Strona · s. 4strona oryginału ↗
GOSPODARKA
Слово Просвіти, №28 за 2008 рік
Petro ANTONENKO Zdjęcia autora. Drwin i eksperymentów nad ukraińską wsią było aż nadto. O kolektywizacji i Hołodomorze nie będę wspominał. Ale nawet w ostatnich dziesięcioleciach zobaczyliśmy wiele negatywów — od chruszczowowskiej „kukurydzacji” po chemizację, meliorację, koncentrację, specjalizację i inne „...zacje”. A prawdziwy rozkwit eksperymentów nastał w ostatnich półtora dziesięciolecia, w czasach „przemian”. Te przemiany tak przetrząsnęły wieś, i tak już wykrwawioną demograficznie, ekonomicznie i socjalnie, że gorzej być nie mogło. Epopeja „dekolektywizacji” trwa prawdziwie w duchu dzikiego kapitalizmu, na etapie którego obecnie znajduje się Ukraina. Kołchoz — SWK — TOW — STOW — POP — PP — agrofirma (nie będę rozszyfrowywał tych mądrych terminów) — oto daleki od pełnego łańcuch transformacji, które nękały nasze wsie. I daleko nie zawsze na tym zyskiwały, częściej traciły. Jak choćby ziemię, tysiące hektarów której obecnie zarosły chwastami. Ziemia to osobny temat. Przez nią teraz sądzą i wsadzają za kraty, strzelają się i strzelają — jak w ukraińskiej klasyce literackiej. Ale tematem naszej rozmowy jest mienie ukraińskiej wsi jako komponent dekolektywizacji. Bez mienia ziemia to po prostu terytorium, grunty. Zresztą „kolektywizowali” ziemię razem z mieniem. W rodzinie mojego dziadka, jak i u milionów rodzin chłopskich, zabrali ostatniego konia i pług. Z tych koni i pługów przez dziesięciolecia na ziemi wyrosło wiele: parki samochodowo-traktorowe, fermy, warsztaty, magazyny i tym podobne. Więc o ile z rozparcelowaniem ziemi sprawa jest jeszcze w miarę zrozumiała, bo można ją wydzielić w naturze, to z mieniem zbiorowym panuje pełna prawna mgła. Czy też mętna woda, w której aferzystom tak wygodnie łowić rybki. Cały problem w tym, że rozparcelować mienie jest o wiele trudniej niż ziemię. Niemożliwe jest rozparcelowanie traktora i wydanie chłopu na udział koła czy arkusza łupka z obory. Więc pozostało spore wspólne mienie w tak zwanej własności zbiorowej. Przekazywano je w dzierżawę razem z udziałami ziemskimi coraz to nowym „inwestorom”, jak ich modnie nazywają. Potem — typowy mechanizm znikania mienia. Kolejny taki „inwestor” bierze w banku kredyt, spokojnie oddając pod zastaw park traktorowy, samochody, magazyny, obory razem z inwentarzem. Zauważcie: mienie zbiorowe, które do niego nie należy, a jedynie zostało przekazane w dzierżawę. Jak to оформляли we mgle naszych ukraińskich praw, jak bank może przyjmować w zastaw cudze mienie — to wszystko nasze dzisiejsze realia. Dalej mechanizm jest prosty. Nieudolny gospodarz-inwestor bankrutuje, kredytu nie ma z czego spłacać, a bank spokojnie zabiera na poczet niespłaconego kredytu zastaw — to samo mienie zbiorowe. I wszystko niby zgodnie z prawem. Nierzadko te same traktory bank wystawia na sprzedaż temu samemu „inwestorowi”, jeszcze do tego traktor — niemal w cenie roweru. Taka to oto transakcja. Podobny smutny obraz to nie rzadkość. Czyli są to terytoria, na które dawno już ostrzą sobie zęby „inwestorzy”, i to nie tylko ze stolicy, ale i z Donbasu, czasem z zagranicy. Między Kijowem a Czernihowem kupują wszystko, co możliwe. I namiętności wokół tego wrą nie lada jakie. Warto wspomnieć głośną sprawę kryminalną oskarżenia przewodniczącego Kozeleckiej Rejonowej Administracji Państwowej (to w połowie drogi między stolicą a centrum obwodowym). Rok temu, 23 czerwca 2007 roku, Wołodymyra Francuza aresztowano i do dziś przebywa on za kratami. Zarzuca mu się przyjęcie łapówki w wysokości 550 tysięcy dolarów za rzekomo nielegalne przyznanie ziemi stołecznym wnioskodawcom. Z kolei Francuz, który, nawiasem mówiąc, do dziś pozostaje deputowanym Czernihowskiej Rady Obwodowej z ramienia „Naszej Ukrainy”, a przed aresztowaniem był nawet przewodniczącym tej frakcji w radzie obwodowej, oświadczył, że sprawę całkowicie sfałszowała Prokuratura Obwodowa w Czernihowie. Rezonansowy proces w sądzie rejonu swiatoszyńskiego w stolicy trwa już kilka miesięcy, sześć razy z rzędu go przekładano i niepewności jest tu bardzo dużo. Oto co dzieje się wokół ziemi w tych czarownych miejscach. Na przykład, sławna i piękna wieś Seredynka, która znajduje się 20 kilometrów od Czernihowa. Pola, lasy, łąki nad Desną, żyzna ziemia, silne niegdyś gospodarstwo. Teraz jest ono zrujnowane. Sołtys Olha Fałko opowiada niewesołą, ale niestety typową historię zniszczenia. Wszystko zaczynało się w połowie lat 90., kiedy podczas reformacji i zmian dawne seredyńskie gospodarstwo zbiorowe przyłączono do niby jeszcze silniejszego, które znajdowało się w dawnym centrum rejonowym, osadzie Ołysziwka. Potem wszystko odbywało się według dawno znanej i wypróbowanej schematu. Nowi gospodarze wsi wzięli wielki kredyt bankowy, oddając pod zastaw mienie zbiorowe chłopów. Dalej — problemy finansowe, kiedy za otrzymane kredyty trzeba było płacić tym mieniem. Tak oto znalazły się we własności dwóch czernihowskich banków liczne obiekty gospodarcze wsi. Pustką wieje na wielkim podwórzu gospodarczym. Techniki, oczywiście, dawno już
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
