Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 14strona oryginału ↗

O Orescie Kniazkim i gatunku liryki nauczycielskiej…

Слово Просвіти, №28 за 2011 рік

Orest Kniazkyj. Mój wieczny podziw: liryka nauczycielska. — Kijów: „Ukraińska Spółka Wydawnicza”, 2008, 128 s. Jewhen BARAN, członek NSPU, Iwano-Frankiwsk Orest Kniaziski — dyrektor szkoły z Werchowyńszczyny, który znajduje czas na pisanie wierszy, muzykę do własnych piosenek, bierze udział w różnorodnych festiwalach piosenki, uhonorowany szeregiem nagród literackich i artystycznych (im. Marii Pidhirianki, im. Wołodymyra Sosiury, im. Dmytra Zahuła, im. Sydora Worobkewycza, im. Bohdana Lepkiego), wydał swój dziewiąty tomik poetycki, nazywając go „Mój wieczny PODZIW”… Orest Kniaziski — poeta-liryk, poeta-piosenkarz. Dziwny zbieg okoliczności, ale pan Orest urodził się tego samego dnia i w tym samym roku co Stepan Puszyk. Nie wiem, kogo taki zbieg charakteryzuje od lepszej strony, ale u obu jest ta nieokiełznaność i szerokość poetyckiego charakteru. Choć Puszyk jest bardziej plastyczny, barwniejszy i melodyjniejszy w swoich wierszach. W końcu doświadczenie poety-piosenkarza Puszyka należy rozpatrywać w klasycznej tradycji ukraińskiej: Andrij Małyszko — Dmytro Pawłyczko — Stepan Puszyk. Tymczasem Orest Kniaziski — poeta i piosenkarz o nieco innym brzmieniu i innej tradycji ukraińskiej — tradycji nauczycielskiej liryki i prozotwórczości: Marijka Pidhiriannka — Ołeś Donczenko — Orest Kniaziski… Stąd u tego ostatniego przenikająca tendencja dydaktyczna, fabularno-obyczajowy, nieco przyziemny pułap opowiadanych historii, wzywająco-patetyczna intonacja. Książka ma oryginalną kompozycję, bo mimo warstwy wierszowej, wyraźnej liryki nauczycielskiej w niej („Spróbujmy, dzieci, wspólnie rozwiązać…”, „Czyj ty jesteś, chłopcze, który rośniesz… z kłamstwem?”, „Piosenka chłopięcej sprawiedliwości”, „Pozwól, przyjacielu, usiąść obok w ławce…”, „Prefiksy i sufiksy” i in.) z akcentowaniem moralno-etycznym, autor podaje dydaktyczne przypowieści, aforyzmy, maksymy, myśli, „skromne notatki”, przykazania, nauczycielskie dekalogi, dydaktyczne filozofemy, poradniki pedagogiczne, przedstawione w formie „dwunastu pedagogicznych herkulesowych czynów” itd. To wszystko razem tworzy spójny obraz owego „wiecznego podziwu” wychowania i tworzenia. Mamy tu kilka autorskich piosenek z nutami („Hymn Kijowa”, „Prefiksy i sufiksy”, „Kosmiczna piosenka”, „Piosenka chłopięcej sprawiedliwości”, „Optymistyczny marsz”). Wśród sprawdzonych form, w których wyrażają się autorskie dydaktyczne objawienia — piosenka, wiersz kołomyjkowy, tradycyjny wiersz rymowany o niewyraźnej budowie strofy (jamb, chorej, daktyl). Wyraźna antypostmodernistyczna tendencyjność wierszy („Ganią: to przecież postmodernizm! Nie! Nie pojmuję postępu!”, „Komuś, mniemam, to jest potrzebne, miły…”). Inne tematy — wiersz intymny, patriotyczny, filozoficzno-medytacyjny, pejzażowy — z wyraźnym dydaktycznym nurtem, który często przerywa sam temat, sprowadzając go do pedagogicznej deklaratywności. Ta książka jest aktualną lekturą do estetyczno-pedagogicznych zadań na lekcjach literatury. Nigdzie nie uciekniemy od dydaktycznej celowości. I doświadczenie prykarpackich literatów-pedagogów: Iryny Jaciury (1946—2004), Olgi Niżnyk, Oresta Kniaziskiego podkreśla znaczenie umiejętności bycia pośrednikiem między dzieckiem a literaturą. Tym bardziej, że nauczyciel w tym wypadku występuje nie tylko jako pośrednik, ale i jako bezpośredni twórca. Przynajmniej to tworzy iluzję nie tylko nawiązywania dialogu z czytelnikiem, ale i PODZIWU, który jest podstawą tworzenia.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn