Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 8strona oryginału ↗

RODZIMY KRAJ

Слово Просвіти, №28 за 2008 рік

Ludmiła DECHTIAROWA Zdjęcia autorki. Wystawy mają cykliczność biennale, a tegoroczna jest już trzecią. Prezydent Ukrainy Wiktor Juszczenko brał udział w jej zamknięciu w Kijowie. Wysokiego gościa uderzył gwałtowny wzrost udziału młodzieży. O ile na pierwszej wystawie w 2004 roku były dwa dzieła, to w tym roku – 21. Prezydent zapewnił, że znajdzie się godne miejsce dla ekspozycji, co już stało się z płótnami na temat tragicznych wydarzeń w Baturynie. Zrodził się pomysł, aby od razu natchnąć twórczą młodzież do dalszej pracy. Niech popatrzą i poczują żywą energię krajobrazów, na tle których rozgrywały się przełomowe wydarzenia historyczne. Zatem podróż według wektora biennale. Przewodniczący Narodowego Związku Artystów Ukrainy Wołodymyr Czepełyk podziela opinię Ołeksandra Melnyka, dlatego zwrócił się do rektorów Charkowskiej i Kijowskiej Narodowych Akademii Sztuki o wsparcie finansowe. Pieniędzy wprawdzie nie planowano, ale znaleziono je, za co dziękujemy. Touroperatora nie szukano. Trasa jest nadzwyczaj starannie opracowana i od lat wdraża ją Serhij Petrowycz Kardasz. Jest on wykładowcą historii, a obecnie właścicielem popularnego wśród kijowian biura turystycznego „Wycieczki weekendowe”. Szósty rok z rzędu ciekawostki z tych wycieczek trafiały na łamy „Słowa Proświty”. Ołeksandr Melnyk, zapraszając do udziału, wyraził szczerą wdzięczność redakcji tygodnika za konsekwentne, znaczące wsparcie informacyjne projektu od jego pierwszych niełatwych kroków w burzliwych miesiącach 2004 roku. Zatem jedziemy. Niektórzy, wchodząc do autobusu, trzymali już w pogotowiu pędzle i farby. Kogoś prawie nie było widać zza arkusza sklejki. „Monumentalność gatunku historycznego zobowiązuje” – tak skomentował to Melnyk. Jedzie również Ołeś Sołowiej, wykładowca słynnej pracowni profesora Mykoły Storożenki. Na wystawie w 2004 roku Ołeś wraz z Andrijem Honczarem, wówczas studentem, byli pierwszymi wśród młodego pokolenia artystami gatunku historycznego. Pomarańczowo-szkarłatny portret Mykoły Michnowskiego pędzla O. Sołowja nikogo nie pozostawiał obojętnym. Ołeś, jak stale podkreśla Ołeksandr Iwanowycz, jest jego prawą ręką w pchaniu wozu „od Trypilla” do każdego kolejnego biennale. Patriarcha malarstwa historycznego, akademik Wołodymyr Priadka, nie obciążał studentów w drodze nudnymi wykładami. Pod koniec wycieczki nawet zorganizował chór, w którym był solistą. Chłodny Jar. Atamana Wasyla Czuczupaki już nie zapomnieć. Jednak jego głębokie ekskursy w etnologię i historię wraz z gruntownymi wyjaśnieniami wycieczkowymi niezrównanego pilota podróży Serhija Kardasza i subtelnymi komentarzami Ołeksandra Melnyka stworzyły wypełnioną intelektem atmosferę podróży. Wytacziw, Trypillia, Memoriał w Bałyko-Szczuczyncach, Wyhrajiw, Korsuń, Kamianka. Dalej Chłodny Jar, Subotiw, Czyhyryn… Czyż trzeba powtarzać tomy wydrukowanego o nich materiału? Ograniczymy się do niektórych wrażeń z drogi. KTO ZNAJDZIE KLUCZ DO GRAFFITI? Postój w Trypilliu. Mimo wcześniejszych ustaleń musieliśmy odstać w kolejce w nowym prywatnym muzeum Trypilskiej kultury archeologicznej. Muzeum jest wspaniałe, ale przyspieszony krok tutejszych przewodników pozwala jedynie powierzchownie obejrzeć sale. Pracownicy muzeum pocieszają radą, by odwiedzać w dni powszednie, a nie w weekendy. Okazuje się, że wykształciła się już tradycja, iż w tym czasie pierwszeństwo daje się „kontyngentowi szkolnemu”. Tradycja dobra i całkowicie w kontekście idei „Ukraina – od Trypilla”. Na szczęście w obwodowym muzeum państwowym nikt nie poganiał, a oględziny jego spełniły oczekiwania. W oryginałach, a nie w podręcznikach, młodzi artyści mogli zobaczyć pierwowzory swojej sztuki. Pradawna grafika na nie mniej pradawnej ceramice. Precyzyjne, lakoniczne, wykwintne symbole, artystyczne obrazy swastyki, faz księżyca, nieustannego nurtu rzek, nieśmiertelności życia, dynamiczne pozy psów stróżujących i ludzkich figurek tańczących w deszczu, hipnotyzujące faliste ruchy wężów. Sztuka milcząco mówiła znakami o wszystkim, co wynalazła wspólnota Starej Europy, do której należeli Trypillianie. Rolnictwo i hodowla zwierząt domowych, budowanie miast, tkactwo i ceramika, najostrzejsze sierpy z krzemienia, obróbka metalu – przecież to była epoka brązu. Czy może się zdarzyć, że wśród naszych spostrzegawczych studentów rodzi się długo oczekiwany najnowszy Champollion? Zbiorą wszystkie trypilskie graffiti do kupy i wyprowadzą klucz do alfabetu prajęzyka, którym porozumiewali się ludzie budujący mityczną wieżę Babel, nie mówiąc już o „staroeuropejczykach”. Przedtem oczywiście musi zdarzyć się cud. Na Ukrainie zbudują centralne Państwowe muzeum kultury trypilskiej z instytutem naukowo-badawczym światowego poziomu. Do muzeum oddadzą wszystkie skradzione spod ukraińskich czarnoziemów bezcenne zabytki.

s. 9 · strona oryginału ↗

Wejście do „Krainy Trypilla” w nowym muzeum cierpień: hołodomory i terror wojskowy. Cóż to za karma u naszego narodu? Oczywiście piękna, urodzajna ziemia. Zaborcy byli, są i będą. Naszym zadaniem jest nie dać się znowu oszukać. Przy pamiątkowej steli Wasylowi Czuczupace, poległemu hetmanowi ruchu wyzwoleńczego Chołodnego Jaru w latach 1919–1920, uświadomiliśmy sobie, że jesteśmy bardzo zmęczeni. Czarniutkie szczenię wycałowało każdego i radośnie pobiegło do chaty, która tonęła w kwiatach. „Czuczupaka!” — rzucili hasło studenci i, naładowani energią małego stróża-spaniela, wsiedli do autobusu. W Subotowie na wygłodniałych wycieczkowiczów czekała smaczna niespodzianka. Dla wszystkich, którzy podróżują po Czerkaszczyźnie, działa karczma z kalorycznym, autentycznym barszczem — pampuszki z czosnkiem są obowiązkowe, pieczeń w garnkach, a ponad wszystko kwas na miodzie własnej produkcji. Po smacznym obiedzie zwiedziliśmy Subotów turystycznie. Dobre miejsce na swoją siedzibę wybrał Mychajło Chmielnicki, ojciec Bohdana. Czyhyryn najbardziej zaskoczył obecnym stanem muzeum Bohdana Chmielnickiego. Ekspozycje nieporównywalnie wzbogaciły się o dawną, staroukraińską broń kozacką, ciekawe przedmioty codziennego użytku wojowników. A jaki tam zestaw przyborów pisarskich!.. Studenci przylepiali się do szyby, za którą prezentowały się kolekcje numizmatyczne — wymowni świadkowie związków hetmańskiej Ukrainy z bliską i odległą zagranicą. O Czyhyryniu ani słowa, tylko rada. Zanim włączymy się w turystyczny nurt „Złotej Podkowy Czerkaszczyzny”, warto zapoznać się z książką ks. Jurija Mycyka „Czyhyryn, stolica hetmańska”. My kupiliśmy ją oraz współczesne bloki pamiątkowe ze znaczkami właśnie w kontekście podróży. „Potrafią robić jakościowo, kiedy zechcą” — niezmienny stan rzeczy w kraju, jeszcze z czasów postradzieckich. A PODZIĘKOWANIA TO PRZECIEŻ ZBĘDNE? Wracali do domu i zauważali zaśmiecone pobocza na wjeździe do Kijowa. Jakby z całej Ukrainy zjechali się niechlujni ludzie i z powodzeniem zamieniali stolicę w ogólnopaństwowe wysypisko. Jak mówili turyści w Myrhorodzie: „tfu na nich”. A my do swojego. Szczerze podziękowaliśmy sobie nawzajem za wspaniałą rozmowę. Pan Prjadka zaśpiewał pieśń kozacką „Wielicziannia”, a pan Sołowij — dawny lwowski romans o miłości. Studenci z Charkowa — słobożańskie przyśpiewki. Szczególne podziękowanie dla kierowcy Wołodymyra. Pan Melnyk podzielił się marzeniem, by za pośrednictwem „Słowa Proświty” podziękować za wsparcie projektu przewodniczącemu Narodowej Rady ds. Kultury i Duchowości Mykole Żułyńskiemu oraz obecnemu ministrowi kultury i turystyki Wasylowi Wowkunowi i jego współpracownikom, którzy sprzyjają sprawie. Nazwiska zwycięzców i reprodukcje ich prac zobaczymy wkrótce w broszurze. A tematy na czwartą wystawę już znaleźli podczas wędrówki. Zatem do zobaczenia za dwa lata.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn