Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 4strona oryginału ↗

POLITYKA OCZAMI LUDZI

Слово Просвіти, №28 за 2007 рік

Marta Szokało niczego nie dadzą. Do władzy przyjdą ci sami politycy, ci… jak ich nazwać nawet nie wiem, żeby się nie obrazili…” Mieszkańców wsi martwią teraz nie wybory, a to, że nie ma deszczu. Jak zawsze latem, ludzie są zajęci pracą: pielą ogrody, trują stonkę ziemniaczaną na ziemniakach, koszą siano. Na polityków tutaj nie zwracają uwagi albo się obrażają. 47-letni mieszkaniec Mackiwci, pan Mychajło, mówi, że rozczarował się polityką: “Dzięki Juszczence, jak to mówią, wyleczyłem się z tej choroby. Przed wyborami prezydenckimi taki był żar emocji: nocami nie spaliśmy, oglądaliśmy telewizor. A teraz on, uważam, pokazał, że wszyscy absolutnie politycy — to nie politycy, to — pieniądze. A zwykli ludzie — zero dla nich”. Na Suli Jeszcze bardziej zwątpiła w polityków pani Tetiana, którą spotkałam na brzegu rzeki. Wraz z wnukiem wypatrują krowy z pastwiska: “Bardzo żal Ukrainy! Przepada — i wszystko! Nawet na horyzoncie nigdzie nic nie świeci, żeby coś było dobrego. Wiary żadnej! Rozczarowałam się we wszystkim!” — emocjonalnie dzieli się swoimi przemyśleniami. Obok niej dwie babcie pasą gąsięta. Jedna z nich — emerytka pani Ludmyła — okazała się politycznym fanem. Nie przepuszcza żadnego talk-show z udziałem polityków: “Ja to jak kiedy kłócę się z nimi przez telewizor. Mówię: “Nie miel tam głupot! Mielisz. Dobre pieniądze dostajesz!” Gdyby mi choć ten milion za rok zarobić albo kto rzucił milion za rok — to starczyłoby mi na całe moje życie i choć trochę bym pożyła. A tak idź do sklepu, tylko popatrz — chce się zjeść, a nie ma za co kupić, — skarży się baba Luda i przechodzi do tematu wyborów. — I wybory nie są potrzebne. Niechby to ktoś jeden był. Tak nie — nie pociągnie, chyba już jeden. Bardzo ich dużo przychlebników. Każdy biegnie na ten fotel, pcha się…” Przeciwko wyborom jest też dziadek Borys: “Znowu (znowu — red.) nowe wybory, znowu weźmie więcej głosów Janukowycz. To samo będzie. Powiedzą: “My znowu nie zgadzamy się”. Nie to, że mi Janukowycz podoba się, po prostu komuś coś przecież trzeba robić. Gdyby można tak, żeby zamienić ich wszystkich, wszystkich!!! Niezależnie od tego, z jakiej partii. Zamienić ich wszystkich!” “A kogo by Pan chciał widzieć w Radzie Najwyższej”, — pytam go. “Młodych utalentowanych ludzi”, — odpowiada. Ze studentem Serhijem idziemy do baru — ośrodka miejscowego nocnego życia. Szczekają psy. “Coś podobnego dzieje się w naszej Radzie Najwyższej”, — żartuje Serhij. On o polityce nie bardzo chce ze mną rozmawiać. Zaczyna od historii: “Potrzeba Ukrainie nowego Bohdana Chmielnickiego. Widać, jak ludzie nieszczęśliwie żyją. Oni jacyś wszyscy na Ukrainie słabego charakteru. Nie mogą jasno wyrazić swojej woli. Dlatego potrzebny jest taki człowiek, który by zdołał podnieść patriotyzm Ukraińców. Człowiek, u którego dziad i pradziad byli Ukraińcami”. Wielu z tych, którzy tutaj się urodzili, jak i Serhij, wyjechało uczyć się i pracować do Kijowa, Połtawy czy do sąsiedniego rejonu — obok idei o “świetlanej przyszłości” współistnieli ci sami ludzie, nawyki, sposoby rozwiązywania problemów, które przeszły ze starego życia. Jak i dzisiaj. W tym także pieniądze, które pozostawały głównym argumentem rozwiązywania własnych problemów czy to przez radzieckich, czy to przez ukraińskich, niepodległych już, ale wciąż tych samych urzędników. Radziecki urzędnik-biurokrata podobny jest do carskiego, jak nasz urzędnik — do radzieckiego: dziedziczność pasożytów, okazuje się, nie tak łatwo przerwać. W nowszych czasach, jak i w czasach M. Gogola, łapówka (pieniądze, prezent, podarunek) zrasta się z urzędem — niech niewielkim, niech nieznacznym, ale który pozwalałby “rozwiązywać kwestie”. To wspaniale pokazał M. Bułhakow w “Mistrzu i Małgorzacie”. I w okresie “rozwiniętego budownictwa komunizmu” temat łapówki nie przestał być aktualny. Przeciwnie, stał się zrozumiały i zwyczajny. Społeczeństwo dokładnie obliczyło ludzkie potrzeby, wyprodukowało prawa, ustaliło wartość socjalnych, centrum Łubnie. Wieś powoli wymiera i zamienia się w pustkę. Młodzież, którą spotykam w barze, odmawia mówienia o kłótniach we władzy. Na moje pytania żartują albo wstydliwie milczą. Ktoś mówi, że im to się znudziło. “Mi gdyby jakaś jedna osoba była. I wszystko. Nie trzeba, żeby ich było sztuk trzydzieści-dwadzieścia. Oni po prostu będą bić się. Po prostu!” — w końcu po długich namowach dzieli się przemyśleniami sprzedawczyni Ola. Nie śledzi tego, co dzieje się na szczytach, i emerytka Kateryna Jakiwna. Zna chyba tylko Juszczenkę oraz Janukowycza, do których jest jednakowo obojętna. Jak i do przedterminowych wyborów. “A po co to znowu te wybory? — pyta mnie baba Katia. — Przecież już niedawno były, a to znowu. Dla mnie oni wszyscy jednakowi, niech siedzą — jacy są, tacy niech. Niech godzą się. Niech im tam. Oni o swoje kieszenie — nie o nas. Niech jak chcą. Cóż ty zrobisz? My im i tak ładu nie damy. Oni nas i nie posłuchają. Oni sami sobie będą tam gryźć się. Gdyby choć tego nie zabrali, żeby tylko jeść choć było za co kupić. Te cukierki, mówię, gdybyż jednak potaniały. Panie miłosierny! Cukierka nie można kupić. Przecież wcześniej było na kopiejki pójdziesz i nabierzesz, a teraz sto gramów — dwie hrywny, a jeśli lepsze, to i drożej”, — skarży się baba Katia. W odróżnieniu od większości mieszkańców Mackiwci, którzy albo krytykują Prezydenta, albo z przyzwyczajenia popierają komunistów, albo ganią wszystkich, zaufanie do kulturalnych, politycznych usług. Ale na pytanie o cenę prawdy, szczęścia, duchowego komfortu, myśli, pragnienia żaden państwowy dekret czy prawo odpowiedzi nie daje. I tutaj w sztywno zhierarchizowanym, wydawałoby się, bezalternatywnie ustrukturyzowanym świecie pojawia się człowiek, który umiejętnie traktuje normy zakazanego i dozwolonego. I okazuje się, że w tym prawnym świecie, który przygnębia osobowość, pozbawia ją nadziei, nie ma nic niemożliwego — każde pragnienie jest do spełnienia. Urzędnik “w granicach rozsądku” wykonuje wszystko, nie wchodząc w sprzeczność z karzącym i groźnym prawem. On — swoisty “dobry wujek”, on jest nędzny, ale wszechmocny, on nie przygnębia cudzej woli, a proponuje piękny wyjście z każdej sytuacji. To bezsłowny adwokat pragnień i potrzeb. Łapówkarz — to człowiek, dzięki któremu można bezkarnie ignorować sztywne zasady społecznych porozumień. Literatura XIX i XX wieku na Ukr- Wiejska młodzież Nina Makariwna ukraińskiej władzy jeszcze zachowała się u emerytki Niny Makariwny. To dla wsi rzadkość. Pani Nina już wiele lat popiera Wiktora Juszczenkę, jeszcze od czasu, jak był w rządzie. Wtedy we wsi przestali wyłączać światło. Tym on jej zapamiętał się. Teraz Nina Makariwna Juszczenkę żałuje: “Ja nasłuchałam się, jak jednak krytykują tego biednego Juszczenkę. Ja już go żałuję nie jako Prezydenta, a jako człowieka. Jak tylko jaka sesja, tak i krytykują go z całej siły. A sami odwrotnie gorzej robią, o tak. Czy wybory, to już na jeden sposób ono będzie. Tak już trzeba zrobić. Dopóki jednak my będziemy sami siebie dręczyć! A może, ono po wyborach coś i polepszy się? No, będziemy widzieć. Jeśli ja dożyję, bo ja mogę i kropnąć (umrzeć — red.), i nie ma. A bez mnie, chyba jednak, obejdą się wybory”, — śmieje się 81-letnia babcia. w Ukrainie dość poważnie rozmyślano o honorze i godności człowieka oraz o możliwościach pozbawienia społeczeństwa kompleksu łapówki i łapownictwa. Trzeba oddać sprawiedliwość, że część społeczeństwa mimo wszystko wierzyła w możliwość przezwyciężenia podobnego fenomenu. W każdym razie łapówka uważana była w większości za zjawisko haniebne. Jednak w ostatnich dziesięcioleciach łapówkę i korupcję zaczęto rozumieć jako analog gospodarki rynkowej. Stały się one zjawiskiem naturalnym i koniecznym, jak słońce i chmury, dzień i noc, prawo czy jego brak. Łapówki i pieniądze stały się jedynym pojęciem, a rozmowy o honorze i godności, podobnie jak potępianie łapownictwa, rytuałem słownym, tak jak niedawne przemowy o komunizmie, partii i komsomole oraz obecne — o ideałach narodowych i interesach narodowych. Tylko dojrzałość moralna wspólnoty, w której słowo nie rozmija się z czynem, zdoła uwolnić się od pasożytniczego wyzysku i faryzeizmu.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn