Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 5strona oryginału ↗

CZAS I PRZESTRZEŃ

Слово Просвіти, №28 за 2007 рік

Rysunek O. Jewtuszenki nawet małej sali przez koneserów tego gatunku, nawet na charytatywnych bezpłatnych koncertach. Bywam na podobnych spotkaniach w Domu Aktora czy w Domu Naukowców. Do dziś pamiętam, jak pewnego razu poczułem palący wstyd za tych, którzy nie uważali za potrzebne spotkać się z prawdziwym artystą ludowym — autorem oper i baletów, symfonii i utworów kameralnych, nawet na jubileuszu tego sławnego ukraińskiego kompozytora, chociaż za wstęp na to wydarzenie nie trzeba było płacić wcale. Nigdy nie negowałem ludzkiego pociągu do posolonych i popieprzonych żartów, komediantstwa i groteski, nawet do wyrazistego szydzenia, od czasów studenckich stale brałem udział w różnych „kapuśniakach” i nigdy później się tego nie wypierałem. Ale przecież nie można na tym wesołym winegrecie trzymać codziennie całej struktury kultury masowej, ściślej mówiąc — codziennie zastępować nim prawdziwą kulturę, wypychać ją ze scen, ekranów, fal radiowych i półek księgarskich! Nie mówię już o niszczeniu, nie bez pomocy władz (chodzi o Ukrainę, bo nie we wszystkich państwach dzieje się podobnie), sieci księgarń w ogóle, czy w szczególności o tych popularnych księgarniach, które zdołały przystosować się do warunków rynkowych i do niedawna częściowo zaspokajały ludzki popyt na porządną ukraińską książkę w centrum Kijowa, lecz zostały przebudowane na sprzedaż wszelkiego rodzaju towarów powszechnego użytku. Dziwi to i oburza, bo na Chreszczatyku i w jego pobliżu dla tego asortymentu szmat i kosmetyków wybudowano w ostatnim czasie powierzchni handlowych dziesiątki tysięcy razy więcej, niż było nędznych metrów kwadratowych w zamkniętych obecnie księgarniach tylko na Chreszczatyku: „Mystectwo”, „Kobzar”, „Poezija”, „Zmina” itd. Możliwe, że nie doczeka wyjścia tego artykułu legendarna księgarnia pisarzy „Sjajwo”, pozostaną (może być) na pamiątkę o niej tylko tablice pamiątkowe wybitnym pisarzom na ścianach tego budynku, gdzie księgarnia jeszcze próbuje zaspokajać popyt na ukraińską książkę nie tylko kijowian. Ale obecnie zapatrzyli się na nią przyjaciele i krewni jednego znanego nowonawróconego pseudochrześcijanina. Niestety, gwałtownie kurczy się audytorium nie tylko słuchaczy muzyki klasycznej, koneserów wysokiej poezji, ale i sztuki ludowej. Gdzieniegdzie znajdują się mecenasi na Ukrainie dla wydawania tomików poezji czy wspierania zespołów folklorystycznych, ale to raczej wyjątki na ogólnym tle całkowitej degradacji. Kto może być tak bardzo zainteresowany debilizacją narodów, że nawet hojnie finansuje procesy degradacyjne, które mają przekształcić narody w populację? Czyżby miały pod sobą jakieś bliskie prawdy podłoże te filmy, w większości amerykańskie straszne fantasy, w których autorzy straszą, że nigdzie już nie uciekną „homo sapiens”, bo chcą w ten sposób podporządkować czy wręcz całkowicie zniszczyć obecną ludzką cywilizację podstępni i krwiożerczy przybysze z dalekich nieznanych galaktyk lub z innych wymiarów czasowych czy przestrzennych? I co, takie filmy też finansują agenci wściekłych krwiożerczych humanoidów? Trzeba spróbować coś robić, a nie tylko spierać się o przyczyny mojego (i daleko nie tylko mojego!) pesymizmu. Boli wszędzie — w głodnych krajach, gdzie ludzie masowo umierają z braku żywności, i w tych bogatych państwach, gdzie obywatele pękają już od przejedzenia. Degradują jednocześnie różne narody i od nędzy, i od nadmiaru luksusów, ale we wszystkich końcach, po wszystkich zakątkach wspólnego domu — planety Ziemia. Wszędzie, a mnie bardziej boli swoje w swoim zakątku, gdzie najbardziej dzisiejsza sytuacja wymaga zdecydowanych działań od każdego, woła do stworzenia jednolitego frontu dla intelektualnego przetrwania narodu. I zacząć robić coś bardziej realnego niż piękne gadki, nawet idąc na konfrontację z władzą, rodzimymi nowobogackimi czy z jakimiś „agentami przybyszów”. Nie ma swojego języka, swojej kultury — nie ma narodu. Czy ja naprawdę wymyśliłem i powyrywałem z codzienności za dużo horrorów i niestosowności? Czyżby skazani na zagładę i obojętni wszyscy czekali na koniec naszego świata od wszechogarniającego potopu szarzyzny? I czym w końcu można uspokoić zaniepokojonego obecnym stanem i poziomem kultury człowieka? Może tym, że jest spora grupa ludzi o podobnych poglądach, którzy wiedzą, co i jak robić? Ale przecież oni prawie każdy jest tylko sam dla siebie. I wielką modlitwę „Boże, nam jedność daj!” śpiewa każdy sam jeden w myślach, ale na cztery głosy i bez chęci usłyszenia sąsiada o podobnych poglądach. Kto zdoła ich zebrać pod jeden sztandar dla ratowania samych siebie? A póki co zostaje ze mną pełna nadziei myśl z mojego dawnego wiersza: „…smutna samotność utraconego raju i zapomnianych przepisów i testamentów — a może jeszcze Pan jakąś nadzieję ma — po co On zasiał nas w tym Świecie…”

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn