Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 4strona oryginału ↗

Tekst uszkodzony przy rozpoznawaniu — przeczytaj stronę oryginału

Oświadczenie Prezydenta Ogólnoukraińskiej organizacji pozarządowej „Stowarzyszenie ukraińskich prawników” w związku z uchwaleniem przez Radę Najwyższą Ukrainy 3 czerwca 2012 roku ustawy Ukrainy „O podstawach państwowej polityki językowej”

Слово Просвіти, №28 за 2012 рік

Sytuacja, która ukształtowała się dziś w ukraińskim społeczeństwie w związku z uchwaleniem 03.07.2012 przez Radę Najwyższą Ukrainy ustawy „O podstawach państwowej polityki językowej”, wymaga od każdego świadomego obywatela naszego państwa wyraźnego określenia własnego stanowiska w tej kwestii, ponieważ wraz z uchwaleniem tej ustawy naruszony zostaje szereg aktów prawodawczych, a przede wszystkim wymogi Konstytucji Ukrainy, co wyrządza istotną szkodę ukraińskiemu obywatelskiemu społeczeństwu, narodowym i państwowym interesom Ukrainy, w tym także na arenie międzynarodowej. Zgodnie z artykułem 6 Konstytucji Ukrainy organy władzy ustawodawczej, wykonawczej i sądowniczej mają wykonywać swoje uprawnienia w granicach ustanowionych Konstytucją Ukrainy i zgodnie z ustawami Ukrainy. Konstytucja nie ustanawia wyjątków także dla Rady Najwyższej Ukrainy jako jedynego organu władzy ustawodawczej na Ukrainie, do uprawnień którego należy uchwalanie ustaw (artykuły 75, 85). Określenie w artykule 10 Konstytucji Ukrainy państwowego statusu języka ukraińskiego jest nie tylko zakotwiczeniem języka jako jednego z symboli państwa, lecz także składnikiem konstytucyjnego ładu Ukrainy, którego podstawy sformułowano w Dziale I Konstytucji, noszącym tytuł „Zasady ogólne”. Normy Konstytucji są normami bezpośredniego stosowania (artykuł 8). Zgodnie z artykułem 8 Konstytucji ustawy i inne akty normatywno-prawne mają być przyjmowane na podstawie Konstytucji Ukrainy i powinny być jej zgodne. Zatem uchwalanie ustaw, które nie odpowiadają Konstytucji Ukrainy, jest możliwe wyłącznie po wprowadzeniu odpowiednich zmian do Konstytucji Ukrainy, i to jedynie w trybie określonym Konstytucją Ukrainy. Uchwalanie ustaw dotyczących zmiany podstaw ładu konstytucyjnego, w szczególności zmiany konstytucyjnych podstaw funkcjonowania języka ukraińskiego i innych języków, może odbywać się wyłącznie w szczególnej procedurze, za zgodą narodu ukraińskiego. A jeśli takie zmiany przewidują ograniczenie praw i wolności człowieka i obywatela, to w ogóle nie mogą zostać dokonane. Te zasadnicze postanowienia są zagwarantowane w artykułach 156 i 157 Konstytucji Ukrainy. Jako jeden z autorów projektu Konstytucji Ukrainy z 1996 roku osobiście dołożyłem odpowiednich starań, aby nie dopuścić w przyszłości do jakiejkolwiek zmiany ładu konstytucyjnego Ukrainy i zapewnić takie brzmienie artykułów 156 i 157 Konstytucji Ukrainy, które pozwoliłoby uniemożliwić zamach na ład konstytucyjny, państwowy status języka ukraińskiego oraz państwową symbolikę Ukrainy. To, że uchwalenie wspomnianej ustawy przez Radę Najwyższą Ukrainy 03.07.2012 roku jest skierowane na wprowadzenie zmian do ładu konstytucyjnego i ogranicza prawa Ukraińców, nie budzi wątpliwości. Dlatego warto zwrócić uwagę także na niektóre problemy teoretyczno-prawne związane z uchwaleniem przez Radę Najwyższą Ukrainy 03.07.2012 roku ustawy „O podstawach państwowej polityki językowej”. Konstytucja Ukrainy, obok określenia języka ukraińskiego jako państwowego, w artykule 10 ustanawia również, że na Ukrainie gwarantowany jest wolny rozwój, używanie i ochrona języka rosyjskiego oraz innych języków mniejszości narodowych. Porządek stosowania języków na Ukrainie może być określany wyłącznie ustawami. Oznacza to, że Rada Najwyższa Ukrainy, uchwalając ustawy zgodnie z punktem 4 artykułu 92 Konstytucji Ukrainy, jest upoważniona jedynie do określania porządku stosowania języków na Ukrainie. Ustanawiając ustawą z 03.07.2012 roku „O podstawach polityki językowej” oficjalny status języków, Rada Najwyższa Ukrainy wyszła poza granice swoich konstytucyjnych uprawnień. Zgodnie z artykułem 21 Konstytucji Ukrainy prawa i wolności człowieka są niezbywalne i nienaruszalne, a przy uchwalaniu nowych ustaw lub wprowadzaniu zmian do obowiązujących niedopuszczalne jest zawężanie treści i zakresu istniejących praw i wolności (artykuł 22). Jednak uchwalenie projektu ustawy „O podstawach państwowej polityki językowej” zawęża treść i zakres istniejących praw i wolności Ukraińców, czym narusza wymogi Konstytucji Ukrainy. Ponadto przy uchwalaniu wspomnianej ustawy dopuszczono do naruszenia procedury rozpatrywania projektów ustaw, określonej Ustawą Ukrainy „O Regulaminie Rady Najwyższej Ukrainy” z 10.02.2010 nr 1861-VI (dalej — Regulamin Rady Najwyższej Ukrainy). W szczególności ten projekt ustawy, z naruszeniem wymogów Regulaminu Rady Najwyższej Ukrainy, został włączony do porządku obrad i poddany pod głosowanie. Posłom, z naruszeniem artykułu 117 Regulaminu Rady Najwyższej Ukrainy, nie rozdano na dziesięć dni przed rozpatrzeniem tekstu tego projektu ustawy, a z naruszeniem artykułu 118 Regulaminu Rady Najwyższej Ukrainy nie przedstawiono tabeli porównawczej uwzględnienia - …nia uwag wyrażonych przez deputowanych po uchwaleniu projektu ustawy w pierwszym czytaniu. Ponadto naruszono także artykuł 119 Regulaminu Verchownej Rady Ukrainy, zgodnie z którym podczas rozpatrywania projektu ustawy w drugim czytaniu Verchowna Rada prowadzi jego obrady i głosowanie artykuł po artykule. Nie przeprowadzono również głosowania w sprawie możliwości rozpatrzenia tego projektu ustawy w trybie uproszczonym, jednak ustawa została uchwalona w pośpiechu właśnie w tzw. „szczególnym” trybie uproszczonym. Podczas uchwalania wspomnianej ustawy naruszono również gwarantowane częścią III artykułu 34 Regulaminu Verchownej Rady Ukrainy prawo każdej frakcji deputowanych do wystąpienia jednego jej przedstawiciela w tej sprawie, a także prawo posła oraz przedstawicieli innych podmiotów prawa inicjatywy ustawodawczej, którzy złożyli na piśmie propozycję lub poprawkę, do uzyskania na ich żądanie głosu w celu uzasadnienia propozycji lub poprawki. Również zgodnie z opinią Ministerstwa Finansów Ukrainy (informacja o niej zawarta jest w opinii do projektu ustawy „O podstawach państwowej polityki językowej”, zarejestrowanego pod numerem 9073 przez Komitet Verchownej Rady Ukrainy ds. kultury i duchowości z dnia 23.05.2012), wdrożenie wspomnianej ustawy wpłynie na część wydatkową Budżetu Państwa Ukrainy, ponieważ wprowadzenie tego aktu będzie wymagało dodatkowych wydatków z budżetu państwa i budżetów lokalnych. W notatce wyjaśniającej do projektu ustawy z dnia 25.08.2011 jego uzasadnienie finansowo-ekonomiczne nie zostało przedstawione, co stanowi naruszenie części III artykułu 91 Regulaminu Verchownej Rady Ukrainy, który wymaga, w przypadku wniesienia projektu ustawy, którego przyjęcie spowoduje zmianę wskaźników budżetowych (dochodów i/lub wydatków budżetu), aby podmiot prawa inicjatywy ustawodawczej przedstawił uzasadnienie finansowo-ekonomiczne (włącznie z odpowiednimi wyliczeniami). Należy przypomnieć, że zgodnie z punktem 3 części II artykułu 94 Regulaminu Verchownej Rady Ukrainy ten fakt stanowi podstawę do zwrócenia projektu ustawy podmiotowi prawa inicjatywy ustawodawczej bez jego włączenia do porządku obrad i rozpatrzenia na posiedzeniu plenarnym. Mimo to ów projekt ustawy nie tylko został włączony do porządku, ale także przyjęty przez Verchowną Radę Ukrainy z naruszeniem przepisów artykułu 123 Regulaminu Verchownej Rady Ukrainy, który przewiduje pewne warianty uprawomocnienia decyzji Verchownej Rady Ukrainy, z których żaden nie został wykorzystany na wieczornym posiedzeniu Verchownej Rady Ukrainy 03.07.2012, dlatego nie jest możliwe ustalenie, który dokładnie tekst projektu ustawy został zatwierdzony przez deputowanych ludowych Ukrainy. Sytuacja, która powstała w związku z uchwaleniem przez Verchowną Radę Ukrainy ustawy Ukrainy „O podstawach państwowej polityki językowej”, świadczy o kryzysie ukraińskiego parlamentaryzmu. Społeczeństwo ukraińskie ma prawo domagać się, aby Parlament Ukrainy zapewniał uchwalanie prawnie wyważonych decyzji, które będą odpowiadać Konstytucji Ukrainy, normom prawa i standardom społeczeństwa demokratycznego, i będą postrzegane na Ukrainie oraz poza jej granicami jako legitymne i konstytucyjne. W związku z powyższym w tym przypadku jedynym prawnie dopuszczalnym wyjściem z sytuacji wydaje się uchylenie decyzji Verchownej Rady Ukrainy o uchwaleniu ustawy „O podstawach państwowej polityki językowej” z dnia 03.07.2012 oraz odrzucenie jej jako takiej, która sprzeciwia się Konstytucji Ukrainy i została uchwalona z naruszeniem wymogów Konstytucji Ukrainy i Regulaminu Verchownej Rady Ukrainy, z późniejszą oceną tego faktu przez obywateli Ukrainy podczas wyborów parlamentarnych. Wasyl Kostycki, profesor, prezydent Asocjacji Ukraińskich Prawników, doktor nauk prawnych, członek-korespondent Narodowej Akademii Nauk Prawnych Ukrainy, zasłużony prawnik Ukrainy

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn