Strona · s. 6strona oryginału ↗
ZAKARPACKI DOM LUDOWY ATAKOWANY PRZEZ URZĘDNIKÓW
Слово Просвіти, №28 за 2005 рік
Użhorodzka rada miejska, rażąco naruszając obowiązujące ustawodawstwo, przydzieliła działkę gruntu i zezwoliła na budowę na terenie przylegającym do Domu Ludowego „Proświta”. Przypomnijmy, że Dom Ludowy, położony przy placu W. Gendży-Dońskiego 3, w Użhorodzie, jest zabytkiem historii i kultury o znaczeniu obwodowym. Decyzją wykonawczego komitetu obwodowej rady nr 12 z 16 stycznia 1970 r. ten zabytek wzięto na ewidencję jako budynek, w którym w listopadzie 1944 r. odbyło się zebranie użhorodzian popierające zjednoczenie Zakarpacia z Ukrainą, a zarządzeniem obwodowej administracji państwowej nr 452 z 11 października 1993 r. — jako ośrodek narodowo-kulturalny Ukraińców Zakarpacia w latach 20.–30. XX wieku. W połowie lat 90. miejski komitet wykonawczy już naruszył normy prawne — zezwolił na budowę tarasu handlowego bezpośrednio przy budynku Domu Ludowego, a decyzją nr 52 z 29.04.1998 r. część działki (0,09 ha we wspólnym użytkowaniu) w granicach terytorium Domu Ludowego przydzielono pod indywidualną zabudowę ówczesnemu zastępcy przewodniczącego miejskiego komitetu wykonawczego, a później naczelnikowi zarządu turystyki OPA S. Słobodianiukowi. W swoim czasie Dom Ludowy zbudowano jako ukraińskie centrum kulturalno-oświatowe Rusi Podkarpackiej na działce gruntu, którą nabyto ze składek społeczeństwa kraju. Otwarcie i poświęcenie Domu Ludowego Towarzystwa „Proświta” nastąpiło 7 października 1928 r.; na budowę ofiarowali się Ukraińcy-Rusini, wybitni działacze społeczno-polityczni i kulturalni, w szczególności J. Braszczajko, A. Wołoszyn, A. Szeptycki, D. Niemczuk, W. Gendża-Dońskyj, I. Pankiewicz, R. Stażura, S. Czerkasenko, T. Masaryk, a także uczniowie szkół i gimnazjów. Ten dom przez długi czas był miejscem zebrań różnych ukraińskich organizacji społecznych kraju. W listopadzie 1938 r. Dom Ludowy Towarzystwa „Proświta” skonfiskowały władze węgierskie, a w 1945 r. — sowieckie. Za władzy sowieckiej mieścił się w nim garnizonowy dom oficerski. W okresie użytkowania budynku przez wojsko nie przeprowadzano tu remontów kapitalnych, a w 1997 r. budynek przekazano do użytku Obwodowemu Towarzystwu „Proświta” bez zaopatrzenia w energię, wodę, z zalanymi piwnicami, z dachem, który przecieka. Od 1997 r. do 2003 r. nowi gospodarze wkładali wysiłki, aby wyremontować dach, osuszyć piwnicę, uruchomić zaopatrzenie w wodę i energię elektryczną, przeprowadzić remont sanitarny większości pomieszczeń. Uważamy, że Dom Ludowy Towarzystwa „Proświta” nadal powinien pełnić funkcje obwodowego centrum ukraińskich organizacji społecznych. Przydzielona z naruszeniem obowiązującego ustawodawstwa działka przylegająca do budynku „Proświty” jest potrzebna do obsługi budynku i nie może być wykorzystywana pod zabudowę (art. 53, 54 Kodeksu ziemskiego Ukrainy). Zarząd Zakarpackiego Zrzeszenia Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. T. Szewczenki traktuje działania rady miejskiej dotyczące przydziału w prywatną własność działki gruntu przy Domu Ludowym „Proświta” jako zamach na prawa prawne ukraińskiej (tytularnej!) narodowości na Zakarpaciu. W związku z przedstawionymi faktami, dbając o zachowanie i pomnażanie narodowej historii, kultury, duchowości: 1. Żądamy od Użhorodzkiej Rady Miejskiej pilnego uchylenia wcześniejszych decyzji o przydziale w prywatną własność działki gruntu przylegającej do Domu Ludowego „Proświta”. 2. Prosimy przewodniczącego Zakarpackiej obwodowej administracji państwowej p. W. Balogę o wsparcie ukraińskiej organizacji społecznej: a) w przywróceniu sprawiedliwości i praworządności w kwestii zwrotu należącej do Towarzystwa „Proświta” działki gruntu; b) w przeprowadzeniu kapitalnego remontu zabytku historycznego — Domu Ludowego „Proświta” ze środków budżetowych.
B. Kiszłynecz, przewodniczący zarządu Zakarpackiego Zrzeszenia WUT „Proświta” im. T. Szewczenki
z
Po raz pierwszy w stuletniej historii istnienia Odeskiej „Proświty” pojawił się jej członek zbiorowy — Odeski Uniwersytet Agrarny.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
