za błogosławieństwem Patriarchatu Kijowskiego, apelujemy: niech każdy z prawdziwych obywateli Ukrainy, od Prezydenta po niezamożnego emeryta, diaspora za granicą, wniesie swój WKŁAD przedstawicieli ukraińsk… wkład w świętą sprawę odnowienia złotych kopuł cerkwi Świętej Pokrowy na Sołomianці, skąd odszedł na męczeńską śmierć Wasyl Lipkiwski, aby do jego setnej rocznicy świątynia odzyskała pierwotny wygląd. Ponadto jedna z centralnych ulic Dzielnicy Kolejowej, biegnąca obok cerkwi Świętej Pokrowy, gdzie w jednym z domków mieszkał przedtem Wasyl Lipkiwski, do dziś nosi imię krwawego współpracownika Feliksa Dzierżyńskiego, to znaczy tego, którego ręce po łokcie były umazane krwią nie tylko wielu rozstrzelanych duchownych, osób duchownych, lecz także robotników i chłopów, Mojsieja Urickiego. Czy to nie jest kpina ze wszystkich obywateli Ukrainy, a zwłaszcza z wierzących ludzi? Kościół Patriarchatu Kijowskiego, wspólnota cerkwi Świętej Pokrowy na Sołomianці, mieszkańcy ulicy domagają się natychmiastowej zmiany nazwy ulicy Mojsieja Urickiego na ulicę Wasyla Lipkiwskiego, tak jak wcześniej obiecała administracja miasta Kijowa na czele z Iwanem Saliєм. Ten akt w żaden sposób nie będzie zemstą wobec jakiejkolwiek ozloblonej osoby, lecz zostanie odebrany jako prawdziwe przywrócenie sprawiedliwości historycznej i moralnych praw naszego wielokrotnie cierpiącego narodu. Swoje ofiary na odnowienie kopuł cerkwi Świętej Pokrowy na Sołomianці oraz na przeprowadzenie uroczystości z okazji setnej rocznicy prosimy przesyłać na adres: Kijowska Patriarchia UGKC Konto nr 701701 w Miejskiej Dyrekcji m. Kijowa, MFO 322012, kod 22894788. Rachunek walutowy nr 48681/9/00 Eksportowo-importowy Bank Ukrainy Ukreximbank m. Kijów MFO 322313 Wołodymyr WOŁOSENKO - ZATWIERDZENIE PRAWDY O wynikach pobytu na Sumszczyźnie Jego Świątobliwości Patriarchy Kijowskiego i całej Rusi-Ukrainy Filareta Sytuacja ukraińskiego prawosławia w naszym kraju do niedawna i do dziś pozostaje dość trudna. Wyjaśnia się to tym, że wszystkie parafie znajdowały się w podporządkowaniu Mos- kiewskiego patriarchatu, w związku z czym ich działalność odzwierciedlała interesy ukraińskiego narodu, nierzadko świadomie była skierowana przeciwko ukraińskiej sprawie. Jasne, że w niepodległym państwie tak nie mogło być długo, a właśnie taki bieg wydarzeń postawił na porządku dnia najostrzejsze i najbardziej aktualne kwestie: odrodzenie Ukraińskiej Cerkwi Prawosławnej pod omoforem Patriarchatu Kijowskiego. Rozpoczęła się aktywna praca, w wyniku której wierni obwodowego centrum przy pomocy duchowieństwa utworzyli pierwszą parafię. Z wielkim trudem, pokonując przeszkody na drodze do zaspokojenia potrzeb religijnych, otrzymali do swojej dyspozycji dzwonnicę Cerkwi Zmartwychwstania o powierzchni około 6 m². Takiego cynizmu ze strony miejscowych władz trudno było się nawet spodziewać. W ukraińskim mieście potomkom ukraińskich Kozaków nie uznano za stosowne zwrócić choćby jednej świątyni, zbudowanej przez ich przodków. Jednak to w mieście wywołało szalony opór. Duchowieństwo o orientacji promoskiewskiej, ignorując Boże przykazania, zaczęło rozsiewać oszczerstwa i rozpoczęło szaloną kompromitację Ukraińskiej Prawosławnej Cerkwi (Patriarchatu Kijowskiego). Władze ignorowały prawo, żądania wiernych oraz organizacji narodowo-demokratycznych, by zwrócić Cerkiew Zmartwychwstania prawowitemu właścicielowi – Patriarchatowi Kijowskiemu. Liczne petycje do Prezydenta Ukrainy, Rady Najwyższej i Rządu także nie przynosiły pożądanych skutków. Tymczasem wspólnota wiernych rosła, a w regionach tworzono sprzyjające warunki do otwierania nowych parafii. Wreszcie w obwodzie utworzono eparchię Ukraińskiej Prawosławnej Cerkwi (KP), na którą Jego Świątobliwość Patriarcha Kijowski i całej Rusi-Ukrainy Filaret wyświęcił biskupa Herona. Dzięki wyjątkowej tolerancji i mądrości w krótkim czasie zdołał rozwiązać cały szereg dość skomplikowanych problemów. Stworzono warunki do przyjazdu do naszej eparchii Jego Świątobliwości Patriarchy. Program jego pobytu przewidywał 7 і ирН, Во рид ІД ОЛІМ Т Кк. Та Н рис Ри сия ї 1) р Р, иявляючи уно спрчннн зознннннннчнннннйнно нан - - ---бі одне З Najświętszy Patriarcha celebrował nabożeństwa przy cerkwi Wozniesieńskiej, odbył rozmowy robocze z biskupami Sumskim i Ochtyrskim Herontijem oraz Biłhorodzkim i Obojańskim Ioasafem, których parafie należą do Patriarchatu Kijowskiego, odwiedził parafie w Piszczanem w obwodzie sumskim oraz w Hrunowce w rejonie krasnohilskim. Następnego dnia złożył kwiaty pod pomnikiem Tarasa Szewczenki w stolicy obwodu, spotkał się z przewodniczącym obwodowej administracji państwowej A. Jepifanowem, ze studentami oraz kadrą profesorsko-wykładowczą Sumskiego Instytutu Pedagogicznego, odbył konferencję prasową w obwodowej bibliotece naukowej oraz spotkanie z mieszkańcami Sum w gmachu obwodowej filharmonii. Od razu zaznaczmy, że wszystkie te wydarzenia wykazały żywe zainteresowanie Najświętszego Patriarchy, duchowieństwa i wiernych życiem religijnym, losem prawosławia ukraińskiego w ogóle, a na Sumszczyźnie w szczególności. Powiedzmy, że masowy udział wiernych Ukraińskiego Kościoła Prawosławnego (KP) w nabożeństwach przekonująco potwierdził, że pomieszczenie dzwonnicy, w którym z trudem może zmieścić się 20–25 osób, w żaden sposób nie nadaje się do odprawiania obrzędów i nie odpowiada elementarnym warunkom sanitarnym. Szczególnie należy podkreślić, że wśród setek wierzących byli tu zarówno ludzie starsi, jak i młodzież uczniowska i studencka, robotnicy, naukowcy, piekarze, nauczyciele, wykładowcy wyższych uczelni, dziennikarze, pisarze itd., co z kolei świadczy o żyznym gruncie dla otwierania nowych ukraińskich parafii, że nagłe problemy z tym związane należy nie tylko omawiać, ale też rozwiązywać, przekładając je na płaszczyznę praktycznych działań. Spotkania w Piszczanem i Hrunowce pokazały, że dotyczy to nie tylko Sum, ale i całego obwodu. Nie można pominąć uwagi zainteresowania młodzieży życiem cerkiewnym, dążenia do religii, chęci poznawania, uświadamiania sobie i naśladowania w codziennym życiu chrześcijańskiej moralności, taktyki, chrześcijańskiego ideału. ...tego... ogólnonarodowe, demokratyczne organizacje o profilu młodzieżowym, organy kościelne powinny się nad tym zastanowić, bo kultywowanie zdrowej moralności, wysokiej duchowości i narodowej samoświadomości to WSPÓLNA sprawa państwa i Cerkwi wraz z duchowieństwem Bardzo dobrze, że te fakty były pojedyncze. Wizytacja Jego Świątobliwości Patriarchy na Sumszczyznę w ogólności była pożyteczna i owocna, a także dała impuls do pogłębienia procesów ukraińskiego życia duchowego na Słobożanszczyźnie. Czynną pomoc Eparchialnemu Zarządowi w przygotowaniu i przeprowadzeniu wizytacji okazały obwodowe organizacje Kozac- Wiktor KAZBAN, naukowiec, zastępca przewodniczącego obwodowego zjednoczenia «Proświta» KOŚCIÓŁ ANDRZEJOWSKI Nad miastem zielono-kędzierzawym W zawijasach liści akantowych Zerwały się szmaragdy kopuł, Jak hymn ostatnim dniom dawnej chwały, Gdy dziwny charakter kozaków I wolny duch rycerskiego państwa Smutnym ogniem wieczornej zorzy Ostatni promień żarem opalił... Nieprawda, nie! Jeszcze chwała się nie spaliła, Nie umarła wola, bo w ręku Kiryła Jeszcze jest wolnościowa buława, A mury świątyni, pełnej cudu, Wciąż słyszą dzwon starego stylu I wychowanków Akademii Słowa. Wołodymyr PANCZENKO

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 12strona oryginału ↗

Początek tekstu może być niepełny — porównaj ze stroną oryginału

Oryginał po ukraińsku · tłumaczenie jest aktualizowane

' ї болі 4 - -ез , «У цей страшний час» - так називається антологія сучасної хорватської воєнної лірики, упорядкованої Їно Санадаром та Апте Стамачем. Видрукопвана мовою оригіналу 1992 року, ця збірка зразу ж привернула увагу спрітопого письменства З'явилися числени її переклади в багатьох країнах. Вона вразила читачів могутністю антивоєнного пафосу, високою постичною культурою письма, вистражланістю особистого ї суспільного досвіду, духовною енергією слова. Нещодавно антологія з явилася : в перекладі українською мовою Це радісна сумна подія Радісна, бо маємо змогу позна - йомитися з творчим здобутком хорпатських сучасних постів, сумна, бо вводить нас у вир жахливих кривавих подій, пережитих пашими братами, подій, які, здавалося 6, давно мали відійти в минуле Гірко стає від того, що це перша аптологія хорватської поезії українського мовою, щоми так мало знаємо одно одного Великий німець Й -В Гете стверджував «Для того, щоб краще зрозуміти поста, необхідно побувати на ного Обатьківщоьити » Відштовхуючись від цієї думки, можна з певністю сказати, що ту чиїишу крапгу, ту чи іншу націю можна краще пізнати, познаномитв:- шись з набутком її поєтів Диво поезії примушує читача, що потрапляє в магіиитис поле постич ного слова хорватських поетів, дивитися на сріт їхніми очима, відчУВати, Як відчувають вони, плакати разом з ними над руїнами Вуковара і Дубровника, ненавидіти війту з її жорстокістю і насиллям, повторювати про себе разом з Драго Бритвичем Не обминай цо землю благословенням своїм, Боже, бережи Хорватію, мій рідний дім. Лірика - це завжди теперішній час |, відкриваючи антологио хорватських постів, ми занурюємося не в те, що було вчора 1 стало минулим, а в те, що відбувається саме «у цей страшний час», час, який не минає І сприймається нами як реальність сьогодення, реальність теперішньої миті. В антології представлені поети різних поколінь і стильових напрямків, від традиційників до модерністів. Побачене 1 пережите ними позбавило їх сенсу сперечатися, хто з них сучасніший І чий метод Р прогресивніший. Кожен відчув себе часткою свого народу, над яким нависла смертельна загроза, і кожен намагався про це сказати, і сказати так, щоб його почули і зрозуміли. Голоси поетів злилися в могутній хор, в якому всі його учасники, не втрачаючи своєї само- бутності, доповіпоють один одного, підсилюючи загальне звучання. І навіть те слово, що в інший час здавалося 6 стертим, архаїчним, сьогодні, заряджене справжнім болем пораненої душі поета, ніби оновилося, набуло сили, як покроплене живою водою. Що ж до модерної поезії, то й вона позбулася штучного новаторства, зарозумілого естетства чи невиправданого герметизму, що дозволяли собі поети за іншого часу. Ось чому читача антології однаково вражають і традиційні прозорі твори таких поетів, як Драго Бритвич, Сврем Бркович, Никола Миличевич, Желько Сабол, Драгутин Тадиянович, Анте Стамач., так і поезії з ускладненою формою, густою метафоричністю, хоч деякі з них становити: муть для непідготовленого читача певну трудність. Маюна увазі твори Драго Штамбука, Милорада Стоєвича, Вишт Стахуляк, Желько Кнежевича та інших. Проте, якщо говорити по великому рахунку, віршів поза традицією не існує. Справжня поезія народжується на межі тралиційного і модерного, вже відомого і нового, що є результатом глибоких, часом непомітних для ока відкрить, прихованих в новій поетичній інтонації, юр новому погляді на світ, на людину, р гостришому усвідомленні ціниості життя 1 людської особистості Гільки традиція нашональна і спітОпВа, надає слопу поста прискорення для злету, для руху в майбут Високий рівень постичиого мислення, культури слова, що їх демонструють сучаєми хорпатські ПОоЄТтИи й антології це не лисє їхня заслуга, а й заслуга їхіних попередники шостворили пелику літерату ру є мітомого ріийня яка нажаль, майже пепідом а нон мм ЧМР мМ Ї недармо теудкриюцоає тім я «НИГОЛОГІМ трішем класика хорпатської птератури Гана М миєчо підкрослюючи терооришність мохпональнім літературної тралиції Х« пери літерату рий пам ятки хорипатського ДР РСР Оу пи г гиоренй ше о МПІ- ЇХ ст, коли з явилася пермио Хорватська лержатна РА ВО а о Р «НЕОБМИНАЙ ЦЮ ЗЕМЛЮ...» сонна ан Й ''' - що о при - р З НС ЕЕ містонери, але серед народних мас проповідували учні Кирила | Мефодія, віл яких далматинці перейняли слоп'янські богослужіння | глаголицю. Дуже великий рплиз на рашоо культуру Хорватії мали ненешанни, яка то сприяти розісшіту хорватських міст, захищаючийх від туркію, то рупнутпали екопномису адріатичних територій. Проте воми були носіями італійської культури, що в ХА ХУЇСТт буламайже загальносвропейськог, бо саме в Венеції перехрещувалися літературій «ріло оєФські | Худо п течії, що накопичувалися з Флоренції, Рима, Мілана, Неаполя С)дноч СПО хорвати мали тісний в язок Поль"іою, Угоршиною, Чехією, Німоеччиного Все це сприяло розпиткові культури В 50-х роках ХУ ст. гуманіст і пост Юрій Шижгорич щалишив таке свідчення"! «Наші громадяни так прославилися ерудицією в теології, Фізиші, поетиці, ораторському мистецтві, перковному : 'мператорському (громадянському) праві, що їх піднесеному духу дивувалися навіть в Італії» Латинську мову поступово витіснила слов'янська, чи, як її тоді називали, Іллірійська. Літературна поезія на рідній мові з'явилася в кінці ХУ ст в Спліті та Дубровику (Шишко Менчетич, Дроже Джич)., Тодішні поети багато перекладали з латинської. Особливою популярністю серед хорватської молоді користувались італійські поети Аріосто, Гассо, Марино, Головними ідеями дубровницької літератури були ідеї патріотичні. Гиповим зразком тогочасної поезії можуть бути рядки ЮОнія Палмотича: «Краще за загальну волю впасти в бою, ніж з усім народом жити під ігом лютої влади». З часом з'явилася і ствердила себе лірика. Особливо з появою перших творів Івана Бунича-Вучича (бл. 1591 - 1658), певне, найбільшого представника ліричного піснетворення. Поет оспівував кохання, земні радощі і насолоду. Його цикл віршів «Відпочинок під тінню» пронизаний відчуттям краси молодості, образами ідилічної природи. Відлуння деяких мотивів Петрарки зливаються з мотивами пізнішого еротизму. Ці поезії вражають сміливими порівняннями, метафорами, майстерністю в передачі природного безпосереднього почуття. Втім хорватська література така багата на яскраві імена, що один навіть їх перелік неможливий в коротенькій рецензії. Та й недоречний, зважаючи на прикру необізнаність нашого читача з поетичними здобутками братнього народу. Отже, хорватським поетам є на кого рівнятись, є у кого вчитися, кого наслідувати. А я зупинюся лише на деяких іменах, чия творчість чи життя пов'язані з Україною. Доля Хорватії багато в чому схожа з долею нашої батьківщини. Ї п історію, як і нашу, не можна, як висловився Винниченко, читати без брому. Впродовж багатьох століть знесилююча боротьба за виживання, за визволемия з-під гніту різного виду завойовників, боротьба за свою мову, культуру, їхніх, як І наших, предків продавали в Кафі, приковували до песел па чужих імперських галерах. Прикутою ло весел на чужих імперських галерах була 1 значна частина штелектуальної еліти, що знекровлювало націю, сприяло деградації йиашональної свідомості Га всі історичні катакліїми, шо опустошували нації міста 1 села, багатотшкове рабстно, постійні пограбу плайиня |: війни хоч т знесилюпали, але не уломили гордого нашомального духу, який! езпопу ожипає ї сміється анопу» (ТО Шевчен ско). | підтоердження цього недалежна Хорнатія і Окрема сучосСсна ПпОосСзІя п ПОСТІ презентованих по антології «У цей страшний іІЛсСе 11 кожному ТиоОріо ці «коло | НО ЛИШІЄ більт жих пережитого, а й незламний тра от що едоОрогопркачи до « пободи яламатисєс»ь ши дати» С Уконимир |енович), що навіть «їл щоміПп спалених зполиться нопий дім Батькіощшини» СЇгор Фнидич) Лою пірші анто ПОІЙ ри ПМ р У Тк УР С ПО» РАЗААрІЄ»НИАМ ТАРІ ВА»МАГЯ проб тему МАНІ | 1« 11 ПАКрруА» рисе т ричіЇнЬНІХ око мієсі| о а В з ПРУЖАОЙЮОЮТ)Х ГА и - рр ІРИС І ГОРІ МкКИ 4 1( жено хори ІТСІЗКСОМ ОО РИА1100 |У ІС | ТеТеТИТІЯ. осмислення через влаєвнним гпухопний лоспід зага льюоліо ІСЬТОНИХ ПИНОСТеЙ || імедцдим вона заномог уп спітоВві ПОПУ ЛЯ ДМ ІІіІхпИиЛІОЄ ЧИТЯачІЙй На ВСІХ КОТИМ |ТА Ір і ГУРА пучЧчання днтологи ниключм ей ОУЛЬ-'ЯКІ НПОТКИ ПІЄССИМИ ЗМ; | б ТУ ЗДО ТІ ЯСІГТ І | ЛКІ ЧОГО НАІС ОС ТАТІ зтекТемі оті ШІІгНОСсСТемМ ДОМ б ЖаАОаХЛИТИм Об» СО) ЯСІТІТЯ ПОПНО МИ! . Таки варті ПОЛСЬКОЇ і і|ьоОЧНИ ЕРурИК боро 1811; іа Й нього І найкраше це розуміє любов, якою продиктовани виро | ХОЧ ДУЖІ ДІМ за СОТ м смаками | хуложніми уподобаннями пости, що представлені з оОнтологи Когось ПИДдДІЛИТИ говорити про когось окремо неможливо С поми вити антології - єлинеціле Органічнися : поліфонічність робить антологію єправлі міїкальним явишем. Це могутня симефошя незламного людського духу. Це гіркота усвідомлення якими численними жертнами виборюється свобода, як важко утверджується право на самовизначення. Це виклик бами ЖОСТІ ГЛУХИХ ІСИТИХ ержав, які згадують про ІСнУВОНнИяЯ поневоленпих націй лише тоді, коли вибухає Чорнобиль, коли від квітучого Вуко вара лишаються лише руши, а чорний дим спалених будинків та радіаційні хмари переносяться вітром на їхні території ) яким гнівом написала про це Дубравка Ораїч То- Лич: Що ж роблять Дванадцять Ділять і ділять Шкоринку окрайця Європейського хліба А щоб знов була відкрита Вся Хорватія розбита Як Колумбове яйце... І це не просто поетичні рядки, це гірка правда нашого часу. В підтексті цього твору є, хочі непрямий, заклик до єднання націй, які не встигли утвердитися на рівні 3 іншими | яких записали до третього, четвертого чи п'ятого світу. І стає прикро, що ми так мало знаємо одне одного, що наші культурні зв'язки ще на досить початковому рівні Сьогодні мало хто з українців знає, що стежками, Які топтав з милості російського самодержавця видатний хорватський письменник і політичний! діяч Юрій Крижанич в Тобольську, ходив уже в інший час Павло Грабовський, що в знаменитій битві під Хотином (1621) разом з козацьким сорокатисячним військом під про: подом Сагайдачного мужньо билися проти турків і хорвати. Ї ця битва стала поштовхом до написання Мрнавичем першої хорватської драми «Османщиця». Після поразки під Хо тином Султан Осман ЇЇ гине від рук своїх яничарів, розвінчується міф про непереможність турків, набирає сили слов'янстоо | саме це стало темою поеми «Осман»ь, яку написав геніальний хорватський поєт Гунду тич. Ця поема вражає багатством мови віртуозністю, емоційною чистотою причних пасажій, ООбОразністю єпічного стилю метафоричністю. Поет мріяв про слов'янську Сспальнисть, про вільне життя в дружбі і мирі КОЛИ «ДС! радіють мирниому їцастю, коли м достатку живуть | розростаються міста І КОРОЛИСТИО о Особлино цікавий літерат ринмми за язкаАми У РІГ ВРІВИВИОРУВО родами ХХІХ "ік і Ор «Ті ПТ бом кикайплеюни тю придниоляються хорнатські Ш'ерату рі діячі до спос прабатьків шими Лі перо хорватеоького нашіонального пні КО Джем ци Один з найяскравіших її представнимкої «Тако ра «1м1О 1451) Його блиск 12 ОІрка Рм'мойні яблука уза) єта ІСПперехіІднИм МІМІДОМ бо ХОрБІЛТСЬКІН ТІЄМУУЧОЇ ПТ смеч РИГАНОГеІАМ: Ми рУРИсЛОТ МопОо .,|1)4) Ми іртсумаАтТурнУу критики І"СтУЄТЬСМ з ОД ДРБООААИ;! «010; мріє ку: і) їк ГУ її» |м М нашим ОО. Ббодянським, який ноаленлає йомал поєми 111 Ії ІСтіКа є! мі |ім | я І | р! 4РІ1.1 рр ЯРЕЛОРІЄ" з мін "То МУТО і м "ери | ПЄрЕм' ТА Ті чт | ВИ у іме РР ДАІ РАЗА рН) НИ І їні | Рабачі щічем і Й і І - ч І ІТ р ТІМ) ІРР діа з ФІРІРІРТВО ІМ актор ПІН Пп ПОРО р 1І1ьрИІСУМ) ФргуУрою ІрТРСРМІРУТНОГО ПО - і пит 0) 1 - роки 5 ЖУрНОЛІ Зінетгь» М | че ори п Пра" овІме: і РАрІМ ерекладені 4аРо МТ МОМ ЛО ТОЩО Мені женитися з згодом коли Рабачевич стає редактором цього журид ІМ ПАТ МІ УС РЕАК Ом шсленни! матеріа ги прю украй ько итерагуру СТ (и 1) ПІДХОПИЛИ ср РДАК М Харамбаши | 3 перекладах останнього вийшла перша збірка 1. Шевчен хорватською мовою «Поєми» в 1887 р. в ЛІ | 4 хорвати ькі читачі отримали змогу познайомитися з «Причинною», «Тополею», «Гайдамаками», «Нсофітами» З'являються прихильні рецензії в журналі «Вінець» та в газеті «Огляд» Велику статтю про визначного поета України пише С. Кранчевич. На жаль, українці не могли відповісти СВОЇМ Оратам гакою ж конкретною взаємністю На відміну від Австро-Угоршини Російська імперія не проявляла лібералізму у відношенні ло своїх іородців У краи ька література існувала напівлегально, а відомим Валуєвським циркуляром була заборонена навіть мова Звичайно, на Україні цікавилися літературою Хорватії, особливо Драгоманов. Леся Іван Франко Були 1 спроби перекладів, але можливість широко познайомити українського читача з кращими здобутками своїх братів обмежу ралася колоніальним станом нашої культури, зне" кровленої шовіністичною політикою Росії В Хорватії були добре ознайомлети з у країнськими проблемами, співчували нам 1 підтримували нас. Крім поезій Шевченка, друкувалися ПУ реклади оповідань Марка Вовчка, як! високо оцінила критика. «Марко Вовчок змальову» гяжке народне життя 1 любить свій народ любов'ю палкого сучасного демократизму / (журнал «Вінець») В тому ж 1869 р. хор |рагоманов писала є ТУ тнемає Українка ватська гозста яку Цьбоїу: п передмоюі дооповідания є Чари ь | кан но МОГЛИ о назвати жодної риски, яку СТІ ніх своєю, 00, крім сло якмської СПІЛЬНІ | | ь прив'язує до себе 1 ба тьківіщито цих оповІда! - з колись! бо теперишня їхня батьківщина бу ла ко: | не нашою » | не можу втриматнсм шоб .ловленої 8 процитувати ще оди! думки вис лог СТІНЯ У країнськоге України т журналі «Вінецье про знач слементу в літеротурії зл можолі н - У ко і щось Ормі і пить е "р птературах, вишю якого по питати в пе ре | пплиихо |: шо так самостійно розд м) СЛОП ЛГІСЬКИММ СОН ОЄмМ, ТАК ШІ україи Її» У країни еко (на попість »ь Так писали Пре росії итерату ру Й Хорвати сами ем! коли г о нарюджувайся сСумноснма РА фор , ти уУкуМмИинеоькоО мопи не Ол немає у и. «1: ж У рРеВІВНО ті ОркКИ ісмКкі «Румет яськй ба! топікової істор корі теько-УКрАМи" їі цТІмІб І | ЛОТ ПЛ) у реч , Геї "о птературии У з ки змаслугову м реч м) накоя юлілженшя Шо ктомом пере Р «ЛА | ЗАД) ч «М й .- 2 ДМ | І амрПі М ( " | - м хати м ки | , | імі Тані су . - ний ч "А . І У 11 МА у аненоїй Лермія Їа Тих де! ТЯтТ ПІІ ПА «рі те! на ро ук «Г «У «У гад від См
Strona · s. 13strona oryginału ↗

Początek tekstu może być niepełny — porównaj ze stroną oryginału

тн ж А ЕЕ сжнини жено ня Клово ПРОВ панни НН Он Р Б І цін м з а о ни 1 уннавнвнананниввааааяв яз сти онБнннЕНЬь З ння - ній з. "т ЕВЕР 9(ФОР/Л ДЯ ЛЯ ПРОСТІР антенами" ксливннйбнно завер ИН НН НН з с ДА знненеовнии У п We wrześniu obchodziła pierwszą rocznicę istnienia znana, kierowana przez O. Rodniańskiego «STUDIO 1+1», która jest częścią niemieckiej firmy «Ippoma nig OgobN». Rok istnienia to już dość znaczny okres czasu, po upływie którego można podsumować pewne wyniki. Zatem «Czy STUDIO 1+1 stało się dla ukraińskiej telewizji panaceum na prowincjonalność?» Pod takim nagłówkiem jeszcze w marcu bieżącego roku gazeta «Czas/TIME» opublikowała artykuł Tarasa Marusyka, w którym autor, oskarżając «STUDIO 1+1» o monopolizowanie najlepszego czasu antenowego na głównym kanale ukraińskiej telewizji, podsumowuje: «Pierwszy miesiąc obecności «Studia 1+1» w ukraińskiej telewizji wykazał, że ogólnie nie uzasadniła ona oczekiwań ani co do jakości wyświetlanych filmów, ani co do języka dubbingowanych produkcji». Chodzi o filmy zagraniczne, głównie amerykańskie, które zajęły znaczną część czasu antenowego i przypomina pracownikom STUDIA, a także wysokim urzędnikom, że np. we Francji, gdzie «protekcjonizm wobec kultury narodowej jest jednym z najsilniejszych na świecie, wkłada się wiele wysiłków finansowych i moralnych w przeciwstawianie się amerykańskiemu kinu na własnej terytoriów! Tak, z inicjatywy Francji przyjęto dyrektywę „Telewizja bez granic”, która od 1989 roku ogranicza rozpowszechnianie nieeuropejskich programów na obszarze Unii Europejskiej. System kwot skutecznie działa przeciwko hollywoodzkiej hegemonii. Wiele z tych filmów, które prywatne studio „1+1” zdążyło zaproponować teraz widzowi w państwowej telewizji, nie jest pokazywanych na publicznych kanałach telewizyjnych Francji. Podobnych taśm nie puszcza się u nich nawet na pierwszym kanale, sprywatyzowanym (TF 1). Co więcej, te i inne kanały telewizyjne występują jako zamawiający i współproducenci francuskich filmów kinowych i telewizyjnych, chroniąc tym samym narodową kinematografię i telewizję oraz dając pracę tysiącom pracowników tej branży. Po zawarciu umowy między Narodową Telekompanią Ukrainy a firmą „Ippoma” naszym pracownikom podobne zagrożenie, jak się wydaje, nie grozi. Byłoby jednak niesprawiedliwie, przytaczając opinię przeciwnika, nie dać głosu pracownikowi „Studia 1+1” Jurijowi Makarowowi, który w tym samym numerze «Час/Time» z 7 czerwca opowiada, że w międzyczasie uruchomiono już linię dubbingu w języku ukraińskim, wspólnie ze studiem „Chłopuszka” pod kierownictwem znanej ukraińskiej aktorki Ludmiły Łohijko, a także utworzono własną grupę dubbingową, którą kieruje poeta, scenarzysta i reżyser Stanisław Czernilewski. Cóż, można jedynie pochwalić takie osiągnięcia, ale pozwolę sobie, panie Makarow, nie zgodzić się z Panem, że tłumaczenie na język ukraiński wywołuje dodatkowe napięcie u pewnej części widowni. Bo przecież, według Pańskich własnych słów, UT-1 oderwało widza popularnym serialem „Dynastia”, nienagannie zdubbingowanym w języku ukraińskim, od moskiewskiego programu „Wremia”, a także od innych programów Centralnej Telewizji (CT). Zatem nie w języku tu rzecz. Witając pojawienie się w ukraińskiej telewizji w ramach rubryki Studia «Klasyka światowego KINA» takich filmów, jak «8 1/2» Federica Felliniego, «Niebo nad Berlinem» Wima Wendersa, «Kontrakt rysownika» Petera Greenawaya, «Milczenie owiec» Jonathana Demme’a i tak dalej, a także filmów z konkursowego programu tegorocznego Festiwalu Filmowego w Cannes: «Kansas City» Roberta Altmana oraz laureata Złotej Palmy 96, filmu «Sekrety i kłamstwa» Mike’a Leigh, to jednak przeglądając program pokazów filmowych na wrzesień, rzuca się w oczy niewiele, a dokładniej – jeden jedyny rodzimy film w rubryce «100-lecie ukraińskiego kina» – «Dorogą ceną» Marka Donskoja. Natomiast repertuar jest przesycony filmami zagranicznej produkcji, a celowość ich pokazywania budzi wątpliwości. Chodzi przede wszystkim o amerykańskie cykle «Młody i nierozważny» | «Policjant z Los Angeles», a także «Kryminalna Roaya» i filmy o Angelice. Jestem przekonany, że ukraiński serial Olega Bijmy «Wyspa miłości», prawo do pokazu którego kupiły Francja i GRT, widz oglądałby z nie mniejszym zainteresowaniem niż rosyjską -- «Królową Margot». Nie mówiąc już o wsparciu rodzimego producenta filmowego. «Bo – znów cytuję T. Marusyka – musimy zrozumieć prostą prawdę: nikt poza nami nie stworzy (czyli nie będzie wspierał) filmów, które zrozumieją obecny etap historii, niezwykle ważny; nikt poza nami nie podejmie się ekranizacji naszej bogatej klasyki». Poprosiliśmy Tarasa Marusyka, aby ponownie powrócił do analizy działalności «Studia 1+1». Przypominamy czytelnikom, że T. Marusyk pracował jako główny konsultant Komisji Rady Najwyższej ds. kultury, a także jako doradca Ministerstwa Kultury. Po ukończeniu studiów we Francji otrzymał dyplom Wyższych Studiów Specjalistycznych na kierunku «Kultura polityczna i działalność artystyczna», a obecnie pracuje jako starszy pracownik naukowy Państwowego Centrum Sztuki Teatralnej im. Lesia Kurbasa Taras Marusik -- Już wcześniej zdarzało mi się analizować działalność „Studia 1+1” od początku jego istnienia. Wyrażałem wiele krytycznych uwag zarówno pod adresem „Studia 1+1”, jak i kierownictwa Derżteleradio Ukrainy. Wygląda na to, że część tej krytyki została uwzględniona. Jednak w zasadniczych sprawach – w orientacji na najlepsze przykłady ukraińskiej kinematografii oraz w dubbingu filmów na język ukraiński – niewiele się zmieniło. Już w tym miesiącu większość filmów, w tym „8 1/2” Federica Felliniego, była emitowana w języku rosyjskim. Albo weźmy 140. rocznicę urodzin Iwana Franki, jednej z największych postaci ukraińskiej literatury i polityki. Derżteleradio Ukrainy znów wyemitowało 5 odcinków „Pastki” według utworu Iwana Franki w najlepszym czasie antenowym, a mianowicie od poniedziałku 26 sierpnia do piątku 30 sierpnia o godzinie 14. W tych samych dniach „Studio 1+1” w najlepszym czasie wieczornym pokazało 5 odcinków filmu „Miasto zabójców”. Z pola widzenia ukraińskiej telewizji wypadł natomiast ciekawy dwuodcinkowy film na podstawie sztuki Franki „Skradzione szczęście”. Przeciwnicy mogliby zaprotestować, że nie wszystko jest tak źle, że ta sama „Studio 1+1” wybiera do emisji także niektóre ukraińskie filmy, nawet nowe. Ale czy te filmy rzeczywiście są najlepsze? Tak, właśnie w Święto Niepodległości „Studio 1+1” pokazało nowy film Hryhorija Kochana „Stracone świty”. Scenariusz do tego filmu, w którym rzekomo mowa o działalności UPA i losie ludzi w tamtym czasie, napisał Hryhorij Szton. Od razu zaznaczę, że taśma „Stracone świty” jest przeciętna, scenariusz schematyczny, a więc nie oddaje prawdy historycznej, a w konsekwencji artystycznej. Dlatego też gra aktorów jest sztuczna. Niektórych, tylko „za uszy przyciągniętych”, można nazwać aktorami, a język niektórych z nich po prostu trudno słuchać, tak bardzo wymowa odbiega od ukraińskiej. Akcja zaś rozgrywa się w Zachodniej Ukrainie, Czego chcieli powiedzieć autorzy filmu, do końca nie wiadomo. Prawda, że człowiek jest cenniejszy niż jakakolwiek wojna. Ale prawdą jest również to, że aby stać się prawdziwym człowiekiem, trzeba wypełnić swój obowiązek, czyli zrealizować to, co nazywa się «wolną wolą». I nie ma znaczenia, jaki konkretnie to obowiązek. Główni bohaterowie filmu «Stracone świty» właśnie pod tym względem się nie wyróżniają. Puste serca i puste dusze zastępowane są pseudofilozoficznymi frazesami. Zdziwienie budzą także niektóre epizody, za którymi mogą kryć się określone tendencje. Tak, żołnierze UPA mają dość nieprzyjemny, a niekiedy wręcz bandycki wygląd: łysogłowi, o wystających kościach policzkowych. Aktorzy grający enkawedystów mają natomiast, powiedziałbym, zwykłe, ludzkie twarze. Niejasne jest także, dlaczego autorzy pod koniec filmu pokazali, jak banderowcy zabili kobietę z niemowlęciem. Enkawedyści z filmu czegoś takiego sobie nie pozwolili. Czy taka oto jest prawda o faktycznie prowadzonej wojnie, gdy kule sypały się z obu stron? A może scenarzysta nie zna tych uderzających liczb, według których ponad milion zachodnich Ukraińców zostało poddanych represjom: mordom, wysiedleniom, przesiedleniom, a wykonawcami byli przede wszystkim enkawedyści? Wątpię, gdyż G. Sztoń pochodzi właśnie z Zachodniej Ukrainy. Film «Stracone świty» nie daje odpowiedzi na pytanie o dobro i zło, nie w sensie filozoficznym, lecz w konkretnych historycznych okolicznościach. Prawdziwi ukraińscy inteligenci rozumieli i rozumieją pojęcie indywidualnego obowiązku jako wolnej woli. W latach 40.–50. na Zachodniej Ukrainie działo się to, co dziś dzieje się w Republice Iczkerii w Czeczenii: wojna przeciwko okupantowi o prawo do życia na własnej ziemi według własnych praw. Warto byłoby o tym pamiętać autorom filmu «Stracone świty». Ale oni o tym zapomnieli. A wraz z nimi – «Studia 1-1». Iryna BIŁA ŚWIĘTO Z WOŁANIEM O RATUNEK Ministerstwo Ukrainy ds. prasy i informacji, Związek Pisarzy Ukrainy, Ogólnoukraińskie Towarzystwo «Proświta» im. Tarasa Szewczenki, Ukraiński Fundusz Kultury oraz centrum «Ukraiński Dom» 25 września w «Ukraińskim Domu» zorganizowały Święto ukraińskiej książki pod hasłem «5 lat niepodległości». Zarówno dobrze znane, jak i nowo powstałe wydawnictwa, mimo rzucających się w oczy problemów związanych z trudnościami kształtowania się samodzielnego państwa ukraińskiego, zorganizowały wystawę swoich najlepszych wydań. Zaprezentowano książki, których autorów jeszcze nie tak dawno, w czasach niezbyt odległych od dzisiejszych, samo wspomnienie mogło wtrącić za kraty. Ale święto jest świętem! Stało się już dobrą tradycją, że w «Ukraińskim Domu» organizuje się wyprzedaż najlepszych wydań krajowych wydawnictw po ich umiarkowanych cenach, bez handlowych narzutów. Tego dnia także nie odstąpiono od tradycji, ale główną rolę odegrała rozmowa wydawców i ludzi zaangażowanych w krajowe wydawnictwo książkowe o problemach tej ważnej dziedziny kultury. Świątecznych rozmów było mniej, częściej rozbrzmiewało wezwanie: «Ratujmy ukraińską książkę!». Obawy nie są bezpodstawne. Jedno z największych wydawnictw świata «Dniepro», którego nakład dziennie darował życie jednej [pozycji]... Teraz, w ciągu roku, zdołuje zaledwie na 40 tytułów; «Ukraiński Pysmennyk» wydaje rocznie około 15 książek... We wszystkich cywilizowanych krajach krajowe wydawnictwo książkowe znajduje się pod opieką państwa. A tymczasem, ciekawe, jak traktuje się sprawę strategiczną – chyba tylko w przypadku naszej czasem krnąbrnej i chłodnej sąsiadki Rosji, bo dostosowujemy się do «политические интересы», podobnie jak kraje bałtyckie. Niedawno przyjęty tam program rosyjskiego wydawnictwa książkowego spowoduje (już spowodował!) lawinę literatury w języku wczorajszego starszego brata, spadającą na głowy i tak słabo zaangażowanych w język ukraiński rodaków. Dlatego jako przeciwwaga potrzebny jest projekt narodowego drukarstwa książkowego. Kilka wydawnictw – jak na to zwracali uwagę występujący – trzeba ogłosić ogólnonarodo- ними, z zaangażowaniem do tej ważnej sprawy środków państwowych. Mówiono o konieczności złagodzenia presji podatkowej. «Musimy nie prosić, lecz domagać się od kierownictwa Ukrainy poważnego stosunku do kultury, aby znów, już dziś, nie tworzyć nowych «białych plam», -- zaznaczył w swoim wystąpieniu przewodniczący Związku Pisarzy Ukrainy Jurij Muszkietyk. Na święcie książki występowali dyrektorka «Ukraińskiego Domu» Larysa Choroleć, odpowiedzialni pracownicy ministerstw, dyrektorzy i redaktorzy naczelni wydawnictw, poruszając problemy zarysowane już na niedawnym forum wydawców, które odbyło się we Lwowie. Ogólnoukraińskie «Proświtę» reprezentowali przewodnicząca Kijowskiej Organizacji Krajowej, laureatka Państwowej Nagrody im. T. Szewczenki Raisa Iwanczenko i dyrektor centrum wydawniczego «Proświta» Wasyl Klczak. Znana pisarka przyszła do wielbicieli swojej twórczości z nową książką publicystyczną «Historia bez mitów», a dyrektor wydawnictwa przedstawił uczestnikom święta palącą aktualnością książkę publicystyki Jewhena Hucały «Mentalność ordy». Stoisko proświatowskie ozdobiły wcześniej wydany «Kobzar» w opracowaniu artystycznym Wasyla Łopaty, książki «Ukraińska abeceda», «Ojczysta mowa»... Święto po poważnej rozmowie i określeniu dróg wyjścia z kryzysu przeniosło się z wystawowego przedpokoju do sali konferencyjnej. I tu w kanwę świątecznego koncertu wplatały się wystąpienia w obronie ukraińskiej książki. Może wreszcie usłyszą wołanie wydawców państwowi sterznicy -- przecież ci ludzie pracują nie dla siebie, lecz na przyszłość i dla wysokiej inteligencji narodu ukraińskiego. Bez rozwiązania nagromadzonych problemów już dziś w niedalekiej przyszłości przekształcimy się w prowincję duchową. A o nich, sterownikach, świat będzie sądził jak o przywódcach prowincjonalnych. Jeśli wam, sterownicy, brakuje patriotyzmu, zważcie choćby na własne ambicje! Nasz kor. Replika REKLAMA KOSZTEM LUDOWEJ PIEŚNI? «Coś nowego i niezwykłego» zaproponowali sprytni cwaniacy z działu reklamy ukraińskiego radia swoim słuchaczom: do melodii ulubionych ludowych piosenek montowane są nieskomplikowane słowa, reklamujące ten czy inny towar, a nawet całą firmę. No bo czym jest wart chociażby ten natrętny reklamowy montaż: «Płynie rzeczułka maleńka, chcę ją przeskoczyć. Ratujcie mnie, matuchno moja: ja chcę «Olejny»!». Zapewne zamysł tej «twórczej znajdy» polega na tym, by zwrócić uwagę słuchaczy na produkt – olej, który z jakiegoś powodu nazywa się «Olejna». Ale natężony głos wykonawczyni tego «arcydzieła», która z całych sił stara się sparodiować ludową piosenkę, nasuwa myśl, że u niej, – przepraszam za wyrażenie, – nie wszystko w porządku z żołądkiem, i «Olejna» jest jej potrzebna jak lekarstwo. Nie wszystko w porządku z twórczą fantazją, a także z etyką u reklamodawców, którzy, korzystając z braku specjalnego prawa o ochronie ludowej pieśni, bezprawnie, 27 bezbożnie eksploatują ludowe melodie. Obecnie w audycjach reklamowych słyszymy zniekształcone ludowe arcydzieła «Ach, jaka noc księżycowa», «Wiosenne piosenki». Czy nie warto byłoby więc wpisać do «Prawa autorskiego» rozdział o tym, że podobne wykorzystywanie skarbów ludowego melosu podlega karze majątkowej? Bo w dzisiejszych czasach do obojętnego serca cwaniaków można dotrzeć jedynie przez portfel. Любов ГОЛОТА

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 14strona oryginału ↗

Początek tekstu może być niepełny — porównaj ze stroną oryginału

ші 5 Й сю бл Мі П Ге 1, чу п и! - РН » "гру | -, «осі й ТВ , - і нн (лово ПРОБОТТИ - лю б пиорричриннни OBJAWY NASTROJU DUCHOWEGO POGŁOSKI W USTACH RUSKIEGO LUDU W GALICJI Dopóki wieś nie czyta gazet, dotąd wszelkie sprawy polityczne docierają do niej w postaci pogłosek. Takie pogłoski pojawiają się często, zwłaszcza w sąsiedztwie większych ośrodków przemysłowych, które ściągają do siebie robotników z różnych stron kraju. Przebywając kilka razy w roku w mojej rodzinnej wsi Nahujewyczi, niedaleko Drohobycza i niedaleko Borysławia, prawie za każdym pobytem słyszałem jakąś pogłoskę, opartą na bieżących wydarzeniach, które zajmowały uwagę ludzi, ale prawie zawsze w ustnym przekazie zmienioną nie do poznania, czasem aż do rozmiarów baśniowych. Latem zeszłego (1886) roku takim tłem były pożary Stryja, Lisk i innych galicyjskich miast. Ludzie mówili, że przyczyną pożarów byli socjaliści, że Stryj wysadzono w powietrze dynamitem; to znów równocześnie głoszono o rosyjskich wysłannikach, którzy w jakimś nieokreślonym celu, zapewne bliskiej wojny, mają palić nie tylko miasta i wsie, ale nawet mosty na rzekach. Sam na własne oczy w naszej chacie widziałem mężczyznę, lat około 50, ale przedwcześnie postarzałego, ubranego po pańsku, w bardzo zniszczonym ubraniu, który podawał się za robotnika idącego z Borysławia i zaszedł do nas, prosząc o wsparcie. Mówił po rusku zupełnie dobrze, ale nie wyjawił, skąd pochodzi. Kiedy dano mu zjeść śniadanie i kieliszek wódki, rozgadał się. Mówił przede wszystkim o bezrobociu w Borysławiu, które powstało na skutek zakazu wywożenia ziemnego wosku (parafiny) do Rosji. Ten zakaz był następstwem zakazu używania parafiny na świece w cerkwiach prawosławnych w Rosji. - Trzeba wiedzieć, że do tego czasu rosyjskie cerkwie były głównym rynkiem zbytu dla borysławskiej parafiny. O przyczynie tego zakazu nasz nieznajomy opowiedział mniej więcej tak: «u was w Galicji chleb drogi i ludzie umierają z głodu». – A, drogi – mówi nasz – po й 2? пн В з- А, дорогий, -- мовить наш, -- по 8 . brzyńskich korców. Ale co ja mogę poradzić? | – Wiesz co, – mówi Moskal, – u was chleba jest dość. Pozwól mi wozić chleb do Galicji po brzyńskie korce. – Eh, – odpowiada nasz, – jakże mogę pozwalać? Jeśli chleb pójdzie tak tanio, to moi panowie zbankrutują. – A, – odpowiedział Moskal, – jeśli nie chcesz mi pozwolić wozić chleba do Galicji, to ja nie pozwolę twoim Żydom wozić wosku do mojego kraju. I zakazał w cerkwiach świecić tym woskiem. I już nie pamiętam, jakim sposobem nasz nieznajomy z Borysławia przeszedł na pożary. – Nie wierzcie temu, jakoby to byli socjaliści! – powiedział. – Gdzie tam socjaliści! To także sprawka Moskali. Miesiąc temu byłem w Chyrowie. Tam w karczmie słyszałem, opowiadano, że przedtem był tam jakiś nieznajomy człowiek i chciał zmienić 10 rubli. Żyd nie miał mu zmienić, i on odszedł. Aż tak po kilku godzinach patrzą – spod mostu się dymi. Przybiegli – most się pali! Rzucili się tu i tam, złapali tego samego człowieka, który u Żyda chciał zmienić ruble. Ostro się do niego zabrali – przyznał się, że to on zapalił most, a po co zapalił – tego nie chciał powiedzieć. Zaczęli go rewidować – znaleźli przy nim 30 rubli. „Cóż, – mówi, – puśćcie mnie, ludzie! Jeśli mnie puścicie, to daję wam słowo, że nic złego wam się nie stanie. A jeśli nie puścicie, to wiedzcie, że nas takich 25 wysłanych po Galicji. Uważajcie, żeby wam nie było gorzej!” Otóż już nie wiem, – dodał nieznajomy, – czy go puścili, czy nie. Niedawno byłem znowu w tych stronach i słyszałem mowę o pogłosce. – Czy to prawda, – pyta mnie jeden człowiek, – że w Wiedniu sądzą socjalistów? – Prawda, – odpowiedziałem. Р й зних НО 0 - Бі нні ст но ее РМ НН - - Twórcza spuścizna Iwana Franki jest rzeczywiście nieogarniona. Nie sposób zmieścić jej w stu książkach. Dotąd ukazało się zaledwie pół setki oskubanych, tak zwanych akademickich tomów. Zatem poza brzegami wydań i poza uwagą redaktorów pozostało wiele prac pisarskich. Jeśli mierzyć choćby zbiorem artykułów na tematy społeczno-polityczne «W najmie u sąsiadów» (1914), to do druku trafiło może trochę więcej niż połowa publikacji Franki. A reszta, czyli półtom, wychodzi na to – mało ważna, bez «bieżących spraw», nieaktualna, pusta gadanina? Przeczytajmy jednak z pasją te wiersze żarliwej, płomiennej publicystyki, która kiedyś poruszała serca czytelników obcojęzycznych, a przekonamy się, że wystąpienia Iwana Franki w prasie niemieckiej i polskiej miały nie tylko „palące” znaczenie, bo dotykają i poruszają ludzi także dziś, gdyż – jak powiedział Heinrich Heine – w ten papier zawinięto promienie słońca. Rezonują z dniem dzisiejszym zarówno dawne rady wyborcom, jak i narzucanie z góry naszej ludności drugiego państwowego, starszobratniego języka, i przerzucanie całej winy za społeczne niedole na barki samych demokratów... Jakby przez cały wiek widział Wielki Kamieniarz świt nowej epoki, którą pielęgnował w swojej wyobraźni, wymarzył w poemacie «Mojżesz» i wcielił w proroczych ideałach ładu społecznego niezależnej, soborowej Ukrainy. Aby stało się jaśniej, co dla pisarza znaczyło właśnie słowo publicystyczne, podajemy, z pewnymi skrótami, jego «Przedmowę» do tych pism. Niestety, ukazał się drukiem jedynie pierwszy tom (czyli część) tej «popylacji, reprezentacji i indemnizacji» (czyli zaludnienia, przedstawicielstwa i odszkodowania długów), wydrukowanych po polsku i niemiecku ніннннию о нн сн ення - о пн НИ і ни -- Nu, bacyte, to, widno, prawda i to wszystko, co mówił mi ten stary. -- Jaki stary? I co mówił? Otóż było tak. W poniedziałek byłem na targu w Drohobyczu. Wracamy, wstępujemy do karczmy. A tam siedzi jakiś stary człowiek, jakby ubrany po szlachecku, a przy nim kobieta ubrana po niemiecku. Stary, widać, miał już trochę w czubie. Przysiadł się do nas i my go poczęstowaliśmy wódką. — E, — mówi — a wiecie, co się dzieje na świecie? — Nie wiemy. — No właśnie, że nie wiecie! Tam w Wiedniu socjaliści spiskowali, żeby pałac cesarski wysadzić dynamitem w powietrze. Ale im się nie udało. Pochwycili ich, a teraz ich sądzą. Już 12 skazali na śmierć, mają ich wszystkich razem powiesić. Ale dopóki ich nie powieszą, wolno każdemu człowiekowi z całego państwa na koszt cesarski pojechać do Wiednia i na nich popatrzeć. Mówił to tak głośno, że ci wszyscy, którzy byli w karczmie, obrócili się do niego. Chcieliśmy jeszcze lepiej go wypytać, za co „socjaliści” spiskowali przeciw cesarzowi i po co ludzie mają jeździć do Wiednia, ale żona chwyciła go za ramiona i pociągnęła do drzwi, mówiąc: „No, no, już się wygadałeś!” I wyszli. Otóż nie wiem, w którą stronę poszli. Wyszliśmy zaraz za nimi, sądziliśmy, że dogonimy ich po drodze, ale gdzie tam! Ani śladu nie było. Tak czy inaczej czytelnik zechce osądzić te pogłoski; wydają mi się one ciekawymi objawami duchowego nastroju naszego ludu. Nie zapominajmy, że z takich dzikich pogłosek, rozpowszechnianych przez osoby nieznanego pochodzenia w ciężkich i ważnych chwilach życia społecznego, rodzą się impulsy do bardzo poważnych czynów, jak nie raz widzimy w historii. Rozpowszechnianie takich pogłosek, zainteresowanie, z jakim prosty lud je przyjmuje i powtarza, dowodzi także, że jego myśl nie śpi, budzi się i stara się wyrwać poza granice wsi i powiatu, szuka sposobów wyjaśnienia zawiłych zjawisk życia społecznego i politycznego. Wszyscy ci cywilizatorzy, którzy ze strachem usiłują zamknąć tę myśl w ciasnym chłopskim podwórku, na nędznym kawałku roli lub w obrębie gromady, płyną pod prąd i tylko zniechęcają lud do prawdziwego, wszechstronnego oświecenia, które wymaga oświecenia nie tylko w sprawach roli, obornika i ras bydła, ale także w sprawach społecznych, politycznych i religijnych. Im mniej prawdziwych wiadomości o tych sprawach będziemy podawać narodowi, tym częściej i uporczywiej po wsiach będą rozpowszechniane niepokojące i straszne pogłoski, tym silniej będzie narastał zapas plotek, nieufności i podejrzeń w różnych językach we własnym przekładzie, z objaśnieniami i dodatkami autora. Р о ож -- 1 -т Mykoła SZUDRIA TESTAMENTY FRANKI 22 ФС. ренні РФ NA GWAŁT PO NIEMIECKU! Z inicjatywy księcia Sapihy rozpoczęła się w w naszym kraju dyskusja w sprawie, która właściwie nie wymaga żadnej dyskusji, zaczęła się, by tak rzec, od wyważania otwartych drzwi. Mam tu na myśli jego wniosek dotyczący nauczania języka niemieckiego w szkołach galicyjskich. Ledwie w Sejmie przebrzmiały echa toczonych tam na ten temat debat, zaczęły napływać petycje od Rad powiatowych, domagających się wprowadzenia nauki języka niemieckiego w szkołach. Ten szereg rozpoczęła Rada sanocka, a za nią do chóru dołączyły jeszcze Rady: turczańska, kałuska i kosowska. Gdybyśmy z tej okazji mogli wyrazić radość, że wreszcie i ta wieczna Rada powiatowa turczańska, po dwudziestoletnim szczęśliwym milczeniu, dopiero teraz, z okazji tego jednego wniosku, dała znak życia, występując w roli Sienia z Konopel, to jednak musimy wyrazić zdumienie, że myśl o wprowadzeniu języka niemieckiego już od drugiej klasy szkół ludowych podchwyciły reprezentacje właśnie górskich i właśnie najciemniejszych powiatów. Bo, jak wykazuje statystyka, właśnie w tych powiatach oświata ludowa stoi najniżej; w roku 1880 liczono w nich 96–98 procent ludności, która nie umiała ani czytać, ani pisać. Pomijając treść tych petycji, zaznaczę jedynie to, że właśnie te górskie powiaty były najmniej kompetentne do oceny pożytku lub wad obecnej szkoły ludowej, bo właśnie one, z powodu braku tych szkół, najmniej miały sposobności, by ją poznać. Drukujemy w czasopiśmie «Ругедіад 5ро/єс» (Wpływ i znaczenie ...) (1887, t. I, s. 80–82). Komisja szkolna, której Sejm przekazał te petycje do sprawozdania, poprzedzi от - уран ни йде -о зацан й Р рр Р -- -и нини БРА я. ій - вннння - пу Tłumaczenie napisano 28 czerwca 1913. Ogółem zauważyła, że wprowadzenie języka niemieckiego jako przedmiotu obowiązkowego, poczynając od drugiej klasy szkół ludowych, byłoby sprzeczne z ustawą z dnia 28 sierpnia 1867 r. o języku wykładowym w szkołach ludowych i średnich w Galicji, która w ostatnim ustępie (artykuł III) stanowi: «Począwszy od trzeciej klasy wszystkich wyższych szkół ludowych, język niemiecki – obowiązkowy przedmiot nauki». Zatem zgodnie z ustawą nauka tego języka może być wprowadzona tylko od trzeciej klasy szkół trzyklasowych. Wprowadzenie go w szkołach jedno- lub dwuklasowych w którymkolwiek roku nauki, a także w szkołach trzyklasowych wcześniej niż w trzecim roku nauki, byłoby możliwe jedynie po zmianie odnośnej ustawy. Komisja uznaje jednak, że proponowana przez petentów zmiana w planie nauczania naszych szkół ludowych nie tylko nie jest potrzebna, ale byłaby nawet dla tych szkół szkodliwa. Na uzasadnienie swojego żądania petenci przytaczają tylko to jedno, że nasza młodzież wiejska ma wielkie trudności podczas odbywania służby wojskowej z powodu całkowitego braku znajomości języka niemieckiego, że trudno jej dosłużyć się stopnia podoficera, a co gorsza, trudno zrozumieć komendę w języku niemieckim i porozumieć się z tymi zwierzchnikami, którzy władają tylko językiem niemieckim. Innych przyczyn petenci nie podają, a ta jedna jest zupełnie niewystarczająca do wprowadzenia tak ważnej zmiany! O programie i całym ustroju naszych szkół ludowych Bo jeżeli petycja mówi o trudnościach porozumienia się z przełożonymi, którzy władają tylko językiem niemieckim, to najwyraźniej nie wie o tym, że przepisy wojskowe już od dawna zobowiązują oficerów tej armii do nauki języka ojczystego i rr rr z - -- -- ші т РР ) ь-» п | мов пол нац тис суп нев яки МО? ЄДІ теїста пр нас ря, пр ТОЇ СВІ ар: СВІ НІд ви по С1) на о), пр ВІ 7)7 лі 30 КТ ні ВІ МІ ВІ Ті д( Л м Мі «А 11

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 15strona oryginału ↗
mowy większości rekrutów, zatem u nas… [nieczytelne] o tym, na kogo mają głosować, wyborcy polscy lub ruscy nie powinni tego imienia wykrzykiwać po ulicach. To, co zgłoszono w petycji, rzekomo jakoby odgradzać się nim od kogokolwiek itd., nie jest… Naszej wiejskiej młodzieży trudno jest nauczyć się komend w języku niemieckim, odpada… [nieczytelne] wobec faktu, że komenda ma tylko… [nieczytelne] wielką liczbę niemieckich słów i okrzyków, wielkie spory. 9. Wyborcy nie powinni ani na rynku, ani… [nieczytelne] ani po… [nieczytelne] zatrzymywać się przy jakichkolwiek zgromadzeniach. Wszelkie zgromadzenia, nawet niewielkie, zwłaszcza takie, w których biorą udział osoby nieznane im lub pijane, wyborca powinien możliwie najstaranniej omijać. 6. Wyborcy powinni wyruszyć z domu i być na miejscu wyborów na czas, tak aby na początku wyborów byli już na miejscu, tak aby nie trzeba było ich wzywać i sprowadzać, lecz przeciwnie, aby wszyscy w odpowiednim czasie znajdowali się w sali wyborczej i mogli nadzorować komisję wyborczą. Komenda c. k. armii, bez wątpienia bardzo wrażliwa na jedność języka w armii, przyznaje, że nie jest możliwe, aby rekruci z różnych narodowości znali język niemiecki, i dlatego stara się, aby w czasie służby przyswoili sobie jego znajomość w takim zakresie, w jakim jest to potrzebne do służby, czy to szeregowego, czy podoficera. Komenda c. k. armii przyznaje, że nie szkoła ludowa powinna przygotowywać… 7. Wyborcy powinni w dniu wyborów w ogóle unikać szynków i zajazdów. Najlepiej będzie, jeśli każda kompania wraz ze swoimi szeregowymi i podoficerami zakwateruje się w mieście u kogoś z właścicieli domów, znanego sobie mieszczanina, człowieka trzeźwego i uczciwego, a od niego wprost. Obszar, w którym zarząd c.k. armii wymaga od służby wojskowej, bardzo niewielki i w czasie. Jeśli tam trzeba będzie czekać, to każda kompania powinna stanąć sobie osobno, razem, z dala, cicho, bez hałasu i wrzasku, na swojej zmianie. Ci, którzy oddali swój głos, nie powinni teraz odchodzić, lecz mają zaczekać aż do samego końca wyborów, dopóki nie zostanie ogłoszony wynik głosowania, bo zdarza się, że trzeba głosować powtórnie. Podkrepiwszy się w drodze, uda się na miejsce głosowania ... 5. Na żadne zaczepki, na żadne groźby, obietnice ani zniewagi ze strony nieznanych ludzi, Żydów, a nawet organów władzy publicznej, uczciwi wyborcy nie powinni ani się oglądać, ani gniewać, ani odpowiadać, choćby im kto dokuczał; niech znoszą cierpliwie, aż będzie po wyborach. 9. Przy wejściu do sali wyborcy nie powinni tłoczyć się ani pchać, lecz stać spokojnie, swobodnie, tak aby wszędzie było wolne miejsce na przejście, bez krzyku i gwaru, żeby było słychać, kogo wywołują. Im spokojniej i porządniej będą się zachowywać wyborcy, tym mniej powodów będą mieli żandarmi i policjanci, by się do nich mieszać, tym mniej odwagi będą mieli faktorzy i agitatorzy. 10. W samej sali wyborczej każdy wyborca powinien zachowywać się spokojnie i godnie. Kiedy wywołają jego nazwisko, powinien odezwać się, wyjść na środek i głośno, wyraźnie wymienić imię, nazwisko i stan swojego kandydata (w razie głosowania ustnego) albo swobodnie wrzucić kartę do urny, tak aby cała komisja mogła słyszeć i widzieć. Każdy wyborca powinien być spokojny. A w tym wszystkim nasza ludowa szkoła, szczególnie Wiejska jedno- i dwuklasowa szkoła, nawet gdyby wzięła na siebie to zadanie, nie mogłaby go spełnić, bo nawet gdyby nauczyła młodzież początków czytania i pisania po niemiecku, nie mogłaby nauczyć jej terminologii wojskowej, a te początki, które młodzież otrzymałaby w szkole w latach dziecięcych, prawdopodobnie zupełnie by zapomniała, zanim dorosłaby do służby wojskowej. W szerszym zakresie potrzeb życiowych nasze krajowe ustawodawstwo odpowiednio zadbało także o to, aby inteligentna młodzież przyswoiła sobie znajomość języka niemieckiego, i dlatego sejmowa komisja szkolna uznaje za stosowne, aby sejm nad petycjami trzech wspomnianych rad powiatowych przeszedł do porządku dziennego. Drukowano w czasopiśmie «Kriegerzeitung» (1888, nr 17). Tłumaczenie spisano 11 lipca 1913. Mam dobrze zapamiętać imię, nazwisko i [...] stanowego kandydata, aby nie przekręcić ani jednego słowa, bo w takim razie komisja może unieważnić jego głos. Podajemy wam tu, bracia wyborcy mniejszych osad, dziesięć zasad, jak macie się zachowywać w dzień wyborów, aby jak najmniej doznać przykrości, a jak najbardziej mieć pewność, że wasz głos zostanie poszanowany. Tych dziesięciu przykazań niech zapamięta każdy uczciwy wyborca: Strzeżonego Bóg strzeże. Prochitajcie je uważnie i zachowajcie w pamięci. 11. Każdy wyborca ma przed gromadą i przed sąsiadami dać słowo honoru, że w dniu wyborów, dopóki wybory się nie skończą, nie weźmie do ust żadnego napoju, oprócz wody, ani żadnej potrawy, oprócz swojego domowego pożywienia, i że będzie miał przy sobie swoją kartę legitymacyjną, która w [...] Drukowano w czasopiśmie «Ruthenische Wacht» (1889, nr 7 z 7 lipca, s. 106–107). Tłumaczenie spisano 28 listopada 1913. 74 NAM CZAS ŻYĆ DLA UKRAINY! Dlatego ziemia ukraińska wydała Tytana. Ile epitetów byśmy nie wyszukiwali [140], przeglądając różne słowniki i leksykony, nie zdołamy w pełni oddać wielkości Iwana Franki. Góry poznaje się po szczytach, a narody po olbrzymach ducha, Wielcy są ci, którzy są współcześni wszystkim czasom i pokoleniom. Taras Szewczenko. Leся Ukrainka, Iwan Franko. Lina Kostenko... Kim oni są? Wyspami? Nie! Kontynentami? Nie! Planetami?.. Raczej gwiazdami. Przewodnimi. Które oświecają Drogę z mroku do Królestwa Ducha. «Franko jest dziś nam potrzebny jak nigdy», zaznaczył we wstępnym słowie z okazji otwarcia Frankowskich czytań poetyckich 27 sierpnia u stóp pomnika Wielkiego Kamieniarza w Kijowie odpowiedzialny sekretarz Związku Pisarzy Ukrainy Ołeś Łupij. «Zapoczątkowujemy dobrą tradycję – przychodzić do Franki w dniu jego urodzin – mówi przewodniczący Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Proświta» Pawło Mowczan. – Duch Kamieniarza będzie nam stale przypominał o tym, że nie możemy być kanałem dla śmieci między Zachodem a Wschodem. Niestety, przez 5 lat niepodległości tak mało zrobiono, aby godnie uczcić Iwana Frankę. Wydano tylko małą książeczkę jego dzieł z okazji jubileuszu.» Przykro stwierdzić, ale to fakt: przy obecnych podejściach naszych władców do wydawania książek w języku ukraińskim w najbliższym czasie twórczość Szewczenki, Leси Ukrainki, Franki oraz innych rodzimych autorów, Natalki Pokład, Iwana Malkowycza, stanie się dla Ukraińców niedostępna. Dlatego święto przeniesiono do Teatru im. I. Franki. Na jubileuszowym wieczorze «Powstanie sławna matka Ukraina» do zgromadzonych przemawiali minister kultury i sztuki Ukrainy Dmytro Ostapenko, pisarze Iwan Drach, Jurij Muszkietyk, Roman Łubkiwski, wnuk Kamieniarza Roland Franko z Wielkiej Brytanii. Odbył się jubileuszowy koncert... W tym samym czasie przed pomnikiem Iwana Franki odbywał się godzinny sata- przestarzali, trzęsący się «rycerze» słowoblудztwa, usiłujący przywiązać Tytana do swojego zaświatowego panteonu. Takiego bluźnierstwa, usankcjonowanego przez kijowskie władze, świat jeszcze nie widział. Historia wydała swój wyrok na obłudną ideę, a także na jej nosicieli, którzy do dziś muszą odrabiać swoje judaszowe srebrniki obcym zwierzchnikom. Franko nie ma z nimi nic wspólnego. Proroctwo Kamieniarza: Nie czas, nie czas, nie czas Moskalowi, lachowi służyć! Dopełniła się krzywda Ukrainy stara, IWAN DRACH: „IWAN FRANKO I MY” Prorocy zapewne nie bywają łagodni. W ich głosach, w ich rękach zapewne jednak mieści się także bicz Boży, którego niekiedy potrzebuje słabe i niepewne ludzkie jestestwo nasze: gniewne inwektywy Franki, aż po przekleństwa, skierowane przeciwko naszej opieszałości, naszej niezdarności, nieodpowiedzialności wobec własnej wspólnoty, swarliwości, naszemu, czasem niemęskiemu, bezsilnemu pragnieniu wyładowania rozpaczy i złości, wywołanych obcymi zniewagami, wylewania ich niesprawiedliwie, kompensacyjnie, dla żałosnego poczucia własnej wartości i samopotwierdzenia się na takich samych pokrzywdzonych rodakach, współplemieńcach. Te moralne ojcowskie karcenia są niezbędne w procesie samowychowania narodu. Prorocy są nieodmiennie również lekarzami od naszych przywar... /z wystąpienia na jubileuszowym wieczorze Franki/. 27 sierpnia 1996 rok. 2. Wyborcy z jednej wsi, a także z pobliskich wsi powinni jechać do miasta i przez cały czas pobytu w mieście być razem z dala od domu aż do zakończenia głosowania oraz ogłoszenia wyników wyborów. Wyborca nie powinien ani na chwilę być sam, nie powinien odstawać od swojej kompanii ani wychodzić z niej. Kto wierzy, że Iwanowi Draczowi, czterdziestoletniemu, refleksyjnemu, filozoficznemu, jednemu z najlepszych poetów Ukrainy i Europy, dwadzieścia lat temu... pod znakiem ukraińskich sztandarów, nie chce ściągać na siebie podejrzeń, ten również przy głosowaniu pójdzie wbrew temu, by deptać i pisać wiersze... 3. Każdy wyborca powinien pilnować... ...głowie, ale nikomu nie pokazywać jej, z wyjątkiem urzędników, którzy mają prawo o nią pytać. To oni pilnują wejścia do sali i porządku w samej sali, i nie wydawać karty nikomu, poza komisją, która zasiada podczas głosowania. Żaden wyborca nie powinien przed agitatorami i nieznajomymi przyznawać się, że jest wyborcą, a tym bardziej [...] ярого че. Mniej pokazywać im kartę legitymacyjną [...] ЗОНИ ЗЛ о ПС С о 0 Pytać o nią w mieście lub na drodze przed wejściem do sali wyborczej nikt nie ma prawa. Każdy wyborca nikomu, z wyjątkiem bliskich znajomych i zaufanych osób, nie powinien mówić, na kogo zamierza głosować. Ani policjanci, ani jakikolwiek urzędnik, ani sam pan starosta, w ogóle nikt, aż do samej chwili głosowania nie ma prawa pytać o to. Raz umówiwszy się między [...] ке ЕЕ нн -- ПРЕ іі чпах. 0 савани -- ПАР п ни п. ри -- - зникненні ЕРА и тт ЕРРЕ тий -- Sto lat, sto lat! [...] чай псасї У 49 roku jej wody!

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 16strona oryginału ↗
(Nowości Proświty) Kontynuacją pięcioletniego jubileuszu niepodległości Ukrainy stało się wydarzenie znaczące w życiu politycznym, państwowym i kulturalnym. W świat wyszły dwie unikatowe książki: wydana w języku angielskim „Ukraine – 5 years of Independence” („Ukraina – 5 lat niepodległości”) oraz trzytomowe wydanie „Nagrody Ukrainy”. Pierwsza książka, jako wizytówka Ukrainy, przedstawiła osiągnięcia naszego państwa w ciągu 5 lat wolnego życia i zebrała informacje o Ukrainie według zasady branżowej i terytorialnej. Książka zawiera informacje o najwyższych państwowych i rządowych osobach urzędowych, począwszy od Prezydenta Ukrainy. Ta encyklopedyczna publikacja stanie się dobrym przewodnikiem zarówno dla korpusu dyplomatycznego, jak i dla tych zagranicznych działaczy, którzy zainteresują się Ukrainą. Trzytomowe wydanie „Nagrody Ukrainy” to unikatowa publikacja o powstaniu, historii i współczesnych nagrodach na Ukrainie. Te książki są owocem długiej, intensywnej pracy twórczej wielkiego zespołu naukowców. Wykonali oni prawdziwie tytaniczną pracę, zebrawszy dużą liczbę dokumentów, często dotąd nieznanych, aby opowiedzieć o trudnej, sprzecznej, czasem tragicznej drodze, jaką szła nasza Ojczyzna w swoim rozwoju historycznym i w kształtowaniu się sprawy nagród. Gośćmi święta byli przedstawiciele zespołu Prezydenta na czele z szefem administracji Prezydenta, przewodniczącym komisji redakcyjnej i kierownikiem zespołu autorskiego Dmytrem Tabacznykiem, przedstawiciele kół rządowych, korpusu dyplomatycznego, naukowcy, działacze kultury i sztuki, dziennikarze. Wieczór otworzył i prowadził Dmytro Tabacznyk. Witając wszystkich obecnych z okazji tego znaczącego wydarzenia, szczerze podziękował zespołowi autorskiemu oraz wszystkim, którzy przyczynili się do wydania książek. Swoje słowo podczas prezentacji wygłosili: wicepremier I. Kuras, sekretarz Rady Bezpieczeństwa Ukrainy W. Horbulin, minister spraw zagranicznych Ukrainy H. Udowenko, dyrektor Instytutu Historii NAN Ukrainy W. Smolij, doktor nauk historycznych, kierownik działu specjalnych dyscyplin historycznych Instytutu Historii NAN Ukrainy M. Dmytrijenko oraz dyrektor słowackiego przedsiębiorstwa „Poligraf” z miasta Preszów, Ja. Szyr- Ery WES[...] — tu fragment początku nieczytelny. Wszyscy oni podkreślili wagę aktu, który jest ważny dla państwa, jako wydania nowych książek, tak niezwykłych i tak potrzebnych. Te wydania potwierdzają słowa Prezydenta Ukrainy pana Kuczmy wypowiedziane podczas jubileuszowego przemówienia w pałacu «Ukraina» o naszych osiągnięciach i naszych nagrodach. Te książki są świadectwem tego, że nie tylko tworzymy historię, ale także ją zapisujemy dla naszych potomków. Chcę osobno powiedzieć o wystąpieniu przedstawicielki wielkiego autorskiego kolektywu, doktor nauk historycznych, zasłużonej działaczki nauki i techniki Ukrainy Marii Dmitrijenko, która jako pierwsza rozpoczęła pracę nad tym wydaniem. Maria Fedorivna podkreśliła, że te wspaniałe jubileuszowe wydania nie ujrzałyby świata i nie mogłyby zostać zrealizowane bez odpowiednich ważnych czynników: a) faktu niepodległości Ukrainy, b) ważnych dokumentów historyczno-archiwalnych, które zostały wykorzystane do napisania książek; c) bez wielkiego zespołu współmyślących autorów, kierowanego przez Dmytra Tabacznyka, którzy wykonali tak wielką pracę; d) bez Komisji ds. państwowych nagród przy Prezydencie Ukrainy. Szkoda, zauważyła Dmitrijenko, że Rada Najwyższa do tej pory nie uchwaliła ustawy o nagrodach, ale ma ona zostać uchwalona niebawem. Podobnie ma zostać uchwalony i zatwierdzony przez nią Wielki Herb Państwowy Ukrainy. M. Dmitrijenko jako członkini Komisji ds. Państwowych Nagród, która intensywnie pracuje nad stworzeniem Wielkiego Herbu naszego państwa, bardzo zabiega o to, aby zostało to zrobione jak najszybciej i na najwyższym poziomie. Wyraziła ona życzenie, aby nasz Herb został ukoronowany dewizą Ukrainy: «Pyszni się w pięknie, umacnia się w chwale». O Marii Fiodorownej Dmytrijenko chciałabym powiedzieć, że to człowiek opętany, jedna z tych pasjonujących, płomiennych natur, na których trzyma się świat, dla których życie to płomień. Wielka patriotka Ukrainy, historyk z zawodu i powołania, osoba bez wątpienia utalentowana. Doskonale opanowawszy cały szereg dyscyplin historycznych, jest twórczynią wielu nowych idei, które sprzyjają rozwojowi nauki historycznej. Tymi ideami potrafi zapalić innych, przekonać, doprowadzić do etapu końcowego, przy tym zachowując naukową skrupulatność i uczciwość w przestrzeganiu prawdy historycznej, bez względu na to, jakiego aspektu działalności by to nie dotyczyło. A jak potrafi po przyjacielsku wspierać swoich kolegów, po macierzyńsku pomóc młodej fali naukowców odnaleźć własną ścieżkę w nauce. Piszę te słowa o Marii Dmytrijenko, bo cieszę się, że to właśnie tacy ludzie jak ona stoją u źródeł naszego młodego państwa, Ukrainy. Jeszcze chciałabym znów wrócić do zaprezentowanych książek. To wspaniałe wydania o pięknym wykonaniu poligraficznym, jaskrawo ilustrowane. Miło wziąć je do rąk, milują wzrok, ogrzewają duszę. W tych książkach, jak zauważył Jarosław Szyrkało, ciepło dłoni dziesiątków robotników z Preszowa, którzy, drukując dla Ukrainy te wspaniałe książki, pozdrawiają nas i radują się razem z nami. Te książki, jak powiedział w swoim słowie W. Horbulin, śpiewają o Ukrainie. A przed nami wciąż praca i praca. Książki bowiem nie są zakończone. Trwa żywy proces, na naszych oczach tworzy się historia, każdy dzień przynosi coś nowego, a zatem i nowe strony do przyszłych tomów — i to jest gwarancją tego, że Ukraina jest żywa, Ukraina żyje i będzie żyć wiecznie. Ludmiła KOCZEWSKA peren ааеньогие нн с З т 7 -- - W DZIEDZINIE KSIĄŻKI — I genialnej przede wszystkim —: najbardziej liczy się harmonia Słowa, Pędzla, Dźwięku i Obrazu, wyodrębnionego z niego przenikliwym wzrokiem artysty. Często związek Pióra i Pędzla staje się tak nierozerwalny, że nawet czas nie ma mocy zadrwić z niego rozkładem. Teraz już dość trudno wyobrazić sobie genialną „Eneidę” Kotlarewskiego bez tryskających iskrami arcydzieł-olśnień Anatolija Bazylewycza albo nie mniej genialne dzieło Thomasa Malory’ego „Śmierć króla Artura” bez mistycznych objawień-wizji Aubreya Beardsleya; po dziecięco czysty i naiwny genialny „Mały Książę” Antoine’a de Saint-Exupéry’ego czytałby się zupełnie inaczej bez autorskich «petit» arcydzieł. Do wspomnianych literackich arcydzieł, które Słowo i Ilustracja tworzą jedyną i niepowtarzalną symfonię, należą też wybitne dzieła, napisane na wszystkie czasy i epoki, dopóki istnieje ukraińskość — „Słowo o wyprawie Igora” od mądrego Bojana oraz „Kobzarz” od Proroka Tarasa. Sądzę, że właśnie dzięki Wasylowi Łopacie jako ilustratorowi tych naszych Głównych Ksiąg najbardziej wyrafinowany czytelnik najgłębiej zwiąże się ze Słowem — tak trafnie i szlachetnie artysta ucieleśnił Słowo w Rysunku, podniósłszy je na wyżyny symbolu-olśnienia. Sami twórcy niezniszczalnych strof, zdaje się, prowadzili rękę artysty z wysokości Podniebnej! krainy Jakże mądrzy i wspaniali są nasi bohaterowie, sławni książęta i rycerze! Jakże tragiczni, z piętnem wszechświatowego bólu na czole, nasi Wielkomęczennicy! Wróg groźny, który nie raz deptał naszą błogosławioną ziemię, także przedstawiony jest szlachetnie — zdaje się, że oblicze samego Czarnoboga spogląda na nas z obrazów! Czyż może Białoksiąże mierzyć się z nikczemną drobnostką? Jeśli już mierzyć się siłą, to tylko z równym sobie; jeśli już chwałę zdobywać, to w pojedynku z wrogiem stokroć silniejszym od siebie. DUSZA PRZEJRZYSTA, NIEZNISZCZALNA Stoi bowiem w obronie Światła nasz Biały Książę, osłonięty i ogrzany błogosławiącymi dłońmi Bogarodzicy: Berehyni-Oranty. Przez Czarne Słońce przebijają się promienie Nadziei, zrodzonej z Miłości, wypielęgnowanej Wiarą w przemijalność Zła. Na każdym, nawet najsmutniejszym obrazie artysty widać przebłysk tego promienia, który żyje w tych obrazach, dusza nasza przejrzysta, niezniszczalna. W OBRAZACH Na początku było Słowo. Słowo o pułku Igora. «Były wieki Trojana, minęły lata Jarosława, były wyprawy Olega.» I były dni, i były noce. I była nasza hańba niewoli, a chwała była z nami. Chwałę minionych dni przenosi w teraźniejszość, wraz z geniuszem Szewczenki, talent Wasyla Łopaty. Oto szybkobieżne czajki-łodzie niosą w legendę rycerzy-zaporożców; oto stara, smutna matka błogosławi syna na czyn, na bój z przeklętym poganinem; i wróci on — innego nie dano! — albo ze sławą, albo okryty czerwoną kitajką; oto dziewczyna-piękność, nie doczekawszy z wyprawy ukochanego, wyrasta w niebo kaliną lub topolą; oto w księżycowe noce rusałki prowadzą dziewiczy taniec, wabiąc przystojnego młodzieńca do swojej wiecznej miłości. Każdy wiersz z «Kobzarza» w interpretacji Wasyla Łopaty to harmonia barw i dźwięków; każda metafora, alegoria, wcielona kreską na rysunku, zachwyca swoją doskonałością. Technika wykonania — wielobarwne tworzenie grafiki — pozwala autorowi rozewrzeć krąg płaskiego obrazu, zajrzeć za granicę niemożliwego; widz obrazów Wasyla Łopaty staje się jakby współuczestnikiem mistycznego działania, razem z autorem rozsuwa granice czwartego wymiaru. Wielogranność talentu mierzy się nie tylko liczbą dzieł, ale także szerokością ich zakresu, rozwartego w przestrzeni i czasie, kiedy te kategorie tworzą na płótnie czy papierze jedną całość, splot przenikliwych brzmień, łamiąc granice i kresy tego, co warunkowo nie do pogodzenia; kiedy spod przyprószonej popiołem tysiącleci rzeczywistości przebija teraźniejszość, można z pewnością powiedzieć, że ręką artysty kieruje — umownie mówiąc — Opatrzność, niewidzialna ręka Twórcy. Czy nie dlatego, z Bożej opatrzności, odrodzenie jednego z podstawowych atrybutów kilkutysiącletniego Państwa Kijowskiego – jego waluty narodowej – po długiej obcej i obcowalutowej ekspansji powierzono właśnie Człowiekowi, który zdołał odszyfrować właściwy kod do najbardziej ukraińskich książek-świętości – «Słowa o wyprawie Igora» i «Kobzarza» – i dotrzeć do głębi ich tajemnej treści. Od 2 września rozpoczął się nowy odliczający czas w kronice Państwa Ukraińskiego – wraz z odrodzoną hrywną, przy tworzeniu której uczestniczył artysta Wasyl Łopata. Dzięki jego lekkiej ręce mniemamy i mamy nadzieję, że pewnie i szybko wzrośnie nasz dobrobyt, a zatem i siła państwa. W przeddzień tej ważnej akcji, 30 sierpnia, w siedzibie Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Proświta» odbyły się trzy ważne wydarzenia. Po pierwsze, pomieszczenia w Muzealnym zaułku, 8, dzięki staraniom proświtian wzbogaciły się o niewielkie, ale przytulne i atrakcyjne dwie sale wystawowe. Po drugie, w jednej z nich, co bardzo symboliczne, w tym dniu otwarto wystawę grafiki książkowej Wasyla Popadiuka. Po trzecie, Narodowy Bank Ukrainy uroczyście przedstawił pierwszym widzom wystawy wzory nowych banknotów. Gości nowo utworzonego artystycznego przytułku Ogólnoukraińskiej «Proświty» przywitał Pawło Mowczan. Nie przypadkiem użyte tu zostało słowo «przytułek». Jak zapewnił dій Р вн бах. одн ЛО айви з о 20 нов й й ійцрій ні 0 Шо 0 ою 001 йно пОУноЙЙНй | зксьніннньсій - 0 ен ні przed zebranymi gościnny gospodarz: odtąd te niewielkie sale, poświęcone duchem wybitnego mistrza, będą udostępniane młodym dandysom, przyszłym geniuszom, na których obecnie nie stać drogich sal i galerii. Tego dnia rozbrzmiewały wzniosłe słowa podziękowania za chwilę obcowania z czymś pięknym, a także słowa żalu, że artysta nie mógł być obecny na własnym święcie, ponieważ przebywa na leczeniu w USA. Pojawiły się też nuty niepokoju: rosnąca w siłę cieniowa gospodarka jest gotowa od pierwszych kroków wypowiedzieć wojnę reprezentowanej walucie narodowej. Tak oto jak symbole przestrogi patrzą ze ścian artystycznego domu obrazy-grafiki z serii „Droga krzyżowa Ukrainy”, „Czarnobylska Madonna”, „Straszliwa zemsta”, | budzą nadzieję inne, z serii „Do życia i zmartwychwstania”, „Przeciw ciemności światło Olyzko”. Z tą wiarą w światło i wielkość jutrzejszego dnia, w przemijalność ciemności i zła, chcę zakończyć opis spontanicznych wrażeń ze spotkania z niewielkim fragmentem objawień Rozjaśnionej Duszy, która śmieje się i płacze kwiatami bólu i nadziei. Dusza ta bowiem pojęła to, co istniało od zarania wieków, — Słowo, które poniesie w dzień nadchodzący, w nowych przelewach barw, tonów i linii. Wołodymyr Herman

Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn