Strona · s. 14strona oryginału ↗
KSIĄŻKA NOWEGO I ZAKTUALIZOWANEGO…
Слово Просвіти, №28 за 2007 рік
wielokrotnie w moich książkach i licznych artykułach oraz recenzjach), treść jej skoncentrowałem wokół tego, co zwróciło moją uwagę w teorii i historii literatury”. Książka ma cztery duże rozdziały: „Artykuły”; „Portrety”; „Sylwetki”; „Zbliżenia”. Pierwszy rozdział otwiera artykuł „Estetyczne wymiary konfliktu artystycznego”, w którym A. Pohribny powraca do problemu naukowego, któremu w swoim czasie poświęcił rozprawę doktorską „Konflikt artystyczny a rozwój współczesnej radzieckiej prozy” (K., 1981). Rozważywszy historię zagadnienia oraz dyskusje naukowe wokół problemu konfliktu artystycznego, badacz dochodzi do wyważonych i obiektywnych wniosków: konflikt artystyczny „obejmuje zarówno sferę treści, jak i sferę formy”, co „pozwala odczuć całościowość utworu”; „konflikt artystyczny posiada znaczne zasoby w osiąganiu systemowości analizy utworów”; „ujawnienie typologicznej swoistości konfliktów danego czasu to jeden z kluczy do odkrycia tendencji ruchu literatury w różnych okresach i epokach, w tym także procesu literackiego naszych dni”. Nie mniej ważne są rozważania badacza, poświęcone fenomenowi publicystyki pisarskiej, gatunkowi recenzji we współczesnym procesie literackim, ewolucyjnemu przejawowi modernizmu w literaturze ukraińskiej, kształtującemu człowieka powołaniu literatury, problemowi współczesnego stylu, uniwersalizmu słowa ukraińskich pisarzy… Wszystkie te rozważania, choć wygłaszane w różnym czasie, nie straciły swojej aktualności. Na przykład w artykule „Jeszcze raz o współczesnym stylu” (1985) A. Pohribny przytacza spostrzeżenie Lwa Tołstoja o spekulowaniu stylem przez niektórych literatów: „A technika teraz doszła do zdumiewającej wprawy. Taka Łuchmanowa czy Dmitrijewa pisze tak, że aż cud; gdzie tam Turgieniewowi albo mnie, ona nam z góry czterdzieści punktów da!”
Badacz prowadzi paralelę z dzisiejszym stanem literatury: „Zwraca uwagę, jak niektórzy prozaicy, mimo treściowo-artystycznej słabości swoich utworów, starają się, jak to mówimy, utrzymać na wysokości formalnych osiągnięć pisarstwa”. Te wnioski A. Pohribnoho warto byłoby pamiętać współczesnym literackim nuworyszom a’la Andruchowycz. Bo we współczesnym procesie literackim dawno przekroczono granicę, przed którą przestrzega A. Pohribnyj, ale obecna świadoma czy nieświadoma niepamięć jeszcze nie oznacza słuszności tendencji, która nabrała rozpędu… W dziale „Portrety” mamy trzy już sprawdzone badania A. Pohribnoho: „Jakiw Szczoholiw”, „Borys Hrinczenko”, „Ołesz Honczar”. Ujmuje przejrzystość faktów, wyważenie ocen, skrupulatność analizy, wewnętrzne zrozumienie konfliktu estetycznego i etycznego, w którym tkwili artyści, niezaangażowanie wniosków i chęć zrozumienia stanowiska pisarzy. To jest taki poziom fachowej lektury, gdzie trzeba odbierać i oceniać nie tylko rozumem, ale i sercem. A. Pohribnyj włada tym instrumentarium i ma wielkie, dobre serce. Trzeci i czwarty rozdział są między sobą podobne („Sylwetki” i „Zbliżenia”). „Sylwetki” zawierają artykuły poświęcone T. Szewczence, P. Kulisza, P. Kuzmenkowi, I. Necuju-Lewyckiemu, I. Manżurze, H. Hrihorenkowi, W. Leontowyczowi, D. Humennej, P. Tyczynie. Do każdej postaci A. Pohribnyj znajduje własny klucz do zrozumienia. Interpretacje i oceny badacza przyjmuje się bez zastrzeżeń, bo ujawniono w nich to, co najistotniejsze i najbardziej określające każdą jasną indywidualność twórczą — miłość do Ukrainy. Te oceny są pozbawione pseudoludowego patosu i populizmu. Wszystko tu wyważone, obiektywne i precyzyjne. Rozdział „Zbliżenia” to swoiste autorskie wejście w temat. Te materiały bardziej przypominają tezowe rozważania, kiedy badacz nie zdąży szerzej i głębiej wniknąć w laboratorium twórcze czy biografię tego czy innego pisarza. Zakres obejmuje szeroko — od początków nowej literatury (I. Kotlarewski, M. Szaszkewycz) do współczesności (J. Muszketyk, D. Pawłyczko, B. Ołijnyk). A między nimi takie postacie, jak M. Wenher, P. Czubynski, O. Rusow, Olena Pczilka, B. Antonenko-Dawydowycz, M. Kusznir i inni. W niektórych z tych materiałów występują elementy wspomnień (jak np. w materiałach o P. Tyczynie czy B. Antonence-Dawydowyczu). Ta książka jest dobrym prezentem dla wszystkich miłośników literatury ukraińskiej. Poziom pisania tutaj mierzy się poziomem autorskiego pojmowania Słowa i poziomem odpowiedzialności za Słowo, co świadczy o jasnej twórczej i naukowej osobowości Autora.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
